కృష్ణగ్రీవా ఽ ఆగ్నేయాః శితిభ్రవో వసూనాꣳ రోహితా రుద్రాణాꣳ శ్వేతా ఽ అవరోకిణ ఽ ఆదిత్యానాం నభోరూపాః పార్జన్యాః
నల్ల మెడ ఉన్నవి అగ్నిదేవునివి, తెల్ల మచ్చలు వసుదేవతలవి, ఎర్ర రంగు ఉన్నవి రుద్రునివి, తెలుపు, చూస్తున్నవి ఆదిత్యునివి, ఆకాశ రూపం ఉన్నవి పర్జన్యునివి.
ఉన్నత ఽ ఋషభో వామనస్ త ఽ ఐన్ద్రవైష్ణవా ఽ ఉన్నతః శితిబాహుః శితిపృష్ఠస్ త ఽ ఐన్ద్రాబార్హస్పత్యాః శుకరూపా వాజినాః కల్మాషా ఽ ఆగ్నిమారుతాః శ్యామాః పౌష్ణాః
పొడవైనది, ఎద్దు, చిన్నవాడు ఇంద్రవిష్ణుదేవతలవి. పొడవైనది, తెల్ల చేతులు, తెల్ల వెన్నెముకలు ఇంద్రబృహస్పతిదేవతలవి. పంది రూపం ఉన్నవి వేగవంతులవి. మచ్చలు ఉన్నవి అగ్నిమారుతులవి. నలుపు పౌష్ణదేవునివి.
ఏతా ఽ ఐన్ద్రాగ్నా ద్విరూపా ఽ అగ్నీషోమీయా వామనా ఽ అనడ్వాహ ఽ ఆగ్నావైష్ణవా వశా మైత్రావరుణ్యోఽన్యత ఏన్యో ఽ మైత్ర్యః
ఇవి: ఇంద్రాగ్ని జంట, రెండు రూపాలున్నవి; అగ్నిసోమ జంట, చిన్నవాటి; అనడ్వాహం, అగ్నివిష్ణు జంట, వినయంగా ఉండేవి; మైత్రావరుణి, మరోటి; మైత్రి, ఇంకొకటి.
కృష్ణగ్రీవా ఽ ఆగ్నేయా బభ్రవః సౌమ్యాః శ్వేతా వాయవ్యా ఽ అవిజ్ఞాతా ఽ అదిత్యై సరూపా ధాత్రే వత్సతర్యో దేవానాం పత్నీభ్యః
కృష్ణమెడలవి అగ్ని వశంలోనివి, పసుపురంగు వన్నివి సోమ వశంలోనివి, తెల్లవన్నివి వాయువు వశంలోనివి, గుర్తులేని వన్నివి అదితి వశంలోనివి, ఒకే ఆకారంలో ఉన్నవి ధాత్రి వశంలోనివి, దూడలు దేవతల భార్యల కోసం.
కృష్ణా భౌమా ధూమ్రా ఽ ఆన్తరిక్షా బృహన్తో దివ్యాః శబలా వైద్యుతాః సిధ్మాస్ తారకాః
కృష్ణవన్నివి భూమికి, పొగ వన్నివి మధ్యాకాశానికి, పెద్దవన్నివి ఆకాశానికి, మచ్చలున్నవి మెరుపుకు, బూడిద వన్నివి నక్షత్రాలకు చెందినవి.
ధూమ్రాన్ వసన్తాయా లభతే శ్వేతాన్ గ్రీష్మాయ కృష్ణాన్ వర్షాభ్యో ఽరుణాఞ్ఛరదే పృషతో హేమన్తాయ పిశఙ్గాఞ్ఛిశిరాయ
వసంతానికి పొగ వన్నివి, గ్రీష్మానికి తెల్లవన్నివి, వర్షాకాలానికి నలుపు వన్నివి, శరదృతువుకు ఎర్ర మచ్చలున్నవి, హేమంతానికి పసుపురంగు వన్నివి, శిశిరానికి గోధుమ రంగు వన్నివి తీసుకుంటారు.
త్ర్యవయో గాయత్ర్యై పఞ్చావయస్ త్రిష్టుభే దిత్యవాహో జగత్యై త్రివత్సా ఽ అనుష్టుభే తుర్యవాహ ఽ ఉష్ణిహే
మూడు సంవత్సరాల వయస్సు గలవి గాయత్రీకి, ఐదు సంవత్సరాలవి త్రిష్టుప్కి, రెండు సంవత్సరాల వయస్సు కలిగిన దున్నే జంతువులు జగతీకి, మూడు దూడలు ఉన్నవి అనుష్టుప్కి, నాలుగు సంవత్సరాల దున్నే జంతువులు ఉష్ణిక్కి.
పష్ఠవాహో విరాజ ఽ ఉక్షాణో బృహత్యా ఽ ఋషభాః కకుభే ఽనడ్వాహః పఙ్క్త్యై ధేనవో ఽతిచ్ఛన్దసే
ఆరు సంవత్సరాల దున్నే జంతువులు విరాట్కు, ఎద్దులు బృహతీకి, రుషభాలు కకుభ్కు, అనడ్వాహం పంక్తికి, ఆవులు అతిచ్ఛందస్కు.
కృష్ణగ్రీవా ఽ ఆగ్నేయా బభ్రవః సౌమ్యా ఽ ఉపధ్వస్తాః సావిత్రా వత్సతర్యః సారస్వత్యః శ్యామాః పౌష్ణాః పృశ్నయో మారుతా బహురూపా వైశ్వదేవా వశా ద్యావాపృథివీయాః
కృష్ణమెడలవి అగ్ని వశంలోనివి, పసుపురంగు వన్నివి సోమ వశంలోనివి, ఉపధ్వస్తా సావిత్రికి, దూడలు సరస్వతికి, నలుపు వన్నివి పుషణ్కు, మచ్చలున్నవి మారుతులకు, అనేక రూపాలున్నవి విశ్వదేవులకు, వినయంగా ఉండేవి ద్యావాపృథివికి.
ఉక్తాః సంచరా ఽ ఏతా ఽ ఐన్ద్రాగ్నాః కృష్ణాః వారుణాః పృశ్నయో మారుతాః కాయాస్ తూపరాః
ఇవి సంచారిణి జంతువులుగా చెప్పబడ్డాయి: ఇంద్రాగ్ని జంట, నలుపు వన్నివి, వరుణ జంట, మచ్చలున్నవి, మారుతులు, రూపాలలో పైభాగమైనవి.
అగ్నయే ఽనీకవతే ప్రథమజాన్ ఆ లభతే మరుద్భ్యః సాంతపనేభ్యః సవాత్యాన్ మరుద్భ్యో గృహమేధిభ్యో బష్కిహాన్ మరుద్భ్యః క్రీడిభ్యః సꣳసృష్టాన్ మరుద్భ్యః స్వతవద్భ్యోఽనుసృష్టాన్
అనేక ముఖాల అగ్నికి, మొదటిపుట్టినవాటిని మారుతుల నుండి పొందుతారు; వేడి తెచ్చే మారుతులకు సవాతి; గృహస్థ మారుతులకు బష్కిహా; ఆటపాటలు చేసే మారుతులకు కలిసివున్నవి; తమదైనవాటిని కలిగిన మారుతులకు అనుసరించే జంతువులు.
ఉక్తాః సంచరా ఽ ఏతా ఽ ఐన్ద్రాగ్నాః ప్రాశృఙ్గా మాహేన్ద్రా బహురూపా వైశ్వకర్మణాః
ఇవి సంచారిణి జంతువులుగా చెప్పబడ్డాయి: ఇంద్రాగ్ని జంట, కొమ్ములు ఉన్నవి, మహేంద్ర, అనేక రూపాలున్నవి విశ్వకర్మ వశంలోనివి.
ధూమ్రా బభ్రునీకాశాః పితౄణాꣳ సోమవతాం బభ్రవో బభ్రునీకాశాః పితౄణాం బర్హిషదాం కృష్ణా బభ్రునీకాశాః పితౄణామ్ అగ్నిష్వాత్తానాం కృష్ణాః పృషన్తస్ త్రైయమ్బకాః
పొగ వన్నివి, పసుపురంగు వన్నివి సోమ కలిగిన పితృదేవతలకు; పసుపురంగు వన్నివి, పసుపురంగు వన్నివి బర్హిషద్ పితృదేవతలకు; నలుపు వన్నివి, పసుపురంగు వన్నివి అగ్నిస్వత్తు పితృదేవతలకు; నలుపు వన్నివి, మచ్చలున్నవి త్రయంబకులకు.
ఉక్తాః సంచరా ఽ ఏతా శునాసీరీయాః శ్వేతా వాయవ్యాః శ్వేతాః సౌర్యాః
ఇవి సంచారిణి జంతువులుగా చెప్పబడ్డాయి: శునాసీరికి సంబంధించినవి, వాయువు వశంలోనివి తెల్లవన్నివి, సూర్యునికి తెల్లవన్నివి.
వసన్తాయ కపిఞ్జలాన్ ఆ లభతే గ్రీష్మాయ కలవిఙ్కాన్ వర్షాభ్యస్ తిత్తిరీఞ్ఛరదే వర్తికా హేమన్తాయ కకరాఞ్ఛిశిరాయ వికకరాన్
వసంతానికి కపింజల పక్షులను, గ్రీష్మానికి కలవింక పక్షులను, వర్షాకాలానికి తిత్తిరి పక్షులను, శరదృతువుకు వర్తికా పక్షులను, హేమంతానికి కాకులను, శిశిరానికి వికకర పక్షులను పొందుతారు.
సముద్రాయ శిశుమారాన్ ఆలభతే పర్జన్యాయ మణ్డూకాన్ అద్భ్యో మత్స్యాన్ మిత్రాయ కులీపయాన్ వరుణాయ నాక్రాన్
సముద్రానికి శిశుమారాలను, పర్జన్యునికి కప్పలను, నీళ్లకు చేపలను, మిత్రునికి కులీపయ పక్షులను, వరుణునికి ముదుసలను పొందుతారు.
సోమాయ హꣳసాన్ ఆ లభతే వాయవే బలాకా ఽ ఇన్ద్రాగ్నిభ్యాం క్రుఞ్చాన్ మిత్రాయ మద్గూన్ వరుణాయ చక్రవాకాన్
సోమునికి హంసలను, వాయువుకు బలాకా పక్షులను, ఇంద్ర అగ్నులకు కురుంచ పక్షులను, మిత్రునికి మద్గు పక్షులను, వరుణునికి చక్రవాక పక్షులను పొందుతారు.
అగ్నయే కుటరూన్ ఆ లభతే వనస్పతిభ్య ఽ ఉలూకాన్ అగ్నీషోమాభ్యాం చాషాన్ అశ్విభ్యాం మయూరాన్ మిత్రావరుణాభ్యాం కపోతాన్
అగ్నికి కూటర పక్షులను, వనస్పతులకు ఉలూకాలను, అగ్నిసోములకు చాష పక్షులను, అశ్వినులకు మయూరాలను, మిత్రవరుణులకు కపోతాలను పొందుతారు.
సోమాయ లబాన్ ఆ లభతే త్వష్ట్రే కౌలీకాన్ గోషాదీర్ దేవానాం పత్నీభ్యః కులీకా దేవజామిభ్యో ఽగ్నయే గృహపతయే పారుష్ణాన్
సోమునికి లబ పక్షులను, త్వష్ట్రుకు కౌలీక పక్షులను, గోశాలలకు దేవతల భార్యలకు సంబంధించిన పక్షులను, అగ్ని గృహపతికి పారుష్ణ పక్షులను పొందుతారు.
అహ్నే పారావతాన్ ఆ లభతే రాత్ర్యై సీచాపూర్ అహోరాత్రయోః సంధిభ్యో జతూర్ మాసేభ్యో దాత్యౌహాన్త్ సంవత్సరాయ మహతః సుపర్ణాన్
పగలుకు పావురాలను, రాత్రికి సీచాపూ పక్షిని, పగలు రాత్రుల సంధికాలానికి జతూ పక్షిని, నెలలకు దాత్యుహ పక్షిని, సంవత్సరానికి పెద్ద సుపర్ణ పక్షిని పొందుతారు.
భూమ్యా ఽ ఆఖూన్ ఆ లభతే ఽన్తరిక్షాయ పాఙ్క్తాన్ దివే కశాన్ దిగ్భ్యో నకులాన్ బభ్రుకాన్ అవాన్తరదిశాభ్యః
భూమి కోసం ఎలుకలను, మధ్యాకాశానికి ఐదు మంగూస్లను, ఆకాశానికి చిన్న పందిపిల్లలను, దిక్కులకు మంగూస్లు మరియు సివెట్ జంతువులను, మధ్యదిక్కులకు గీతలు ఉన్న మంగూస్లను పొందుతాడు.
వసుభ్య ఽ ఋశ్యాన్ ఆ లభతే రుద్రేభ్యః రురూన్ ఆదిత్యేభ్యో న్యఙ్కూన్ విశ్వేభ్యో దేవేభ్యః పృషతాన్త్ సాధ్యేభ్యః కులుఙ్గాన్
వసువుల కోసం నీల్గాయలను, రుద్రులకు చిత్తడివేట జంతువులను, ఆదిత్యులకు న్యంకు జంతువులను, సమస్త దేవతలకు పుల్లని మృగాలను, సాధ్యులకు కులుంగ జంతువులను సమర్పిస్తాడు.
ఈశానాయ పరస్వత ఽ ఆ లభతే మిత్రాయ గౌరాన్ వరుణాయ మహిషాన్ బృహస్పతయే గవయాꣳస్ త్వష్ట్ర ఽ ఉష్ట్రాన్
ఈశానునికి పరశ్వత జంతువులను, మిత్రునికి ఆవులను, వరుణునికి మహిషాలను, బృహస్పతికి అడవి ఎద్దులను, త్వష్టకు ఒంటెలను సమర్పిస్తాడు.
ప్రజాపతయే పురుషాన్ హస్తిన ఽ ఆ లభతే వాచే ప్లుషీꣳశ్ చక్షుషే మశకాఞ్ఛ్రోత్రాయ భృఙ్గాః
ప్రజాపతికి మనుష్యులను, హస్తికి ఏనుగులను, వాచ్కు ప్లుషి పక్షిని, చక్షుష్కు ఈగలను, శ్రోత్రానికి తేనెటీగలను సమర్పిస్తాడు.
ప్రజాపతయే చ వాయవే చ గోమృగో వరుణాయారణ్యో మేషో యమాయ కృష్ణో మనుష్యరాజాయ మర్కటః శార్దూలాయ రోహిద్ ఋషభాయ గవయీ క్షిప్రశ్యేనాయ వర్తికా నీలఙ్గోః కృమిః సముద్రాయ శిశుమారో హిమవతే హస్తీ
ప్రజాపతి, వాయువు కోసం పశువులు, అడవి జంతువులు; వరుణునికి అడవి గొర్రె; యమునికి నల్ల జింక; మనుష్యుల రాజుకు కోతి; పులికి ఎర్ర ఆవు; ఎద్దుకు అడవి ఆవు; వేగంగా పరిగెత్తే పక్షికి బటేరు; నీలకంఠుడికి పురుగు; సముద్రానికి డాల్ఫిన్; హిమవంతునికి ఏనుగు సమర్పిస్తాడు.
మయుః ప్రాజాపత్య ఽ ఉలో హలిక్ష్ణో వృషదꣳశస్ తే ధాత్రే దిశాం కఙ్కో ధుఙ్క్షాగ్నేయీ కలవిఙ్కో లోహితాహిః పుష్కరసాదస్ తే త్వాష్ట్రా వాచే క్రుఞ్చః
ప్రజాపతికి నెమలి, హలిక్ష్ణునికి గుడ్లగూబ, ధాత్రికి వృషదంష జంతువు, దిక్కులకు బక, అగ్నికి కోయిల, లోహితాహికి కలవింక పక్షి, త్వష్టకు పుష్కరసాద పక్షి, వాచ్కు క్రుంచ పక్షి సమర్పిస్తాడు.
సోమాయ కులుఙ్గ ఽ ఆరణ్యో ఽజో నకులః శకా తే పౌష్ణాః క్రోష్టా మాయోర్ ఇన్ద్రస్య గౌరమృగః పిద్వో న్యఙ్కుః కక్కటస్ తే ఽనుమత్యై ప్రతిశ్రుత్కాయై చక్రవాకః
సోమునికి కులుంగ జింక, అడవికి అడవి మేక, నకులునికి మంగూస్, శకునికి పౌష్ణ పక్షులు, కోలుకు నెమలి, ఇంద్రునికి అడవి ఆవు, పిద్వకు న్యంకు జింక, కక్కటకు తేలు, అనుమతికి ప్రతిశ్రుత్క పక్షి, చక్రవాకకు రుద్దిపక్షి సమర్పిస్తాడు.
సౌరీ బలాకా శార్గః సృజయః శయాణ్డకస్ తే మైత్రాః సరస్వత్యై శారిః పురుషవాక్ శ్వావిద్ భౌమీ శార్దూలో వృకః పృదాకుస్ తే మన్యవే సరస్వతే శుకః పురుషవాక్
సూర్యునికి బలాకా పక్షి, సృజయకు శార్గ పక్షి, మైత్రులకు శయాండక పక్షి, సరస్వతికి శారి పక్షి, కుక్కుకు పురుషవాక్ పక్షి, భూమికి పులి, పృదాకుకు నక్క, మన్యువుకు గిల్లి, సరస్వతికి శుక పక్షి, మనిషికి పురుషవాక్ పక్షి సమర్పిస్తాడు.
సుపర్ణః పార్జన్య ఽ ఆతిర్వాహసో దర్విదా తే వాయవే బృహస్పతయే వాచస్ పతయే పైఙ్గరాజో ఽలజ ఽ ఆన్తరిక్షః ప్లవో మద్గుర్ మత్స్యస్ తే నదీపతయే ద్యావాపృథివీయః కూర్మః
పర్జన్యునికి సుపర్ణ పక్షి, దర్విదకు ఆతిర్వాహస పక్షి, వాయువుకు గద్ద, అగ్నికి కలవింక పక్షి, త్వష్టకు పుష్కరసాద పక్షి, వాచ్కు క్రుంచ పక్షి, మధ్యాకాశానికి ప్లవ పక్షి, నదుల అధిపతికి మడుగు పక్షి మరియు చేప, ద్యావాపృథివికి తాబేలు సమర్పిస్తాడు.
పురుషమృగశ్ చన్ద్రమసో గోధా కాలకా దార్వాఘాటస్ తే వనస్పతీనాం కృకవాకుః సావిత్రో హꣳసో వాతస్య నాక్రో మకరః కులీపయస్ తే ఽకూపారస్య హ్రియై శల్పకః
చంద్రుడికి పురుషమృగం, కాలకకు గోదా, వనస్పతులకు దార్వాఘాట పక్షి, సావిత్రునికి కోడి, వాయువుకు హంస, మకరునికి మొసలి, అకూపారునికి కులీపయ పక్షి, హ్రియికి శల్ప పక్షి సమర్పిస్తాడు.