యస్మిన్న్ ఋచః సామ యజూꣳషి యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితా రథనాభావ్ ఇవారాః । యస్మిꣳశ్ చిత్తꣳ సర్వమ్ ఓతం ప్రజానం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
దానిలోనే ఋక్, సామ, యజుర్వేద మంత్రాలు, చక్రం నాభిలో అరలు లాగానే, స్థిరంగా ఉన్నాయి. అందరి మనస్సు కూడా అందులోనే అల్లిపోయింది. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
సుషారథిర్ అశ్వాన్ ఇవ యన్ మనుష్యాన్ నేనీయతే ఽభీశుభిర్ వాజిన ఽ ఇవ । హృత్ప్రతిష్ఠం యద్ అజిరం జవిష్ఠం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
నిపుణుడైన రథసారథి గుర్రాలను ఎలా నడిపిస్తాడో, మనుషులను కూడా మనసు అలా నియంత్రిస్తుంది. అది హృదయంలో స్థిరంగా, వేగంగా, చంచలంగా ఉంటుంది. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
పితుం ను స్తోషం మహో ధర్మాణం తవిషీమ్ । యస్య త్రితో వ్య్ ఓజసా వృత్రం విపర్వమ్ అర్దయత్
పితృదేవుడిని, మహాశక్తిమంతుడిని, ధర్మమయుడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. త్రితుడు చేసినట్టు, అతని బలంతో విరాటుడిని జయించాడు.
అన్వ్ ఇద్ అనుమతే త్వం మన్యాసై శం చ నస్ కృధి । క్రత్వే దక్షాయ నో హిను ప్ర ణ ఽ ఆయూꣳషి తారిషః
అనుమతిదేవి అనుగ్రహంతో, నీవు మాకు శుభం కలిగించు. మాకు సంకల్పశక్తి, నైపుణ్యం ప్రసాదించు. మేము జీవనయాత్రను సురక్షితంగా దాటి పోవడంలో నీవు సహాయపడు.
అను నో ఽద్యానుమతిర్ యజ్ఞం దేవేషు మన్యతామ్ । అగ్నిశ్ చ హవ్యవాహనో భవతం దాశుషే మయః
ఈ రోజు అనుమతిదేవి మన యజ్ఞాన్ని దేవతల్లో అంగీకరించాలి. అగ్ని, హవ్యవాహనుడైన నీవు, భక్తునికి ఆనందాన్ని కలిగించు.
సినీవాలి పృథుష్టుకే యా దేవానామ్ అసి స్వసా । జుషస్వ హవ్యమ్ ఆహుతం ప్రజాం దేవి దిదిడ్ఢి నః
సినీవాళి, విశాల నడుముతో, దేవతల్లో నీవు సోదరి. దేవతా, నీవు సమర్పించిన హవిని స్వీకరించు, మాకు సంతానాన్ని ప్రసాదించు.
పఞ్చ నద్యః సరస్వతీమ్ అపి యన్తి సస్రోతసః । సరస్వతీ తు పఞ్చధా సో దేశే ఽభవత్ సరిత్
ఐదు నదులు, సరస్వతితో కలసి, ప్రవాహంతో కలిసి ప్రవహిస్తున్నాయి. సరస్వతీ ఐదు రూపాల్లో ఆ దేశంలో నదిగా మారింది.
త్వమ్ అగ్నే ప్రథమో ఽ అఙ్గిరా ఽ ఋషిర్ దేవో దేవానామ్ అభవః శివః సఖా । తవ వ్రతే కవయో విద్మనాపసో ఽజాయన్త మరుతో భ్రాజదృష్టయః
అగ్నీ, నీవే అంగిరసులలో మొదటివాడవు, దేవతల్లో దైవస్వరూపుడవు, శుభమిత్రుడవు. నీ ఆజ్ఞతో కవులు, జ్ఞానులు పుట్టారు, ప్రకాశించే దృష్టితో మరుతులు జన్మించారు.
త్వం నో ఽ అగ్నే తవ దేవ పాయుభిర్ మఘోనో రక్ష తన్వశ్ చ వన్ద్య । త్రాతా తోకస్య తనయే గవామ్ అస్య్ అనిమేషꣳ రక్షణస్ తవ వ్రతే
అగ్నీ, నీ దైవ రక్షణతో మమ్మల్ని, దాతృత్వం కలిగినవాడవు, మా శరీరాలను కాపాడు. పిల్లలు, సంతానం, పశువులను నీవే రక్షించు. నీవు అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ వ్రతంలో మమ్మల్ని కాపాడు.
ఉత్తానాయామ్ అవ భరా చికిత్వాన్త్ సద్యః ప్రవీతా వృషణం జజాన । అరుషస్తూపో రుశద్ అస్య పాజ ఽ ఇడాయాస్ పుత్రో వయునే ఽజనిష్ట
పొడవైన భూమిపై, జ్ఞానవంతుడు వెంటనే బలమైన ఎద్దును పుట్టించాడు. ఎర్రటి స్థంభం, తన తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, ఇడాదేవి కుమారుడిగా, నైపుణ్యంలో పుట్టాడు.
ఇడాయాస్ త్వా పదే వయం నాభా పృథివ్యా ఽ అధి । జాతవేదో ని ధీమహ్య్ అగ్నే హవ్యాయ వోఢవే
ఇడా పాదంలో, భూమి నాభిలో, జాతవేదా, మేము నిన్ను అగ్నిదేవా, హవిస్సును తీసుకెళ్లేందుకు స్థాపిస్తున్నాము.
ప్ర మన్మహే శవసానాయ శూషమ్ ఆఙ్గూషం గిర్వణసే ఽ అఙ్గిరస్వత్ । సువృక్తిభిః స్తువత ఽ ఋగ్మియాయార్చామార్కం నరే విశ్రుతాయ
మేము శక్తిమంతుడిని, ప్రకాశవంతుడిని, అంగిరసుని స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తున్నాము. మంచి పదాలతో, ఋగ్వేద గీతను, ప్రసిద్ధుడైన మనిషికి అర్పణగా పాడుదాం.
ప్ర వో మహే మహి నమో భరధ్వమ్ ఆఙ్గూష్యꣳ శవసానాయ సామ । యేనా నః పూర్వే పితరః పదజ్ఞా ఽ అర్చన్తో ఽ అఙ్గిరసో గా ఽ అవిన్దన్
మీరు మహాత్ముడికి గొప్ప నమస్కారం, గానం, స్తోత్రంతో సమర్పించండి. మన పూర్వీకులు, అంగిరసులు, తమ గీతలతో ఆవులను కనుగొన్నారు.
ఇచ్ఛన్తి త్వా సోమ్యాసః సఖాయః సున్వన్తి సోమం దధతి ప్రయాꣳసి । తితిక్షన్తే ఽ అభిశస్తిం జనానామ్ ఇన్ద్ర త్వద్ ఆ కశ్ చన హి ప్రకేతః
ఇంద్రా, నీ స్నేహితులు నిన్ను కోరుతున్నారు, ఆనందదాయకుడవు. వారు సోమరసం పిండి, బలులు సమర్పిస్తున్నారు. జనుల అపహాస్యాన్ని వారు సహిస్తున్నారు. ఎందుకంటే, నీవే నిజమైన జ్ఞాని.
న తే దూరే పరమా చిద్ రజాꣳస్య్ అస్యా తు ప్ర యాహి హరివో హరిభ్యామ్ । స్థిరాయ వృష్ణే సవనా కృతేమా యుక్తా గ్రావాణః సమిధానే ఽ అగ్నౌ
ఓ పరమాత్మా, నీకు దూరమయిన చోటు లేదు. ఇప్పుడు నీ రెండు శ్వేత అశ్వాలతో ఇక్కడికి రా. స్థిరమైన వృషభుని కోసం ఈ రాళ్లు యజ్ఞాగ్నిలో సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
అషాఢం యుత్సు పృతనాసు పప్రిꣳ స్వర్షామ్ అప్సాం వృజనస్య గోపామ్ । భరేషుజాꣳ సుక్షితిꣳ సుశ్రవసం జయన్తం త్వామ్ అను మదేమ సోమ
పోరాటంలో ఎవ్వరూ జయించలేని వాడవు, యుద్ధాల్లో విజేతవు, వెలుగు ప్రసాదించేవాడవు, నీరు, ప్రజలను కాపాడేవాడవు. ఓ సోమా! ఐశ్వర్యం, కీర్తి, విజయాన్ని ప్రసాదించే నిన్ను మేము అనుసరిస్తాము.
సోమో ధేనుꣳ సోమో ఽ అర్వన్తమ్ ఆశుꣳ సోమో వీరం కర్మణ్యం దదాతి । సాదన్యం విదథ్యꣳ సభేయం పితృశ్రవణం యో దదాశద్ అస్మై
సోముడు పశువును ఇస్తాడు, సోముడు వేగవంతమైన గుర్రాన్ని ఇస్తాడు, సోముడు ధైర్యవంతుడైన, శ్రద్ధగల మనిషిని ఇస్తాడు. అతనికి సమాజాన్ని, జ్ఞానాన్ని, సభను, పితృపూజను కూడా ప్రసాదిస్తాడు.
త్వమ్ ఇమా ఽ ఓషధీః సోమ విశ్వాస్ త్వమ్ అపో ఽ అజనయస్ త్వం గాః । త్వమ్ ఆ తతన్థోర్వ్ అన్తరిక్షం త్వం జ్యోతిషా వి తమో వవర్థ
ఓ సోమా! ఈ మొక్కలను నువ్వే సృష్టించావు, నీళ్లను నువ్వే తెచ్చావు, ఆవులను నువ్వే ఇచ్చావు. విశాలమైన మధ్యలోను నువ్వే విస్తరించావు, నీ వెలుతురుతో చీకటిని తొలగించావు.
దేవేన నో మనసా దేవ సోమ రాయో భాగꣳ సహసావన్న్ అభి యుధ్య । మా త్వా తనద్ ఈశిషే వీర్యస్యోభయేభ్యః ప్ర చికిత్సా గవిష్టౌ
దైవికమైన మనస్సుతో, ఓ సోమదేవా, మహాబలుడవు, మా ఐశ్వర్యంలో భాగాన్ని కోసం పోరాడు. శక్తివంతుడు నిన్ను దూరం చేయనీయకు. పోటీలో రెండు వైపులకూ జాగ్రత్తగా ఉండు.
అష్టౌ వ్యఖ్యత్ కకుభః పృథివ్యాస్ త్రీ ధన్వ యోజనా సప్త సిన్ధూన్ । హిరణ్యాక్షః సవితా దేవ ఽ ఆగాద్ దధద్ రత్నా దాశుషే వార్యాణి
భూమికి ఎనిమిది దిశలు, ఎడారికి మూడు దూరాలు, ఏడు నదులు ఉన్నాయి. బంగారు కళ్లతో ఉన్న దేవుడు సవితా, భక్తులకు రత్నాలు, విలువైన వరాలు తీసుకొని వచ్చాడు.
హిరణ్యపాణిః సవితా విచర్షణిర్ ఉభే ద్యావాపృథివీ ఽ అన్తర్ ఈయతే । అపామీవాం బాధతే వేతి సూర్యమ్ అభి కృష్ణేన రజసా ద్యామ్ ఋణోతి
బంగారు చేతులతో, జ్ఞానవంతుడైన సవితా, ఆకాశం భూమిని చుట్టి తిరుగుతాడు. వ్యాధిని తొలగిస్తాడు, సూర్యుని చేరుకుంటాడు, తన నలుపు వస్ర్తంతో ఆకాశాన్ని కప్పేస్తాడు.
హిరణ్యహస్తో ఽ అసురః సునీథః సుమృడీకః స్వవాఁ యాత్వ్ అర్వాఙ్ । అపసేధన్ రక్షసో యాతుధానాన్ అస్థాద్ దేవః ప్రతిదోషం గృణానః
బంగారు చేతులతో, దయగల దేవుడు, అసురుడు, మంచి మార్గదర్శకుడిగా దగ్గరికి వస్తాడు. రాక్షసులను, మాంత్రికులను పారద్రోలుతాడు. ప్రతి ఉదయాన దేవుడు కాపలా ఉంటూ, భక్తులచే స్తుతించబడతాడు.
యే తే పన్థాః సవితః పూర్వ్యాసో ఽరేణవః సుకృతా ఽ అన్తరిక్షే । తేభిర్ నో ఽ అద్య పథిభిః సుగేభీ రక్షా చ నో ఽ అధి చ బ్రూహి దేవ
ఓ సవితా! నీకు చెందిన ఆ పురాతనమైన, ధూళిలేని, బాగుగా తయారైన మార్గాలు మధ్యలో ఉన్నాయి. ఆ సులభమైన దారుల ద్వారా ఈ రోజు మమ్మల్ని రక్షించు, దేవా, మాకు అనుకూలంగా మాట్లాడు.
ఉభా పిబతమ్ అశ్వినోభా నః శర్మ యచ్ఛతమ్ । అవిద్రియాభిర్ ఊతిభిః
ఓ అశ్వినులు! మీరు ఇద్దరూ పానము చేయండి, మాకు ఇద్దరూ మీ రక్షణను ప్రసాదించండి, ఎప్పటికీ నశించని సహాయంతో మమ్మల్ని కాపాడండి.
అప్నస్వతీమ్ అశ్వినా వాచమ్ అస్మే కృతం నో దస్రా వృషణా మనీషామ్ । అద్యూత్యే ఽవసే ని హ్వయే వాం వృధే చ నో భవతం వాజసాతౌ
ఓ అశ్వినులు! మాకు ప్రేరణ కలిగించే మాటను ప్రసాదించండి. ఓ ఆశ్చర్యకరులు, బలవంతులు, మాకు జ్ఞానాన్ని ఇవ్వండి. అవసరంలో, పోటీలో మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాను. విజయానికి మీరు మా బలంగా ఉండండి.
ద్యుభిర్ అక్తుభిః పరి పాతమ్ అస్మాన్ అరిష్టేభిర్ అశ్వినా సౌభగేభిః । తన్ నో మిత్రో వరుణో మామహన్తామ్ అదితిః సిన్ధుః పృథివీ ఽ ఉత ద్యౌః
ఓ అశ్వినులు! మీరు పగలు, రాత్రి మమ్మల్ని రక్షించండి, నష్టపడని శుభఫలితాలతో మమ్మల్ని కాపాడండి. మిత్రుడు, వరుణుడు, అదితి, నది, భూమి, ఆకాశం మమ్మల్ని కాపాడుగాక.
ఆ కృష్ణేన రజసా వర్తమానో నివేశయన్న్ అమృతం మర్త్యం చ । హిరణ్యయేన సవితా రథేనా దేవో యాతి భువనాని పశ్యన్
నలుపు విస్తారంలో ప్రయాణిస్తూ, అమరులను, మరణించేవారిని స్థాపిస్తూ, బంగారు రథంపై దేవుడు సవితా అన్ని లోకాలనూ చూస్తూ వెళ్తాడు.
ఆ రాత్రి పర్థివꣳ రజః పితుర్ అప్రాయి ధామభిః । దివః సదాꣳసి బృహతీ వి తిష్ఠస ఽ ఆ త్వేషం వర్తతే తమః
రాత్రి తన వెలుగులతో భూమిపై విస్తరించింది. ఆమె ఆకాశంలోని మహా స్థలాల్లో నిలిచింది. ఆమె గొప్ప చీకటి ప్రబలంగా ఉంది.
ఉషస్ తచ్ చిత్రమ్ ఆ భరాస్మభ్యం వాజినీవతి । యేన తోకం చ తనయం చ ధామహే
ఓ ఉషోదయా! మాకు ఆ ప్రకాశవంతమైన వెలుతురును తీసుకురా, అది గుర్రాలతో సమృద్ధిగా ఉంటుంది. దాని ద్వారా మనం సంతానాన్ని, మన వారసులను పోషించగలుగుతాము.
ప్రాతర్ అగ్నిం ప్రాతర్ ఇన్ద్రꣳ హవామహే ప్రాతర్ మిత్రావరుణా ప్రాతర్ అశ్వినా । ప్రాతర్ భగం పూషణం బ్రహ్మణస్పతిం ప్రాతః సోమమ్ ఉత రుద్రꣳ హువేమ
ప్రభాతంలో మేము అగ్నిని పిలుస్తాము, ఉదయాన ఇంద్రుని పిలుస్తాము, ఉదయాన మిత్రుడు, వరుణుడు, అశ్వినులను పిలుస్తాము. ఉదయాన భగవంతుడు, పూషణుడు, బ్రహ్మణస్పతి, సోముడు, రుద్రుని పిలుస్తాము.