దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా మిమానా యజ్ఞం మనుషో యజధ్యై । ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ ప్రాచీనం జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా
దివ్య హోతారులు, మొదటివారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు, మనుష్యులు ఆరాధించేందుకు యజ్ఞాన్ని కొలుస్తారు. సభల్లో కవులను ప్రేరేపిస్తూ, ప్రాచ్య జ్యోతిని చూపిస్తారు.
ఆ నో యజ్ఞం భారతీ తూయమ్ ఏత్వ్ ఇడా మనుష్వద్ ఇహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీర్ బర్హిర్ ఏదꣳ స్యోనꣳ సరస్వతీ స్వపసః సదన్తు
భారతీ మా యజ్ఞానికి రాక, ఇడా మనుష్యులవలె జాగ్రత్తగా ఇక్కడ ఉండాలి. మూడు దేవతలు, సరస్వతీ, ఈ పవిత్ర ధర్భాసనంపై కూర్చొని మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించాలి.
య ఽ ఇమే ద్యావాపృథివీ జనిత్రీ రూపఇర్ అపిꣳశద్ భువనాని విశ్వా । తమ్ అద్య హోతర్ ఇషితో యజీయాన్ దేవం త్వష్టారమ్ ఇహ యక్షి విద్వాన్
ఈ ఆకాశ భూములు, రెండు తల్లులు, తన రూపాలతో అన్ని లోకాలను నింపిన దేవుడు, ఈ రోజు, ఓ హోతా! ఆ అతి ఆరాధ్యుడైన త్వష్టారుని ఇక్కడ ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆరాధించు.
ఉపావ సృజ త్మన్యా సమఞ్జన్ దేవానాం పాథ ఽ ఋతుథా హవీꣳషి । వనస్పతిః శమితా దేవో ఽ అగ్నిః స్వదన్తు హవ్యం మధునా ఘృతేన
వనస్పతి దేవుడు, అగ్ని, తనలో స్థిరంగా ఉండి, సమయానికి దేవతలకు హవిస్సులను సమర్పించాలి. తేనె, నెయ్యితో హవిస్సును ఆస్వాదించు.
సద్యో జాతో వ్యమిమీత యజ్ఞమ్ అగ్నిర్ దేవానామ్ అభవత్ పురోగాః । అస్య హోతుః ప్రదిశ్య్ ఋతస్య వాచి స్వాహాకృతꣳ హవిర్ అదన్తు దేవాః
తాజాగా జన్మించిన అగ్ని యజ్ఞాన్ని కొలిచి, దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. హోతా ఆజ్ఞతో, సత్యవాక్కుతో, స్వాహా పలుకుతో సమర్పించిన హవిస్సును దేవతలు ఆస్వాదించాలి.
కేతుం కృణ్వన్న్ అకేతవే పేశో మర్యా ఽ అపేశసే । సమ్ ఉషద్భిర్ అజాయథాః
చూచుకోలేని వారికి సంకేతాన్ని చూపిస్తూ, అలంకారంలేని వారికి కాదు, మానవునికి అలంకారంగా నిలిచావు. ఉదయకాలంతో పాటు నీవు జన్మించావు.
జీమూతస్యేవ భవతి ప్రతీకం యద్ వర్మీ యాతి సమదామ్ ఉపస్థే । అనావిద్ధయా తన్వా జయ త్వꣳ స త్వా వర్మణో మహిమా పిపర్తు
ఎలాగో మేఘం ఒక రూపాన్ని ధరించునో, అలాగే కవచధారి సమంగా, ధైర్యంగా యుద్ధస్థలానికి చేరుకుంటాడు. నీ శరీరం గాయపడకుండా, నీవు విజయం సాధించు. ఈ కవచ మహిమ నిన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక.
ధన్వనా గా ధన్వనాజిం జయేమ ధన్వనా తీవ్రాః సమదో జయేమ । ధనుః శత్రోర్ అపకామం కృణోతి ధన్వనా సర్వాః ప్రదిశో జయేమ
మనము విల్లుతోనే పశువులను గెలుచుదాము, విల్లుతోనే యుద్ధాన్ని గెలుచుదాము. విల్లుతోనే కఠినమైన పోటీలను అధిగమించుదాము. విల్లు శత్రువుల కోరికలను అడ్డుకుంటుంది. విల్లుతో అన్ని దిశల్లోను మనం జయించుదాము.
వక్ష్యన్తీవేద్ ఆ గనీగన్తి కర్ణం ప్రియꣳ సఖాయం పరిషస్వజానా । యోషేవ శిఙ్క్తే వితతాధి ధన్వన్ జ్యా ఇయꣳ సమనే పారయన్తీ
విల్లుపాము పలుకుతున్నట్టు, అది చెవికి దగ్గరగా వచ్చి, తన ప్రియమైన స్నేహితుడిని ఆలింగనం చేస్తుంది. ఆడవారిలా, అది విల్లు లాగినప్పుడు బాణాన్ని కలిపి ముందుకు పంపుతుంది.
తే ఽ ఆచరన్తీ సమనేవ యోషా మాతేవ పుత్రం బిభృతామ్ ఉపస్థే । అప శత్రూన్ విధ్యతాꣳ సంవిదానే ఽ ఆర్త్నీ ఇమే విష్ఫురన్తీ ఽ అమిత్రాన్
ఈ రెండు విల్లుపాములు కలిసి, ఒక మహిళలా, తల్లి తన బిడ్డను ఒడిలో పట్టుకున్నట్టు ఉంటాయి. ఇవి విడిచిపెట్టినప్పుడు శత్రువులను చీల్చి పడేస్తాయి. ఈ విల్లుపాములు గట్టిగా మోగి, శత్రువులను చెదరగొడతాయి.
బహ్వీనాం పితా బహుర్ అస్య పుత్రశ్ చిశ్చా కృణోతి సమనావగత్య । ఇషుధిః సఙ్కాః పృతనాశ్ చ సర్వాః పృష్ఠే నినద్ధో జయతి ప్రసూతః
అతడు అనేక మందికి తండ్రి, అతనికి అనేక మంది కుమారులు. యుద్ధరంగంలో అందరూ కలిసొచ్చి, పని చేస్తారు. అతని వెనుక కట్టిన బాణపొట్ట, బాణాలు, సైనికులు—all కలిసినప్పుడు విజయం సాధిస్తారు.
రథే తిష్ఠన్ నయతి వాజినః పురో యత్ర-యత్ర కామయతే సుషారథిః । అభీశూనాం మహిమానం పనాయత మనః పశ్చాద్ అను యచ్ఛన్తి రశ్మయః
రథంపై నిలబడి, నిపుణుడైన రథసారధి గుర్రాలను తన ఇష్టానుసారం ముందుకు నడిపిస్తాడు. పగ్గాలు తమ గొప్పతనాన్ని చూపించగా, మనసు వాటి వెనుక అనుసరిస్తుంది.
తీవ్రాన్ ఘోషాన్ కృణ్వతే వృషపాణయో ఽశ్వా రథేభిః సహ వాజయన్తః । అవక్రామన్తః ప్రపదైర్ అమిత్రాన్ క్షిణన్తి శత్రూꣳ౧ఽ రనపవ్యయన్తః
బలమైన చేతులతో ఉన్న గుర్రాలు, రథాలతో కలిసి గట్టిగా అరుస్తూ పరిగెడతాయి. అవి తమ కాళ్లతో శత్రువులపై దూకి, వారిని యుద్ధంలో చీల్చి పారద్రోలుతాయి.
రథవాహనꣳ హవిర్ అస్య నామ యత్రాయుధం నిహితమ్ అస్య వర్మ । తత్రా రథమ్ ఉప శగ్మꣳ సదేమ విశ్వాహా వయꣳ సుమనస్యమానాః
రథం నడిపించడమే అతని హవనం, అక్కడ అతని ఆయుధాలు, కవచం ఉంచబడ్డాయి. అక్కడ మనమంతా సంతోషంగా, మనసు నిండుగా, రథాన్ని చేరుదాము.
స్వాదుషꣳసదః పితరో వయోధాః కృచ్ఛ్రేశ్రితః శక్తీవన్తో గభీరాః । చిత్రసేనా ఽ ఇషుబలా ఽ అమృధ్రాః సతోవీరా ఽ ఉరవో వ్రాతసాహాః
మధురపానాన్ని ఆస్వాదించిన పితృదేవతలు, బలవంతులు, ధైర్యవంతులు, కష్టాలను తట్టుకున్న వారు, బలమైన వారు, లోతైన మనస్సు కలవారు, రంగురంగుల సైన్యాలతో, బాణాలలో నిపుణులు, దృఢంగా నిలబడే వీరులు, విస్తృతంగా విజయాన్ని సాధించిన వారు.
బ్రాహ్మణాసః పితరః సోమ్యాసః శివే నో ద్యావాపృథివీ ఽ అనేహసా । పూషా నః పాతు దురితాద్ ఋతావృధో రక్షా మాకిర్ నో ఽ అఘశꣳస ఽ ఈశత
బ్రాహ్మణ పితృదేవతలు, సోమంలా మృదువైన వారు, మనకు ఆకాశం, భూమి శుభంగా, హానిలేకుండా ఉండుగాక. పూషణుడు మనలను కష్టాలనుండి కాపాడుగాక. సత్యాన్ని కాపాడేవాడు మనలను రక్షించు. మనమీద దుష్టులు అధికారం కలిగి ఉండకూడదు.
సుపర్ణం వస్తే మృగో ఽ అస్యా దన్తో గోభిః సంనద్ధా పతతి ప్రసూతా । యత్రా నరః సం చ వి చ ద్రవన్తి తత్రాస్మభ్యమ్ ఇషవః శర్మ యꣳసన్
ఆ మృగం రెక్కలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది, దాని పళ్లే ఆయుధం. ఎద్దుల చర్మంతో బలంగా కట్టబడి, విడిచినప్పుడు ఎగిరిపోతుంది. మనుషులు కలిసిపోతూ, విడిపోతూ పరుగెడతారు. అలాంటి చోట మనకు బాణాలు రక్షణనిచ్చుగాక.
ఋజీతే పరి వృఙ్ధి నో ఽశ్మా భవతు నస్ తనూః । సోమో ఽ అధి బ్రవీతు నో ఽదితిః శర్మ యచ్ఛతు
బలంతో మమ్మల్ని చుట్టుముట్టు, మన శరీరం రాయిలా దృఢంగా ఉండుగాక. సోముడు మన కోసం మాట్లాడుగాక, అదితి మనకు రక్షణనిచ్చుగాక.
ఆ జఙ్ఘన్తి సాన్వ్ ఏషాం జఘనాꣳ౨ఽ ఉప జిఘ్నతే । అశ్వాజని ప్రచేతసో ఽశ్వాన్త్ సమత్సు చోదయ
వారి తొడలు కదులుతాయి, నడుం శక్తిగా తాకుతుంది. జ్ఞానులు గుర్రాల నుంచి పుట్టారు. యుద్ధంలో ఆ గుర్రాలను ముందుకు నడిపించు.
అహిర్ ఇవ భోగైః పర్య్ ఏతి బాహుం జ్యాయా హేతిం పరిబాధమానః । హస్తఘ్నో విశ్వా వయునాని విద్వాన్ పుమాన్ పుమాꣳసం పరి పాతు విశ్వతః
పాము తన కాయతో చుట్టిపెట్టినట్టు, విల్లుపాము చేతిని చుట్టుకుంటుంది, బాణాన్ని నియంత్రిస్తుంది. అన్ని విధానాలు తెలిసిన నిపుణుడు, అన్ని వైపులా మనిషిని కాపాడుగాక.
వనస్పతే వీడ్వఙ్గో హి భూయా ఽ అస్మత్సఖా ప్రతరణః సువీరః । గోభిః సంనద్ధో ఽ అసి వీడయస్వాస్థాతా తే జయతు జేత్వాని
ఓ వృక్షమా! నీవు బలమైన అవయవాలు కలిగి, మాకు స్నేహితుడిగా, మంచి దారిగా, వీరుడిగా ఉండు. ఎద్దుల చర్మంతో బలంగా కట్టబడి, స్థిరంగా నిలబడి ఉండు. నిన్ను ఆశ్రయించినవాడు ఎల్లప్పుడూ విజయం సాధించుగాక.
దివః పృథివ్యాః పర్య్ ఓజ ఽ ఉద్భృతం వనస్పతిభ్యః పర్య్ ఆభృతꣳ సహః । అపామ్ ఓజ్మానం పరి గోభిర్ ఆవృతమ్ ఇన్ద్రస్య వజ్రꣳ హవిషా రథం యజ
ఆకాశం, భూమి నుండి బలాన్ని, వృక్షాల నుండి శక్తిని సేకరించారు. ఎద్దుల చర్మంతో కట్టిన ఇంద్రుని వజ్రాన్ని, హవిగా రథాన్ని సమర్పించు.
ఇన్ద్రస్య వజ్రో మరుతామ్ అనీకం మిత్రస్య గర్భో వరుణస్య నాభిః । సేమాం నో హవ్యదాతిం జుషాణో దేవ రథ ప్రతి హవ్యా గృభాయ
ఇంద్రుని వజ్రం, మరుత్ గణాల సమూహం, మిత్రుని విత్తనం, వరుణుని నాభి—ఈ హవిని స్వీకరించి, దేవా! మా పూజ కోసం రథాన్ని అంగీకరించు.
ఉప శ్వాసయ పృథివీమ్ ఉత ద్యాం పురుత్రా తే మనుతాం విష్ఠితం జగత్ । స దున్దుభే సజూర్ ఇన్ద్రేణ దేవైర్ దూరాద్ దవీయో ఽ అప సేధ శత్రూన్
భూమిని, ఆకాశాన్ని నీవు ధ్వనింపజేయు. నీ కీర్తి అన్ని చోట్ల వ్యాపించుగాక. ఓ దుండుభి! ఇంద్రుడు, దేవతలతో కలిసి, శత్రువులను దూరంగా తరిమివేయు.
ఆ క్రన్దయ బలమ్ ఓజో న ఽ ఆ ధా ని ష్టనిహి దురితా బాధమానః । అప ప్రోథ దున్దుభే దుచ్ఛునా ఽ ఇత ఽ ఇన్ద్రస్య ముష్టిర్ అసి వీడయస్వ
ఓ డుండు, బలంగా, ఉత్సాహంగా మోగు; మన బాధలను, దురదృష్టాన్ని తిప్పికొట్టు. చెడు దూరం చేయు, ఓ డుండు, నీవు ఇంద్రుని ముష్టివంటి వాడవు—బలంగా మోగు.
ఆమూర్ అజ ప్రత్యా వర్తయేమాః కేతుమద్ దున్దుభిర్ వావదీతి । సమ్ అశ్వపర్ణాశ్ చరన్తి నో నరో ఽస్మాకమ్ ఇన్ద్ర రథినో జయన్తు
ఓ డుండు, స్పష్టమైన సంకేతంతో మోగు; నీ శబ్దం మళ్లీ మళ్లీ వినిపించు. మన యుద్ధరథికులు, ఓ ఇంద్రా, గుర్రాలతో ముందుకు సాగి, విజయం సాధించుగాక.
ఆగ్నేయః కృష్ణగ్రీవః సారస్వతీ మేషీ బభ్రుః సౌమ్యః పౌష్ణః శ్యామః శితిపృష్ఠో బార్హస్పత్యః శిల్పో వైశ్వదేవ ఽ ఐన్ద్రో ఽరుణో మారుతః కల్మాష ఽ ఐన్ద్రాగ్నః సꣳహితో ఽధోరామః సావిత్రో వారుణః కృష్ణ ఽ ఏకశితిపాత్ పేత్వః
అగ్నయే ఽనీకవతే రోహితాఞ్జిర్ అనడ్వాన్ అధోరామౌ సావిత్రౌ పౌష్ణౌ రజతనాభీ వైశ్వదేవౌ పిశంగౌ తూపరు మారుతః కల్మాష ఽ ఆగ్నేయః కృష్ణో ఽజః సారస్వతీ మేషీ వారుణః పేత్వః
అగ్నికి ఎరుపు కాళ్లు ఉన్న ఎద్దు, అనీకవత్కు ఎరుపు పాదాలు ఉన్న ఎద్దు, వేలాడే పెదవులు సావిత్రునికీ పూషణునికీ, వెండి చక్రాలు విశ్వదేవులకు, మచ్చలున్న రెండు తూపరునికి, రంగురంగులది మారుతునికి, నల్లది అగ్నికి, మేక సరస్వతికి, గొర్రె మేషికి, మచ్చలున్నది వరుణునికి.
దేవ సవితః ప్ర సువ యజ్ఞం ప్ర సువ యజ్ఞపతిం భగాయ । దివ్యో గన్ధర్వః కేతుపూః కేతం నః పునాతు వాచస్పతిర్ వాజం నః స్వదతు
దేవుడు సవితా! యజ్ఞాన్ని ప్రేరేపించు, యజ్ఞపతిని భాగ్యానికి ప్రేరేపించు. ఆకాశ గంధర్వుడు, సంకేతాలను కలిగినవాడు, మన సంకేతాన్ని పవిత్రం చేయుగాక; వాక్పతియైన దేవుడు మనకు శక్తిని ప్రసాదించుగాక.
నల్ల మెడ ఉన్నది అగ్నికి, మచ్చలున్నది సరస్వతికి, గొర్రె మేషికి, గోధుమ రంగు సోమునికి, ముదురు రంగు పూషణునికి, బూడిద వెనుక భాగం బృహస్పతికి, మచ్చలున్నది విశ్వదేవులకు, ఎరుపు రంగు ఇంద్రునికి, రంగురంగులది మారుతునికి, కలగలిసిన రంగు ఇంద్రాగ్నికి, వేలాడే పెదవులు సావిత్రునికీ వరుణునికీ, నల్లది ఏకశితికి, మచ్చలున్నది పేత్వకు.
అగ్నయే గాయత్రాయ త్రివృతే రాథన్తరాయాష్టాకపాల ఽ ఇన్ద్రాయ త్రైష్టుభాయ పఞ్చదశాయ బర్హతాయైకాదశకపాలో విశ్వేభ్యో దేవేభ్యో జాగతేభ్యః సప్తదశేభ్యో వైరూపేభ్యో ద్వాదశకపాలో మిత్రావరుణాభ్యామ్ ఆనుష్టుభాభ్యామ్ ఏకవిꣳశాభ్యాం వైరాజాభ్యాం పయస్యా బృహస్పతయే పాఙ్క్తాయ త్రిణవాయ శాక్వరాయ చరుః సవిత్ర ఽ ఔష్ణిహాయ త్రయస్త్రిꣳశాయ రైవతాయ ద్వాదశకపాలః ప్రాజాపత్యశ్ చరుర్ అదిత్యై విష్ణుపత్న్యై చరుర్ అగ్నయే వైశ్వానరాయ ద్వాదశకపాలో ఽనుమత్యా ఽ అష్టాకపాలః
అగ్నికి గాయత్రీ మూడు పద్యాలతో, రాథంతరానికి ఎనిమిది పాత్రలు, ఇంద్రునికి త్రిష్టుప్ పద్యాలతో పదిహేను, బర్హత్కు పద్యాలతో పదకొండు పాత్రలు, అందరు దేవతలకు జగతీ పద్యాలతో పదిహేడు, వైరూపానికి పన్నెండు పాత్రలు, మిత్రుడు వరుణునికి అనుష్టుప్ పద్యాలతో ఇరవై ఒకటి, వైరాజానికి పోషకమైనది, బృహస్పతికి పంక్తి పద్యాలతో ముప్పై తొమ్మిది, శాక్వరునికి చారు, సవిత్రునికి ఉష్ణిక్ పద్యాలతో ముప్పై మూడు, రైవత్కు పన్నెండు పాత్రలు, ప్రజాపతికి చారు, అదితి విష్ణుపత్నికి చారు, అగ్ని వైశ్వానరునికి పన్నెండు పాత్రలు, అనుమతికి ఎనిమిది పాత్రలు.