చతుఃస్రక్తిర్ నాభిర్ ఋతస్య సప్రథాః స నో విశ్వాయుః సప్రథాః స నః సర్వాయుః సప్రథాః । అప ద్వేషో ఽ అప హ్వరో ఽన్యవ్రతస్య సశ్చిమ
నాలుగు వరుసల మాల, సత్యానికి కేంద్రం, విస్తరించినది — ఆ విస్తారమైనది మనందరికీ దీర్ఘాయువు కలిగించాలి, సంపూర్ణ ఆయుష్షు ఇవ్వాలి. ద్వేషం తొలగిపోవాలి, క్షీణత పోవాలి, వేరే ఆచరణ కలవారి నుండి మనం ఐక్యంగా ఉండాలి.
ఘర్మైతత్ తే పురీషం తేన వర్ధస్వ చా చ ప్యాయస్వ । వర్ధిషీమహి చ వయమ్ ఆ చ ప్యాసిషీమహి
ఈ వేడి నీ అసలు స్వరూపం; దాని ద్వారా నీవు అభివృద్ధి చెందు, సంపూర్ణంగా నిండిపో. మేము కూడా అభివృద్ధి చెందాలి, మేమూ నిండిపోవాలి.
అచిక్రదద్ వృషా హరిర్ మహాన్ మిత్రో న దర్శతః । సꣳ సూర్యేణ దిద్యుతద్ ఉదధిర్ నిధిః
బలమైన ఎద్దు, పసుపు వర్ణంతో గొప్పవాడైనవాడు, మిత్రుడిలా అందరికీ కనబడుతూ గర్జించాడు; సూర్యునితో కలిసి మెరుస్తూ, సముద్రం వంటి ధనాన్ని వెలిగించాడు.
సుమిత్రియా న ఽ ఆప ఽ ఓషధయః సన్తు దుర్మిత్రియాస్ తస్మై సన్తు యో ఽస్మాన్ ద్వేష్టి యం చ వయం ద్విష్మః
మంచి స్నేహితుల్లా నీళ్లు, ఔషధాలు మనకు స్నేహపూర్వకంగా ఉండాలి; మనపై ద్వేషమున్నవారికి, మనం ద్వేషించే వారికి అవి శత్రుత్వంగా ఉండాలి.
ఉద్ వయం తమసస్ పరి స్వః పశ్యన్త ఽ ఉత్తరమ్ । దేవం దేవత్రా సూర్యమ్ అగన్మ జ్యోతిర్ ఉత్తమమ్
మేము చీకటి నుండి వెలుగులోకి వచ్చాము, పై లోకాన్ని చూశాము; దేవతల్లో దేవుడైన సూర్యుని, అత్యుత్తమమైన జ్యోతి చేరుకున్నాము.
ఏధో ఽస్య్ ఏధిషీమహి । సమిద్ అసి తేజో ఽసి తేజో మయి ధేహి
నీ సమిధిని మేము వెలిగించాలి; నీవే ఇంధనం, నీవే తేజస్సు — ఆ తేజస్సును నాలో నింపుము.
యావతీ ద్యావాపృథివీ యావచ్ చ సప్త సిన్ధవో వితస్థిరే । తావన్తమ్ ఇన్ద్ర తే గ్రహమూర్జా గృహ్ణామ్య్ అక్షితం మయి గృహ్ణామ్య్ అక్షితమ్
ఎంత విస్తృతంగా ఆకాశం, భూమి, ఏడు నదులు వ్యాపించాయో, అంతటి బలాన్ని, ఓ ఇంద్రా, నేను నాకోసం పొందుతున్నాను, అది నాశించకుండా, నాలో నిలిపి ఉంచుతున్నాను.
మయి త్యద్ ఇన్ద్రియం బృహన్ మయి దక్షో మయి క్రతుః । ఘర్మస్ త్రిశుగ్ వి రాజతి విరాజా జ్యోతిషా సహ బ్రహ్మణా తేజసా సహ
ఆ గొప్ప శక్తి నాలో ఉండాలి, నాలో నైపుణ్యం ఉండాలి, నాలో సంకల్పం ఉండాలి. మూడు విధాలుగా ఉన్న వేడి వెలుగుతో, బ్రహ్మతో, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తోంది.
పయసో రేత ఽ ఆభృతం తస్య దోహమ్ అశీమహ్య్ ఉత్తరామ్-ఉత్తరాꣳ సమామ్ । త్విషః సంవృక్ క్రత్వే దక్షస్య తే సుషుమ్ణస్య తే సుషుమ్ణాగ్నిహుతః । ఇన్ద్రపీతస్య ప్రజాపతిభక్షితస్య మధుమత ఽ ఉపహూత ఽ ఉపహూతస్య భక్షయామి
పాల సారం మేము తీసుకున్నాము; దాని ఫలాన్ని సంవత్సరానికొకసారి తాగాలి. నీ శక్తి, సంకల్పం, నైపుణ్యం, కరుణ, కరుణతో చేసిన అగ్నిహోత్రం, ఇంద్రుడు తాగినది, ప్రజాపతి తిన్నది, తీపిగా ఉన్నది, పిలవబడినది — దానిని నేను భుజించాలి.
స్వాహా ప్రాణేభ్యః సాధిపతికేభ్యః । పృథివ్యై స్వాహా । అగ్నయే స్వాహా । అన్తరిక్షే స్వాహా । వాయవే స్వాహా । దివే స్వాహా । సూర్యాయ స్వాహా
ప్రాణాలకు, వాటి అధిపతులకు స్వాహా; భూమికి స్వాహా; అగ్నికి స్వాహా; మధ్యలో ఉన్న లోకానికి స్వాహా; వాయువుకు స్వాహా; ఆకాశానికి స్వాహా; సూర్యునికి స్వాహా.
దిగ్భ్యః స్వాహా । చన్ద్రాయ స్వాహా । నక్షత్రేభ్యః స్వాహా । అద్భ్యః స్వాహా । వరుణాయ స్వాహా । నాభ్యై స్వాహా । పూతాయ స్వాహా
దిక్కులకు స్వాహా; చంద్రునికి స్వాహా; నక్షత్రాలకు స్వాహా; నీళ్లకు స్వాహా; వరుణునికి స్వాహా; నాభికి స్వాహా; పవిత్రుడికి స్వాహా.
వాచే స్వాహా । ప్రాణాయ స్వాహా । ప్రాణాయ స్వాహా । చక్షుషే స్వాహా । చక్షుషే స్వాహా । శ్రోత్రాయ స్వాహా । శ్రోత్రాయ స్వాహా
మాటకు స్వాహా; శ్వాసకు స్వాహా; శ్వాసకు స్వాహా; కన్నుకు స్వాహా; కన్నుకు స్వాహా; చెవికి స్వాహా; చెవికి స్వాహా.
మనసః కామమ్ ఆకూతిం వాచః సత్యమ్ అశీయ । పశూనాꣳ రూపమ్ అన్నస్య రసో యశః శ్రీః శ్రయతాం మయి స్వాహా ॥ 5 ప్రజాపతిః సంభ్రియమాణః సమ్రాట్ సంభృతో వైశ్వదేవః సꣳసన్నో ఘర్మః ప్రవృక్తస్ తేజ ఽ ఉద్యత ఽ ఆశ్వినః పయస్యా నీయమానే పౌష్ణో విష్యన్దమానే మారుతః క్లథన్ । మైత్రః శరసి సంతాయ్యమానే వాయవ్యో హ్రియమాణ ఽ ఆగ్నేయో హూయమానో వాగ్ఘుతః
మనస్సు కోరికను, మాట సంకల్పాన్ని, మాట సత్యాన్ని నేను పొందాలి; పశువుల రూపం, అన్నంలో రుచి, కీర్తి, ఐశ్వర్యం నాలో నిలవాలి. స్వాహా.
సవితా ప్రథమే ఽహన్న్ అగ్నిర్ ద్వితీయే వాయుస్ తృతీయ ఽ ఆదిత్యశ్ చతుర్థే చన్ద్రమాః పఞ్చమ ఽ ఋతుః షష్ఠే మరుతః సప్తమే బృహస్పతిర్ అష్టమే । మిత్రో నవమే వరుణో దశమ ఽ ఇన్ద్ర ఽ ఏకాదశే విశ్వే దేవా ద్వాదశే
మొదటి రోజున సవిత, రెండవ రోజున అగ్ని, మూడవ రోజున వాయువు, నాల్గవ రోజున ఆదిత్యుడు, ఐదవ రోజున చంద్రుడు, ఆరో రోజున ఋతువు, ఏడవ రోజున మరుతులు, ఎనిమిదవ రోజున బృహస్పతి; తొమ్మిదవ రోజున మిత్రుడు, పదవ రోజున వరుణుడు, పదకొండవ రోజున ఇంద్రుడు, పన్నెండవ రోజున సమస్త దేవతలు.
ఉగ్రశ్ చ భీమశ్ చ ధ్వాన్తశ్ చ ధునిశ్ చ । సాసహ్వాꣳశ్ చాభియుగ్వా చ విక్షిపః స్వాహా ॥ 39. 8 అగ్నిꣳ హృదయేనాశనిꣳ హృదయాగ్రేణ పశుపతిం కృత్స్నహృదయేన భవం యక్నా । శర్వం మతస్నాభ్యామ్ ఈశానం మన్యునా మహాదేవమ్ అన్తఃపర్శవ్యేనోగ్రం దేవం వనిష్ఠునా వసిష్ఠహనుః శిఙ్గీని కోశ్యాభ్యామ్
ఉగ్రుడు, భీముడు, చీకటి, కంపించే వాడు; విజేత, యుద్ధానికి సిద్ధమైనవాడు, చెల్లిపోతున్నవాడు — స్వాహా.
ఉగ్రం లోహితేన మిత్రꣳ సౌవ్రత్యేన రుద్రం దౌర్వ్రత్యేనేన్ద్రం ప్రక్రీడేన మరుతో బలేన సాధ్యాన్ ప్రముదా । భవస్య కణ్ఠ్యꣳ రుద్రస్యాన్తఃపార్శ్వ్యం మహాదేవస్య యకృచ్ ఛర్వస్య వనిష్ఠుః పశుపతేః పురీతత్
ఎరుపుతో ఉన్న ఉగ్రుడు, మంచి వ్రతంతో మిత్రుడు, చెడు వ్రతంతో రుద్రుడు, ఆటతో ఇంద్రుడు, బలంతో మరుతులు, ఆనందంతో సాధ్యులు; భవుడి గొంతు, రుద్రుని పక్క, మహాదేవుని కాలేయం, శర్వుని వెన్న, పశుపతికి కడుపు.
లోమభ్యః స్వాహా లోమభ్యః స్వాహా త్వచే స్వాహా త్వచే స్వాహా లోహితాయ స్వాహా లోహితాయ స్వాహా మేదోభ్యః స్వాహా మేదోభ్యః స్వాహా । మాꣳసేభ్యః స్వాహా మాꣳసేభ్యః స్వాహా స్నావభ్యః స్వాహా స్నావభ్యః స్వాహాస్థభ్యః స్వాహాస్థభ్యః స్వాహా మజ్జభ్యః స్వాహా మజ్జభ్యః స్వాహా । రేతసే స్వాహా పాయవే స్వాహా
ఆయాసాయ స్వాహా ప్రాయాసాయ స్వాహా సంయాసాయ స్వాహా వియాసాయ స్వాహోద్యాసాయ స్వాహా । శుచే స్వాహా శోచతే స్వాహా శోచమానాయ స్వాహా శోకాయ స్వాహా
శ్రమకు స్వాహా, కష్టానికి స్వాహా, ఐక్యతకు స్వాహా, వేరుపడటానికి స్వాహా, పైకి లేచే శక్తికి స్వాహా; పవిత్రుడికి స్వాహా, ప్రకాశవంతుడికి స్వాహా, ప్రకాశించే వాడికి స్వాహా, దుఃఖానికి స్వాహా.
తపసే స్వాహా తప్యతే స్వాహా తప్యమానాయ స్వాహా తప్తాయ స్వాహా ఘర్మాయ స్వాహా । నిష్కృత్యై స్వాహా ప్రాయశ్చిత్త్యై స్వాహా భేషజాయ స్వాహా
తపస్సుకు స్వాహా, తపస్సు చేసే వారికి స్వాహా, తపస్సు చేస్తున్నవారికి స్వాహా, తపస్సుతో తపించబడినవారికి స్వాహా, వేడికి స్వాహా, పాప విమోచనానికి స్వాహా, ప్రాయశ్చిత్తానికి స్వాహా, ఔషధానికి స్వాహా.
యమాయ స్వాహాన్తకాయ స్వాహా మృత్యవే స్వాహా బ్రహ్మణే స్వాహా బ్రహ్మహత్యాయై స్వాహా విశ్వేభ్యో దేవేభ్యః స్వాహా ద్యావాపృథివీభ్యాꣳ స్వాహా
యమునికి స్వాహా, అంతకునికి స్వాహా, మరణానికి స్వాహా, బ్రహ్మకు స్వాహా, బ్రహ్మహత్యకు స్వాహా, సమస్త దేవతలకు స్వాహా, ఆకాశ భూములకు స్వాహా.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ1} ఈశా వాస్యమ్ ఇదꣳ సర్వం యత్ కిం చ జగత్యాం జగత్ । తేన త్యక్తేన భుఞ్జీథా మా గృధః కస్య స్విద్ ధనమ్
ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతి వస్తువు, ఏది కదులుతున్నదైనా, అన్నీ పరమాత్మతో నిండివున్నాయి. వాటిని వదిలిపెట్టి ఆనందించు; ఎవరి ధనాన్ని ఆశించవద్దు.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ2} కుర్వన్న్ ఏవేహ కర్మాణి జిజీవిషేచ్ ఛతꣳ సమాః । ఏవం త్వయి నాన్యథేతో ఽస్తి న కర్మ లిప్యతే నరే
ఇక్కడ మనిషి శత సంవత్సరాలు జీవించాలనుకుంటూ, కర్మలు చేస్తూ ఉండాలి. ఇలా చేయడమే నీకు మార్గం; ఇలా చేసే వారికి కర్మలు అంటవు.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ3} అసుర్యా నామ తే లోకా ఽఅన్ధేన తమసావృతాః । తాꣳస్ తే ప్రేత్యాపి గచ్ఛన్తి యే కే చాత్మహనో జనాః
ఆ లోకాలు అసురులవై, అంధకారంతో నిండివుంటాయి. ఆత్మను హానిచేసినవారు, మరణం తరువాత అటువంటి లోకాలకే వెళ్తారు.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ4} అనేజద్ ఏకం మనసో జవీయో నైనద్ దేవా ఽ ఆప్నువన్ పూర్వమ్ అర్శత్ । తద్ ధావతో ఽన్యాన్ అత్య్ ఏతి తిష్ఠత్ తస్మిన్న్ అపో మాతరిశ్వా దధాతి
ఒకటే ఉన్నది, అది కదలదు, కానీ మనసుకంటే వేగంగా ఉంటుంది. దాన్ని దేవతలు అందుకోలేకపోయారు, అది వారికంటే ముందే పోయింది. అది నిలబడి ఉన్నా, పరుగెత్తేవారిని దాటి పోతుంది. అందులోనే వాయువు నీటిని ఉంచుతుంది.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ5} తద్ ఏజతి తన్ నైజతి తద్ దూరే తద్ వ్ అన్తికే । తద్ అన్తర్ అస్య సర్వస్య తద్ ఉ సర్వస్యాస్య బాహ్యతః
అది కదులుతుంది, అది కదలదు కూడా. అది దూరంగా ఉంది, అది దగ్గరగా కూడా ఉంది. అది అన్నింటి లోపల ఉంది, అలాగే అన్నింటి బయట కూడా ఉంది.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ6} యస్ తు సర్వాణి భూతాన్య్ ఆత్మన్న్ ఏవానుపశ్యతి । సర్వభూతేషు చాత్మానం తతో న వి చికిత్సతి
ఎవరైతే అన్ని జీవులను తన ఆత్మలోనే చూస్తారో, అన్ని భూతాలలో ఆత్మను చూస్తారో, వారికి ఎలాంటి సందేహం ఉండదు.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ7} యస్మిన్త్ సర్వాణి భూతాన్య్ ఆత్మైవాభూద్ విజానతః । తత్ర కో మోహః కః శోక ఽ ఏకత్వమ్ అనుపశ్యతః
ఎవరికి అన్ని జీవులు ఆత్మగా అనిపిస్తాయో, వారికి ఏ మోహమూ, ఏ దుఃఖమూ ఉండదు, ఎందుకంటే వారు ఏకత్వాన్ని చూశారు.
{ఈశావా.ఉప. కాణ్వ8} స పర్య్ అగాచ్ ఛుక్రమ్ అకాయమ్ అవ్రణమ్ అస్నావిరꣳ శుద్ధమ్ అపాపవిద్ధమ్ । కవిర్ మనీషీ పరిభూః స్వయంభూర్ యాథాతథ్యతో ఽర్థాన్ వ్యదధాచ్ఛాశ్వతీభ్యః సమాభ్యః
ఆయన అన్ని వైపులా విహరించాడు, పవిత్రుడు, శరీరం లేనివాడు, గాయాలు లేనివాడు, మలినతలేని వాడు, పాపం తగలని వాడు. ఆయన దృష్టివంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, అన్నింటినీ ఆవరించినవాడు, స్వయంభువుడు. ఆయన సత్యంగా అన్ని విషయాలను శాశ్వత కాలానికి నిర్ణయించాడు.
{ఈశావా.ఉప. 9।కాణ్వ12} అన్ధం తమః ప్ర విశన్తి యే ఽసంభూతిమ్ ఉపాసతే । తతో భూయ ఽ ఇవ తే తమో య ఽ ఉ సంభూత్యాꣳ రతాః
అప్రకటితాన్ని ఆరాధించే వారు అంధకారంలోకి వెళ్తారు. ప్రకటితాన్ని ఆస్వాదించే వారు ఇంకా ఎక్కువ అంధకారంలోకి వెళ్తారు.
{ఈశావా.ఉప. 10।కాణ్వ13} అన్యద్ ఏవాహుః సంభవాద్ అన్యద్ ఆహుర్ అసంభవాత్ । ఇతి శుశ్రుమ ధీరాణాం యే నస్ తద్ విచచక్షిరే
ప్రకటితం వల్ల ఒకటి, అప్రకటితం వల్ల మరొకటి కలుగుతాయంటారు. దీనిని మాకు వివరిస్తూ జ్ఞానులు చెప్పారు.
రోమాలకు స్వాహా, రోమాలకు స్వాహా; చర్మానికి స్వాహా, చర్మానికి స్వాహా; ఎరుపుకు స్వాహా, ఎరుపుకు స్వాహా; మేదస్సుకు స్వాహా, మేదస్సుకు స్వాహా; మాంసానికి స్వాహా, మాంసానికి స్వాహా; స్నాయువులకు స్వాహా, స్నాయువులకు స్వాహా; ఎముకలకు స్వాహా, ఎముకలకు స్వాహా; మజ్జకు స్వాహా, మజ్జకు స్వాహా; వీర్యానికి స్వాహా, విసర్జనానికి స్వాహా.