మరుతాꣳ స్కన్ధా విశ్వేషాం దేవానాం ప్రథమా కీకసా రుద్రాణాం ద్వితీయాదిత్యానాం తృతీయా వాయోః పుచ్ఛమ్ అగ్నీషోమయోర్ భాసదౌ క్రుఞ్చౌ శ్రోణిభ్యామ్ ఇన్ద్రాబృహస్పతీ ఽ ఊరుభ్యాం మిత్రావరుణావ్ అల్గాభ్యామ్ ఆక్రమణꣳ స్థూరాభ్యాం బలం కుష్ఠాభ్యామ్
మరుత్వంతుల భుజాలు, అన్ని దేవతలకు మొదటి భాగం, రుద్రులకు కీళలు, ఆదిత్యులకు రెండవది, వాయువుకు మూడవది; తోక అగ్ని, సోమ ఇద్దరికీ, తొడలు క్రుంచ పక్షులకు, నడుం ఇంద్రుడు, బృహస్పతి ఇద్దరికీ, మోకాళ్లు మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరికీ, కాళ్లు ఆక్రమణులకు, బలం స్థూరులకు, చర్మం కుష్ఠులకు చెందింది.
పూషణం వనిష్ఠునాన్ధాహీన్త్ స్థూలగుదయా సర్పాన్ గుదాభిర్ విహ్రుత ఽ ఆన్త్రైర్ అపో వస్తినా వృషణమ్ ఆణ్డాభ్యాం వాజినꣳ శేపేన ప్రజాꣳ రేతసా చాషాన్ పిత్తేన ప్రదరాన్ పాయునా కూశ్మాఞ్ఛకపిణ్డైః
పుషణ్కు గుదం, అంధులకు పెద్ద ప్రేగు, పాములకు గుదం, సంచారులకు ప్రేగులు, జలాలకు మూత్రాశయం, వీర్యవంతులకు వృషణాలు, వేగవంతులకు లింగం, సంతానానికి వీర్యం, కాకులకు పిత్తం, ప్రవాహాలకు పాయువు, గుడ్లగూబలకు మలము చెందింది.
ఇన్ద్రస్య క్రోడో ఽదిత్యై పాజస్యం దిశాం జత్రవో ఽదిత్యై భసజ్ జీమూతాన్ హృదయౌపశేనాన్తరిక్షం పురీతతా నభ ఽ ఉదర్యేణ చక్రవాకౌ మతస్నాభ్యాం దివం వృక్కాభ్యాం గిరీన్ ప్లాశిభిర్ ఉపలాన్ ప్లీహ్నా వల్మీకాన్ క్లోమభిర్ గ్లౌభిర్ గుల్మాన్ హిరాభిః స్రవన్తీర్ హ్రదాన్ కుక్షిభ్యాꣳ సముద్రమ్ ఉదరేణ వైశ్వానరం భస్మనా
విధృతిం నాభ్యా ధృతꣳ రసేనాపో యూష్ణా మరీచీర్ విప్రుడ్భిర్ నీహారమూష్మణా శీనం వసయా ప్రుష్వా ఽ అశ్రుభిర్ హ్రాదునీర్ దూషీకాభిర్ అస్నా రక్షాꣳసి చిత్రాణ్య్ అఙ్గైర్ నక్షత్రాణి రూపేణ పృథివీం త్వచా జుమ్బకాయ స్వాహా
నాభికి ఆధారం, రసంతో స్థిరత, జలాలకు వేడి, కిరణాలకు చినుకులు, పొగకు వేడి, చలికి కొవ్వు, మంచుకు కన్నీళ్లు, ఘోషకులకు రసాలు, కండరాలకు రక్షణ, రంగురంగులవాటికి అవయవాలు, నక్షత్రాలకు రూపం, భూమికి చర్మం; జుంబకుడికి స్వాహా.
హిరణ్యగర్భః సమ్ అవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిర్ ఏక ఽ ఆసీత్ । స దాధార పృథివీం ద్యామ్ ఉతేమాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రారంభంలో హిరణ్యగర్భుడు ఉద్భవించాడు; భూతమంతటికి ఏకైక అధిపతి అయ్యాడు. అతడు భూమిని, ఈ ఆకాశాన్ని స్థాపించాడు—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఽ ఇద్ రాజా జగతో బభూవ । య ఽ ఈశే ఽ అస్య ద్విపదశ్ చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రాణం పోసే ప్రతి ఒక్కరికీ, కన్ను మూసే వారికి ఏకైక రాజు అయినవాడు, ఈ లోకాన్ని పాలించే వాడు—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యస్యేమే హిమవన్తో మహిత్వా యస్య సముద్రꣳ రసయా సహాహుః । యస్యేమాః ప్రదిశో యస్య బాహూ కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
హిమవంతాలు, నదులతో కూడిన సముద్రం అతని మహిమను ప్రకటిస్తున్నాయి; దిక్కులన్నీ, చేతులన్నీ అతనివే—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
య ఽ ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఽ ఉపాసతే ప్రశిషం యస్య దేవాః । యస్య ఛాయామృతం యస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ఆత్మను ఇచ్చేవాడు, బలాన్ని ప్రసాదించేవాడు, దేవతలందరూ తనను అధిపతిగా పూజించే వాడు, అతని నీడ అమృతం, అతని నీడ మరణం—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
ఆ నో భద్రాః క్రతవో యన్తు విశ్వతో దబ్ధాసో ఽ అపరీతాస ఽ ఉద్భిదః । దేవా నో యథా సదమ్ ఇద్ వృధే ఽ అసన్న్ అప్రాయువో రక్షితారో దివే-దివే
ప్రతి దిక్కునుంచి మాకు మంగళకరమైన ఆలోచనలు కలగాలి; అవి నిరంతరం, అడ్డంకులు లేకుండా, కొత్తగా, సృజనాత్మకంగా రావాలి. దేవతలు ప్రతిరోజూ మాకు రక్షకులుగా ఉండాలి, మన అభివృద్ధికి సహాయపడాలి, అపాయాల నుంచి కాపాడాలి.
దేవానాం భద్రా సుమతిర్ ఋజూయతాం దేవానాꣳ రాతిర్ అభి నో ని వర్తతామ్ । దేవానాꣳ సఖ్యమ్ ఉప సేదిమా వయం దేవా న ఽ ఆయుః ప్ర తిరన్తు జీవసే
దేవతల దయా దృష్టి మనపై ఉండాలి; వారి దానము మళ్లీ మాకు లభించాలి. దేవతల స్నేహాన్ని మేము పొందాలి; వారు మాకు దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించాలి.
తాన్ పూర్వయా నివిదా హూమహే వయం భగం మిత్రమ్ అదితిం దక్షమ్ అస్రిధమ్ । అర్యమణం వరుణꣳ సోమమ్ అశ్వినా సరస్వతీ నః సుభగా మయస్ కరత్
పురాతన పిలుపుతో భగుడు, మిత్రుడు, ఆదితి, అలసట లేని దక్షుడు, అర్యమన్, వరుణుడు, సోముడు, అశ్వినులు—ఇవన్నీ మేము ఆహ్వానిస్తున్నాం; సుభగమైన సరస్వతి మాకు సంతోషాన్ని కలిగించాలి.
తన్ నో వాతో మయోభు వాతు భేషజం తన్ మాతా పృథివీ తత్ పితా ద్యౌః । తద్ గ్రావాణః సోమసుతో మయోభువస్ తద్ అశ్వినా శృణుతం ధిష్ణ్యా యువమ్
మంగళాన్ని కలిగించే వాయువు మాకు ఆరోగ్యం ఇవ్వాలి; భూమి తల్లి, ఆకాశ తండ్రి కూడా అలాగే చేయాలి. సోముని సంతానం అయిన రాయికల్లు మాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వాలి; అశ్వినులు, మీరు ఇద్దరూ మాకు వినాలి.
తమ్ ఈశానం జగతస్ తస్థుషస్ పతిం ధియంజిన్వమ్ అవసే హూమహే వయమ్ । పూషా నో యథా వేదసామ్ అసద్ వృధే రక్షితా పాయుర్ అదబ్ధః స్వస్తయే
ఈ జగత్తుకు, స్థిరమైనదానికి అధిపతి అయిన ప్రభువును, మనస్సుకు ప్రేరణనిచ్చేవాడిని మేము సహాయానికి పిలుస్తున్నాం. మార్గాలు తెలిసిన పుషణ్ మాకు అభివృద్ధి కలిగించాలి; అప్రమత్తంగా మమ్మల్ని కాపాడాలి.
స్వస్తి న ఽ ఇన్ద్రో వృద్ధశ్రవాః స్వస్తి నః పూషా విశ్వవేదాః । స్వస్తి నస్ తార్క్ష్యో ఽ అరిష్టనేమిః స్వస్తి నో బృహస్పతిర్ దధాతు
పెద్ద పేరు గల ఇంద్రుడు మాకు మంగళం కలిగించాలి; అన్నీ తెలిసిన పుషణ్ మాకు మంగళం కలిగించాలి; చక్రం భంగం కాని తార్క్ష్యుడు మాకు మంగళం కలిగించాలి; బృహస్పతి మాకు మంగళం కలిగించాలి.
పృషదశ్వా మరుతః పృశ్నిమాతరః శుభంయావానో విదథేషు జగ్మయః । అగ్నిజిహ్వా మనవః సూరచక్షసో విశ్వే నో దేవా ఽ అవసా గమన్న్ ఇహ
పొడవాటి గుర్రాలతో కూడిన మరుత్వంతులు, పృశ్ని సంతానం, సభల్లో ప్రకాశించే వారు; అగ్ని వంటి నాలుకలతో, సూర్యుని కన్నులుగా ఉన్న మనుషులు—అన్ని దేవతలు మాకు సహాయానికి ఇక్కడ రాకపోవాలి.
భద్రం కర్ణేభిః శృణుయామ దేవా భద్రం పశ్యేమాక్షభిర్ యజత్రాః । స్థిరైర్ అఙ్గైస్ తుష్టువాꣳసస్ తనూభిర్ వ్యశేమహి దేవహితం యద్ ఆయుః
దేవతలారా, మన చెవులతో మంగళకరమైనదే వినాలని, మన కళ్లతో మంగళకరమైనదే చూడాలని మేము కోరుకుంటున్నాం. బలమైన అవయవాలతో, ఆరోగ్యమైన దేహంతో మేము మీను స్తుతిస్తూ, దేవతలు ఇచ్చిన ఆయుష్షును సుఖంగా గడపాలని కోరుకుంటున్నాం.
శతమ్ ఇన్ ను శరదో ఽ అన్తి దేవా యత్రా నశ్ చక్రా జరసం తనూనామ్ । పుత్రాసో యత్ర పితరో భవన్తి మా నో మధ్యా రీరిషతాయుర్ గన్తోః
దేవతలు మనకు వంద శరదులు ఆయుర్దాయం కలిగించాలి. మన శరీరాలను వృద్ధాప్యం చుట్టుముట్టకుండా, మన కుమారులు తండ్రులవుతారు. మన జీవితం మధ్యలో ఆగిపోకుండా, పూర్తిగా సాగిపోవాలని కోరుకుందాం.
అదితిర్ ద్యౌర్ అదితిర్ అన్తరిక్షమ్ అదితిర్ మాతా స పితా స పుత్రః । విశ్వే దేవా ఽ అదితిః పఞ్చ జనా ఽ అదితిర్ జాతమ్ అదితిర్ జనిత్వమ్
అదితి ఆకాశం, అదితి మధ్యలో ఉన్న వాయువులు, అదితి తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు కూడా. అన్ని దేవతలు అదితే, ఐదు వర్గాల ప్రజలు అదితే, ఏది పుట్టిందో అదితే, సృష్టి అంతా అదితే.
మా నో మిత్రో వరుణో ఽ అర్యమాయుర్ ఇన్ద్ర ఽ ఋభుక్షా మరుతః పరి ఖ్యన్ । యద్ వాజినో దేవజాతస్య సప్తేః ప్రవక్ష్యామో విదథే వీర్యాణి
మిత్రుడు, వరుణుడు, అర్యమన్, ఇంద్రుడు, ఋభులు, మరుతులు మన ఆయుష్సును తగ్గించకూడదు. దేవతలు పుట్టిన వేగవంతులైన వారి మహిమలను సభలో మనం చెప్పేటప్పుడు, వారి వీరత్వాలను ప్రకటిద్దాం.
యన్ నిర్ణిజా రేక్ణసా ప్రావృతస్య రాతిం గృభీతాం ముఖతో నయన్తి । సుప్రాఙ్ అజో మేమ్యద్ విశ్వరూప ఽ ఇన్ద్రాపూష్ణోః ప్రియమ్ అప్య్ ఏతి పాథః
ముసుగులో ఉన్నదానివద్దనుండి, దారిని పట్టుకుని బహుమతిని తీసుకెళ్లినప్పుడు, అన్ని రూపాలుగలిగిన మంచి దారిలో నడిపిన మేక, ఇంద్రుడు, పుషణుడు ఇష్టపడే మార్గాన్ని చేరుతుంది.
ఏష ఛాగః పురో ఽ అశ్వేన వాజినా పూష్ణో భాగో నీయతే విశ్వదేవ్యః । అభిప్రియం యత్ పురోడాశమ్ అర్వతా త్వష్టేద్ ఏనꣳ సౌశ్రవసాయ జిన్వతి
ఈ మేకను వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రంతో ముందుకు తీసుకెళ్తారు. ఇది పుషణునికి చెందింది, అన్ని దేవతలకు సమర్పించబడుతుంది. గుర్రం ఇష్టపడే పూర్ణాన్నాన్ని తీసుకువస్తూ, త్వష్టృదేవుడు దానిని సౌశ్రవస్కు ప్రీతిగా చేస్తాడు.
యద్ధవిష్యమ్ ఋతుశో దేవయానం త్రిర్ మానుషాః పర్య్ అశ్వం నయన్తి । అత్రా పూష్ణః ప్రథమో భాగ ఽ ఏతి యజ్ఞం దేవేభ్యః ప్రతివేదయన్న్ అజః
ఒక్కో ఋతువులో, మానవులు గుర్రాన్ని మూడుసార్లు చుట్టిపోతే, అప్పుడు పుషణుని మొదటి భాగం ముందుకు వెళ్తుంది. మేక యజ్ఞాన్ని దేవతలకు ప్రకటిస్తుంది.
హోతాధ్వర్యుర్ ఆవయా ఽ అగ్నిమిన్ధో గ్రావగ్రాభ ఽ ఉత శꣳస్తా సువిప్రః । తేన యజ్ఞేన స్వరంకృతేన స్విష్టేన వక్షణా ఆ పృణధ్వమ్
హోత, అధ్వర్యువు, అగ్ని వెలిగించేవాడు, శిలను పట్టుకునేవాడు, జ్ఞానవంతుడైన పఠకుడు — వీరందరూ ఈ బాగా నిర్వహించిన, మంచి యజ్ఞంతో పాత్రలను పోషణతో నింపుతారు.
యూపవ్రస్కా ఽ ఉత యే యూపవాహాశ్ చషాలం యే ఽ అశ్వయూపాయ తక్షతి । యే చార్వతే పచనꣳ సమ్భరన్త్య్ ఉతో తేషామ్ అభిగూర్తిర్ న ఽ ఇన్వతు
యూపాలను తయారు చేసే వారు, యూపాన్ని మోసే వారు, గుర్రానికి యూపాన్ని చెక్కే వారు, గుర్రానికి వంటకాలను సేకరించే వారు — వీరి స్తోత్రాలు వృథా కాకుండా దేవతలు స్వీకరించాలి.
ఉప ప్రాగాత్ సుమన్ మే ధాయి మన్మ దేవానామ్ ఆశా ఽ ఉప వీతపృష్ఠః । అన్వ్ ఏనం విప్రా ఽ ఋషయో మదన్తి దేవానాం పుష్టే చకృమా సుబన్ధుమ్
నా ప్రార్థన సాఫీగా సాగిపోవాలి, దేవతల ఆశ నెరవేరాలి, అది అల్లిన ఆసనాన్ని చేరాలి. ఋషులు, మునులు ఆయనలో ఆనందిస్తారు. దేవతల కృపతో మనం ఆయనను బలమైన మిత్రుడిగా చేసుకున్నాము.
యద్ వాజినో దామ సందానమ్ అర్వతో యా శీర్షణ్యా రశనా రజ్జుర్ అస్య । యద్ వా ఘాస్య ప్రభృతమ్ ఆస్యే తృణꣳ సర్వా తా తే ఽ అపి దేవేష్వ్ అస్తు
గుర్రానికి పట్టు, కట్టే దారం, తలదారము, లగ్గము, నోటిలో పెట్టే పుల్ల—all ఇవన్నీ కూడా దేవతలకు చెందాలి.
యద్ అశ్వస్య క్రవిషో మక్షికాశ యద్ వా స్వరౌ స్వధితౌ రిప్తమ్ అస్తి । యద్ధస్తయోః శమితుర్ యన్ నఖేషు సర్వా తా తే ఽ అపి దేవేష్వ్ అస్తు
గుర్రం మాంసాన్ని ఈగలు తాకినది, గొడ్డలి లేదా కత్తితో తీయబడినది, తయారు చేసే వారి చేతుల్లో ఉన్నది, లేదా గుర్రం గుళ్లలో ఉన్నది—ఇవి అన్నీ కూడా దేవతలకు చెందాలి.
యద్ ఊవధ్యమ్ ఉదరస్యాపవాతి య ఽ ఆమస్య క్రవిషో గన్ధో ఽ అస్తి । సుకృతా తచ్ఛమితారః కృణ్వన్తూత మేధꣳ శృతపాకం పచన్తు
గుర్రం పొట్టనుండి తీసే వ్యర్థం, మాంసానికి వచ్చే వాసన—ఇవన్నీ నిపుణులు శ్రద్ధగా నిర్వహించాలి. వారు బలిని బాగా ఉడికించాలి.
యత్ తే గాత్రాద్ అగ్నినా పచ్యమానాద్ అభి శూలం నిహతస్యావధావతి । మా తద్ భూమ్యామ్ ఆ శ్రిషన్ మా తృణేషు దేవేభ్యస్ తద్ ఉశద్భ్యో రాతమ్ అస్తు
నీవు అగ్నిలో ఉడికినప్పుడు మిగిలిన నొప్పి, గాయాల వల్ల మిగిలిన బాధ భూమిపై లేదా పుల్లల్లో ఉండకూడదు. అవన్నీ దేవతలకు, హవనాగ్నికి అర్పించాలి.
యే వాజినం పరిపశ్యన్తి పక్వం య ఽ ఈమ్ ఆహుః సురభిర్ నిర్ హరేతి । యే చార్వతో మాꣳసభిక్షామ్ ఉపాసత ఽ ఉతో తేషామ్ అభిగూర్తిర్ న ఽ ఇన్వతు
పక్వమైన గుర్రాన్ని చూసేవారు, ఇది సువాసనతో తీసుకెళ్తున్నారని చెప్పేవారు, గుర్రం మాంసం కోరేవారు—వారి స్తోత్రాలు వృథా కాకుండా దేవతలు స్వీకరించాలి.
ఇంద్రుని ఒడ్డు, ఆదితికి బలము, దిక్కులకు భుజాలు, ఆదితికి ఔషధం, మేఘాలకు హృదయం, మధ్యాకాశానికి ఊపిరితిత్తులు, ఆకాశానికి కడుపు, చక్రవాక పక్షులకు మూత్రపిండాలు, పర్వతాలకు ప్లీహ, రాళ్లకు అగ్నాశయము, పుట్టలకు గ్రంధులు, ప్రవాహాలకు పిత్తాశయం, సరస్సులకు కాలేయం, సముద్రానికి కడుపు, వైశ్వానరునికి బూడిద చెందింది.