అషాఢాసి సహమానా సహస్వారాతీః సహస్వ పృతనాయతః । సహస్రవీర్యాసి సా మా జిన్వ ॥ 27 మధు వాతా ఽ ఋతాయతే మధు క్షరన్తి సిన్ధవః । మాధ్వీర్ నః సన్త్వ్ ఓషధీః
నీవు అషాఢ మాసం, సహనశీలిగా శత్రువులను, సైన్యాధిపతులను జయించు. నీ వెయ్యి బలంతో నేను గెలవాలని కోరుకుంటున్నాను.
మధు నక్తమ్ ఉతోషసో మధుమత్ పార్థివꣳ రజః । మధు ద్యౌర్ అస్తు నః పితా
రాత్రి, ఉదయం మధురంగా ఉన్నాయి. భూమి రాజ్యం మధురంగా ఉంది. మా తండ్రైన ఆకాశం మాకు మధురంగా ఉండాలి.
మధుమాన్ నో వనస్పతిర్ మధుమాఁ౨ఽ అస్తు సూర్యః । మాధ్వీర్ గావో భవన్తు నః
అడవి చెట్టు మాకు మధురంగా ఉండాలి. సూర్యుడు మధురంగా ఉండాలి. మా గోవులు మధురతతో ఉండాలి.
అపాం గమ్భన్త్ సీద మా త్వా సూర్యోఽభి తాప్సీన్ మాగ్నిర్ వైశ్వానరః । అచ్ఛిన్నపత్రాః ప్రజా ఽ అనువీక్షస్వాను త్వా దివ్యా వృష్టిః సచతామ్
నీళ్ళలో లోతుగా స్థిరపడు. సూర్యుడు నిన్ను కాల్చకూడదు, అగ్ని వైశ్వానరుడు నిన్ను తాకకూడదు. నీ సంతానం తరుగకుండా కొనసాగాలి. దివ్య వర్షం నీతో ఉండాలి.
త్రీన్త్ సముద్రాన్త్ సమ్ అసృపత్ స్వర్గాన్ అపాం పతిర్ వృషభ ఽ ఇష్టకానామ్ । పురీషం వసానః సుకృతస్య లోకే తత్ర గచ్ఛ యత్ర పూర్వే పరేతాః
నీళ్ళ అధిపతి, ఇటుకలకు వృషభుడు, మూడు సముద్రాల గుండా, స్వర్గం దాటి, మలాన్ని ధరించి, సత్కర్మల లోకంలో ప్రవహించాడు. పూర్వీకులు వెళ్లిన చోట నీవు కూడా పోవు.
మహీ ద్యౌః పృథివీ చ న ఽ ఇమం యజ్ఞం మిమిక్షతామ్ । పిపృతాం నో భరీమభిః
మహా ఆకాశం, భూమి ఈ యజ్ఞాన్ని మాకు కొలిచి ఇవ్వాలి. వారు మమ్మల్ని సమృద్ధిగా పోషించాలి.
విష్ణోః కర్మాణి పశ్యత యతో వ్రతాని పస్పశే । ఇన్ద్రస్య యుజ్యః సఖా
విష్ణువు చేసిన కార్యాలను చూడండి. అక్కడి నుంచే ధర్మాలు వెలిసాయి. ఆయన ఇంద్రునికి యోగ్యమైన స్నేహితుడు.
ధ్రువాసి ధరుణేతో జజ్ఞే ప్రథమమ్ ఏభ్యో యోనిభ్యో ఽ అధి జాతవేదాః । స గాయత్ర్యా త్రిష్టుభానుష్టుభా చ దేవేభ్యో హవ్యం వహతు ప్రజానన్
నీవు స్థిరంగా ఉన్నావు, ఆధారంగా ఉన్నావు, ఈ మూలాలనుండి మొదటగా జన్మించావు, ఓ జాతవేదా! ఆయన గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, అనుష్టుప్ ఛందస్సులతో దేవతలకు హవిస్సు చేర్చాలి.
ఇషే రాయే రమస్వ సహసే ద్యుమ్న ఽ ఊర్జేఽ అపత్యాయ । సమ్రాడ్ అసి స్వరాడ్ అసి సారస్వతౌ త్వోత్సౌ ప్రావతామ్
పుష్టికి, ధనానికి, బలానికి, కీర్తికి, తేజస్సుకు, సంతానానికి ఆనందించు. నీవు సమ్రాట్, స్వరాట్. సరస్వతి, రెండు నదులు నీకు సమృద్ధిని ప్రసాదించాలి.
అగ్నే యుక్ష్వా హి యే తవాశ్వాసో దేవ సాధవః । అరం వహన్తి మన్యవే
ఓ అగ్ని! నీకు ఉన్న మంచి గుణాల గుర్రాలను జోడించు. అవి మన హవిస్సును త్వరగా తీసుకెళ్తాయి.
యుక్ష్వా హి దేవహూతమాఁ౨ఽ అశ్వాఁ౨ఽ అగ్నే రథీర్ ఇవ । ని హోతా పూర్వ్యః సదః
ఓ అగ్ని! దేవతలు పిలిచిన ఆ గుర్రాలను జోడించు. రథికుల్లా, పురాతన హోతా ఆ ఆసనంలో కూర్చోవాలి.
సమ్యక్ స్రవన్తి సరితో న ధేనా ఽ అన్తర్ హృదా మనసా పూయమానాః । ఘృతస్య ధారా ఽ అభి చాకశీమి హిరణ్యయో వేతసో మధ్యే ఽ అగ్నేః
నదులు ఆవుల్లా కలిసి ప్రవహిస్తున్నాయి. హృదయం, మనస్సులో పవిత్రతతో నిండినవి. అగ్నిలో మధ్యలో నెయ్యి ప్రవాహాలు, బంగారు వేతసులు నేను చూస్తున్నాను.
ఋచే త్వా రుచే త్వా భాసే త్వా జ్యోతిషే త్వా । అభూద్ ఇదం విశ్వస్య భువనస్య వాజినమ్ అగ్నేర్ వైశ్వానరస్య చ
పాటకు, వెలుగుకు, ప్రకాశానికి, జ్యోతికి, నీవు ఈ లోకానికి, అగ్ని మరియు వైశ్వానరునికి ఓడగా అవతరించావు.
అగ్నిర్ జ్యోతిషా జ్యోతిష్మాన్ రుక్మో వర్చసా వర్చస్వాన్ । సహస్రదా ఽ అసి సహస్రాయ త్వా
అగ్ని, నీవు వెలుగుతో ప్రకాశవంతుడవు, బంగారంతో మెరిసిపోతావు, తేజస్సుతో నిండివున్నావు. నీవు వేలాది వరాలిచ్చేవాడవు; ఆ వేలాది వరాల కోసం నిన్ను పిలిచాము.
ఆదిత్యం గర్భం పయసా సమ్ అఙ్ధి సహస్రస్య ప్రతిమాం విశ్వరూపమ్ । పరి వృఙ్ధి హరసా మాభి మꣳస్థాః శతాయుషం కృణుహి చీయమానః
సూర్యుని గర్భానికి పాలు కలిపి, సహస్రరూపుడైన ఆ ప్రతిరూపాన్ని బలంతో విస్తరించు. నీ ఉత్సాహంతో వెనకడుగు వేయక, వంద సంవత్సరాలు ఆయుష్షు కలిగించు.
వాతస్య జూతిం వరుణస్య నాభిమ్ అశ్వం జజ్ఞానꣳ సరిరస్య మధ్యే । శిశుం నదీనాꣳ హరిమ్ అద్రిబుధ్నమ్ అగ్నే మా హిꣳసీః పరమే వ్యోమన్
వాయువు వేగాన్ని, వరుణుని నాభిని, శరీర మధ్యలో పుట్టిన అశ్వాన్ని, నదుల బిడ్డను, పసుపు రంగు గలవాడిని, కొండలో పుట్టినవాడిని — అగ్నీ! అతన్ని పరమాకాశంలో నీవు హాని చేయవద్దు.
అజస్రమ్ ఇన్దుమ్ అరుషం భురణ్యుమ్ అగ్నిమ్ ఈడే పూర్వచిత్తిం నమోభిః । స పర్వభిర్ ఋతుశః కల్పమానో గాం మా హిꣳసీర్ అదితిం విరాజమ్
ఎప్పటికీ ఆగని, ఎరుపు రంగు, ప్రకాశవంతుడైన, పురాతన జ్ఞానమున్న అగ్నిని నమస్కారాలతో స్తుతిస్తున్నాను. అతడు ఋతువుల ప్రకారం పర్వతాలతో కలిసినప్పుడు, భూమిని, అదితిని, ప్రకాశవంతురాలిని నీవు హాని చేయవద్దు.
వరూత్రీం త్వష్టుర్ వరుణస్య నాభిమ్ అవిం జజ్ఞానాꣳ రజసః పరస్మాత్ । మహీꣳ సాహస్రీమ్ అసురస్య మాయామ్ అగ్నే మా హిꣳసీః పరమే వ్యోమన్
త్వష్టృవారి ఆవరణ, వరుణుని నాభి, పరమ లోకంలో పుట్టిన గొర్రె, అసురుని గొప్ప సహస్రమాయను — అగ్నీ! ఆమెను పరమాకాశంలో నీవు హాని చేయవద్దు.
యో ఽ అగ్నిర్ అగ్నేర్ అధియ్ అజాయత శోకాత్ పృథివ్యా ఽ ఉత వా దివస్ పరి । యేన ప్రజా విశ్వకర్మా జజాన తమ్ అగ్నే హేడః పరి తే వృణక్తు
అగ్ని నుండి పుట్టిన అగ్ని, భూమి వేడి నుంచి లేదా ఆకాశం నుంచి పుట్టినవాడు, ఆ విశ్వకర్మ సృష్టిని చేసినవాడు — అగ్నీ! నీ అనుగ్రహం అతనిని చుట్టుముట్టాలి.
చిత్రం దేవానామ్ ఉద్ అగాద్ అనీకం చక్షుర్ మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః । ఆప్రా ద్యావాపృథివీ ఽ అన్తరిక్షꣳ సూర్య ఽ ఆత్మా జగతస్ తస్థుషశ్ చ
దేవతల అద్భుతమైన ముఖం ఉదయించింది, అది మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్నికి కళ్ళు. అది ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోని లోకాన్ని నింపింది. సూర్యుడు ఈ కదిలే మరియు నిలిచిన అన్నిటికీ ఆత్మ.
ఇమం మా హిꣳసీర్ ద్విపాదం పశుꣳ సహస్రాక్షో మేధాయ చీయమానః । మయుం పశుం మేధమ్ అగ్నే జుషస్వ తేన చిన్వానస్ తన్వో ని షీద । మయుం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు యం ద్విష్మస్ తం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు
ఈ రెండు కాళ్ళున్న జంతువును, వేల కళ్ళుగలవాడా, యజ్ఞానికి పెరుగుతున్నప్పుడు హాని చేయవద్దు. అగ్నీ! మేధ కోసం ఈ పశువును స్వీకరించు, దానితో నీ శరీరంలో స్థిరపడు. మనం ద్వేషించే వాడు నీ అగ్నిలోకి పోవాలి, నీ అగ్ని అతన్ని తీసుకుపోవాలి.
ఇమం మా హిꣳసీర్ ఏకశఫం పశుం కనిక్రదం వాజినం వాజినేషు । గౌరమ్ ఆరణ్యమ్ అను తే దిశామి తేన చిన్వానస్ తన్వో ని షీద । గౌరం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు యం ద్విష్మస్ తం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు
ఈ ఒక్క గోరు ఉన్న, కేకలేస్తున్న, గుఱ్ఱాన్ని హాని చేయవద్దు. అడవి ఎద్దును నీకు సమర్పిస్తున్నాను, దానితో నీ శరీరంలో స్థిరపడు. మనం ద్వేషించే వాడు నీ అగ్నిలోకి పోవాలి, నీ అగ్ని అతన్ని తీసుకుపోవాలి.
ఇమꣳ సాహస్రꣳ శతధారమ్ ఉత్సం వ్యచ్యమానꣳ సరిరస్య మధ్యే । ఘృతం దుహానామ్ అదితిం జనాయాగ్నే మా హిꣳసీః పరమే వ్యోమన్ । గవయమ్ ఆరణ్యమ్ అను తే దిశామి తేన చిన్వానస్ తన్వో ని షీద । గవయం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు యం ద్విష్మస్ తం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు
ఈ వేల ప్రవాహాలున్న, వంద నదులుగా పారే, శరీర మధ్యలో ప్రవహించే, ఘృతాన్ని ఇస్తున్న ఆదితిని — అగ్నీ! ఆమెను పరమాకాశంలో హాని చేయవద్దు. అడవి గోవును నీకు సమర్పిస్తున్నాను, దానితో నీ శరీరంలో స్థిరపడు. మనం ద్వేషించే వాడు నీ అగ్నిలోకి పోవాలి, నీ అగ్ని అతన్ని తీసుకుపోవాలి.
ఇమమూర్ణాయుం వరుణస్య నాభిం త్వచం పశూనాం ద్విపదాంచతుష్పదామ్ । త్వష్టుః ప్రజానాం ప్రథమం జనిత్రమ్ అగ్నే మా హిꣳసీః పరమే వ్యోమన్ । ఉష్ట్రమ్ ఆరణ్యమ్ అను తే దిశామి తేన చిన్వానస్ తన్వో ని షీద । ఉష్ట్రం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు యం ద్విష్మస్ తం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు
ఈ మేకపొగ్గు ఉన్న వరుణుని నాభిని, రెండు కాళ్ళు, నాలుగు కాళ్ళు ఉన్న జంతువుల చర్మాన్ని, త్వష్టృ సంతానానికి మొదటి జనకుడిని — అగ్నీ! పరమాకాశంలో హాని చేయవద్దు. ఒంటెను నీకు సమర్పిస్తున్నాను, దానితో నీ శరీరంలో స్థిరపడు. మనం ద్వేషించే వాడు నీ అగ్నిలోకి పోవాలి, నీ అగ్ని అతన్ని తీసుకుపోవాలి.
అజో హ్య్ అగ్నేర్ అజనిష్ట శోకాత్ సో ఽ అపశ్యజ్ జనితారమ్ అగ్రే । తేన దేవా దేవతామ్ అగ్రమ్ ఆయꣳస్ తేన రోహమ్ ఆయన్న్ ఉప మేధ్యాసః । శరభమ్ ఆరణ్యమ్ అను తే దిశామి తేన చిన్వానస్ తన్వో ని షీద । శరభం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు యం ద్విష్మస్ తం తే శుగ్ ఋచ్ఛతు
మేక అగ్నిలోని వేడి నుండి పుట్టింది, ఆది కాలంలో సృష్టికర్తను చూసింది. దానితో దేవతలు దైవత్వాన్ని పొందారు, యాజ్ఞికులు యజ్ఞాన్ని పొందారు. అడవి జింకను నీకు సమర్పిస్తున్నాను, దానితో నీ శరీరంలో స్థిరపడు. మనం ద్వేషించే వాడు నీ అగ్నిలోకి పోవాలి, నీ అగ్ని అతన్ని తీసుకుపోవాలి.
త్వం యవిష్ఠ దాశుషో నౄꣳః పాహి శృణుధీ గిరః । రక్షా తోకమ్ ఉత త్మనా
యువ అగ్నీ! భక్తులను రక్షించు, వారి ప్రార్థనలను విను. సంతానాన్ని మరియు నిన్ను నీవు కాపాడుకో.
అయం పురో భువః । తస్య ప్రాణో భౌవనాయః । వసన్తః ప్రాణాయనః । గాయత్రీ వాసన్తీ । గాయత్ర్యై గాయత్రమ్ । గాయత్రాద్ ఉపాꣳశుః । ఉపాꣳశోస్ త్రివృత్ । త్రివృతో రథన్తరమ్ । వసిష్ఠ ఽ ఋషిః । ప్రజాపతిగృహీతయా త్వయా ప్రాణం గృహ్ణామి ప్రజాభ్యః
ఇది తూర్పు, భువనము. దానికి ప్రాణం భువన ప్రాణమే. వసంతం ప్రాణం. గాయత్రీ వసంతానికి. గాయత్రీకి గాయత్రము. గాయత్రీ నుండి ఉపాంశు. ఉపాంశు నుండి త్రివృత్. త్రివృత్ నుండి రథంతరం. వసిష్ఠుడు ఋషి. ప్రజాపతి చేత పట్టుకున్న నీవు నాకు, సంతానానికి ప్రాణాన్ని ఇస్తున్నాను.
అయం దక్షిణా విశ్వకర్మా । తస్య మనో వైశ్వకర్మణమ్ । గ్రీష్మో మానసః । త్రిష్టుబ్ గ్రైష్మీ । త్రిష్టుభః స్వారమ్ । స్వారాద్ అన్తర్యామః । ఽఅన్తర్యామాత్ పఞ్చదశః । పఞ్చదశాద్ బృహత్ । భరద్వాజ ఽ ఋషిః । ప్రజాపతిగృహీతయా త్వయా మనో గృహ్ణామి ప్రజాభ్యః
అయం పశ్చాద్ విశ్వవ్యచాః । తస్య చక్షుర్ వైశ్వవ్యచసమ్ । వర్షాశ్ చాక్షుష్యః । జగతీ వార్షీ । జగత్యా ఽ ఋక్సమమ్ । ఋక్సమాచ్ ఛుక్రః । శుక్రాత్ సప్తదశః । సప్తదశాద్ వైరూపమ్ । జమదగ్నిర్ ఋషిః । ప్రజాపతిగృహీతయా త్వయా చక్షుర్ గృహ్ణామి ప్రజాభ్యః
ఇది పడమర, విశ్వవ్యాపి. దానికి కంటి చూపు విశ్వవ్యాపి చూపే. వర్షాలు కంటి చూపుకు. జగతీ వర్షానికి. జగతీకి జగతీ. జగతీ నుండి ఋక్సమా. ఋక్సమా నుండి శుక్ర. శుక్ర నుండి పదిహేడు. పదిహేడు నుండి వైరూపం. జమదగ్ని ఋషి. ప్రజాపతి చేత పట్టుకున్న నీవు నాకు, సంతానానికి కంటి చూపును ఇస్తున్నాను.
అపాం త్వేమన్త్ సాదయామి । అపాం త్వోద్మన్త్ సాదయామి । అపాం త్వా భస్మన్త్ సాదయామి । అపాం త్వా జ్యోతిషి సాదయామి । అపాం త్వాయనే సాదయామి । అర్ణవే త్వా సదనే సాదయామి । సముద్రే త్వా సదనే సాదయామి । సరిరే త్వా సదనే సాదయామి । అపాం త్వా క్షయే సాదయామి । అపాం త్వా సధిషి సాదయామి । అపాం త్వా సదనే సాదయామి । అపాం త్వా సధస్థే సాదయామి । అపాం త్వా యోనౌ సాదయామి । అపాం త్వా పురీషే సాదయామి । అపాం త్వా పాథసి సాదయామి । గాయత్రేణ త్వా ఛన్దసా సాదయామి । త్రైష్టుభేన త్వా ఛన్దసా సాదయామి । జాగతేన త్వా ఛన్దసా సాదయామి । ఆనుష్టుభేన త్వా ఛన్దసా సాదయామి । పాశ్రూన త్వా ఛన్దసా సాదయామి
నీను నీటిలోని చివరలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని మధ్యలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని బూడిదలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని వెలుగులో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని ప్రవాహంలో స్థాపించాను. నీను సముద్రపు నివాసంలో స్థాపించాను. నీను మహాసముద్రపు నివాసంలో స్థాపించాను. నీను శరీర నివాసంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని నివాసంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని ఆసనంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని నివాసంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని స్థలంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని గర్భంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని మలంలో స్థాపించాను. నీను నీటిలోని మార్గంలో స్థాపించాను. గాయత్రీ ఛందస్సుతో నిన్ను స్థాపించాను. త్రిష్టుప్ ఛందస్సుతో నిన్ను స్థాపించాను. జగతీ ఛందస్సుతో నిన్ను స్థాపించాను. అనుష్టుప్ ఛందస్సుతో నిన్ను స్థాపించాను. పాశ్రు ఛందస్సుతో నిన్ను స్థాపించాను.
ఇది దక్షిణ దిక్కు, విశ్వకర్మ. దానికి మనస్సు విశ్వకర్మ మనస్సే. గ్రీష్మం మనస్సు. త్రిష్టుప్ గ్రీష్మానికి. త్రిష్టుప్కు త్రిష్టుప్. త్రిష్టుప్ నుండి స్వార. స్వార నుండి అంతర్యామ. అంతర్యామ నుండి పదిహేడు. పదిహేడు నుండి బృహత్. భరద్వాజుడు ఋషి. ప్రజాపతి చేత పట్టుకున్న నీవు నాకు, సంతానానికి మనస్సును ఇస్తున్నాను.