ఏణ్య్ అహ్నో మణ్డూకో మూషికా తిత్తిరిస్ తే సర్పాణాం లోపాశ ఽ ఆశ్వినః కృష్ణో రాత్ర్యా ఽ ఋక్షో జతూః సుషిలీకా త ఽ ఇతరజనానాం జహకా వైష్ణవీ
పగలు కోసం ఎణి జింక, రాత్రికి కప్ప, తిత్తిరికి ఎలుక, అశ్వినులకు పాము, రాత్రికి నల్ల జంతువు, జతువుకు ఎలుగుబంటి, ఇతర ప్రజలకు సుషిలీక పక్షి, విష్ణువుకు జహక పక్షి సమర్పిస్తాడు.
అన్యవాపో ఽర్ధమాసానామ్ ఋశ్యో మయూరః సుపర్ణస్ తే గన్ధర్వాణామ్ అపామ్ ఉద్రో మాసాం కశ్యపో రోహిత్ కుణ్డృణాచీ గోలత్తికా తే ఽప్సరసాం మృత్యవే ఽసితః
అర్ధమాసాలకు అన్యవాప పక్షి, మయూరునికి ఋశ్య జింక, గంధర్వులకు సుపర్ణ పక్షి, జలాలకు ఉడ్ర, మాసాలకు కశ్యప తాబేలు, కుండృణాచికి ఎర్ర చేప, అప్సరసలకు గోలత్తిక పక్షి, మృత్యువుకు అసిత పక్షి సమర్పిస్తాడు.
వర్షాహూర్ ఋతూనామ్ ఆఖుః కశో మాన్థాలస్ తే పితౄణాం బలాయాజగరో వసూనాం కపిఞ్జలః కపోత ఽ ఉలూకః శశస్ తే నిర్ఋత్యై వరుణాయారణ్యో మేషః
ఋతువులకు వర్షాహూ పక్షి, ఎలుకకు కశ పక్షి, పితృదేవతలకు మాంతాల పక్షి, వసువులకు అజగరం, పావురాలకు కపింజల పక్షి, ముషికకు ఉలూక పక్షి, నైరృతికి మరియు వరుణునికి అడవి గొర్రె సమర్పిస్తాడు.
శ్విత్ర ఽ ఆదిత్యానామ్ ఉష్ట్రో ఘృణీవాన్ వార్ధ్రీణసస్ తే మత్యా ఽ అరణ్యాయ సృమరో రురూ రౌద్రః క్వయిః కుటరుర్ దాత్యౌహస్ తే వాజినాం కామాయ పికః
ఆదిత్యులకు శిత్ర పక్షి, ప్రకాశవంతుడికి ఒంటె, మతికి గద్ద, అడవికి సృమర పక్షి, రుద్రునికి చిత్తడివేట జంతువు, క్వయి పక్షికి కుటరూర్, వాజులకు దాత్యౌహ పక్షి, కామునికి పిక పక్షి సమర్పిస్తాడు.
ఖడ్గో వైశ్వదేవః శ్వా కృష్ణః కర్ణో గర్దభస్ తరక్షుస్ తే రక్షసామ్ ఇన్ద్రాయ సూకరః సిꣳహో మారుతాః కృకలాసః పిప్పకా శకునిస్ తే శరవ్యాయై విశ్వేషాం దేవానాం పృషతః
విశ్వదేవులకు ఖడ్గం, కర్ణునికి నల్ల కుక్క, తరక్షువుకు గాడిద, రాక్షసులకు ఎలుగుబంటి, ఇంద్రునికి పంది, మారుతులకు సింహం, పిప్పకకు కృకలాస పక్షి, శరవ్యాయికి శకుని పక్షి, సమస్త దేవతలకు చిత్తడివేట జింకను సమర్పిస్తాడు.
మశకాన్ కేశైర్ ఇన్ద్రꣳ స్వపసా వహేన బృహస్పతిꣳ శకునిసాదేన కూర్మాఞ్ఛఫైర్ ఆక్రమణꣳ స్థూరాభ్యామ్ ఋక్షలాభిః కపిఞ్జలాన్ జవం జఙ్ఘాభ్యామ్ అధ్వానం బాహుభ్యాం జామ్బీలేనారణ్యమ్ అగ్నిమ్ అతిరుగ్భ్యాం పూషణం దోర్భ్యామ్ అశ్వినావ్ అꣳసాభ్యాꣳ రుద్రꣳ రోరాభ్యామ్
ఈగలను జుట్టుతో, ఇంద్రుని నిద్రతో, బృహస్పతిని పక్షి ఆసనంతో, తాబేళ్లను చెక్కుతో, అడుగును తొడలతో, ఎలుగుబంటిని కాళ్లతో, కపింజల పక్షులను వేగంతో, ప్రయాణాన్ని చేతులతో, అరణిని దవడలతో, అగ్నిని మోచేతులతో, పూషణును భుజాలతో, అశ్వినులను భుజములతో, రుద్రుని అరుపుతో కలిపి భావిస్తాడు.
అగ్నేః పక్షతిర్ వాయోర్ నిపక్షతిర్ ఇన్ద్రస్య తృతీయా సోమస్య చతుర్థ్య్ అదిత్యై పఞ్చమీన్ద్రాణ్యై షష్ఠీ మరుతాꣳ సప్తమీ బృహస్పతేర్ అష్టమ్య్ అర్యమ్ణో నవమీ ధాతుర్ దశమీన్ద్రస్యైకాదశీ వరుణస్య ద్వాదశీ యమస్య త్రయోదశీ
మొదటి భాగం అగ్ని దేవునికి, రెండవది వాయువుకు, మూడవది ఇంద్రునికి, నాలుగవది సోమునికి, ఐదవది ఆదితికి, ఆరవది ఇంద్రాణికి, ఏడవది మరుత్వంతులకు, ఎనిమిదవది బృహస్పతికి, తొమ్మిదవది అర్యమన్కు, పదవది ధాతాకు, పదకొండవది ఇంద్రునికి, పన్నెండవది వరుణునికి, పదమూడవది యమునికి చెందింది.
ఇన్ద్రాగ్న్యోః పక్షతిర్ సరస్వత్యై నిపక్షతిర్ మిత్రస్య తృతీయాపాం చతుర్థీ నిర్ఋత్యై పఞ్చమ్య్ అగ్నీషోమయోః షష్ఠీ సర్పాణాꣳ సప్తమీ విష్ణోర్ అష్టమీ పూష్ణో నవమీ త్వష్టుర్ దశమీన్ద్రస్యైకాదశీ వరుణస్య ద్వాదశీ యమ్యై త్రయోదశీ ద్యావాపృథివ్యోర్ దక్షిణం పార్శ్వం విశ్వేషాం దేవానామ్ ఉత్తరమ్
మరుతాꣳ స్కన్ధా విశ్వేషాం దేవానాం ప్రథమా కీకసా రుద్రాణాం ద్వితీయాదిత్యానాం తృతీయా వాయోః పుచ్ఛమ్ అగ్నీషోమయోర్ భాసదౌ క్రుఞ్చౌ శ్రోణిభ్యామ్ ఇన్ద్రాబృహస్పతీ ఽ ఊరుభ్యాం మిత్రావరుణావ్ అల్గాభ్యామ్ ఆక్రమణꣳ స్థూరాభ్యాం బలం కుష్ఠాభ్యామ్
మరుత్వంతుల భుజాలు, అన్ని దేవతలకు మొదటి భాగం, రుద్రులకు కీళలు, ఆదిత్యులకు రెండవది, వాయువుకు మూడవది; తోక అగ్ని, సోమ ఇద్దరికీ, తొడలు క్రుంచ పక్షులకు, నడుం ఇంద్రుడు, బృహస్పతి ఇద్దరికీ, మోకాళ్లు మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరికీ, కాళ్లు ఆక్రమణులకు, బలం స్థూరులకు, చర్మం కుష్ఠులకు చెందింది.
పూషణం వనిష్ఠునాన్ధాహీన్త్ స్థూలగుదయా సర్పాన్ గుదాభిర్ విహ్రుత ఽ ఆన్త్రైర్ అపో వస్తినా వృషణమ్ ఆణ్డాభ్యాం వాజినꣳ శేపేన ప్రజాꣳ రేతసా చాషాన్ పిత్తేన ప్రదరాన్ పాయునా కూశ్మాఞ్ఛకపిణ్డైః
పుషణ్కు గుదం, అంధులకు పెద్ద ప్రేగు, పాములకు గుదం, సంచారులకు ప్రేగులు, జలాలకు మూత్రాశయం, వీర్యవంతులకు వృషణాలు, వేగవంతులకు లింగం, సంతానానికి వీర్యం, కాకులకు పిత్తం, ప్రవాహాలకు పాయువు, గుడ్లగూబలకు మలము చెందింది.
ఇన్ద్రస్య క్రోడో ఽదిత్యై పాజస్యం దిశాం జత్రవో ఽదిత్యై భసజ్ జీమూతాన్ హృదయౌపశేనాన్తరిక్షం పురీతతా నభ ఽ ఉదర్యేణ చక్రవాకౌ మతస్నాభ్యాం దివం వృక్కాభ్యాం గిరీన్ ప్లాశిభిర్ ఉపలాన్ ప్లీహ్నా వల్మీకాన్ క్లోమభిర్ గ్లౌభిర్ గుల్మాన్ హిరాభిః స్రవన్తీర్ హ్రదాన్ కుక్షిభ్యాꣳ సముద్రమ్ ఉదరేణ వైశ్వానరం భస్మనా
విధృతిం నాభ్యా ధృతꣳ రసేనాపో యూష్ణా మరీచీర్ విప్రుడ్భిర్ నీహారమూష్మణా శీనం వసయా ప్రుష్వా ఽ అశ్రుభిర్ హ్రాదునీర్ దూషీకాభిర్ అస్నా రక్షాꣳసి చిత్రాణ్య్ అఙ్గైర్ నక్షత్రాణి రూపేణ పృథివీం త్వచా జుమ్బకాయ స్వాహా
నాభికి ఆధారం, రసంతో స్థిరత, జలాలకు వేడి, కిరణాలకు చినుకులు, పొగకు వేడి, చలికి కొవ్వు, మంచుకు కన్నీళ్లు, ఘోషకులకు రసాలు, కండరాలకు రక్షణ, రంగురంగులవాటికి అవయవాలు, నక్షత్రాలకు రూపం, భూమికి చర్మం; జుంబకుడికి స్వాహా.
హిరణ్యగర్భః సమ్ అవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిర్ ఏక ఽ ఆసీత్ । స దాధార పృథివీం ద్యామ్ ఉతేమాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రారంభంలో హిరణ్యగర్భుడు ఉద్భవించాడు; భూతమంతటికి ఏకైక అధిపతి అయ్యాడు. అతడు భూమిని, ఈ ఆకాశాన్ని స్థాపించాడు—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఽ ఇద్ రాజా జగతో బభూవ । య ఽ ఈశే ఽ అస్య ద్విపదశ్ చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రాణం పోసే ప్రతి ఒక్కరికీ, కన్ను మూసే వారికి ఏకైక రాజు అయినవాడు, ఈ లోకాన్ని పాలించే వాడు—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యస్యేమే హిమవన్తో మహిత్వా యస్య సముద్రꣳ రసయా సహాహుః । యస్యేమాః ప్రదిశో యస్య బాహూ కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
హిమవంతాలు, నదులతో కూడిన సముద్రం అతని మహిమను ప్రకటిస్తున్నాయి; దిక్కులన్నీ, చేతులన్నీ అతనివే—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
య ఽ ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఽ ఉపాసతే ప్రశిషం యస్య దేవాః । యస్య ఛాయామృతం యస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ఆత్మను ఇచ్చేవాడు, బలాన్ని ప్రసాదించేవాడు, దేవతలందరూ తనను అధిపతిగా పూజించే వాడు, అతని నీడ అమృతం, అతని నీడ మరణం—ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
ఆ నో భద్రాః క్రతవో యన్తు విశ్వతో దబ్ధాసో ఽ అపరీతాస ఽ ఉద్భిదః । దేవా నో యథా సదమ్ ఇద్ వృధే ఽ అసన్న్ అప్రాయువో రక్షితారో దివే-దివే
ప్రతి దిక్కునుంచి మాకు మంగళకరమైన ఆలోచనలు కలగాలి; అవి నిరంతరం, అడ్డంకులు లేకుండా, కొత్తగా, సృజనాత్మకంగా రావాలి. దేవతలు ప్రతిరోజూ మాకు రక్షకులుగా ఉండాలి, మన అభివృద్ధికి సహాయపడాలి, అపాయాల నుంచి కాపాడాలి.
దేవానాం భద్రా సుమతిర్ ఋజూయతాం దేవానాꣳ రాతిర్ అభి నో ని వర్తతామ్ । దేవానాꣳ సఖ్యమ్ ఉప సేదిమా వయం దేవా న ఽ ఆయుః ప్ర తిరన్తు జీవసే
దేవతల దయా దృష్టి మనపై ఉండాలి; వారి దానము మళ్లీ మాకు లభించాలి. దేవతల స్నేహాన్ని మేము పొందాలి; వారు మాకు దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించాలి.
తాన్ పూర్వయా నివిదా హూమహే వయం భగం మిత్రమ్ అదితిం దక్షమ్ అస్రిధమ్ । అర్యమణం వరుణꣳ సోమమ్ అశ్వినా సరస్వతీ నః సుభగా మయస్ కరత్
పురాతన పిలుపుతో భగుడు, మిత్రుడు, ఆదితి, అలసట లేని దక్షుడు, అర్యమన్, వరుణుడు, సోముడు, అశ్వినులు—ఇవన్నీ మేము ఆహ్వానిస్తున్నాం; సుభగమైన సరస్వతి మాకు సంతోషాన్ని కలిగించాలి.
తన్ నో వాతో మయోభు వాతు భేషజం తన్ మాతా పృథివీ తత్ పితా ద్యౌః । తద్ గ్రావాణః సోమసుతో మయోభువస్ తద్ అశ్వినా శృణుతం ధిష్ణ్యా యువమ్
మంగళాన్ని కలిగించే వాయువు మాకు ఆరోగ్యం ఇవ్వాలి; భూమి తల్లి, ఆకాశ తండ్రి కూడా అలాగే చేయాలి. సోముని సంతానం అయిన రాయికల్లు మాకు ఆనందాన్ని ఇవ్వాలి; అశ్వినులు, మీరు ఇద్దరూ మాకు వినాలి.
తమ్ ఈశానం జగతస్ తస్థుషస్ పతిం ధియంజిన్వమ్ అవసే హూమహే వయమ్ । పూషా నో యథా వేదసామ్ అసద్ వృధే రక్షితా పాయుర్ అదబ్ధః స్వస్తయే
ఈ జగత్తుకు, స్థిరమైనదానికి అధిపతి అయిన ప్రభువును, మనస్సుకు ప్రేరణనిచ్చేవాడిని మేము సహాయానికి పిలుస్తున్నాం. మార్గాలు తెలిసిన పుషణ్ మాకు అభివృద్ధి కలిగించాలి; అప్రమత్తంగా మమ్మల్ని కాపాడాలి.
స్వస్తి న ఽ ఇన్ద్రో వృద్ధశ్రవాః స్వస్తి నః పూషా విశ్వవేదాః । స్వస్తి నస్ తార్క్ష్యో ఽ అరిష్టనేమిః స్వస్తి నో బృహస్పతిర్ దధాతు
పెద్ద పేరు గల ఇంద్రుడు మాకు మంగళం కలిగించాలి; అన్నీ తెలిసిన పుషణ్ మాకు మంగళం కలిగించాలి; చక్రం భంగం కాని తార్క్ష్యుడు మాకు మంగళం కలిగించాలి; బృహస్పతి మాకు మంగళం కలిగించాలి.
పృషదశ్వా మరుతః పృశ్నిమాతరః శుభంయావానో విదథేషు జగ్మయః । అగ్నిజిహ్వా మనవః సూరచక్షసో విశ్వే నో దేవా ఽ అవసా గమన్న్ ఇహ
పొడవాటి గుర్రాలతో కూడిన మరుత్వంతులు, పృశ్ని సంతానం, సభల్లో ప్రకాశించే వారు; అగ్ని వంటి నాలుకలతో, సూర్యుని కన్నులుగా ఉన్న మనుషులు—అన్ని దేవతలు మాకు సహాయానికి ఇక్కడ రాకపోవాలి.
భద్రం కర్ణేభిః శృణుయామ దేవా భద్రం పశ్యేమాక్షభిర్ యజత్రాః । స్థిరైర్ అఙ్గైస్ తుష్టువాꣳసస్ తనూభిర్ వ్యశేమహి దేవహితం యద్ ఆయుః
దేవతలారా, మన చెవులతో మంగళకరమైనదే వినాలని, మన కళ్లతో మంగళకరమైనదే చూడాలని మేము కోరుకుంటున్నాం. బలమైన అవయవాలతో, ఆరోగ్యమైన దేహంతో మేము మీను స్తుతిస్తూ, దేవతలు ఇచ్చిన ఆయుష్షును సుఖంగా గడపాలని కోరుకుంటున్నాం.
శతమ్ ఇన్ ను శరదో ఽ అన్తి దేవా యత్రా నశ్ చక్రా జరసం తనూనామ్ । పుత్రాసో యత్ర పితరో భవన్తి మా నో మధ్యా రీరిషతాయుర్ గన్తోః
దేవతలు మనకు వంద శరదులు ఆయుర్దాయం కలిగించాలి. మన శరీరాలను వృద్ధాప్యం చుట్టుముట్టకుండా, మన కుమారులు తండ్రులవుతారు. మన జీవితం మధ్యలో ఆగిపోకుండా, పూర్తిగా సాగిపోవాలని కోరుకుందాం.
అదితిర్ ద్యౌర్ అదితిర్ అన్తరిక్షమ్ అదితిర్ మాతా స పితా స పుత్రః । విశ్వే దేవా ఽ అదితిః పఞ్చ జనా ఽ అదితిర్ జాతమ్ అదితిర్ జనిత్వమ్
అదితి ఆకాశం, అదితి మధ్యలో ఉన్న వాయువులు, అదితి తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు కూడా. అన్ని దేవతలు అదితే, ఐదు వర్గాల ప్రజలు అదితే, ఏది పుట్టిందో అదితే, సృష్టి అంతా అదితే.
మా నో మిత్రో వరుణో ఽ అర్యమాయుర్ ఇన్ద్ర ఽ ఋభుక్షా మరుతః పరి ఖ్యన్ । యద్ వాజినో దేవజాతస్య సప్తేః ప్రవక్ష్యామో విదథే వీర్యాణి
మిత్రుడు, వరుణుడు, అర్యమన్, ఇంద్రుడు, ఋభులు, మరుతులు మన ఆయుష్సును తగ్గించకూడదు. దేవతలు పుట్టిన వేగవంతులైన వారి మహిమలను సభలో మనం చెప్పేటప్పుడు, వారి వీరత్వాలను ప్రకటిద్దాం.
యన్ నిర్ణిజా రేక్ణసా ప్రావృతస్య రాతిం గృభీతాం ముఖతో నయన్తి । సుప్రాఙ్ అజో మేమ్యద్ విశ్వరూప ఽ ఇన్ద్రాపూష్ణోః ప్రియమ్ అప్య్ ఏతి పాథః
ముసుగులో ఉన్నదానివద్దనుండి, దారిని పట్టుకుని బహుమతిని తీసుకెళ్లినప్పుడు, అన్ని రూపాలుగలిగిన మంచి దారిలో నడిపిన మేక, ఇంద్రుడు, పుషణుడు ఇష్టపడే మార్గాన్ని చేరుతుంది.
శాదం దద్భిర్ అవకాం దన్తమూలైర్ మృదం బర్స్వైస్ తేగాన్ దꣳష్ట్రాభ్యాꣳ సరస్వత్యా ఽ అగ్రజిహ్వం జిహ్వాయా ఽ ఉత్సాదమ్ అవక్రన్దేన తాలు వాజꣳ హనుభ్యామ్ అప ఽ ఆస్యేన వృషణమ్ ఆణ్డాభ్యామ్ ఆదిత్యాꣳ శ్మశ్రుభిః పన్థానం భ్రూభ్యాం ద్యావాపృథివీ వర్తోభ్యాం విద్యుతం కనీనకాభ్యాꣳ శుక్లాయ స్వాహా కృష్ణాయ స్వాహా పార్యాణి పక్ష్మాణ్య్ అవార్యా ఽ ఇక్షవో వార్యాణి పక్ష్మాణి పార్యా ఽ ఇక్షవః
శాదం పక్షిని పెరుగు తో, అవకా మొక్కను దంతమూలాలతో, మట్టిని యవాలతో, తేగా మొక్కను పళ్లతో, సరస్వతిని నాలుక చివరతో, నాలుక మూలాన్ని ఉవులాతో, తాలువును దవడలతో, నీటిని నోటి ద్వారా, పురుషాంగాన్ని వృద్ధులతో, ఆదిత్యులను మీసాలతో, మార్గాన్ని కనుబొమ్మలతో, ద్యావాపృథివిని కంటిపాపలతో, మెరుపును కంటి రెప్పలతో, తెలుపును స్వాహా, నల్లను స్వాహా, పై కంటి రెప్పలు అవరోధాలు, క్రింది కంటి రెప్పలు అవరోధాలు అని భావిస్తాడు.
వాతం ప్రాణేనాపానేన నాసికే ఽ ఉపయామమ్ అధరేణౌష్ఠేన సద్ ఉత్తరేణ ప్రకాశేనాన్తరమ్ అనూకాశేన బాహ్యం నివేష్యం మూర్ధ్నా స్తనయిత్నుం నిర్బాధేనాశనిం మస్తిష్కేణ విద్యుతం కనీనకాభ్యాం కర్ణాభ్యాꣳ శ్రోత్రꣳ శ్రోత్రాభ్యాం కర్ణౌ తేదనీమ్ అధరకణ్ఠేనాపః శుష్కకణ్ఠేన చిత్తం మన్యాభిర్ అదితిꣳ శీర్ష్ణా నిర్ఋతిం నిర్జర్జల్పేన శీర్ష్ణా సంక్రోశైః ప్రాణాన్ రేష్మాణꣳ స్తుపేన
వాయువును ఊపిరితో, ముక్కు ద్వారా ప్రవేశాన్ని, దిగువ పెదవితో మేలును, పై పెదవితో ప్రకాశాన్ని, లోపల తక్కువ ప్రకాశాన్ని, బయట ఉంచడాన్ని, తలతో మెఘగర్జనను, మెదడుతో మెరుపును, చెవులతో వినికిడి, వినికిడికి చెవులు, తరువాత దిగువ గొంతుతో నీరు, పొడి గొంతుతో మనస్సు, మెడతో అదితిని, తలతో నైరృతిని, తలతో ఘోర శబ్దాన్ని, ఊపిరితో రోమాలను, శరీరంతో గుంపును కలిపి భావిస్తాడు.
మొదటి భాగం ఇంద్రుడు, అగ్ని ఇద్దరికీ, రెండవది సరస్వతికి, మూడవది మిత్రునికి, నాలుగవది జలాలకు, ఐదవది నిరృతి దేవతకు, ఆరవది అగ్ని, సోమ ఇద్దరికీ, ఏడవది పాములకు, ఎనిమిదవది విష్ణువుకు, తొమ్మిదవది పుషణ్కు, పదవది త్వష్టకు, పదకొండవది ఇంద్రునికి, పన్నెండవది వరుణునికి, పదమూడవది యమికి; దక్షిణ వైపు ద్యావా-పృథివికి, ఉత్తర వైపు అన్ని దేవతలకు చెందింది.
ఇంద్రుని ఒడ్డు, ఆదితికి బలము, దిక్కులకు భుజాలు, ఆదితికి ఔషధం, మేఘాలకు హృదయం, మధ్యాకాశానికి ఊపిరితిత్తులు, ఆకాశానికి కడుపు, చక్రవాక పక్షులకు మూత్రపిండాలు, పర్వతాలకు ప్లీహ, రాళ్లకు అగ్నాశయము, పుట్టలకు గ్రంధులు, ప్రవాహాలకు పిత్తాశయం, సరస్సులకు కాలేయం, సముద్రానికి కడుపు, వైశ్వానరునికి బూడిద చెందింది.