హరయో ధూమకేతవో వాతజూతా ఽ ఉప ద్యవి । యతన్తే వృథగ్ అగ్నయః
పసుపు రంగు, పొగను ఎగురవేసే, గాలిచేత నడిపించబడే అగ్నిజ్వాలలు ఆకాశాన్ని향ించి ఎగబాకుతున్నాయి. అగ్నులు వేరుగా సంచరిస్తున్నాయి.
యజా నో మిత్రావరుణా యజా దేవాꣳ ౨ఽ ఋతం బృహత్ । అగ్నే యక్షి స్వం దమమ్
మిత్రుడు, వరుణుడు, మన కోసం యజ్ఞం చేయండి. దేవతలకు, మహత్తరమైన సత్యానికి యజ్ఞం చేయండి. అగ్నిదేవా, నీ ఇంటికి యజ్ఞాన్ని స్వీకరించు.
యుక్ష్వా హి దేవహూతమాꣳ౨ఽ అశ్వాꣳ౨ఽ అగ్నే రథీర్ ఇవ । ని హోతా పూర్వ్యః సదః
అగ్నిదేవా! దేవతలకు పిలిచిన గుర్రాలను రథికుల్లా జోడించు. పురాతన హోతా ఆ ఆసనంలో కూర్చోవాలి.
ద్వే విరూపే చరతః స్వర్థే ఽ అన్యాన్యా వత్సమ్ ఉప ధాపయేతే । హరిర్ అన్యస్యాం భవతి స్వధావాఞ్ఛుక్రో ఽ అన్యస్యాం దదృశే సువర్చాః
రెండు వేర్వేరు రూపాలున్నవి వెలుతురు వైపు సాగుతున్నాయి. ఒక్కొక్కటి దూడను ప్రసవిస్తుంది. ఒకదానిలో పసుపు రంగు, స్వయంగా నిలబడినది; మరొకదానిలో తెల్లటి, ప్రకాశవంతమైనది కనిపిస్తుంది.
అయమ్ ఇహ ప్రథమో ధాయి ధాతృభిర్ హోతా యజిష్ఠో ఽ అధ్వరేష్వ్ ఈడ్యః । యమ్ అప్నవానో భృగవో విరురుచుర్ వనేషు చిత్రం విభ్వం విశే-విశే
ఇక్కడ సృష్టికర్తలు మొదటిగా స్థాపించినవాడు, యజ్ఞానికి అర్హుడైన హోతా, యాగాల్లో పూజించదగినవాడు. అప్నవానులు, భృగువులు అడవుల్లో ఆయనను వెలికి తెచ్చారు. ప్రతి వంశంలో ఆయన అద్భుతంగా, ప్రకాశంగా వెలిగాడు.
త్రీణి శతా త్రీ సహస్రాణ్య్ అగ్నిం త్రిꣳశచ్ చ దేవా నవ చాసపర్యన్ । ఔక్షన్ ఘృతైర్ అస్తృణన్ బర్హిర్ అస్మా ఽ ఆద్ ఇద్ హోతారం న్య్ అసాదయన్త
మూడు వందల మూడు వేల ముప్పై తొమ్మిది మంది దేవతలు అగ్నిని సేవించారు. వారు ఆయనను నెయ్యితో అభిషేకించి, దర్భను పరచి, హోతాగా కూర్చోబెట్టారు.
మూర్ధానం దివో ఽ అరతిం పృథివ్యా వైశ్వానరమ్ ఋత ఽ ఆ జాతమ్ అగ్నిమ్ । కవిꣳ సమ్రాజమ్ అతిథిం జనానామ్ ఆసన్న్ ఆ పాత్రం జనయన్త దేవాః
దేవతలు ఆకాశపు పైభాగంలోను భూమి అడుగునా, సత్యంలో జన్మించిన వైశ్వానరుడైన అగ్నిని సృష్టించారు. ఆ మహాజ్ఞాని, సమ్రాట్, ప్రజలకు అతిథిగా ఉండే అగ్ని దేవతలు దగ్గరకు తీసుకొచ్చి, పూజా పాత్రంగా నిలిపారు.
అగ్నిర్ వృత్రాణి జఙ్ఘనద్ ద్రవిణస్యుర్ విపన్యయా । సమిద్ధః శుక్ర ఽ ఆహుతః
అగ్ని, అన్ని అడ్డంకులను తొలగించేవాడు, జ్ఞానంతో ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు. వెలిగించి, పవిత్రమైన హవితో పూజించినప్పుడు ప్రకాశంగా మెరిసిపోతాడు.
విశ్వేభిః సోమ్యం మధ్వ్ అగ్న ఽ ఇన్ద్రేణ వాయునా । పిబా మిత్రస్య ధామభిః
అగ్నీదేవా! ఇంద్రుడు, వాయువు మరియు అన్ని దేవతలతో కలిసి, మిత్రుని శక్తితో ఆ సోమరసాన్ని త్రాగు.
ఆ యద్ ఇషే నృపతిం తేజ ఽ ఆనట్ శుచి రేతో నిషిక్తం ద్యౌర్ అభీకే । అగ్నిః శర్ధమ్ అనవద్యం యువానꣳ స్వాధ్యం జనయత్ సూదయచ్ చ
బలానికి కోసం రాజును పిలిచినప్పుడు, పవిత్రమైన బీజం పోయబడినప్పుడు, ఆకాశం దృష్టి సారించినప్పుడు, అగ్ని నిష్కళంకమైన, యువకులైన సైన్యాన్ని స్వయంగా సృష్టించి, అభివృద్ధి చెందజేస్తాడు.
అగ్నే శర్ధ మహతే సౌభగాయ తవ ద్యుమ్నాన్య్ ఉత్తమాని సన్తు । సం జాస్పత్యꣳ సుయమమ్ ఆ కృణుష్వ శత్రూయతామ్ అభి తిష్ఠా మహాꣳసి
అగ్నీదేవా! నీ సైన్యాన్ని గొప్ప ఐశ్వర్యానికి నడిపించు. నీ గొప్ప కీర్తులు మాకు కలగాలి. మన కుటుంబంలో ఐక్యతను స్థాపించు, మన నియమాన్ని బలపరచు, శత్రువులను ధైర్యంగా ఎదుర్కొను.
త్వాꣳ హి మన్ద్రతమమ్ అర్కశోకైర్ వవృమహే మహి నః శ్రోష్య్ అగ్నే । ఇన్ద్రం న త్వా శవసా దేవతా వాయుం పృణన్తి రాధసా నృతమాః
అత్యంత మధురుడవైన అగ్నీదేవా! మేము నీకోసం స్తోత్రాలతో నిన్ను ఎంచుకున్నాము. మాకు దయచూపు. ఇంద్రుడిలా నీవు బలంతో నిండివున్నావు. ఉత్తములు దేవతలకూ, వాయువుకూ ఇచ్చే బహుమతులతో నిన్ను సత్కరిస్తారు.
త్వే ఽ అగ్నే స్వాహుత ప్రియాసః సన్తు సూరయః । యన్తారో యే మఘవానో జనానామూర్వాన్ దయన్త గోనామ్
స్వాహుతమైన అగ్నీదేవా! నీలో మన గొప్పవారు అందరికీ ప్రీతిపాత్రులవారు కావాలి. ప్రజలకు విస్తారమైన మైదానాలను, పశువులకు గడ్డి ఇచ్చే దాతలు మనకు కలగాలి.
శ్రుధి శ్రుత్కర్ణ వహ్నిభిర్ దేవైర్ అగ్నే సయావభిః । ఆ సీదన్తు బర్హిషి మిత్రో ఽ అర్యమా ప్రాతర్యావాణో ఽ అధ్వరమ్
శ్రవణశక్తి కలిగిన అగ్నీదేవా! నీతో పాటు వహ్నిదేవతలతో వినిపించు. ఉదయాన్నే వచ్చే మిత్రుడు, అర్యమా యజ్ఞంలో దర్భపై కూర్చోవాలి.
విశ్వేషామ్ అదితిర్ యజ్ఞియానాం విశ్వేషామ్ అతిథిర్ మానుషాణామ్ । అగ్నిర్ దేవానామ్ అవ ఽ ఆవృణానః సుమృడీకో భవతు జాతవేదాః
అన్ని పూజలకు అర్హురాలైనది అదితి. మానవులందరిలో అగ్ని అతిథి. దేవతలను కాపాడే, జన్మలను తెలిసిన జాతవేదసు మాకు దయ చూపాలి.
మహో ఽ అగ్నేః సమిధానస్య శర్మణ్య్ అనాగా మిత్రే వరుణే స్వస్తయే । శ్రేష్ఠే స్యామ సవితుః సవీమని తద్ దేవానామ్ అవో ఽ అద్యా వృణీమహే
ప్రబలమైన అగ్నిదేవుని రక్షణలో మిత్రుడు, వరుణుడు మనకు శుభం కలిగించాలి. సవితృదేవుని అనుగ్రహంలో మనం శ్రేష్ఠులమవ్వాలి. ఈ రోజు దేవతల రక్షణను కోరుతున్నాము.
ఆపశ్ చిత్ పిప్యు స్తర్యో న గావో నక్షన్న్ ఋతం జరితారస్ త ఽ ఇన్ద్ర । యాహి వాయుర్ న నియుతో నో ఽ అచ్ఛా త్వꣳ హి ధీభిర్ దయసే వి వాజాన్
ఇంద్రుడా! పాలు పిండిన ఆపలు గోవుల్లా పొంగిపోతున్నా, నీతి మార్గాన్ని దాటి పోవు. గాయకులూ అలాగే. వాయువు తన అనుచరుల దగ్గరకు వచ్చేలా నీవు మాకు రా; ఎందుకంటే నీ ధ్యానంతో నీవు విజయాలను పంచుతావు.
గావ ఽ ఉపావతావతం మహీ యజ్ఞస్య రప్సుదా । ఉభా కర్ణా హిరణ్యయా
యజ్ఞానికి సంపదను తీసుకొచ్చే ఆవులు దగ్గరకు వచ్చాయి. వాటి రెండు చెవులు బంగారంతో మెరిసిపోతున్నాయి.
యద్ అద్య సూర ఽ ఉదితే నాగా మిత్రో ఽ అర్యమా । సువాతి సవితా భగః
ఈ రోజు సూర్యోదయ సమయంలో మిత్రుడు, అర్యమా లేచి ఉన్నప్పుడు, సవితా, భగ దేవతలు మనకు శుభం ప్రసాదిస్తారు.
ఆ సుతే సిఞ్చత శ్రియꣳ రోదస్యోర్ అభిశ్రియమ్ । రసా దధీత వృషభమ్ ॥[ తం ప్రత్నథా। అయం వేనః॥]
సోమరసం పిండే వేళ, ఆకాశం భూముల కాంతిని సంపదగా పోయండి. రసా నది ఆ గొప్ప ఎద్దును పోషించాలి. ఆ పురాతనుడు, ఇతడే వేనా.
ఆతిష్ఠన్తం పరి విశ్వే ఽ అభూషఞ్ ఛ్రియో వసానశ్ చరతి స్వరోచిః । మహత్ తద్ వృష్ణో ఽ అసురస్య నామా విశ్వరూపో ఽ అమృతాని తస్థౌ
అతడు నిలబడ్డప్పుడు అందరూ అతన్ని అలంకరిస్తారు. మహా తేజంతో కప్పుకుని, ప్రకాశంగా సంచరిస్తాడు. అదే మహా వృషభుడైన అసురుని గొప్ప పేరు. అనేక రూపాలవాడు, అమృతత్వాన్ని స్థాపించాడు.
ప్ర వో మహే మన్దమానాయాన్ధసో ఽర్చా విశ్వానరాయ విశ్వాభువే । ఇన్ద్రస్య యస్య సుమఖꣳ సహో మహి శ్రవో నృమ్ణం చ రోదసీ సపర్యతః
మహోన్నతుడు, ఆనందంగా ఉండేవాడు, విశ్వానరుడైన ఆ పరిపూర్ణుడికి మేము ఉల్లాసకరమైన పానంతో స్తోత్రాలు అర్పిస్తున్నాము. ఇంద్రుడు, భూమి-ఆకాశాలు, అతని దయ, బలం, కీర్తిని గౌరవిస్తాయి.
బృహన్న్ ఇద్ ఇధ్మ ఽ ఏషాం భూరి శస్తం పృథుః స్వరుః । యేషామ్ ఇన్ద్రో యువా సఖా
వారికి ఇంధనం విరివిగా ఉంది, వారి స్తోత్రాలు గొప్పవి, వారి గానం విశాలంగా వ్యాపించింది. వారికోసం ఇంద్రుడు యువకుడైన మిత్రుడిగా ఉన్నాడు.
ఇన్ద్రేహి మత్స్య్ అన్ధసో విశ్వేభిః సోమపర్వభిః । మహాꣳ౨ఽ అభిష్టిర్ ఓజసా
ఇంద్రుడా! సోమరసం తాగి ఆనందించు. అన్ని సోమపానులతో కలిసి రా. నీ బలంతో మాకు గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు.
ఇన్ద్రో వృత్రమ్ అవృణోచ్ఛర్ధనీతిః ప్ర మాయినామ్ అమినాద్ వర్పణీతిః । అహన్ వ్యꣳసమ్ ఉశధగ్ వనేష్వ్ ఆవిర్ ధేనా ఽ అకృణోద్ రామ్యాణామ్
ఇంద్రుడు తన గొప్ప బలంతో వృత్రుణ్ని సంహరించాడు. మాయలు చేసే వారిని బహిర్గతం చేశాడు. అడవుల్లో దాగి ఉన్న పామును చంపి, అందమైన ఆవులను వెలికి తీసి, వాటిని అందరికీ కనిపించేలా చేశాడు.
కుతస్ త్వమ్ ఇన్ద్ర మాహినః సన్న్ ఏకో యాసి సత్పతే కిం త ఽ ఇత్థా । సం పృచ్ఛసే సమరాణః శుభానైర్ వోచేస్ తన్ నో హరివో యత్ తే ఽ అస్మే । మహాꣳ౨ఽ ఇన్ద్రో య ఽ ఓజసా । కదా చన స్తరీర్ అసి । కదా చన ప్ర యుచ్ఛసి
ఓ ఇంద్రా! నీ గొప్పతనంతో నువ్వు ఒంటరిగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు, సత్యపతి? నువ్వు ఏమి చేస్తున్నావు? యుద్ధంలో మంచి వారిని అడుగుతావు; ఓ వజ్రాయుధధారి! మాకు ఏమి ఇస్తావో చెప్పు. ఇంద్రుడు తన బలంతో మహానుభావుడు. నిన్నెప్పుడూ ఎవరూ జయించలేరు. నిన్నెప్పుడూ ఎవ్వరూ వదిలిపెట్టలేరు.
ఆ తత్ త ఽ ఇన్ద్రాయవః పనన్తాభి య ఽ ఊర్వం గోమన్తం తితృత్సాన్ । సకృత్స్వం యే పురుపుత్రాం మహీꣳ సహస్రధారాం బృహతీం దుదుక్షన్
ఆ ఇంద్రుని వద్దకు ఆయవులు, గొప్ప ఆవులున్న భూమిని దాటి చేరాలని ఆశతో పరుగెత్తారు. అనేక మంది సంతానంగా పుట్టిన వారు, ఒకేసారి, వేల ప్రవాహాలతో నిండిన మహా భూమిని పాలు తీయాలని కోరుకున్నారు.
ఇమాం తే ధియం ప్ర భరే మహో మహీమ్ అస్య స్తోత్రే ధిషణా యత్ త ఽ ఆనజే । తమ్ ఉత్సవే చ ప్రసవే చ సాసహిమ్ ఇన్ద్రం దేవాసః శవసామదన్న్ అను
ఓ మహోన్నతుడా! ఈ స్తోత్రానికి నేను రచించిన ఈ మంచి ఆలోచనను నీకు అర్పిస్తున్నాను. ఉత్సవంలోనూ, పోరాటంలోనూ, దేవతలు తమ బలంతో విజేత అయిన ఇంద్రుని అనుసరించారు.
విభ్రాడ్ బృహత్ పిబతు సోమ్యం మధ్వ్ ఆయుర్ దధద్ యజ్ఞపతావ్ అవిహ్రుతమ్ । వాతజూతో యో ఽ అభిరక్షతి త్మనా ప్రజాః పుపోష పురుధా వి రాజతి
వెలుగుతో నిండినవాడు, గొప్పతనాన్ని ధరించినవాడు, అమృతమైన సోమరసాన్ని పానంచేయాలి. యజ్ఞాధిపతులకు నిరంతరాయమైన ఆయుర్దాయాన్ని ప్రసాదించాలి. వాయువు తోడుగా, తన శక్తితో ప్రజలను కాపాడుతూ, అనేక విధాలుగా పోషిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ ఉంటాడు.
ఉద్ ఉ త్యం జాతవేదసం దేవం వహన్తి కేతవః । దృశే విశ్వాయ సూర్యꣳ స్వాహా
ఆ జాతవేదసుని, ఆ దేవుడిని, సూర్యుని, కిరణాలు పైకి తీసుకెళ్తున్నాయి. అన్ని జనులు చూసేందుకు. స్వాహా!