ఉత్సక్థ్యా ఽ అవ గుదం ధేహి సమ్ అఞ్జిం చారయా వృషన్ । య స్త్రీణాం జీవభోజనః
ఆసనంపై దాచిన భాగాన్ని క్రిందికి దించు; ఎద్దు దానిని అదే చోటికి తీసుకెళ్లాలి. అతడు స్త్రీలకు జీవాన్ని ఇచ్చే ఆహారం.
యకాసకౌ శకున్తికాహలగ్ ఇతి వఞ్చతి । ఆ హన్తి గభే పసో నిగల్గలీతి ధారకా
యకాసకౌ, శకుంతికాహలగ అని మోసం చేస్తాడు. పశువుల గర్భంలో 'నిగల్గలీతి' అనే శబ్దంతో కొడతాడు, అతడు దాన్ని మోసేవాడు.
యకో ఽసకౌ శకున్తక ఽ ఆహలగ్ ఇతి వఞ్చతి । వివక్షత ఽ ఇవ తే ముఖమ్ అధ్వర్యో మా నస్ త్వమ్ అభి భాషథాః
యకో, అసకౌ, శకుంతక, ఆహలగ అని మోసం చేస్తాడు. మాట్లాడాలనుకుంటున్నట్టు నీ నోరు ఉంది, ఓ అధ్వర్యు, మాతో ఎక్కువగా మాట్లాడవద్దు.
మాతా చ తే పితా చ తే ఽగ్రం వృక్షస్య రోహతః । ప్రతిలామీతి తే పితా గభే ముష్టిమ్ అతꣳసయత్
నీ తల్లి, నీ తండ్రి పెరుగుతున్న చెట్టు పై భాగంలో ఉన్నారు. 'ప్రతిలామితి' అని నీ తండ్రి గర్భంలో ముష్టిని నొక్కాడు.
మాతా చ తే పితా చ తే ఽగ్రే వృక్షస్య క్రీడతః । వివక్షత ఽఇవ తే ముఖం బ్రహ్మన్ మా నస్ త్వం వదో బహు
నీ తల్లి, నీ తండ్రి చెట్టు పై భాగంలో ఆడుకుంటున్నారు. మాట్లాడాలనుకుంటున్నట్టు నీ నోరు ఉంది, ఓ బ్రాహ్మణా, మాతో ఎక్కువగా మాట్లాడవద్దు.
ఊర్ధ్వమ్ ఏనామ్ ఉచ్ఛ్రాపయ గిరౌ భారꣳ హరన్న్ ఇవ । అథాస్యై మధ్యమ్ ఏధతాꣳ శీతే వాతే పునన్న్ ఇవ
ఆమెను ఎత్తుకు ఎత్తు, కొండపై భారాన్ని మోస్తున్నట్టు. తరువాత ఆమె మధ్య భాగం పెరగాలి, చల్లని గాలి శుద్ధి చేసినట్టు.
ఊర్ధ్వమ్ ఏనమ్ ఉచ్ఛ్రాపయ గిరౌ భారꣳ హరన్న్ ఇవ । అథాస్య మధ్యమ్ ఏజతు శీతే వాతే పునన్న్ ఇవ
అతడిని ఎత్తుకు ఎత్తు, కొండపై భారాన్ని మోస్తున్నట్టు. తరువాత అతని మధ్య భాగం కదలాలి, చల్లని గాలి శుద్ధి చేసినట్టు.
యద్ అస్యా ఽ అꣳహుభేద్యాః కృధు స్థూలమ్ ఉపాతసత్ । ముష్కావిదస్యా ఽ ఏజతో గోశఫే శకులావ్ ఇవ
ఆమె గర్భపుటలు మందంగా అయ్యి కూర్చుంటే, ఆమె వృషణాలు ఆవు కాళ్ల మడమలలా కదులుతాయి.
యద్ దేవాసో లలామగుం ప్ర విష్టీమినమ్ ఆవిషుః । సక్థ్నా దేదిశ్యతే నారీ సత్యస్యాక్షిభువో యథా
దేవతలు అలంకారంతో కూడిన, విస్తృత నడుముతో ఉన్నవారిని చూపినప్పుడు, ఆమె తొడ ద్వారా నడిపించబడుతుంది, అది సత్యానికి కన్న గుండ్రపు భాగాల్లా ఉంటుంది.
యద్ధరిణో యవమ్ అత్తి న పుష్టం పశు మన్యతే । శూద్రా యద్ అర్యజారా న పోషాయ ధనాయతి
జింక యవలు తినినా, అది పశువుల్లా తాను బలంగా ఉన్నానని అనుకోదు. శూద్రుడు ఆర్య స్త్రీతో సంభోగించినా, అది సంపద కోసం కాదని భావిస్తాడు.
యద్ధరిణో యవమ్ అత్తి న పుష్టం బహు మన్యతే । శూద్రో యద్ అర్యాయై జారో న పోషమ్ అను మన్యతే
జింక యవలు తినినా, ఎక్కువగా బలంగా ఉన్నానని అనుకోదు. శూద్రుడు ఆర్య స్త్రీతో సంభోగించినా, దానిని పోషణగా భావించడు.
దధిక్రావ్ణో ఽ అకారిషం జిష్ణోర్ అశ్వస్య వాజినః । సురభి నో ముఖా కరత్ ప్ర ణ ఽ ఆయూꣳషి తారిషత్
దధిక్రావణుడైన విజేత, వేగవంతమైన గుర్రాన్ని నేను తయారు చేసాను. అతని నోరు మనకు సువాసనగా ఉండాలి; అతడు మనలను దీర్ఘాయుష్కులు చేయాలి.
గాయత్రీ త్రిష్టుబ్ జగత్య్ అనుష్టుప్ పఙ్క్త్యా సహ । బృహత్య్ ఉష్ణిహా కకుప్ సూచీభిః శమ్యన్తు త్వా
గాయత్రీ, త్రిష్టుప్, జగతీ, అనుష్టుప్, పంక్తి, బృహతి, ఉష్ణిక్, కకుప్, సూచీ పదాలతో కలసి, నిన్ను శాంతింపజేయాలి.
ద్విపదా యాశ్ చతుష్పదాస్ త్రిపదా యాశ్ చ షట్పదాః । విచ్ఛన్దా యాశ్ చ సచ్ఛన్దాః సూచీభిః శమ్యన్తు త్వా
రెండు కాళ్లు, నాలుగు కాళ్లు, మూడు కాళ్లు, ఆరు కాళ్లు ఉన్నవి, అసమంగా, సమంగా ఉన్న ఛందస్సులు, సూచీ పదాలతో నిన్ను శాంతింపజేయాలి.
మహానామ్న్యో రేవత్యో విశ్వా ఆశాః ప్రభూవరీః । మైఘీర్ విద్యుతో వాచః సూచీభిః శమ్యన్తు త్వా
మహా నామాలు, ప్రకాశవంతమైనవి, అన్ని దిశలు, బలమైనవి, మేఘాల్లాంటి, మెరుపులాంటి వాణులు, సూచీ పదాలతో నిన్ను శాంతింపజేయాలి.
నార్యస్ తే పత్న్యో లోమ విచిన్వన్తు మనీషయా । దేవానాం పత్న్యో దిశః సూచీభిః శమ్యన్తు త్వా
ఓ మనవా, నీ భార్యలు జ్ఞానంతో నీ జుట్టును విడదీస్తారు; దేవతల భార్యలు, దిశలు, సూచీ పదాలతో నిన్ను శాంతింపజేయాలి.
రజతా హరిణీః సీసా యుజో యుజ్యన్తే కర్మభిః । అశ్వస్య వాజినస్ త్వచి సిమాః శమ్యన్తు శమ్యన్తీః
వెండి, జింకలు, సీసం, యోకులు — ఇవన్నీ పనుల ద్వారా కలిపి కట్టబడ్డాయి. గుర్రపు చర్మంపై ఉన్న సరిహద్దులు, పట్టీలు బాగా బంధించబడాలి.
కువిద్ అఙ్గ యవమన్తో యవం చిద్ యథా దాన్త్య్ అనుపూర్వం వియూయ । ఇహేహైషాం కృణుహి భోజనాని యే బర్హిషో నమ ఽ ఉక్తిం యజన్తి
బార్లీ కలిగినవారు, లేదా బార్లీ తానే అయినా, ఎలా వరుసగా నలిపి తినబడుతుందో, ఇక్కడ ఆ యజ్ఞంలో బర్హిస్సు వద్ద నమస్కారం చేస్తూ హవనం చేసే వారికి భోజనం సిద్ధం చేయుము.
కస్ త్వా ఛ్యతి కస్ త్వా వి శాస్తి కస్ తే గాత్రాణి శమ్యతి । క ఽ ఉ తే శమితా కవిః
నిన్ను ఎవరు కోస్తారు? నిన్ను ఎవరు ఆదేశిస్తారు? నీ అవయవాలను ఎవరు బంధిస్తారు? నీకు బంధకుడు అయిన ముని ఎవరు?
ఋతవస్త ఽ ఋతుథా పర్వ శమితారో వి శాసతు । సంవత్సరస్య తేజసా శమీభిః శమ్యన్తు త్వా
ఋతువులు, వాటి భాగాలు, బంధకులు నిన్ను పాలించనివారు కావాలి. సంవత్సర శక్తితో, బంధాలతో నిన్ను బాగా బంధించనివారు కావాలి.
అర్ధమాసాః పరూꣳషి తే మాసా ఽ ఆ చ్ఛ్యన్తు శమ్యన్తః । అహోరాత్రాణి మరుతో విలిష్టꣳ సూదయన్తు తే
అర్ధమాసాలు, నీ అవయవాలను బంధించాలి. మాసాలు కూడా బంధిస్తూ నిన్ను కోయాలి. అహోరాత్రాలు, మరుతులు నీ శరీరాన్ని నలిపి, విరగదీస్తూ ఉండాలి.
దైవ్యా ఽ అధ్వర్యవస్ త్వా ఛ్యన్తు వి చ ఆసతు । గాత్రాణి పర్వశస్ తే సిమాః కృణ్వన్తు శమ్యన్తీః
దైవాధ్వర్యులు నిన్ను కోయాలి, ఆదేశించాలి. నీ అవయవాలు, సంధుల వద్ద సరిహద్దులు ఏర్పడాలి, బంధించబడాలి.
ద్యౌస్ తే పృథివ్యన్తరిక్షం వాయుశ్ ఛిద్రం పృణాతు తే । సూయస్ తే నక్షత్రైః సహ లోకం కృణోతు సాధుయా
ఆకాశం, భూమి, మధ్యలో ఉన్న అంతరిక్షం, గాలి నీ లోపాన్ని నింపాలి. సూర్యుడు నక్షత్రాలతో కలిసి నీ లోకాన్ని శుభంగా చేయాలి.
శం తే పరేభ్యో గాత్రేభ్యః శమ్ అస్త్వ్ అవరేభ్యః । శమ్ అస్థభ్యో మజ్జభ్యః శమ్ వ్ అస్తు తన్వై తవ
నీ పై అవయవాలకు శాంతి కలగాలి, కింద అవయవాలకు కూడా శాంతి కలగాలి. ఎముకలకు, మజ్జకు శాంతి కలగాలి, నీ శరీరమంతా శాంతిగా ఉండాలి.
కః స్విద్ ఏకాకీ చరతి క ఽ ఉ స్విజ్ జాయతే పునః । కిꣳ స్విద్ధిమస్య భేషజం కిమ్ వ్ ఆవపనం మహత్
ఎవరైనా ఒంటరిగా తిరుగుతారా? ఎవరు మళ్లీ పుడతారు? హిమానికి ఔషధం ఏమిటి? గొప్ప కవచం ఏమిటి?
సూర్య ఽ ఏకాకీ చరతి చన్ద్రమా జాయతే పునః । అగ్నిర్ హిమస్య భేషజం భూమిర్ ఆవపనం మహత్
సూర్యుడు ఒంటరిగా తిరుగుతాడు. చంద్రుడు మళ్లీ పుడతాడు. హిమానికి ఔషధం అగ్ని. భూమి గొప్ప కవచం.
కిꣳ స్విత్ సూర్యసమం జ్యోతిః కిꣳ సముద్రసమꣳ సరః । కిꣳ స్విత్ పృథివ్యై వర్షీయః కస్య మాత్రా న విద్యతే
సూర్యుడి వెలుగుకు సమానం ఏముంది? సముద్రానికి సమానమైన సరస్సు ఏది? భూమికంటే గొప్పది ఏమిటి? ఎవరి పరిమాణం తెలియదు?
బ్రహ్మ సూర్యసమం జ్యోతిర్ ద్యౌః సముద్రసమꣳ సరః । ఇన్ద్రః పృథివ్యై వర్షీయాన్ గోస్ తు మాత్రా న విద్యతే
బ్రహ్మ సూర్యుడి వెలుగు సమానం. ఆకాశం సముద్రానికి సమానమైన సరస్సు. ఇంద్రుడు భూమికంటే గొప్పవాడు. ఆవు పరిమాణం తెలియదు.
పృచ్ఛామి త్వా చితయే దేవసఖ యది త్వమ్ అత్ర మనసా జగన్థ । యేషు విష్ణుస్ త్రిషు పదేష్వ్ ఏష్టస్ తేషు విశ్వం భువనమ్ ఆ వివేశాꣳ౩ఽ
దేవతల మిత్రుడా, నీ మనసుతో ఇది గ్రహించావా అని నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను. విష్ణువు మూడు అడుగులలో పూజించబడిన చోట, ఆ మూడు అడుగుల్లోనే ఈ లోకమంతా ప్రవేశించింది.
అపి తేషు త్రిషు పదేష్వ్ అస్మి యేషు విశ్వం భువనమ్ ఆవివేశ । సద్యః పర్య్ ఏమి పృథివీమ్ ఉత ద్యామ్ ఏకేనాఙ్గేన దివో ఽ అస్య పృష్ఠమ్
ఈ లోకమంతా ప్రవేశించిన ఆ మూడు అడుగుల్లో నేనూ ఉన్నాను. నేనొక భాగంతో భూమిని, ఆకాశాన్ని త్వరగా చుట్టేస్తాను; ఆ స్వర్గపు వెనుక భాగాన్ని తాకుతాను.