హిరణ్యగర్భః సమ్ అవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిర్ ఏక ఽ ఆసీత్ । స దాధార పృథివీం ద్యామ్ ఉతేమాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రారంభంలో బంగారు గర్భుడు ఒక్కడే ఉద్భవించాడు. అన్ని భూతాలకు ఆయనే ఏకైక అధిపతి అయ్యాడు. ఈ భూమిని, ఆకాశాన్ని ఆయన ధరిస్తున్నాడు. మనం ఏ దేవునికి హవిస్సు సమర్పించాలి?
ఉపయామగృహీతో ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్టం గృహ్ణామి । ఏష తే యోనిః సూర్యస్ తే మహిమా । యస్ తే ఽహన్త్ సంవత్సరే మహిమా సంబభూవ యస్ తే వాయావ్ అన్తరిక్షే మహిమా సంబభూవ యస్ తే దివి సూర్యే మహిమా సంబభూవ తస్మై తే మహిమ్నే ప్రజాపతయే స్వాహా దేవేభ్యః
ప్రజాపతికి ఉప్పయామంతో నిన్ను ఎత్తుకున్నాను; నిన్ను సంతోషపరిచేలా స్వీకరిస్తున్నాను. ఇది నీ గర్భస్థానం; సూర్యుడు నీ మహిమ. సంవత్సరంలో నీకు కలిగిన మహిమ, మధ్యలో గాలిలో నీకు కలిగిన మహిమ, ఆకాశంలో సూర్యునిలో నీకు కలిగిన మహిమ — ఆ నీ మహిమకు, ప్రజాపతికి, దేవతలకు స్వాహా.
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఽ ఇద్ రాజా జగతో బభూవ । య ఽ ఈశే ఽ అస్య ద్విపదశ్ చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రాణంలో, కన్నెత్తడంలో గొప్పవాడై, చలించే వాటికీ, నిలిచే వాటికీ రాజుగా ఉన్న వాడు — రెండు కాళ్లు, నాలుగు కాళ్లు ఉన్న వాటన్నిటినీ పాలించే వాడు — మనం ఏ దేవునికి హవిస్సు సమర్పించాలి?
ఉపయామగృహీతో ఽసి ప్రజాపతయే త్వా జుష్టం గృహ్ణామి । ఏష తే యోనిశ్ చన్ద్రస్ తే మహిమా । యస్ తే రాత్రౌ సంవత్సరే మహిమా సంబభూవ యస్ తే పృథివ్యామ్ అగ్నౌ మహిమా సంబభూవ యస్ తే నక్షత్రేషు చన్ద్రమసి మహిమా సంబభూవ తస్మై తే మహిమ్నే ప్రజాపతయే దేవేభ్యః స్వాహా
ప్రజాపతికి ఉప్పయామంతో నిన్ను ఎత్తుకున్నాను; నిన్ను సంతోషపరిచేలా స్వీకరిస్తున్నాను. ఇది నీ గర్భస్థానం; చంద్రుడు నీ మహిమ. రాత్రిలో, సంవత్సరంలో నీకు కలిగిన మహిమ, భూమిపై అగ్నిలో నీకు కలిగిన మహిమ, నక్షత్రాలలో, చంద్రునిలో నీకు కలిగిన మహిమ — ఆ నీ మహిమకు, ప్రజాపతికి, దేవతలకు స్వాహా.
యుఞ్జన్తి బ్రధ్నమ్ అరుషం చరన్తం పరి తస్థుషః । రోచన్తే రోచనా దివి
వారు ప్రకాశవంతమైన ఎరుపు గుర్రాన్ని, చుట్టూ నిలిచినవారి మధ్య తిరుగుతూ, జోడిస్తారు. ఆకాశంలో వెలుగులు ప్రకాశిస్తాయి.
యుఞ్జన్త్య్ అస్య కామ్యా హరీ విపక్షసా రథే । శోణా ధృష్ణూ నృవాహసా
వారు అతని ఇష్టమైన, ముదురు రంగు, పొడవైన ముడులు ఉన్న గుర్రాలను రథానికి జోడిస్తారు; అవి ఎరుపు, ధైర్యవంతమైనవి, మనుష్యులను తీసుకెళ్లేవి.
యద్ వాతో ఽ అపో ఽ అగనీగన్ ప్రియామ్ ఇన్ద్రస్య తన్వమ్ । ఏతꣳ స్తోతర్ అనేన పథా పునర్ అశ్వమ్ ఆ వర్తయాసి నః
గాలి, నీళ్లు, అగ్ని బయలుదేరినప్పుడు, ఇంద్రుని ప్రియమైన రూపం — ఓ గాయకా! ఈ మార్గంలో, ఆ గుర్రాన్ని మళ్లీ మన దగ్గరకు తీసుకురా.
వసవస్ త్వాఞ్జన్తు గాయత్రేణ ఛన్దసా । రుద్రాస్ త్వాఞ్జన్తు త్రైష్టుభేన ఛన్దసా । ఆదిత్యాస్ త్వాఞ్జన్తు జాగతేన ఛన్దసా । భూర్ భువః స్వర్ లాజీ3ఞ్ ఛాచీ3న్ యవ్యే గవ్యఽ ఏతద్ అన్నమ్ అత్త దేవా ఽ ఏతద్ అన్నమ్ అద్ధి ప్రజాపతే
వసువులు నిన్ను గాయత్రీ ఛందస్సుతో అభిషేకించాలి; రుద్రులు నిన్ను త్రిష్టుప్ ఛందస్సుతో అభిషేకించాలి; ఆదిత్యులు నిన్ను జగతీ ఛందస్సుతో అభిషేకించాలి. భూ, భువః, స్వః — ధాన్యాలు, పొంగించిన యవలు, పాలు నీవే; ఇదే ఆహారం — దేవతలారా, ఈ ఆహారాన్ని భుజించండి; ప్రజాపతీ, ఈ ఆహారాన్ని భుజించు.
కః స్విద్ ఏకాకీ చరతి క ఽ ఉ స్విజ్ జాయతే పునః । కిꣳ స్విద్ధిమస్య భేషజం కిమ్ వ్ ఆవపనం మహత్
ఎవరు ఒంటరిగా సంచరిస్తారు? ఎవరు మళ్లీ పుడతారు? ఈ చలికి మందు ఏమిటి? గొప్ప రక్షణ ఏమిటి?
సూర్య ఽ ఏకాకీ చరతి చన్ద్రమా జాయతే పునః । అగ్నిర్ హిమస్య భేషజం భూమిర్ ఆవపనం మహత్
సూర్యుడు ఒంటరిగా సంచరిస్తాడు; చంద్రుడు మళ్లీ పుడతాడు. ఈ చలికి అగ్ని మందు; భూమి గొప్ప రక్షణ.
కా స్విద్ ఆసీత్ పూర్వచిత్తిః కిꣳ స్విద్ ఆసీద్ బృహద్ వయః । కా స్విద్ ఆసీత్ పిలిప్పిలా కా స్విద్ ఆసీత్ పిశఙ్గిలా
మునుపటి సంకల్పం ఏమిటి? గొప్ప బలం ఏమిటి? పిలిప్పిలా ఏమిటి? పిశంగిలా ఏమిటి?
ద్యౌర్ ఆసీత్ పూర్వచిత్తిః అశ్వ ఽ ఆసీద్ బృహద్ వయః । అవిర్ ఆసీత్ పిలిప్పిలా రాత్రిర్ ఆసీత్ పిశఙ్గిలా
ఆకాశమే మునుపటి సంకల్పం; గుర్రమే గొప్ప బలం. మేకే పిలిప్పిలా; రాత్రే పిశంగిలా.
వాయుష్ ట్వా పచతైర్ అవతు । అసితగ్రీవశ్ ఛాగైః । న్యగ్రోధశ్ చమసైః । శల్మలిర్ వృద్ధ్యా । ఏష స్య రాథ్యో వృషా । పడ్భిశ్ చతుర్భిర్ ఏద్ అగన్ । బ్రహ్మాకృష్ణశ్ చ నో ఽవతు । నమో ఽగ్నయే
వాయువు నిన్ను వండిన పదార్థాలతో రక్షించాలి; నల్ల మెడ మేకలతో; న్యగ్రోధ పాత్రలతో; శల్మలి వృద్ధితో. ఇదే రథపు ఎద్దు; ఇది నాలుగు కాళ్లతో వచ్చింది. నల్ల బ్రాహ్మణుడు మనలను రక్షించాలి. అగ్నికి నమస్కారం.
సꣳశితో రశ్మినా రథః సꣳశితో రశ్మినా హయః । సꣳశితో అప్స్వ్ అప్సుజా బ్రహ్మా సోమపురోగవః
రథం తాడుతో బంధించబడింది, గుర్రం తాడుతో బంధించబడింది; నీళ్లలో, నీళ్లలో పుట్టినవారిలో బ్రాహ్మణుడు సోమపానులలో శ్రేష్ఠుడు.
స్వయం వాజిꣳస్ తన్వం కల్పయస్వ స్వయం యజస్వ స్వయం జుషస్వ । మహిమా తే ఽన్యేన న సంనశే
నీవే నీ రూపాన్ని గుర్రంలా తయారు చేసుకో. నీవే యజ్ఞం చేయి, నీవే అంగీకరించు. నీ మహిమను మరొకరు తగ్గించలేరు.
న వా ఽ ఉ ఽ ఏతన్ మ్రియసే న రిష్యసి దేవాꣳ౨ఽ ఇద్ ఏషి పథిభిః సుగేభిః । యత్రాసతే సుకృతో యత్ర తే యయుస్ తత్ర త్వా దేవః సవితా దధాతు
నీవు మరణించవు, నశించవు కాదు; దేవతల మంచి మార్గాల్లో నీవు వెళ్తావు. మంచి పనులు చేసినవారు ఉన్న చోట, నీవారు వెళ్లిన చోట, అక్కడ దేవుడు సవిత నిన్ను స్థాపించాలి.
ప్రాణాయ స్వాహా । అపానాయ స్వాహా । వ్యానాయ స్వాహా అమ్బే ఽ అమ్బికే ఽమ్బాలికే న మా నయతి కశ్ చన । ససస్త్య్ అశ్వకః సుభద్రికాం కామ్పీలవాసినీమ్
ప్రాణానికి స్వాహా; అపానానికి స్వాహా; వ్యానానికి స్వాహా. అమ్మా, అంబికా, అంబాలికా, ఎవరూ నన్ను దూరం చేయకూడదు. శుభముతో ఉన్న గుర్రం, సంపదను ఇచ్చే కాంపీలవాసిని వద్దకు వెళ్లాలి.
గణానాం త్వా గణపతిꣳ హవామహే ప్రియాణాం త్వా ప్రియపతిꣳ హవామహే నిధీనాం త్వా నిధిపతిꣳ హవామహే వసో మమ । ఆహమ్ అజాని గర్భధమ్ ఆ త్వమ్ అజాసి గర్భధమ్
ప్రభువైన గణపతిని మేము పిలుస్తున్నాము; ప్రియమైనవారికి ప్రియుడవైన నిన్ను మేము పిలుస్తున్నాము; ధనానికి అధిపతివైన నిన్ను మేము పిలుస్తున్నాము. ఓ వసు, నీవు నా వాడవు కావాలి. నేను గర్భాన్ని ధరించి పుట్టాను; నీవు కూడా గర్భాన్ని ధరించి పుట్టావు.
తా ఽ ఉభౌ చతురః పదః సమ్ప్ర సారయావ స్వర్గే లోకే ప్రోర్ణువాథాం వృషా వాజీ రేతోధా రేతో దధాతు
మీ ఇద్దరూ నాలుగు కాళ్లతో కలిసి ముందుకు సాగండి; పరలోకంలో విస్తరించండి. ఎద్దు, కుదిరిన గుర్రం, వీర్యాన్ని మోసేవాడు, వీర్యాన్ని ఉంచుగాక.
ఉత్సక్థ్యా ఽ అవ గుదం ధేహి సమ్ అఞ్జిం చారయా వృషన్ । య స్త్రీణాం జీవభోజనః
ఆసనంపై దాచిన భాగాన్ని క్రిందికి దించు; ఎద్దు దానిని అదే చోటికి తీసుకెళ్లాలి. అతడు స్త్రీలకు జీవాన్ని ఇచ్చే ఆహారం.
యకాసకౌ శకున్తికాహలగ్ ఇతి వఞ్చతి । ఆ హన్తి గభే పసో నిగల్గలీతి ధారకా
యకాసకౌ, శకుంతికాహలగ అని మోసం చేస్తాడు. పశువుల గర్భంలో 'నిగల్గలీతి' అనే శబ్దంతో కొడతాడు, అతడు దాన్ని మోసేవాడు.
యకో ఽసకౌ శకున్తక ఽ ఆహలగ్ ఇతి వఞ్చతి । వివక్షత ఽ ఇవ తే ముఖమ్ అధ్వర్యో మా నస్ త్వమ్ అభి భాషథాః
యకో, అసకౌ, శకుంతక, ఆహలగ అని మోసం చేస్తాడు. మాట్లాడాలనుకుంటున్నట్టు నీ నోరు ఉంది, ఓ అధ్వర్యు, మాతో ఎక్కువగా మాట్లాడవద్దు.
మాతా చ తే పితా చ తే ఽగ్రం వృక్షస్య రోహతః । ప్రతిలామీతి తే పితా గభే ముష్టిమ్ అతꣳసయత్
నీ తల్లి, నీ తండ్రి పెరుగుతున్న చెట్టు పై భాగంలో ఉన్నారు. 'ప్రతిలామితి' అని నీ తండ్రి గర్భంలో ముష్టిని నొక్కాడు.
మాతా చ తే పితా చ తే ఽగ్రే వృక్షస్య క్రీడతః । వివక్షత ఽఇవ తే ముఖం బ్రహ్మన్ మా నస్ త్వం వదో బహు
నీ తల్లి, నీ తండ్రి చెట్టు పై భాగంలో ఆడుకుంటున్నారు. మాట్లాడాలనుకుంటున్నట్టు నీ నోరు ఉంది, ఓ బ్రాహ్మణా, మాతో ఎక్కువగా మాట్లాడవద్దు.
ఊర్ధ్వమ్ ఏనామ్ ఉచ్ఛ్రాపయ గిరౌ భారꣳ హరన్న్ ఇవ । అథాస్యై మధ్యమ్ ఏధతాꣳ శీతే వాతే పునన్న్ ఇవ
ఆమెను ఎత్తుకు ఎత్తు, కొండపై భారాన్ని మోస్తున్నట్టు. తరువాత ఆమె మధ్య భాగం పెరగాలి, చల్లని గాలి శుద్ధి చేసినట్టు.
ఊర్ధ్వమ్ ఏనమ్ ఉచ్ఛ్రాపయ గిరౌ భారꣳ హరన్న్ ఇవ । అథాస్య మధ్యమ్ ఏజతు శీతే వాతే పునన్న్ ఇవ
అతడిని ఎత్తుకు ఎత్తు, కొండపై భారాన్ని మోస్తున్నట్టు. తరువాత అతని మధ్య భాగం కదలాలి, చల్లని గాలి శుద్ధి చేసినట్టు.
యద్ అస్యా ఽ అꣳహుభేద్యాః కృధు స్థూలమ్ ఉపాతసత్ । ముష్కావిదస్యా ఽ ఏజతో గోశఫే శకులావ్ ఇవ
ఆమె గర్భపుటలు మందంగా అయ్యి కూర్చుంటే, ఆమె వృషణాలు ఆవు కాళ్ల మడమలలా కదులుతాయి.
యద్ దేవాసో లలామగుం ప్ర విష్టీమినమ్ ఆవిషుః । సక్థ్నా దేదిశ్యతే నారీ సత్యస్యాక్షిభువో యథా
దేవతలు అలంకారంతో కూడిన, విస్తృత నడుముతో ఉన్నవారిని చూపినప్పుడు, ఆమె తొడ ద్వారా నడిపించబడుతుంది, అది సత్యానికి కన్న గుండ్రపు భాగాల్లా ఉంటుంది.
యద్ధరిణో యవమ్ అత్తి న పుష్టం పశు మన్యతే । శూద్రా యద్ అర్యజారా న పోషాయ ధనాయతి
జింక యవలు తినినా, అది పశువుల్లా తాను బలంగా ఉన్నానని అనుకోదు. శూద్రుడు ఆర్య స్త్రీతో సంభోగించినా, అది సంపద కోసం కాదని భావిస్తాడు.
అగ్నిః పశుర్ ఆసీత్ తేనాయజన్త స ఽ ఏతం లోకమ్ అజయద్ యస్మిన్న్ అగ్నిః స తే లోకో భవిష్యతి తం జేష్యసి పిబైతా ఽ అపః । వాయుః పశుర్ ఆసీత్ తేనాయజన్త స ఽ ఏతం లోకమ్ అజయద్ యస్మిన్ వాయుః స తే లోకో భవిష్యతి తం జేష్యసి పిబైతా ఽ అపః । సూర్యః పశుర్ ఆసీత్ తేనాయజన్త స ఽ ఏతం లోకమ్ అజయద్ యస్మిన్త్ సూర్యః స తే లోకో భవిష్యతి తం జేష్యసి పిబైతా ఽ అపః
అగ్ని పశువుగా ఉండి, అతనితో యజ్ఞం చేశారు, అతడు ఆ లోకాన్ని జయించాడు. ఎక్కడ అగ్ని ఉంటే, ఆ లోకం నీదే అవుతుంది; నీవు దాన్ని జయించి, ఈ నీళ్లను త్రాగు. వాయువు పశువుగా ఉండి, అతనితో యజ్ఞం చేశారు, అతడు ఆ లోకాన్ని జయించాడు. ఎక్కడ వాయువు ఉంటే, ఆ లోకం నీదే అవుతుంది; నీవు దాన్ని జయించి, ఈ నీళ్లను త్రాగు. సూర్యుడు పశువుగా ఉండి, అతనితో యజ్ఞం చేశారు, అతడు ఆ లోకాన్ని జయించాడు. ఎక్కడ సూర్యుడు ఉంటే, ఆ లోకం నీదే అవుతుంది; నీవు దాన్ని జయించి, ఈ నీళ్లను త్రాగు.