యద్ అక్రన్దః ప్రథమం జాయమాన ఽ ఉద్యన్త్ సముద్రాద్ ఉత వా పురీషాత్ । శ్యేనస్య పక్షా హరిణస్య బాహూ ఽ ఉపస్తుత్యం మహి జాతం తే ఽ అర్వన్
మొదట జన్మించినప్పుడు వచ్చిన ఆ అరుపు సముద్రం నుండి లేదా ప్రవాహం నుండి వచ్చిందా. శ్యేనపక్షాలు, నీలగుర్రపు చేతులు—ఓ గుర్రా, నీ జననం గొప్పది, స్తుతించదగినది.
యమేన దత్తం త్రిత ఽ ఏనమ్ ఆయునగ్ ఇన్ద్ర ఽ ఏణం ప్రథమో ఽ అధ్య్ అతిష్ఠత్ । గన్ధర్వో ఽ అస్య రశనామ్ అగృభ్ణాత్ సూరాద్ అశ్వం వసవో నిర్ అతష్ట
యముడు ఇచ్చిన గుర్రానికి త్రితుడు ఆయుష్షును పెంచాడు; ఇంద్రుడు మొదట దానిపై ఎక్కాడు. గంధర్వుడు దాని లగ్గాన్ని పట్టాడు; వసువులు సూర్యుని నుండి గుర్రాన్ని బయటకు తీసుకువచ్చారు.
అసి యమో ఽ అస్య్ ఆదిత్యో ఽ అర్వన్న్ అసి త్రితో గుహ్యేన వ్రతేన । అసి సోమేన సమయా విపృక్త ఽ ఆహుస్ తే త్రీణి దివి బన్ధనాని
ఓ గుర్రా, నీవే యముడు, నీవే ఆదిత్యుడు; నీవే త్రితుడు, రహస్య వ్రతంతో ఉన్నవాడు. నీవు సోమతో కలసి వేరుగా ఉన్నావు; ఆకాశంలో నీకు మూడు బంధనాలు ఉన్నాయని అంటారు.
త్రీణి త ఽ ఆహుర్ దివి బన్ధనాని త్రీణ్య్ అప్సు త్రీణ్య్ అన్తః సముద్రే । ఉతేవ మే వరుణశ్ ఛన్త్స్య్ అర్వన్ యత్రా త ఽ ఆహుః పరమం జనిత్రమ్
ఆకాశంలో నీకు మూడు బంధనాలు, నీటిలో మూడు, సముద్రంలో మూడు ఉన్నాయని అంటారు. ఓ గుర్రా, నీ పరమ జన్మస్థానం ఎక్కడో అక్కడ వరుణుడు నిన్ను విడిపించుగాక.
ఇమా తే వాజిన్న్ అవమార్జనానీమా శఫానాꣳ సనితుర్ నిధానా । అత్రా తే భద్రా రశనా ఽ అపశ్యమ్ ఋతస్య యా ఽ అభిరక్షన్తి గోపాః
ఇవి నీ శుద్ధి స్థలాలు, ఇవే నీ కాళ్ల విశ్రాంతి ప్రదేశాలు. ఇక్కడ నీ శుభ్రమైన లగ్గాలను చూశాను; వాటిని సత్యాన్ని కాపాడే వారు రక్షిస్తున్నారు.
ఆత్మానం తే మనసారాద్ అజానామ్ అవో దివా పతయన్తం పతంగమ్ । శిరో ఽ అపశ్యం పథిభిః సుగేభిర్ అరేణుభిర్ జేహమానం పతత్రి
నీ స్వరూపాన్ని నా మనసుతో తెలుసుకున్నాను; నీవు పగటి పక్షిగా ఆకాశంలో ఎగురుతున్నావు. నీ తలని చూశాను, రెక్కలతో ఉన్నవాడా, సులభమైన మార్గాల్లో, ధూళిలో పోరాడుతూ వెళ్తున్నావు.
అత్రా తే రూపమ్ ఉత్తమమ్ అపశ్యం జిగీషమాణమ్ ఇష ఽ ఆ పదే గోః । యదా తే మర్తో ఽ అను భోగమ్ ఆనడ్ ఆద్ ఇద్ గ్రసిష్ఠ ఽ ఓషధీర్ అజీగః
ఇక్కడ నీ అత్యున్నత రూపాన్ని చూశాను, పాలు ఇచ్చే ఆవు పాదంలో బహుమతి కోసం పోటీ పడుతున్నావు. మానవుడు నీ దయను అనుభవించినప్పుడు, నీవు మొక్కలను తినిపోతావు, ఓ గుర్రా.
అను త్వా రథో ఽ అను మర్యో ఽ అర్వన్న్ అను గావో ఽను భగః కనీనామ్ । అను వ్రాతాసస్ తవ సఖ్యమ్ ఈయుర్ అను దేవా మమిరే వీర్యం తే
నీ వెనక రథం పోతుంది, నీ వెనక యోధుడు, ఓ గుర్రా; నీ వెనక ఆవులు, రాజుల భాగ్యం. నీ వెనక సమూహాలు నీ స్నేహాన్ని కోరుతాయి; నీ వెనక దేవతలు నీ శక్తిని కొలుస్తారు.
హిరణ్యశృఙ్గో ఽయో అస్య పాదా మనోజవా ఽ అవర ఇన్ద్ర ఽ ఆసీత్ । దేవా ఽ ఇద్ అస్య హవిరద్యమ్ ఆయన్ యో ఽ అర్వన్తం ప్రథమో ఽ అధ్యతిష్ఠత్
ఈ స్వర్ణశృంగమున్న గుఱ్రానికి, పాదాలు మనస్సు వేగంతో పరిగెడతాయి. ఇంద్రుడు దాని వెనుకనుండి అనుసరించాడు. దేవతలు దాని హవిస్సు కోసం వచ్చారు, ఎందుకంటే గుఱ్రాన్ని తొలిసారిగా ఎక్కినవాడు ఇతడే.
ఈర్మాన్తాసః సిలికమధ్యమాసః సꣳ శూరణాసో దివ్యాసో ఽ అత్యాః । హꣳసా ఽ ఇవ శ్రేణిశో యతన్తే యద్ ఆక్షిషుర్ దివ్యమ్ అజ్మమ్ అశ్వాః
పాలు సమృద్ధిగా ఉన్నవి, మధ్యలో మృదువైన వెంట్రుకలు, బలమైన కేశాలతో ఉన్నవి, ఇవి దివ్యమైన గుఱ్రాలు. హంసల వలె వరుసగా పరిగెడుతూ, ఆ గుఱ్రాలు ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించేటప్పుడు కలిసిపని చేస్తాయి.
తవ శరీరం పతయిష్ణ్వ్ అర్వన్ తవ చిత్తం వాత ఽ ఇవ ధ్రజీమాన్ । తవ శృఙ్గాణి విష్ఠితా పురుత్రారణ్యేషు జర్భురాణా చరన్తి
ఓ గుఱ్రా! నీ శరీరం ఎగిరిపోవాలని ఉత్సాహంగా ఉంది. నీ మనస్సు గాలి వలె, పగ్గాలు పట్టుకుని పరుగెడుతుంది. నీ కొమ్ములు విస్తరించి, అనేక అడవుల్లో గర్జిస్తూ సంచరిస్తున్నాయి.
ఉప ప్రాగాచ్ ఛసనం వాజ్య్ అర్వా దేవద్రీచా మనసా దీధ్యానః । అజః పురో నీయతే నాభిర్ అస్యాను పశ్చాత్ కవయో యన్తి రేభాః
వేగంగా పరిగెత్తే గుఱ్రం ఆజ్ఞను సమీపించగా, దివ్య కృపతో మనస్సులో ప్రకాశిస్తూ ఉంది. మేకను ముందు నాభిగా నడిపిస్తారు, దాని వెనుక కీర్తిగాయకులు గానం చేస్తూ వెళ్తారు.
ఉప ప్రాగాత్ పరమం యత్ సధస్థమ్ అర్వాꣳ౨ఽ అచ్ఛా పితరం మాతరం చ । అద్యా దేవాన్ జుష్టతమో హి గమ్యా ఽ అథా శాస్తే దాశుషే వార్యాణి
అతడు పరమమైన ఆసనాన్ని చేరి, తండ్రి తల్లిని సమీపించాడు. ఈ రోజు అతడు దేవతలకు అత్యంత ప్రీతికరంగా చేరతాడు; ఆ తరువాత భక్తునికి కావలసిన వరాలు ప్రసాదిస్తాడు.
సమిద్ధో ఽ అద్య మనుషో దురోణే దేవో దేవాన్ యజసి జాతవేదః । ఆ చ వహ మిత్రమహశ్ చికిత్వాన్ త్వం దూతః కవిర్ అసి ప్రచేతాః
ఈ రోజు మనుష్యుల ఇంట్లో వెలిగిన జాతవేదా దేవా! నీవు దేవతలను ఆరాధించు. మిత్రుడు, వరుణుడు ఇక్కడికి రాకుండా నీవు పిలువు. నీవే దూత, మేధావి, జ్ఞానవంతుడవు.
తనూనపాత్ పథ ఽ ఋతస్య యానాన్ మధ్వా సమఞ్జన్త్ స్వదయా సుజిహ్వ । మన్మాని ధీభిర్ ఉత యజ్ఞమ్ ఋన్ధన్ దేవత్రా చ కృణుహ్య్ అధ్వరం నః
ఓ తనూనపాత్! నీవు సత్యమార్గంలో ప్రయాణించువాడవు, తేనెతో అభిషేకించబడి, మధురమైన నాలుక కలవాడవు. మా మనస్సు, ప్రార్థనలతో యజ్ఞాన్ని వెలిగించాము; దేవతల మధ్య మా యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేయుము.
నరాశꣳసస్య మహిమానమ్ ఏషామ్ ఉప స్తోషామ యజతస్య యజ్ఞైః । యే సుక్రతవః శుచయో ధియంధాః స్వదన్తి దేవా ఽ ఉభయాని హవ్యా
నరాశంసుని మహిమను యజ్ఞాలతో స్తుతిద్దాం. వారు జ్ఞానవంతులు, పవిత్రులు, మంచి బుద్ధి కలిగిన దేవతలు, రెండు విధాలైన హవిస్సులను ఆస్వాదిస్తారు.
ఆజుహ్వాన ఽ ఈడ్యో వన్ద్యశ్ చా యాహ్య్ అగ్నే వసుభిః సజోషాః । త్వం దేవానామ్ అసి యహ్వ హోతా స ఽ ఏనాన్ యక్షీషితో యజీయాన్
స్తుతించదగినవాడవు, ఆరాధించదగినవాడవు, ఓ అగ్ని! వసువులతో కలిసి ఇక్కడ రా. నీవే దేవతలకు మహాశక్తి కలిగిన హోతా; పిలవబడినప్పుడు వారికి ఉత్తమమైన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించు.
ప్రాచీనం బర్హిః ప్రదిశా పృథివ్యా వస్తోర్ అస్యా వృజ్యతే ఽ అగ్రే ఽ అహ్నామ్ । వ్య్ ఉ ప్రథతే వితరం వరీయో దేవేభ్యో ఽ అదితయే స్యోనమ్
ప్రాచ్య దిశలో ధర్భాసనాన్ని భూమిపై పరచారు, అది రోజుల ఆరంభంలో ఉత్తమమైన స్థలం. అది విస్తృతంగా వ్యాపించి, దేవతలకు, అదితికి సుఖదాయకమైన విశ్రాంతి స్థలంగా ఉంది.
వ్యచస్వతీర్ ఉర్వియా వి శ్రయన్తాం పతిభ్యో న జనయః శుమ్భమానాః । దేవీర్ ద్వారో బృహతీర్ విశ్వమిన్వా దేవేభ్యో భవత సుప్రాయణాః
విస్తారంగా, ప్రకాశంగా ఉన్న దేవతలు, తమ భర్తలకు అలంకరించుకున్న భార్యలవలె, తమ స్థానాల్లో కూర్చోవాలి. మహత్తరమైన, సమస్తాన్ని ఆవరించే దివ్య ద్వారాలు, దేవతలకు సులభంగా అందుబాటులో ఉండాలి.
ఆ సుష్వయన్తీ యజతే ఽ ఉపాకే ఽ ఉషాసానక్తా సదతాం ని యోనౌ । దివ్యే యోషణే బృహతీ సురుక్మే ఽ అధి శ్రియꣳ శుక్రపిశం దధానే
సుఖమైన నిద్రను కలిగించేవాడు యజ్ఞంలో ఆహ్వానించబడతాడు; ఉదయం, రాత్రి ఇద్దరూ తమ స్థానంలో కూర్చోవాలి. దివ్య గృహంలో, గొప్ప, ప్రకాశవంతమైన స్త్రీలు మెరిసే అలంకారాన్ని ధరించి ఉంటారు.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా మిమానా యజ్ఞం మనుషో యజధ్యై । ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ ప్రాచీనం జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా
దివ్య హోతారులు, మొదటివారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు, మనుష్యులు ఆరాధించేందుకు యజ్ఞాన్ని కొలుస్తారు. సభల్లో కవులను ప్రేరేపిస్తూ, ప్రాచ్య జ్యోతిని చూపిస్తారు.
ఆ నో యజ్ఞం భారతీ తూయమ్ ఏత్వ్ ఇడా మనుష్వద్ ఇహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీర్ బర్హిర్ ఏదꣳ స్యోనꣳ సరస్వతీ స్వపసః సదన్తు
భారతీ మా యజ్ఞానికి రాక, ఇడా మనుష్యులవలె జాగ్రత్తగా ఇక్కడ ఉండాలి. మూడు దేవతలు, సరస్వతీ, ఈ పవిత్ర ధర్భాసనంపై కూర్చొని మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించాలి.
య ఽ ఇమే ద్యావాపృథివీ జనిత్రీ రూపఇర్ అపిꣳశద్ భువనాని విశ్వా । తమ్ అద్య హోతర్ ఇషితో యజీయాన్ దేవం త్వష్టారమ్ ఇహ యక్షి విద్వాన్
ఈ ఆకాశ భూములు, రెండు తల్లులు, తన రూపాలతో అన్ని లోకాలను నింపిన దేవుడు, ఈ రోజు, ఓ హోతా! ఆ అతి ఆరాధ్యుడైన త్వష్టారుని ఇక్కడ ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆరాధించు.
ఉపావ సృజ త్మన్యా సమఞ్జన్ దేవానాం పాథ ఽ ఋతుథా హవీꣳషి । వనస్పతిః శమితా దేవో ఽ అగ్నిః స్వదన్తు హవ్యం మధునా ఘృతేన
వనస్పతి దేవుడు, అగ్ని, తనలో స్థిరంగా ఉండి, సమయానికి దేవతలకు హవిస్సులను సమర్పించాలి. తేనె, నెయ్యితో హవిస్సును ఆస్వాదించు.
సద్యో జాతో వ్యమిమీత యజ్ఞమ్ అగ్నిర్ దేవానామ్ అభవత్ పురోగాః । అస్య హోతుః ప్రదిశ్య్ ఋతస్య వాచి స్వాహాకృతꣳ హవిర్ అదన్తు దేవాః
తాజాగా జన్మించిన అగ్ని యజ్ఞాన్ని కొలిచి, దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. హోతా ఆజ్ఞతో, సత్యవాక్కుతో, స్వాహా పలుకుతో సమర్పించిన హవిస్సును దేవతలు ఆస్వాదించాలి.
కేతుం కృణ్వన్న్ అకేతవే పేశో మర్యా ఽ అపేశసే । సమ్ ఉషద్భిర్ అజాయథాః
చూచుకోలేని వారికి సంకేతాన్ని చూపిస్తూ, అలంకారంలేని వారికి కాదు, మానవునికి అలంకారంగా నిలిచావు. ఉదయకాలంతో పాటు నీవు జన్మించావు.
జీమూతస్యేవ భవతి ప్రతీకం యద్ వర్మీ యాతి సమదామ్ ఉపస్థే । అనావిద్ధయా తన్వా జయ త్వꣳ స త్వా వర్మణో మహిమా పిపర్తు
ఎలాగో మేఘం ఒక రూపాన్ని ధరించునో, అలాగే కవచధారి సమంగా, ధైర్యంగా యుద్ధస్థలానికి చేరుకుంటాడు. నీ శరీరం గాయపడకుండా, నీవు విజయం సాధించు. ఈ కవచ మహిమ నిన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుగాక.
ధన్వనా గా ధన్వనాజిం జయేమ ధన్వనా తీవ్రాః సమదో జయేమ । ధనుః శత్రోర్ అపకామం కృణోతి ధన్వనా సర్వాః ప్రదిశో జయేమ
మనము విల్లుతోనే పశువులను గెలుచుదాము, విల్లుతోనే యుద్ధాన్ని గెలుచుదాము. విల్లుతోనే కఠినమైన పోటీలను అధిగమించుదాము. విల్లు శత్రువుల కోరికలను అడ్డుకుంటుంది. విల్లుతో అన్ని దిశల్లోను మనం జయించుదాము.
వక్ష్యన్తీవేద్ ఆ గనీగన్తి కర్ణం ప్రియꣳ సఖాయం పరిషస్వజానా । యోషేవ శిఙ్క్తే వితతాధి ధన్వన్ జ్యా ఇయꣳ సమనే పారయన్తీ
విల్లుపాము పలుకుతున్నట్టు, అది చెవికి దగ్గరగా వచ్చి, తన ప్రియమైన స్నేహితుడిని ఆలింగనం చేస్తుంది. ఆడవారిలా, అది విల్లు లాగినప్పుడు బాణాన్ని కలిపి ముందుకు పంపుతుంది.
తే ఽ ఆచరన్తీ సమనేవ యోషా మాతేవ పుత్రం బిభృతామ్ ఉపస్థే । అప శత్రూన్ విధ్యతాꣳ సంవిదానే ఽ ఆర్త్నీ ఇమే విష్ఫురన్తీ ఽ అమిత్రాన్
ఈ రెండు విల్లుపాములు కలిసి, ఒక మహిళలా, తల్లి తన బిడ్డను ఒడిలో పట్టుకున్నట్టు ఉంటాయి. ఇవి విడిచిపెట్టినప్పుడు శత్రువులను చీల్చి పడేస్తాయి. ఈ విల్లుపాములు గట్టిగా మోగి, శత్రువులను చెదరగొడతాయి.