మూర్ధా వయః ప్రజాపతిశ్ ఛన్దః । క్షత్రం వయో మయందం ఛన్దః । విష్టమ్భో వయో ఽధిపతిశ్ ఛన్దః । విశ్వకర్మా వయః పరమేష్ఠీ ఛన్దః । వస్తో వయో వివలం ఛన్దః । వృష్ణిర్ వయో విశాలం ఛన్దః । పురుషో వయస్ తన్ద్రం ఛన్దః । వ్యాఘ్రో వయో ఽనాధృష్టం ఛన్దః । సిꣳహో వయశ్ ఛదిశ్ ఛన్దః । పష్ఠవాడ్ వయో బృహతీ ఛన్దః । ఽ ఉక్షా వయః కకుప్ ఛన్దః । ఽ ఋషభో వయః సతోబృహతీ ఛన్దః
తల వయః, ప్రజాపతి, ఛందస్సు. క్షత్రం వయః, మయందం, ఛందస్సు. ఆధారం వయః, అధిపతి, ఛందస్సు. విశ్వకర్మ వయః, పరమేశ్ఠి, ఛందస్సు. నివాసం వయః, వివలం, ఛందస్సు. బలమైనది వయః, విశాల, ఛందస్సు. మనిషి వయః, తంద్ర, ఛందస్సు. పులి వయః, అనాధృష్ట, ఛందస్సు. సింహం వయః, ఛది, ఛందస్సు. పష్టవాడ్ వయః, బృహతీ, ఛందస్సు. ఎద్దు వయః, కకుప్, ఛందస్సు. ఋషభం వయః, సతోబృహతీ, ఛందస్సు.
అనడ్వాన్ వయః పఙ్క్తిశ్ ఛన్దః । ధేనుర్ వయో జగతీ ఛన్దః । త్ర్యవిర్ వయస్ త్రిష్టుప్ ఛన్దః । దిత్యవాడ్ వయో విరాట్ ఛన్దః । పఞ్చావిర్ వయో గాయత్రీ ఛన్దః । త్రివత్సో వయ ఽ ఉష్ణిక్ ఛన్దః । తుర్యవాడ్ వయో ఽనుష్టుప్ ఛన్దః । [ లోకం పృణ ఛిద్రం పృణాథో సీద ధ్రువా త్వమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిర్ అస్మిన్ యోనావ్ అసీషదన్ । తా అస్య సూదదోహసః సోమꣳ శ్రీణన్తి పృశ్నయః । జన్మన్ దేవానాం విశస్ త్రిష్వ్ ఆ రోచనే దివః । ఇన్ద్రం విశ్వా అవీవృధన్త్ సముద్రవ్యచసం గిరః । రథీతమꣳ రథీనాం వాజానాꣳ సత్పతిం పతిమ్ ॥ ]???
పొట్ట లేని ఎద్దు వయః, పంక్తి, ఛందస్సు. ఆవు వయః, జగతీ, ఛందస్సు. మూడేళ్ల వయస్సు వయః, త్రిష్టుప్, ఛందస్సు. రెండేళ్ల వయస్సు వయః, విరాట్, ఛందస్సు. ఐదు సంవత్సరాల వయః, గాయత్రీ, ఛందస్సు. మూడు కడుక్కున్నది వయః, ఉష్ణిక్, ఛందస్సు. నాలుగు సంవత్సరాల వయః, అనుష్టుప్, ఛందస్సు.
ఇన్ద్రాగ్నీ ఽ అవ్యథమానామ్ ఇష్టకాం దృꣳహతం యువమ్ । పృష్ఠేన ద్యావాపృథివీ ఽ అన్తరిక్షం చ విబాధసే
ఇంద్రుడు, అగ్ని! ఈ ఇటుకను కదిలించలేని విధంగా దృఢంగా చేయండి. దాని వెనుక భాగంతో మీరు ద్యావాపృథివి, అంతరిక్షాన్ని మద్దతు ఇస్తారు.
విశ్వకర్మా త్వా సాదయత్వ్ అన్తరిక్షస్య పృష్ఠే వ్యచస్వతీం ప్రథస్వతీమ్ అన్తరిక్షం యచ్ఛాన్తరిక్షం దృꣳహాన్తరిక్షం మా హిꣳసీః । విశ్వస్మై ప్రాణాయాపానాయ వ్యానాయోదానాయ ప్రతిష్ఠాయై చరిత్రాయ । వాయుష్ ట్వాభి పాతు మహ్యా స్వస్త్యా ఛర్దిషా శంతమేన తయా దేవతయాఙ్గిరస్వద్ ధ్రువా సీద
విశ్వకర్మ నిన్ను అంతరిక్షపు వెనుక భాగంలో, ప్రకాశవంతంగా, విస్తరించేటట్లు కూర్చోబెట్టుగాక. అంతరిక్షాన్ని పట్టుకో, స్థిరపరచు, హాని చేయవద్దు. అందరికీ, శ్వాస, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, స్థిరత, నడవడికి. వాయువు నిన్ను గొప్పదనంతో, శుభంతో, రక్షణతో, శాంతితో కాపాడుగాక. ఆ దేవతా శక్తితో, అంగిరసా, స్థిరంగా కూర్చో.
రాజ్ఞ్య్ అసి ప్రాచీ దిక్ । విరాడ్ అసి దక్షిణా దిక్ । సమ్రాడ్ అసి ప్రతీచీ దిక్ । స్వరాడ్ అస్య్ ఉదీచీ దిక్ । అధిపత్న్య్ అసి బృహతీ దిక్
నీవు రాణివి, తూర్పు దిక్కు. నీవు విరాట్, దక్షిణ దిక్కు. నీవు సామ్రాట్, పడమర దిక్కు. నీవు స్వరాట్, ఉత్తర దిక్కు. నీవు అధిపత్ని, గొప్ప దిక్కు.
విశ్వకర్మా త్వా సాదయత్వ్ అన్తరిక్షస్య పృష్ఠే జ్యోతిష్మతీమ్ । విశ్వస్మై ప్రాణాయాపానాయ వ్యానాయ విశ్వం జ్యోతిర్ యచ్ఛ । వాయుష్టే ఽధిపతిస్ తయా దేవతయాఙ్గిరస్వద్ ధ్రువా సీద
విశ్వకర్మ నిన్ను అంతరిక్షపు వెనుక భాగంలో, వెలుగుతో కూడినదిగా కూర్చోబెట్టుగాక. అందరికీ, శ్వాస, అపాన, వ్యాన కోసం, సమస్త జ్యోతి ప్రసాదించు. వాయువు నీ అధిపతి; ఆ దేవతా శక్తితో, అంగిరసా, స్థిరంగా కూర్చో.
నభశ్ చ నభస్యశ్ చ వార్షికావ్ ఋతూ ఽ అగ్నేర్ అన్తఃశ్లేషో సి కల్పేతాం ద్యావాపృథివీ కల్పన్తామ్ ఆప ఽ ఓషధయః కల్పన్తామ్ అగ్నయః పృథఙ్ నమ జ్యైష్ఠ్యాయ సవ్రతాః । యే ఽ అగ్నయః సమనసోఽన్తరా ద్యావాపృథివీ ఽ ఇమే వార్షికావ్ ఋతూ ఽ అభికల్పమానాఽ ఇన్ద్రమ్ ఇవ దేవా ఽ అభిసం విశన్తు తయా దేవతయాఙ్గిరస్వద్ ధ్రువే సీదతమ్
ఇషశ్ చోర్జశ్ చ శారదావ్ ఋతూ ఽ అగ్నేర్ అన్తఃశ్లేషోఽసి కల్పేతాం ద్యావాపృథివీ కల్పన్తామ్ ఆప ఽ ఓషధయః కల్పన్తామ్ అగ్నయః పృథఙ్ నమ జ్యైష్ఠ్యాయ సవ్రతాః । యే ఽ అగ్నయః సమనసోఽన్తరా ద్యావాపృథివీ ఽ ఇమే శారదావ్ ఋతూ ఽ అభికల్పమానా ఽఇన్ద్రమ్ ఇవ దేవాఽ అభిసం విశన్తు తయా దేవతయాఙ్గిరస్వద్ ధ్రువే సీదతమ్
ఆయుర్ మే పాహి । ప్రాణం మే పాహి । అపానం మే పాహి । వ్యానం మే పాహి । చక్షుర్ మే పాహి । శ్రోత్రం మే పాహి । వాచం మే పిన్వ । మనో మే జిన్వ । ఆత్మానం మే పాహి । జ్యోతిర్ మే యచ్ఛ
నా ఆయుష్ను కాపాడుము. నా ప్రాణాన్ని కాపాడుము. నా అపానాన్ని కాపాడుము. నా వ్యానాన్ని కాపాడుము. నా కళ్లను కాపాడుము. నా చెవులను కాపాడుము. నా మాటను అభివృద్ధి చేయుము. నా మనసును బలపరచుము. నా ఆత్మను కాపాడుము. నాకు వెలుగు ప్రసాదించుము.
మా ఛన్దః । ప్రమా ఛన్దః । ప్రతిమా ఛన్దః । ఽ అస్రీవయశ్ ఛన్దః । పఙ్క్తిశ్ ఛన్దః । ఽ ఉష్ణిక్ ఛన్దః । బృహతీ ఛన్దః । ఽఅనుష్టుప్ ఛన్దః । విరాట్ ఛన్దః । గాయత్రీ ఛన్దః । త్రిష్టుప్ ఛన్దః । జగతీ ఛన్దః
మా ఛందస్సు, ప్రమా ఛందస్సు, ప్రతిమా ఛందస్సు, అశ్రీవయ ఛందస్సు, పంక్తి ఛందస్సు, ఉష్ణిక్ ఛందస్సు, బృహతీ ఛందస్సు, అనుష్టుప్ ఛందస్సు, విరాట్ ఛందస్సు, గాయత్రీ ఛందస్సు, త్రిష్టుప్ ఛందస్సు, జగతీ ఛందస్సు.
పృథివీ ఛన్దః । ఽఅన్తరిక్షం ఛన్దః । ద్యౌశ్ ఛన్దః । సమాశ్ ఛన్దః । నక్షత్రాణి ఛన్దః । వాక్ ఛన్దః । మనశ్ ఛన్దః । కృషిశ్ ఛన్దః । హిరణ్యం ఛన్దః । గౌశ్ ఛన్దః । ఽఅజా ఛన్దః । ఽఅశ్వశ్ ఛన్దః
భూమి ఛందస్సు, మధ్యలోని ఆకాశం ఛందస్సు, స్వర్గం ఛందస్సు, సంవత్సరం ఛందస్సు, నక్షత్రాలు ఛందస్సు, మాట ఛందస్సు, మనస్సు ఛందస్సు, వ్యవసాయం ఛందస్సు, బంగారం ఛందస్సు, ఆవు ఛందస్సు, మేక ఛందస్సు, గుర్రం ఛందస్సు.
అగ్నిర్ దేవతా । వాతో దేవతా । సూర్యో దేవతా । చన్ద్రమా దేవతా । వసవో దేవతా । రుద్రా దేవతా । ఽఽఆదిత్యా దేవతా । మరుతో దేవతా । విశ్వే దేవా దేవతా । బృహస్పతిర్ దేవతా । ఇన్ద్రో దేవతా । వరుణో దేవతా
అగ్ని దేవుడు. వాయువు దేవుడు. సూర్యుడు దేవుడు. చంద్రుడు దేవుడు. వసువులు దేవతలు. రుద్రులు దేవతలు. ఆదిత్యులు దేవతలు. మరుతులు దేవతలు. సమస్త దేవతలు దేవతలు. బృహస్పతి దేవుడు. ఇంద్రుడు దేవుడు. వరుణుడు దేవుడు.
మూర్ధాసి రాడ్ ధ్రువాసి ధరుణా ధర్త్ర్య్ అసి ధరణీ । ఆయుషే త్వా వర్చసే త్వా కృష్యై త్వా క్షేమాయ త్వా
నీవు తల, అధిపతి, స్థిరమైన ఆధారం, భరించేవాడు, భూమి. ఆయుష్కు, తేజస్సుకు, వ్యవసాయానికి, క్షేమానికి నిన్ను ప్రతిష్ఠించుచున్నాను.
అగ్నేర్ భాగో ఽసి దీక్షాయా ఽ ఆధిపత్యం బ్రహ్మ స్పృతం త్రివృత్ స్తోమః । ఇన్ద్రస్య భాగో ఽసి విష్ణోర్ ఆధిపత్యం క్షత్రꣳ స్పృతం పఞ్చదశః స్తోమః । నృచక్షసాం భాగో ఽసి ధాతుర్ ఆధిపత్యం జనిత్రꣳ స్పృతꣳ సప్తదశః స్తోమః । మిత్రస్య భాగో ఽసి వరుణస్యాధిపత్యం దివో వృష్టిర్ వాత స్పృత ఽఏకవిꣳశ స్తోమః
వసూనాం భాగో ఽసి రుద్రాణామ్ ఆధిపత్యం చతుష్పాత్ స్పృతం చతుర్విꣳశ స్తోమః । ఆదిత్యానాం భాగో ఽసి మరుతామ్ ఆధిపత్యం గర్భా స్పృతాః పఞ్చవిꣳశ స్తోమః । అదిత్యై భాగో ఽసి పూష్ణ ఽ ఆధిపత్యమ్ ఓజ స్పృతం త్రిణవ స్తోమః । దేవస్య సవితుర్ భాగో ఽసి బృహస్పతేర్ ఆధిపత్యꣳ సమీచీర్ దిశ స్పృతాశ్ చతుష్టోమ స్తోమః
యవానాం భాగో ఽస్య్ అయవానామ్ ఆధిపత్యం ప్రజా స్పృతాశ్ చతుశ్చత్వారిꣳశ స్తోమః । ఋభూణాం భాగో ఽసి విశ్వేషాం దేవానామ్ ఆధిపత్యం భూతꣳ స్పృతం త్రయస్త్రిꣳశ స్తోమః
నీవు యవాలకు భాగం, యవం కానివాటికి అధిపత్యం, సంతానానికి స్పర్శ, నలభై నాలుగు స్తోమం. నీవు ఋభువులకు భాగం, సమస్త దేవతలకు అధిపత్యం, భూతాలకు స్పర్శ, ముప్పై మూడు స్తోమం.
ఏకయాస్తువత ప్రజా ఽ అధీయన్త ప్రజాపతిర్ అధిపతిర్ ఆసీత్ । తిసృభిర్ అస్తువత బ్రహ్మాసృజ్యత బ్రహ్మణస్పతిర్ అధిపతిర్ ఆసీత్ । పఞ్చభిర్ అస్తువత భూతాన్య్ అసృజ్యన్త భూతానాం పతిర్ అధిపతిర్ ఆసీత్ । సప్తభిర్ అస్తువత సప్త ఋషయో ఽసృజ్యన్త ధాతాధిపతిర్ ఆసీత్
ఒక స్తోత్రంతో సంతానం అభ్యసించబడింది; ప్రజాపతి అధిపతి అయ్యాడు. మూడు స్తోత్రాలతో బ్రహ్మ సృష్టించబడింది; బృహస్పతి అధిపతి అయ్యాడు. ఐదు స్తోత్రాలతో భూతాలు సృష్టించబడ్డాయి; భూతాల అధిపతి అధిపతి అయ్యాడు. ఏడు స్తోత్రాలతో ఏడు ఋషులు సృష్టించబడ్డారు; ధాత అధిపతి అయ్యాడు.
అగ్నే జాతాన్ ప్ర ణుద నః సపత్నాన్ ప్రత్య్ అజాతాన్ నుద జాతవేదః । అధి నో బ్రూహి సుమనా ఽ అహేడꣳస్ తవ స్యామ శర్మꣳస్ త్రివరూథ ఽ ఉద్భౌ
అగ్ని, మన శత్రువులుగా జన్మించినవారిని దూరం చేయుము; జాతవేదా, ఇంకా జన్మించని శత్రువులను కూడా తొలగించుము. మనతో సౌమ్యంగా మాట్లాడుము; మనకు హాని కలగకుండ, నీ త్రిగుణ రక్షణలో నివసించేందుకు అనుగ్రహించుము.
సహసా జాతాన్ ప్ర ణుదా నః సపత్నాన్ ప్రత్య్ అజాతాన్ జాతవేదో నుదస్వ । అధి నో బ్రూహి సుమనస్యమానో వయꣳ స్యామ ప్ర ణుదా నః సపత్నాన్
బలంగా, మన శత్రువులుగా జన్మించినవారిని దూరం చేయుము; జాతవేదా, ఇంకా జన్మించని శత్రువులను కూడా తొలగించుము. మనతో స్నేహంగా మాట్లాడుము; మనం సురక్షితంగా ఉండాలని, మన శత్రువులను తొలగించమని కోరుచున్నాము.
షోడశీ స్తోమ ఽ ఓజో ద్రవిణమ్ । చతుశ్చత్వారిꣳశ స్తోమో వర్చో ద్రవిణమ్ । అగ్నేః పురీషమ్ అస్య అప్సో నామ తాం త్వా విశ్వే ఽ అభి గృణన్తు దేవాః । స్తోమపృష్ఠా ఘృతవతీహ సీద ప్రజావద్ అస్మే ద్రవిణా యజస్వ
పదహారు స్తోత్రం శక్తి, ధనం. నలభై నాలుగు స్తోత్రం తేజస్సు, ధనం. ఇది అగ్ని విసర్జనం; నీళ్లలో పేరు; అందరు దేవతలు నిన్ను స్తుతించాలి. స్తోత్ర పీఠం మీద నెయ్యి సమర్పణగా కూర్చో, మనకు సంతానం, ధనం కలిగించు.
ఏవశ్ ఛన్దః । వరివశ్ ఛన్దః । శంభూశ్ ఛన్దః । పరిభూశ్ ఛన్దః । ఽ ఆచ్ఛచ్ ఛన్దః । మనశ్ ఛన్దః । వ్యచశ్ ఛన్దః । సిన్ధుశ్ ఛన్దః । సముద్రశ్ ఛన్దః । సరిరం ఛన్దః । కకుప్ ఛన్దః । త్రికకుప్ ఛన్దః । కావ్యం ఛన్దః । ఽ అఙ్కుపం ఛన్దః । అక్షరపఙ్క్తిశ్ ఛన్దః । పదపఙ్క్తిశ్ ఛన్దః । విష్టారపఙ్క్తిశ్ ఛన్దః । క్షురో భ్రాజశ్ ఛన్దః
తన్తునా రాయస్పోషేణ రాయస్పోషం జిన్వ । సꣳసర్పేణ శ్రుతాయ శ్రుతం జిన్వ । ఐడేనౌషధీభిర్ ఓషధీర్ జిన్వ । ఉత్తమేన తనూభిస్ తనూర్ జిన్వ । వయోధసాధీతేనాధీతం జిన్వ । అభిజితా తేజసా తేజో జిన్వ
నూలుతో, సంపదతో సంపదను సంపదకు నడిపించు; సంచలనంతో శ్రవణాన్ని శ్రవణానికి నడిపించు; సహాయంతో ఔషధులను ఔషధులకు నడిపించు; ఉత్తమమైన దేహాలతో దేహాన్ని దేహానికి నడిపించు; వయస్సు సాధనంతో విద్యను విద్యకు నడిపించు; విజయంతో తేజస్సును తేజస్సుకు నడిపించు.
నభస్సు, నభస్య ఋతువులు వర్షాకాలం. నీవు అగ్ని లోపలి బంధమివి. ద్యావాపృథివి సిద్ధమవ్వాలి, నీళ్ళు, ఔషధులు సిద్ధమవ్వాలి, అగ్నులు వేరుగా, గొప్పతనంతో, దృఢమైన వ్రతాలతో సిద్ధమవ్వాలి. ఆగ్నులు ద్యావాపృథివి మధ్య కలిసినవి, ఈ వర్షాకాల ఋతువులు సిద్ధమైనప్పుడు, దేవతలు ఇంద్రునిలా ప్రవేశించుగాక. ఆ దేవతా శక్తితో, అంగిరసా, స్థిరంగా కూర్చో.
ఇష, ఊర్జా శరదృతువులు. నీవు అగ్ని లోపలి బంధమివి. ద్యావాపృథివి సిద్ధమవ్వాలి, నీళ్ళు, ఔషధులు సిద్ధమవ్వాలి, అగ్నులు వేరుగా, గొప్పతనంతో, దృఢమైన వ్రతాలతో సిద్ధమవ్వాలి. ఆగ్నులు ద్యావాపృథివి మధ్య కలిసినవి, ఈ శరదృతువులు సిద్ధమైనప్పుడు, దేవతలు ఇంద్రునిలా ప్రవేశించుగాక. ఆ దేవతా శక్తితో, అంగిరసా, స్థిరంగా కూర్చో.
యన్త్రీ రాడ్ యన్త్ర్య్ అసి యమనీ ధ్రువాసి ధరిత్రీ । ఇషే త్వోర్జే త్వా రయ్యై త్వా పోషాయ త్వా । లోకం పృణ ఛిద్రం పృణాథో సీద ధ్రువా త్వమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిర్ అస్మిన్ యోనావ్ అసీషదన్ । తా అస్య సూదదోహసః సోమꣳ శ్రీణన్తి పృశ్నయః । జన్మన్ దేవానాం విశస్ త్రిష్వ్ ఆ రోచనే దివః । ఇన్ద్రం విశ్వా అవీవృధన్త్ సముద్రవ్యచసం గిరః । రథీతమꣳ రథీనాం వాజానాꣳ సత్పతిం పతిమ్
నీవు నియంత్రణ, అధిపతి, నియమించేవాడు, స్థిరమైనవాడు, భరించేవాడు. పోషణకు, శక్తికి, ధనానికి, సంపదకు నిన్ను ప్రతిష్ఠించుచున్నాను. లోకాన్ని నింపుము, ఖాళీని నింపుము, స్థిరంగా కూర్చో. ఇంద్రుడు, అగ్ని, బృహస్పతి ఈ గర్భంలో నిన్ను స్థాపించారు. పృష్ణి ఆవులు ఆయన కోసం సోమాన్ని సిద్ధం చేస్తాయి. దేవతల జనన సమయంలో, మూడు ప్రకాశించే స్వర్గ లోకాలలో వంశాలు. సమస్త వాణులు సముద్రాన్ని అధికరించే ఇంద్రుని మహిమను వర్ణించాయి. రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, వాజ్యాల యజమాని, నిజమైన అధిపతి.
ఆశుర్ త్రివృత్ । భాన్తః పఞ్చదశః । వ్యోమా సప్తదశః । ధరుణ ఽ ఏకవిꣳశః । ప్రతూర్తిర్ అష్టాదశః । తపో నవదశః । ఽఅభీవర్తః సవిꣳశః । వర్చో ద్వావిꣳశః । సంభరణస్ త్రయోవిꣳశః । యోనిశ్ చతుర్విꣳశః । గర్భాః పఞ్చవిꣳశః । ఽ ఓజస్ త్రిణవః । క్రతుర్ ఏకత్రిꣳశః । ప్రతిష్ఠా త్రయస్త్రిꣳశః । బ్రధ్నస్య విష్టపం చతుస్త్రిꣳశః । నాకః షట్త్రిꣳశః । వివర్తో ష్టాచత్వారిꣳశః । ధర్త్రం చతుష్టోమః
త్వరితమైనది మూడురకాలది. ప్రకాశించేది పదహారు రకాలది. ఆకాశం పదిహేడు రకాలది. ఆధారం ఇరవై ఒకటి రకాలది. ప్రవాహం పదెనిమిది రకాలది. తాపం పందొమ్మిది రకాలది. తిరిగి వచ్చేది ఇరవై ఆరు రకాలది. తేజస్సు ఇరవై రెండు రకాలది. సమాహారం ఇరవై మూడు రకాలది. గర్భం ఇరవై నాలుగు రకాలది. గర్భాలు ఇరవై ఐదు రకాలవి. ఓజస్సు ముప్పై తొమ్మిది రకాలది. సంకల్పం ముప్పై ఒకటి రకాలది. స్థిరత ముప్పై మూడు రకాలది. బ్రధ్నుని విస్తృతి ముప్పై నాలుగు రకాలది. శిఖరం ముప్పై ఆరు రకాలది. పరిభ్రమణం నలభై ఎనిమిది రకాలది. భరించేవాడు నాలుగు రకాలది.
నీవు అగ్నికి భాగం, దీక్షకు అధిపత్యం, బ్రహ్మకు స్పర్శ, త్రివృత్ స్తోమం. నీవు ఇంద్రునికి భాగం, విష్ణువుకు అధిపత్యం, క్షత్రానికి స్పర్శ, పందొమ్మిది స్తోమం. నీవు మనుషుల ఋషులకు భాగం, ధాతకు అధిపత్యం, సృష్టికర్తకు స్పర్శ, పదిహేడు స్తోమం. నీవు మిత్రునికి భాగం, వరుణునికి అధిపత్యం, ఆకాశ వర్షానికి, వాయువు స్పర్శ, ఇరవై ఒకటి స్తోమం.
నీవు వసువులకు భాగం, రుద్రులకు అధిపత్యం, నాలుగు కాళ్లవాటికి స్పర్శ, ఇరవై నాలుగు స్తోమం. నీవు ఆదిత్యులకు భాగం, మరుతులకు అధిపత్యం, గర్భాలకు స్పర్శ, ఇరవై ఐదు స్తోమం. నీవు అదితికి భాగం, పుషణికి అధిపత్యం, ఓజస్సుకు స్పర్శ, ముప్పై తొమ్మిది స్తోమం. నీవు సవిత దేవునికి భాగం, బృహస్పతికి అధిపత్యం, శుభదిశలకు స్పర్శ, నాలుగు స్తోమం.
సహశ్ చ సహస్యశ్ చ హైమన్తికావ్ ఋతూ ఽ అగ్నేర్ అన్తఃశ్లేషో సి కల్పేతాం ద్యావాపృథివీ కల్పన్తామ్ ఆప ఽ ఓషధయః కల్పన్తామ్ అగ్నయః పృథఙ్ నమ జ్యైష్ఠ్యాయ సవ్రతాః । యే ఽ అగ్నయః సమనసో న్తరా ద్యావాపృథివీ ఽ ఇమే హైమన్తికావ్ ఋతూ ఽ అభికల్పమానా ఽ ఇన్ద్రమ్ ఇవ దేవా ఽ అభిసంవిశన్తు తయా దేవతయాఙ్గిరస్వద్ ధ్రువే సీదతమ్
సహ మరియు సహస్య, ఈ రెండు హేమంత ఋతువులు, నీవు అగ్నిలో అంతరంగిక ఆలింగనం; ద్యావాపృథివి సిద్ధంగా ఉండాలి, నీళ్ళు, ఔషధాలు సిద్ధంగా ఉండాలి, అగ్నులు వేరుగా, అత్యంత గౌరవంతో, వ్రతంలో స్థిరంగా సిద్ధంగా ఉండాలి. ద్యావాపృథివిలో ఏకత్వంగా ఉన్న అగ్నులు, ఈ రెండు హేమంత ఋతువులు సిద్ధంగా ఉండగా, దేవతలు ఇంద్రునిలా ప్రవేశించాలి; ఆ దైవత్వంతో, అంగిరసా, స్థిరంగా కూర్చో.
నవభిర్ అస్తువత పితరో ఽసృజ్యన్తాదితిర్ అధ్నిపత్న్య్ ఆసీత్ । ఏకాదశభిర్ అస్తువత ఽ ఋతవో ఽసృజ్యన్తార్తవా ఽ అధిపతయ ఽ ఆసన్ । త్రయోదశభిర్ అస్తువత మాసా ఽ అసృజ్యన్త సంవత్సరో ఽధిపతిర్ ఆసీత్ । పఞ్చదశభిర్ అస్తువత క్షత్రమ్ అసృజ్యతేన్ద్రో ఽధిపతిర్ ఆసీత్ । సప్తదశభిర్ అస్తువత గ్రామ్యాః పశవో ఽసృజ్యన్త బృహస్పతిర్ అధిపతిర్ ఆసీత్
తొమ్మిది స్తోత్రాలతో పితృదేవతలు సృష్టించబడ్డారు; అదితి అధిపతిగా నిలిచింది. పదకొండు స్తోత్రాలతో ఋతువులు సృష్టించబడ్డాయి; ఋతుపతులు అధిపతులయ్యారు. పదమూడు స్తోత్రాలతో మాసాలు సృష్టించబడ్డాయి; సంవత్సరం అధిపతి అయ్యాడు. పదిహేను స్తోత్రాలతో రాజ్యాధికారం సృష్టించబడింది; ఇంద్రుడు అధిపతి అయ్యాడు. పదిహేడు స్తోత్రాలతో గృహపశువులు సృష్టించబడ్డాయి; బృహస్పతి అధిపతి అయ్యాడు.
నవదశభిర్ అస్తువత శూద్రార్యావ్ అసృజ్యేతామ్ అహోరాత్రే ఽ అధిపత్నీ ఆస్తామ్ । ఏకవిꣳశత్యాస్తువతైకశఫాః పశవో సృజ్యన్త వరుణో ఽధిపతిర్ ఆసీత్ । త్రయోవిꣳశత్యాస్తువత క్షుద్రాం పశవో ఽసృజ్యన్త పూషాధిపతిర్ ఆసీత్ । పఞ్చవిꣳశత్యాస్తువతాఽఽరణ్యాః పశవో ఽసృజ్యన్త వాయుర్ అధిపతిర్ ఆసీత్ । సప్తవిꣳశత్యాస్తువత ద్యావాపృథివీ వ్యైతాం వసవో రుద్రాఽ ఆదిత్యాఽ అనువ్య్ ఆయꣳస్ త ఽ ఏవాధిపతయ ఽ ఆసన్
పందొమ్మిది స్తోత్రాలతో శూద్రుడు, ఆర్యుడు సృష్టించబడ్డారు; పగలు, రాత్రి అధిపతులయ్యారు. ఇరవై ఒకటి స్తోత్రాలతో ఏకశఫ పశువులు సృష్టించబడ్డాయి; వరుణుడు అధిపతి అయ్యాడు. ఇరవై మూడు స్తోత్రాలతో చిన్న పశువులు సృష్టించబడ్డాయి; పుషణ్ అధిపతి అయ్యాడు. ఇరవై ఐదు స్తోత్రాలతో అడవి పశువులు సృష్టించబడ్డాయి; వాయువు అధిపతి అయ్యాడు. ఇరవై ఏడు స్తోత్రాలతో ద్యావాపృథివి విస్తరించబడ్డాయి; వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు వరుసగా అధిపతులయ్యారు.
నవవిꣳశత్యాస్తువత వనస్పతయోఽసృజ్యన్త సోమో ఽధిపతిర్ ఆసీత్ । ఏకత్రిꣳశతాస్తువత ప్రజా ఽ అసృజ్యన్త యవాశ్ చాయవాశ్ చాధిపతయ ఽ ఆసన్ । త్రయస్త్రిꣳశతాస్తువత భూతాన్య్ అశామ్యన్ ప్రజాపతిః పరమేష్ఠ్య్ అధిపతిర్ ఆసీత్ । [లోకం పృణ ఛిద్రం పృణాథో సీద ధ్రువా త్వమ్ । ఇన్ద్రాగ్నీ త్వా బృహస్పతిర్ అస్మిన్ యోనావ్ అసీషదన్ । తా అస్య సూదదోహసః సోమꣳ శ్రీణన్తి పృశ్నయః । జన్మన్ దేవానాం విశస్ త్రిష్వ్ ఆ రోచనే దివః । ఇన్ద్రం విశ్వా అవీవృధన్త్ సముద్రవ్యచసం గిరః । రథీతమꣳ రథీనాం వాజానాꣳ సత్పతిం పతిమ్
ఇరవై తొమ్మిది స్తోత్రాలతో వృక్షాలు సృష్టించబడ్డాయి; సోముడు అధిపతి అయ్యాడు. ముప్పై ఒకటి స్తోత్రాలతో సంతానం సృష్టించబడింది; యవాలు, యవం కానివి అధిపతులయ్యాయి. ముప్పై మూడు స్తోత్రాలతో భూతాలు బలపడ్డాయి; ప్రజాపతి పరమేశ్ఠి అధిపతి అయ్యాడు. లోకాన్ని నింపుము, ఖాళీని నింపుము, స్థిరంగా కూర్చో. ఇంద్రుడు, అగ్ని, బృహస్పతి ఈ గర్భంలో నిన్ను స్థాపించారు. పృష్ణి ఆవులు ఆయన కోసం సోమాన్ని సిద్ధం చేస్తాయి. దేవతల జనన సమయంలో, మూడు ప్రకాశించే స్వర్గ లోకాలలో వంశాలు. సమస్త వాణులు సముద్రాన్ని అధికరించే ఇంద్రుని మహిమను వర్ణించాయి. రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, వాజ్యాల యజమాని, నిజమైన అధిపతి.
ఏవం ఛందస్సు, వరివం ఛందస్సు, శంభు ఛందస్సు, పరిభూ ఛందస్సు, ఆచ్చ ఛందస్సు, మనః ఛందస్సు, వ్యచ ఛందస్సు, సింధు ఛందస్సు, సముద్ర ఛందస్సు, శరీర ఛందస్సు, కాకుప్ ఛందస్సు, త్రికాకుప్ ఛందస్సు, కావ్య ఛందస్సు, అంకుపం ఛందస్సు, అక్షరపంక్తి ఛందస్సు, పదపంక్తి ఛందస్సు, విస్తారపంక్తి ఛందస్సు, క్షురో భ్రాజ ఛందస్సు అని పిలవబడతాయి.
ఆచ్ఛచ్ ఛన్దః । ప్రచ్ఛచ్ ఛన్దః । సంయచ్ ఛన్దః । వియచ్ ఛన్దః । బృహచ్ ఛన్దః । రథన్తరం ఛన్దః । నికాయశ్ ఛన్దః । వివధశ్ ఛన్దః । గిరశ్ ఛన్దః । భ్రజశ్ ఛన్దః । సꣳస్తుప్ ఛన్దః । ఽ అనుష్టుప్ ఛన్దః । ఽ ఏవశ్ ఛన్దః । వరివశ్ ఛన్దః । వయశ్ ఛన్దః । వయస్కృచ్ ఛన్దః । విష్పర్ధాశ్ ఛన్దః । విశాలం ఛన్దః । ఛదిశ్ ఛన్దః । దూరోహణం ఛన్దః । తన్ద్రం ఛన్దః । ఽ అఙ్కాఙ్కం ఛన్దః
ఆచ్చ ఛందస్సు, ప్రచ్ఛ ఛందస్సు, సంయచ్ఛ ఛందస్సు, వ్యచ్ఛ ఛందస్సు, బృహత్ ఛందస్సు, రథంతర ఛందస్సు, నికాయ ఛందస్సు, వివధ ఛందస్సు, గిర ఛందస్సు, భ్రాజ ఛందస్సు, సంస్తుప్ ఛందస్సు, అనుష్టుప్ ఛందస్సు, ఏవం ఛందస్సు, వరివం ఛందస్సు, వయ ఛందస్సు, వయస్కృత్ ఛందస్సు, విష్పర్ధా ఛందస్సు, విశాల ఛందస్సు, ఛదిస్ ఛందస్సు, దూరోహణ ఛందస్సు, తంద్ర ఛందస్సు, అంకాంకం ఛందస్సు అని పిలవబడతాయి.
రశ్మినా సత్యాయ సత్యం జిన్వ । ప్రేతినా ధర్మణా ధర్మం జిన్వ । అన్విత్యా దివా దివం జిన్వ । సంధినాన్తరిక్షేణాన్తరిక్షం జిన్వ । ప్రతిధినా పృథివ్యా పృథివీం జిన్వ । విష్టమ్భేన వృష్ట్యా వృష్టిం జిన్వ । ప్రవయా ఽహ్నాహర్ జిన్వ । అనుయా రాత్ర్యా రాత్రీం జిన్వ । ఉశిజా వసుభ్యో వసూన్ జిన్వ । ప్రకేతేనాదిత్యేభ్య ఽ ఆదిత్యాన్ జిన్వ
కాంతివల్ల సత్యాన్ని సత్యానికి నడిపించు; ప్రేతులతో ధర్మాన్ని ధర్మానికి నడిపించు; అన్వితితో స్వర్గాన్ని స్వర్గానికి నడిపించు; సంధానంతో మధ్యలోని లోకాన్ని మధ్యలోకి నడిపించు; ప్రతిధితో భూమిని భూమికి నడిపించు; ఆధారంతో వర్షాన్ని వర్షానికి నడిపించు; పగటి వ్యాప్తితో పగటిని పగటికి నడిపించు; రాత్రి అనుసరణతో రాత్రిని రాత్రికి నడిపించు; ఉశిజులతో ధనాన్ని ధనానికి నడిపించు; సంకేతంతో ఆదిత్యులను ఆదిత్యులకు నడిపించు.