శ్రీణామ్ ఉదారో ధరుణో రయీణాం మనీషాణాం ప్రార్పణః సోమగోపాః । వసుః సూనుః సహసో ఽ అప్సు రాజా వి భాత్య్ అగ్ర ఽ ఉషసామ్ ఇధానః
అతడు ధనానికి ఆధారంగా, సంపదలకు పునాదిగా, జ్ఞానానికి మూలంగా, సోమానికి కాపాడువాడిగా ఉన్నాడు. బలవంతుని కుమారుడిగా, నీటిలో రాజుగా, అగ్ని ఉషస్సులలో ముందుగా వెలిగిపోతాడు.
విశ్వస్య కేతుర్ భువనస్య గర్భఽ ఆ రోదసీ ఽ అపృణాజ్ జాయమానః । వీడుం చిద్ అద్రిమ్ అభినత్ పరాయఞ్ జనా యద్ అగ్నిమ్ అయజన్త పఞ్చ
అతడు సమస్తానికి సంకేతంగా, జగత్తుకు గర్భంగా ఉన్నాడు. పుట్టినప్పుడు, భూమి-ఆకాశాలను నింపాడు. బలమైన గుహను కూడా దాటి, ప్రజలు అగ్నిని ఐదు విధాలుగా పూజించినప్పుడు అతడు ముందుకెళ్లాడు.
ఉశిక్ పావకో అరతిః సుమేధా మర్త్యేష్వ్ అగ్నిర్ అమృతో ని ధాయి । ఇయర్తి ధూమమ్ అరుషం భరిభ్రద్ ఉచ్ ఛుక్రేణ శోచిషా ద్యామ్ ఇనక్షన్
పవిత్రమైన, ప్రకాశవంతమైన, అలసటలేని, జ్ఞానవంతుడైన అగ్ని, మరణరహితుడిగా మానవుల్లో స్థాపించబడ్డాడు. అతడు ఎర్రటి పొగను పంపిస్తాడు, దాన్ని మోస్తూ, తన తెల్లటి జ్వాలతో ఆకాశాన్ని తాకుతాడు.
దృశానో రుక్మ ఽ ఉర్వ్యా వ్యద్యౌద్ దుర్మర్షమ్ ఆయుః శ్రియే రుచానః । అగ్నిర్ అమృతో ఽ అభవద్ వయోభిర్ యద్ ఏనం ద్యౌర్ జనయత్ సురేతాః
అతడు ప్రకాశంతో విస్తారమైన భూమిని అలంకరించాడు, ఎదుర్కోవడానికి కష్టమైనవాడు, కీర్తికి వెలిగే వాడు. అగ్ని, అమృతుడు, యవ్వనంగా మారాడు, ఆకాశం, బీజంతో నిండినది, అతన్ని జన్మింపజేసినప్పుడు.
యస్ తే అద్య కృణవద్ భద్రశోచేఽపూపం దేవ ఘృతవన్తమ్ అగ్నే । ప్ర తం నయ ప్రతరం వస్యో ఽ అచ్ఛాభి సుమ్నం దేవభక్తం యవిష్ఠ
ఈ రోజు నీకోసం ఎవరు శుభంగా, నెయ్యితో కూడిన నైవేద్యాన్ని తయారు చేస్తారో, ఓ అగ్ని! ఆ నైవేద్యాన్ని నీవు నేరుగా ఐశ్వర్యానికి, మంగళానికి, దైవకృపకు చేర్చు, యవ్వనుడా.
ఆ తం భజ సౌశ్రవసేష్వ్ అగ్న ఽ ఉక్థ ఽ ఉక్థ ఽ ఆ భజ శస్యమానే । ప్రియః సూర్యే ప్రియో ఽ అగ్నా భవాత్య్ ఉజ్ జాతేన భినదద్ ఉజ్ జనిత్వైః
ప్రశంసలలో ప్రఖ్యాతుడైనవారితో ఆ భాగాన్ని పంచుకో, ఓ అగ్ని! స్తుతిలో భాగస్వామి అవు. సూర్యునికి ప్రియుడవాడు, అగ్నికి ప్రియుడవాడు, పుట్టిన వెంటనే విరుచుకుంటాడు, పుట్టుకతో విరగబెడతాడు.
త్వామ్ అగ్నే యజమానా ఽ అను ద్యూన్ విశ్వా వసు దధిరే వార్యాణి । త్వయా సహ ద్రవిణమ్ ఇచ్ఛమానా వ్రజం గోమన్తమ్ ఉశిజో వి వవ్రుః
ఓ అగ్ని, యజ్ఞం చేసే వారు నిన్ను ఆశ్రయించి, అన్ని రకాల ధనాలను నిత్యం నీకు అప్పగించారు. ధనం కోరుకుంటూ, నీతో కలిసి, ఆరాధకులు పశువులతో నిండిన స్థలానికి చేరుకున్నారు.
అస్తావ్య్ అగ్నిర్ నరాꣳ సుశేవో వైశ్వానర ఽ ఋషిభిః సోమగోపాః । అద్వేషే ద్యావాపృథివీ హువేమ దేవా ధత్త రయిమ్ అస్మే సువీరమ్
మనుషులలో దయతో ఉన్న అగ్ని, విశ్వనరుడా, సోమాన్ని కాపాడే ఋషులతో కలిసి నిలిచి ఉండు. మేము ద్వేషం లేకుండా ఆకాశాన్ని, భూమిని పిలుస్తున్నాము. దేవతలారా, మాకు ధనం, వీరత్వాన్ని ప్రసాదించండి.
సమిధాగ్నిం దువస్యత ఘృతైర్ బోధయతాతిథిమ్ । ఆస్మిన్ హవ్యా జుహోతన
అగ్నిని కండ్లతో ఆరాధించండి; అతిధిగా ఉన్న అగ్నిని నెయ్యితో మేల్కొలపండి; ఈ అగ్నిలో హవ్యాలు సమర్పించండి.
ఉద్ ఉ త్వా విశ్వే దేవా ఽ అగ్నే భరన్తు చిత్తిభిః । స నో భవ శివస్ త్వꣳ సుప్రతీకో విభావసుః
అగ్ని, అన్ని దేవతలు తమ మనస్సుతో నిన్ను పైకి తీయనివ్వాలి. నీవు మాకు శుభముగా, అందమైన రూపంతో, ప్రకాశవంతుడిగా ఉండు.
ప్రేద్ అగ్నే జ్యోతిష్మాన్ యాహి శివేభిర్ అర్చిభిష్ ట్వమ్ । బృహద్భిర్ భానుభిర్ భాసన్ మా హిꣳసీస్ తన్వా ప్రజాః
ఓ అగ్ని, నీవు వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, శుభమైన జ్వాలలతో ముందుకు పో. గొప్ప కాంతులతో, మహా ప్రకాశంతో నీవు మా సంతానానికి, శరీరాలకు హాని చేయవద్దు.
అక్రన్దద్ అగ్ని స్తనయన్న్ ఇవ ద్యౌః క్షామా రేరిహద్ వీరుధః సమఞ్జన్ । సద్యో జజ్ఞానో వి హీమ్ ఇద్ధో ఽ అఖ్యద్ ఆ రోదసీ భానునా భాత్య్ అన్తః
అగ్ని గర్జించాడు, ఆకాశం మాదిరిగా మోగాడు; భూమి కంపించింది, మొక్కలు అలంకరించుకున్నాయి; కొత్తగా పుట్టిన అగ్ని, వ్యాపించి, ఆకాశం-భూమి మధ్య ప్రకాశంతో వెలిగాడు.
ప్ర-ప్రాయమ్ అగ్నిర్ భరతస్య శృణ్వే వి యత్ సూర్యో న రోచతే బృహద్ భాః । అభి యః పూరుం పృతనాసు తస్థఉ దీదాయ దైవ్యో ఽ అతిథిః శివో నః
భరతుని అగ్ని కీర్తి ప్రతిధ్వనిస్తోంది, ఎప్పుడు సూర్యుడు తన గొప్ప కాంతితో ప్రకాశించకపోయినా. యుద్ధాలలో పూరువుకు తోడుగా నిలిచిన దైవ అతిథి అగ్ని, మాకు శుభంగా వెలిగాడు.
ఆపో దేవీః ప్రతి గృభ్ణీత భస్మైతత్ స్యోనే కృణుధ్వꣳ సురభా ఽ ఉ లోకే । తస్మై నమన్తాం జనయః సుపత్నీర్ మాతేవ పుత్రం బిభృతాప్స్వ్ ఏనత్
దేవతలైన జలాలారా, ఈ పవిత్ర బస్మాన్ని స్వీకరించండి; దీనిని మృదువుగా, సుగంధంగా ఈ లోకంలో చేయండి. వంశాలు అతనికి నమస్కరించాలి, అతడు మంచి భార్యలను పొందాలి; తల్లి తన కుమారుడిని మోసినట్లు, మీరు ఈ పాపాన్ని నీటిలో తీసుకెళ్ళండి.
అప్స్వ్ అగ్నే సధిష్ టవ సౌషధీర్ అను రుధ్యసే । గర్భై సన్ జాయసే పునః
ఓ అగ్ని, నీవు జలాలలో, ఔషధులతో కలిసి నివసిస్తున్నావు; వాటి గర్భంలో నుంచి మళ్లీ పుట్టుకొస్తావు.
గర్భోఽఅస్య్ ఓషధీనాం గర్భో వనస్పతీనామ్ । గర్భో విశ్వస్య భూతస్యాగ్నే గర్భోఽఅపామ్ అసి
నీవే మొక్కల గర్భం, వృక్షాల గర్భం, అన్ని భూతాల గర్భం, ఓ అగ్ని, నీవే జలాల గర్భం.
ప్రసద్య భస్మనా యోనిమ్ అపశ్ చ పృథివీమ్ అగ్నే । సꣳసృజ్య మాతృభిష్ ట్వం జ్యోతిష్మాన్ పునర్ ఆసదః
బస్మంతో నీ గర్భంలోకి, జలాలు, భూమిని చేరిన తరువాత, ఓ అగ్ని, నీవు వెలుగుతో నీ తల్లులతో కలసి మళ్లీ కూర్చుంటావు.
పునర్ ఆసద్య సదనమ్ అపశ్ చ పృథివీమ్ అగ్నే । శేషే మాతుర్ యథోపస్థే ఽన్తర్ అస్యాꣳ శివతమః
మళ్లీ నీ స్థానానికి, జలాలకు, భూమికి చేరిన తరువాత, ఓ అగ్ని, నీవు తల్లి ఒడిలో ఉన్నట్టు, ఆమెలో శుభంగా విశ్రాంతి తీసుకుంటావు.
పునర్ ఊర్జా నివర్తస్వ పునర్ అగ్న ఽ ఇషాయుషా । పునర్ నః పాహ్య్ అꣳహసః
మళ్లీ పోషణతో తిరిగి రా, ఓ అగ్ని, ఆహారం, ఆయుష్షుతో తిరిగి రా; మళ్లీ మమ్మల్ని అపాయాల నుంచి కాపాడు.
సహ రయ్యా ని వర్తస్వాగ్నే పిన్వస్వ ధారయా । విశ్వప్స్న్యా విశ్వతస్ పరి
ఓ అగ్ని, ధనంతో తిరిగి రా, పోషణతో అభివృద్ధి చెయ్యి; అన్ని వైపులా, ఎక్కడైనా వ్యాపించు.
బోధా మే ఽ అస్య వచసో యవిష్ఠ మꣳహిష్ఠస్య ప్రభృతస్య స్వధావః । పీయతి త్వో ఽ అను త్వో గృణాతి వన్దారుష్ టే తన్వం వన్దే ఽ అగ్నే
నా మాటలు విను, ఓ చిన్నవాడా, మహాశక్తివంతుడా, స్వశక్తితో నిండినవాడా; నీ వెనుక వాడు త్రాగుతాడు, వాడు నిన్ను స్తుతిస్తాడు, ఆరాధకుడు నీ రూపాన్ని పూజిస్తాడు, ఓ అగ్ని.
స బోధి సూరిర్ మఘవా వసుపతే వసుదావన్ । యుయోధ్య్ అస్మద్ ద్వేషాꣳసి । విశ్వకర్మణే స్వాహా
బుద్ధిమంతుడా, ధనాధిపతిగా ఉన్నవాడా, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడా, మేల్కొను; మా ద్వేషాలను తొలగించు; సర్వసృష్టికర్తకు నమస్కారం.
పునస్ త్వాఽఽదిత్యా రుద్రా వసవః సమ్ ఇన్ధతాం పునర్ బ్రహ్మాణో వసునీథ యజ్ఞైః । ఘృతేన త్వం తన్వం వర్ధయస్వ సత్యాః సన్తు యజమానస్య కామాః
ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసవులు మళ్లీ నిన్ను వెలిగించాలి; బ్రాహ్మణులు యజ్ఞాలతో నీకు ధనాన్ని తెచ్చిపెట్టాలి; నెయ్యితో నీ రూపాన్ని పెంచుకో; యజమాని యొక్క సత్యమైన కోరికలు నెరవేరాలి.
అపేత వీత వి చ సర్పతాతో యే ఽత్ర స్థ పురాణా యే చ నూతనాః । అదాద్ యమో ఽవసానం పృథివ్యా ఽ అక్రన్న్ ఇమం పితరో లోకమ్ అస్మై
ఇక్కడ ఉన్న పురాతనమైనవారు, కొత్తవారు, మీరు వెళ్లిపోండి, కనపడకండి, చెల్లిపోయి పోండి; యముడు భూమిపై విశ్రాంతి స్థలం ఇచ్చాడు; పితృదేవతలు అతనికి ఈ లోకాన్ని ఏర్పరిచారు.
సంజ్ఞానమ్ అసి । కామధరణమ్ । మయి తే కామధరణం భూయాత్ । అగ్నేర్ భస్మాస్య్ అగ్నేః పురీషమ్ అసి । చిత స్థ పరిచిత ఽ ఊర్ధ్వచితః శ్రయధ్వమ్
నీవే జ్ఞానం, నీవే కోరికలను నిలబెట్టే వాడు. నా కోరికలు నీ కోసం నిలబడాలని కోరుకుంటున్నాను. నీవే అగ్ని బస్మం, నీవే అగ్ని యొక్క పురీషం. చితపై ఉంచబడినవాడా, బాగా అమర్చబడినవాడా, పైభాగంలో ఉన్నవాడా, నీవు ఆశ్రయం పొందు.
అయꣳ సో ఽ అగ్నిర్ యస్మిన్త్ సోమమ్ ఇన్ద్రః సుతం దధే జఠరే వావశానః । సహస్రిణం వాజమ్ అత్యం న సప్తిꣳ ససవాన్త్ సన్త్ స్తూయసే జాతవేదః
ఇతడే ఆ అగ్ని, యందు ఇంద్రుడు పిండిన సోమాన్ని, తన పొట్టలో ఉంచుకున్నాడు. సహస్రంగా లభించే బహుమానంలా, రథానికి జోడించిన వేగవంతమైన గుర్రంలా, బలాన్ని కోరువారు నిన్ను జాతవేదా, స్తుతిస్తారు.
అగ్నే యత్ తే దివి వర్చః పృథివ్యాం యద్ ఓషధీష్వ్ అప్స్వ్ ఆ యజత్ర । యేనాన్తరిక్షమ్ ఉర్వ్ ఆతతన్థ త్వేషః స భానుర్ అర్ణవో నృచక్షాః
అగ్నీ, నీకు ఆకాశంలో ఉన్న కాంతి, భూమిపై, మొక్కల్లో, నీళ్లలో ఉన్న కాంతి—దాని ద్వారా నీవు మధ్యలోని విశాలమైన స్థలాన్ని విస్తరించావు. ఆ ప్రకాశమే, ఆ తేజస్సే, ఆ సముద్రమే, మానవుల్లో జ్ఞానిగా నీవే.
అగ్నే దివోఽ అర్ణమ్ అచ్ఛా జిగాస్య్ అచ్ఛా దేవాꣳ ఽ ఊచిషే ధిష్ణ్యా యే । యా రోచనే పరస్తాత్ సూర్యస్య యాశ్ చావస్తాద్ ఉపతిష్ఠన్త ఽ ఆపః
అగ్నీ, నీవు ఆకాశపు ప్రవాహాన్ని చేరాలని ఆశిస్తావు; దేవతల దగ్గరికి, మహాశక్తుల దగ్గరికి చేరుకుంటావు. సూర్యుని పైన వెలిగే లోకాల్లో నిలిచిన నీళ్ళు, క్రింద ఉన్నవాటిని కూడా నీవు చేరుకుంటావు.
పురీష్యాసో ఽ అగ్నయః ప్రావణేభిః సజోషసః । జుషన్తాం యజ్ఞమ్ అద్రుహోఽనమీవా ఽఇషో మహీః
పురీష్య అగ్నులు, తమ సహాయకులతో కలిసి, నిజాయితీగా, వ్యాధిలేకుండా, యజ్ఞాన్ని ఆహ్వానించి, గొప్ప వరాలు ప్రసాదించునుగాక.
ఇడామ్ అగ్నే పురుదꣳసꣳ సనిం గోః శశ్వత్తమꣳ హవమానాయ సాధ । స్యాన్ నః సూనుస్ తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్ భూత్వ్ అస్మే
అగ్నీ, నిన్ను పిలిచేవారికి ఎప్పటికీ కోరుకునే, సమృద్ధిగా ఉండే, గోవుల సంపదను ప్రసాదించు. మన కుమారుడు విజేతగా ఉండాలని, నీ అనుగ్రహం మాపై ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.