దివి పృష్టో ఽ అరోచతాగ్నిర్ వైశ్వానరో బృహన్ । క్ష్మయా వృధాన ఽ ఓజసా చనోహితో జ్యోతిషా బాధతే తమః
అగ్ని, వైశ్వానరుడు, ఆకాశంలో ప్రకాశించాడు, విస్తారంగా. భూమిపై శక్తితో పెరిగి, వెలిగించి, తన జ్యోతితో చీకటిని తొలగిస్తున్నాడు.
ఇన్ద్రాగ్నీ ఽ అపాద్ ఇయం పూర్వాగాత్ పద్వతీభ్యః । హిత్వీ శిరో జిహ్వయా వావదచ్ చరత్ త్రిꣳశత్ పదా న్య్ అక్రమీత్
ఇంద్రుడు, అగ్ని, ఈది కాళ్లు లేకుండా పద్మకండల నుంచి వచ్చింది. తలను వదిలేసి, నాలుకతో మాటాడింది, కదిలింది, ముప్పది అడుగులు వేసింది.
దేవాసో హి ష్మా మనవే సమన్యవో విశ్వే సాకꣳ సరాతయః । తే నో ఽ అద్య తే అపరం తుచే తు నో భవన్తు వరివోవిదః
దేవతలు మనువుకు ఒకే ఉద్దేశ్యంతో, అందరూ కలసి, ఏకాగ్రతతో ఉన్నారు. వారు ఈ రోజు, రేపు కూడా మాకు తోడుగా ఉండాలి, మాకు మార్గాన్ని చూపేవారిగా ఉండాలి.
అపాధమద్ అభిశస్తీర్ అశస్తిహాథేన్ద్రో ద్యుమ్న్య్ ఆభవత్ । దేవాస్ త ఽ ఇన్ద్ర సఖ్యాయ యేమిరే బృహద్భానో మరుద్గణ
ఇంద్రుడు శాపాలను తొలగించాడు, చెడును నాశనం చేసి, మహిమను పొందాడు. దేవతలు, ఇంద్రా, నిన్ను స్నేహానికి ఎంచుకున్నారు, మహాప్రభావవంతుడా, మరుత్ గణముతో కూడినవాడా.
ప్ర వ ఽ ఇన్ద్రాయ బృహతే మరుతో బ్రహ్మార్చత । వృత్రꣳ హనతి వృత్రహా శతక్రతుర్ వజ్రేణ శతపర్వణా
బలమైన ఇంద్రునికి మరుత్ గణాలు స్తోత్రాలతో పాడాలి. వృత్రుని సంహరించేవాడు, శతశక్తివంతుడు, వజ్రాయుధంతో దెబ్బకొడతాడు.
అస్యేద్ ఇన్ద్రో వావృధే వృష్ణ్యꣳ శవో మదే సుతస్య విష్ణవి । అద్యా తమ్ అస్య మహిమానమ్ ఆయవో ఽను ష్టువన్తి పూర్వథా । [ఇమా ఽ ఉ త్వా । యస్యాయమ్ । అయꣳ సహస్రమ్ । ఊర్ధ్వ ఽ ఊ షు ణః ॥] (అ.వే. )
ఇంద్రుని శక్తి పెరిగింది, అతని పౌరుషం సోమరసం ఆనందంలో వృద్ధిచెందింది. ఈ రోజు అతని మహిమను కుమారులు మునుపటిలాగే స్తుతిస్తున్నారు.
యజ్ జాగ్రతో దూరమ్ ఉదైతి దైవం తద్ ఉ సుప్తస్య తథైవైతి । దూరంగమం జ్యోతిషాం జ్యోతిర్ ఏకం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
ఎదురు చూస్తూ ఉండగా, మనసు దైవస్వరూపంగా ఎంతో దూరం వెళుతుంది; నిద్రలోనూ అదే విధంగా ప్రయాణిస్తుంది. అది వెలుగులలో వెలుగు, ఎక్కడికైనా చేరుతుంది. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
యేన కర్మాణ్య్ అపసో మనీషిణో యజ్ఞే కృణ్వన్తి విదథేషు ధీరాః । యద్ అపూర్వం యక్షమ్ అన్తః ప్రజానాం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
దానివల్లే జ్ఞానులు, ఆలోచనతో కూడినవారు, యజ్ఞాలు చేస్తారు; సభల్లో ధైర్యంగా ఉంటారు. అది మనుషులలో అంతర్లీనంగా ఉన్న అపూర్వమైన, రహస్యమైన శక్తి. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
యత్ ప్రజ్ఞానమ్ ఉత చేతో ధృతిశ్ చ యజ్ జ్యోతిర్ అన్తర్ అమృతం ప్రజాసు । యస్మాన్ న ఽ ఋతే కిం చన కర్మ క్రియతే తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
అది వివేకం, జ్ఞానం, ధైర్యం; అది జీవులలో అమృతమైన వెలుగు. దాని లేకుండా ఏ పనీ జరగదు. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
యేనేదం భూతం భువనం భవిష్యత్ పరిగృహీతమ్ అమృతేన సర్వమ్ । యేన యజ్ఞస్ తాయతే సప్తహోతా తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
దానివల్లే ఈ భూతం, లోకం, భవిష్యత్తు అన్నీ అమృతంతో ఆవరించబడ్డాయి. దానివల్లే ఏడుగురు హోతారులు యజ్ఞాన్ని కొనసాగిస్తారు. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
యస్మిన్న్ ఋచః సామ యజూꣳషి యస్మిన్ ప్రతిష్ఠితా రథనాభావ్ ఇవారాః । యస్మిꣳశ్ చిత్తꣳ సర్వమ్ ఓతం ప్రజానం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
దానిలోనే ఋక్, సామ, యజుర్వేద మంత్రాలు, చక్రం నాభిలో అరలు లాగానే, స్థిరంగా ఉన్నాయి. అందరి మనస్సు కూడా అందులోనే అల్లిపోయింది. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
సుషారథిర్ అశ్వాన్ ఇవ యన్ మనుష్యాన్ నేనీయతే ఽభీశుభిర్ వాజిన ఽ ఇవ । హృత్ప్రతిష్ఠం యద్ అజిరం జవిష్ఠం తన్ మే మనః శివసంకల్పమ్ అస్తు
నిపుణుడైన రథసారథి గుర్రాలను ఎలా నడిపిస్తాడో, మనుషులను కూడా మనసు అలా నియంత్రిస్తుంది. అది హృదయంలో స్థిరంగా, వేగంగా, చంచలంగా ఉంటుంది. నా మనసు శుభసంకల్పంతో నిండిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
పితుం ను స్తోషం మహో ధర్మాణం తవిషీమ్ । యస్య త్రితో వ్య్ ఓజసా వృత్రం విపర్వమ్ అర్దయత్
పితృదేవుడిని, మహాశక్తిమంతుడిని, ధర్మమయుడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. త్రితుడు చేసినట్టు, అతని బలంతో విరాటుడిని జయించాడు.
అన్వ్ ఇద్ అనుమతే త్వం మన్యాసై శం చ నస్ కృధి । క్రత్వే దక్షాయ నో హిను ప్ర ణ ఽ ఆయూꣳషి తారిషః
అనుమతిదేవి అనుగ్రహంతో, నీవు మాకు శుభం కలిగించు. మాకు సంకల్పశక్తి, నైపుణ్యం ప్రసాదించు. మేము జీవనయాత్రను సురక్షితంగా దాటి పోవడంలో నీవు సహాయపడు.
అను నో ఽద్యానుమతిర్ యజ్ఞం దేవేషు మన్యతామ్ । అగ్నిశ్ చ హవ్యవాహనో భవతం దాశుషే మయః
ఈ రోజు అనుమతిదేవి మన యజ్ఞాన్ని దేవతల్లో అంగీకరించాలి. అగ్ని, హవ్యవాహనుడైన నీవు, భక్తునికి ఆనందాన్ని కలిగించు.
సినీవాలి పృథుష్టుకే యా దేవానామ్ అసి స్వసా । జుషస్వ హవ్యమ్ ఆహుతం ప్రజాం దేవి దిదిడ్ఢి నః
సినీవాళి, విశాల నడుముతో, దేవతల్లో నీవు సోదరి. దేవతా, నీవు సమర్పించిన హవిని స్వీకరించు, మాకు సంతానాన్ని ప్రసాదించు.
పఞ్చ నద్యః సరస్వతీమ్ అపి యన్తి సస్రోతసః । సరస్వతీ తు పఞ్చధా సో దేశే ఽభవత్ సరిత్
ఐదు నదులు, సరస్వతితో కలసి, ప్రవాహంతో కలిసి ప్రవహిస్తున్నాయి. సరస్వతీ ఐదు రూపాల్లో ఆ దేశంలో నదిగా మారింది.
త్వమ్ అగ్నే ప్రథమో ఽ అఙ్గిరా ఽ ఋషిర్ దేవో దేవానామ్ అభవః శివః సఖా । తవ వ్రతే కవయో విద్మనాపసో ఽజాయన్త మరుతో భ్రాజదృష్టయః
అగ్నీ, నీవే అంగిరసులలో మొదటివాడవు, దేవతల్లో దైవస్వరూపుడవు, శుభమిత్రుడవు. నీ ఆజ్ఞతో కవులు, జ్ఞానులు పుట్టారు, ప్రకాశించే దృష్టితో మరుతులు జన్మించారు.
త్వం నో ఽ అగ్నే తవ దేవ పాయుభిర్ మఘోనో రక్ష తన్వశ్ చ వన్ద్య । త్రాతా తోకస్య తనయే గవామ్ అస్య్ అనిమేషꣳ రక్షణస్ తవ వ్రతే
అగ్నీ, నీ దైవ రక్షణతో మమ్మల్ని, దాతృత్వం కలిగినవాడవు, మా శరీరాలను కాపాడు. పిల్లలు, సంతానం, పశువులను నీవే రక్షించు. నీవు అప్రమత్తంగా ఉండి, నీ వ్రతంలో మమ్మల్ని కాపాడు.
ఉత్తానాయామ్ అవ భరా చికిత్వాన్త్ సద్యః ప్రవీతా వృషణం జజాన । అరుషస్తూపో రుశద్ అస్య పాజ ఽ ఇడాయాస్ పుత్రో వయునే ఽజనిష్ట
పొడవైన భూమిపై, జ్ఞానవంతుడు వెంటనే బలమైన ఎద్దును పుట్టించాడు. ఎర్రటి స్థంభం, తన తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, ఇడాదేవి కుమారుడిగా, నైపుణ్యంలో పుట్టాడు.
ఇడాయాస్ త్వా పదే వయం నాభా పృథివ్యా ఽ అధి । జాతవేదో ని ధీమహ్య్ అగ్నే హవ్యాయ వోఢవే
ఇడా పాదంలో, భూమి నాభిలో, జాతవేదా, మేము నిన్ను అగ్నిదేవా, హవిస్సును తీసుకెళ్లేందుకు స్థాపిస్తున్నాము.
ప్ర మన్మహే శవసానాయ శూషమ్ ఆఙ్గూషం గిర్వణసే ఽ అఙ్గిరస్వత్ । సువృక్తిభిః స్తువత ఽ ఋగ్మియాయార్చామార్కం నరే విశ్రుతాయ
మేము శక్తిమంతుడిని, ప్రకాశవంతుడిని, అంగిరసుని స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తున్నాము. మంచి పదాలతో, ఋగ్వేద గీతను, ప్రసిద్ధుడైన మనిషికి అర్పణగా పాడుదాం.
ప్ర వో మహే మహి నమో భరధ్వమ్ ఆఙ్గూష్యꣳ శవసానాయ సామ । యేనా నః పూర్వే పితరః పదజ్ఞా ఽ అర్చన్తో ఽ అఙ్గిరసో గా ఽ అవిన్దన్
మీరు మహాత్ముడికి గొప్ప నమస్కారం, గానం, స్తోత్రంతో సమర్పించండి. మన పూర్వీకులు, అంగిరసులు, తమ గీతలతో ఆవులను కనుగొన్నారు.
ఇచ్ఛన్తి త్వా సోమ్యాసః సఖాయః సున్వన్తి సోమం దధతి ప్రయాꣳసి । తితిక్షన్తే ఽ అభిశస్తిం జనానామ్ ఇన్ద్ర త్వద్ ఆ కశ్ చన హి ప్రకేతః
ఇంద్రా, నీ స్నేహితులు నిన్ను కోరుతున్నారు, ఆనందదాయకుడవు. వారు సోమరసం పిండి, బలులు సమర్పిస్తున్నారు. జనుల అపహాస్యాన్ని వారు సహిస్తున్నారు. ఎందుకంటే, నీవే నిజమైన జ్ఞాని.
న తే దూరే పరమా చిద్ రజాꣳస్య్ అస్యా తు ప్ర యాహి హరివో హరిభ్యామ్ । స్థిరాయ వృష్ణే సవనా కృతేమా యుక్తా గ్రావాణః సమిధానే ఽ అగ్నౌ
ఓ పరమాత్మా, నీకు దూరమయిన చోటు లేదు. ఇప్పుడు నీ రెండు శ్వేత అశ్వాలతో ఇక్కడికి రా. స్థిరమైన వృషభుని కోసం ఈ రాళ్లు యజ్ఞాగ్నిలో సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
అషాఢం యుత్సు పృతనాసు పప్రిꣳ స్వర్షామ్ అప్సాం వృజనస్య గోపామ్ । భరేషుజాꣳ సుక్షితిꣳ సుశ్రవసం జయన్తం త్వామ్ అను మదేమ సోమ
పోరాటంలో ఎవ్వరూ జయించలేని వాడవు, యుద్ధాల్లో విజేతవు, వెలుగు ప్రసాదించేవాడవు, నీరు, ప్రజలను కాపాడేవాడవు. ఓ సోమా! ఐశ్వర్యం, కీర్తి, విజయాన్ని ప్రసాదించే నిన్ను మేము అనుసరిస్తాము.
సోమో ధేనుꣳ సోమో ఽ అర్వన్తమ్ ఆశుꣳ సోమో వీరం కర్మణ్యం దదాతి । సాదన్యం విదథ్యꣳ సభేయం పితృశ్రవణం యో దదాశద్ అస్మై
సోముడు పశువును ఇస్తాడు, సోముడు వేగవంతమైన గుర్రాన్ని ఇస్తాడు, సోముడు ధైర్యవంతుడైన, శ్రద్ధగల మనిషిని ఇస్తాడు. అతనికి సమాజాన్ని, జ్ఞానాన్ని, సభను, పితృపూజను కూడా ప్రసాదిస్తాడు.
త్వమ్ ఇమా ఽ ఓషధీః సోమ విశ్వాస్ త్వమ్ అపో ఽ అజనయస్ త్వం గాః । త్వమ్ ఆ తతన్థోర్వ్ అన్తరిక్షం త్వం జ్యోతిషా వి తమో వవర్థ
ఓ సోమా! ఈ మొక్కలను నువ్వే సృష్టించావు, నీళ్లను నువ్వే తెచ్చావు, ఆవులను నువ్వే ఇచ్చావు. విశాలమైన మధ్యలోను నువ్వే విస్తరించావు, నీ వెలుతురుతో చీకటిని తొలగించావు.
దేవేన నో మనసా దేవ సోమ రాయో భాగꣳ సహసావన్న్ అభి యుధ్య । మా త్వా తనద్ ఈశిషే వీర్యస్యోభయేభ్యః ప్ర చికిత్సా గవిష్టౌ
దైవికమైన మనస్సుతో, ఓ సోమదేవా, మహాబలుడవు, మా ఐశ్వర్యంలో భాగాన్ని కోసం పోరాడు. శక్తివంతుడు నిన్ను దూరం చేయనీయకు. పోటీలో రెండు వైపులకూ జాగ్రత్తగా ఉండు.
అష్టౌ వ్యఖ్యత్ కకుభః పృథివ్యాస్ త్రీ ధన్వ యోజనా సప్త సిన్ధూన్ । హిరణ్యాక్షః సవితా దేవ ఽ ఆగాద్ దధద్ రత్నా దాశుషే వార్యాణి
భూమికి ఎనిమిది దిశలు, ఎడారికి మూడు దూరాలు, ఏడు నదులు ఉన్నాయి. బంగారు కళ్లతో ఉన్న దేవుడు సవితా, భక్తులకు రత్నాలు, విలువైన వరాలు తీసుకొని వచ్చాడు.