ఈ జగత్తులో కదులుతున్న ప్రతిదీ పరమేశ్వరుని ఆవరణలోనే ఉంది. ఆయనను ఆశ్రయిస్తూ, మనం త్యాగబుద్ధితో అనుభవించాలి; ఇతరుల సంపదను ఆశించకూడదు. ఇలా కర్మలను ఆచరించుకుంటూ, వంద సంవత్సరాలు జీవించాలని మనిషి కోరుకోవాలి. ఇదే నిజమైన మార్గం; ఇలాంటి జీవన విధానంలో కర్మలు మనపై అంటిపెట్టుకోవు. అత్మను హానిచేసుకునే వారు మరణానంతరం అంధకారంతో నిండిన అసుర లోకాలకు వెళ్ళిపోతారు. అవి భయంకరమైన లోకాలు. కానీ పరమాత్మ సర్వవ్యాపిగా ఉండి, స్థిరంగా కనిపించినా మనసుకంటే వేగంగా పయనిస్తాడు. దేవతలు కూడా ఆయనను అందుకోలేకపోతారు, ఎందుకంటే ఆయన వారికంటే ముందే కదలిపోతాడు. ఆయన నిలిచే చోటే, పరుగెత్తే వారిని దాటి పోతాడు. ఆయనలోనే వాయువు, జలాలు స్థితి చెందుతాయి. పరమాత్మ కదులుతాడు, అలాగే కదలకుండా కూడా ఉంటాడు. ఆయన చాలా దూరంగా ఉన్నట్టు కనిపించవచ్చును, కానీ చాలా దగ్గరగా కూడా ఉంటాడు. ఈ సమస్త సృష్టిలో ఆయన అంతర్భూతంగా ఉన్నాడు, అంతే కాదు, దీనికి బయటికీ ఆయన ఉన్నాడు. అన్ని జీవులను తనలోనే, తనను అన్ని జీవుల్లోనే చూసేవాడు ఎటువంటి సందేహానికీ లోనవడు. అన్ని ప్రాణులు పరమాత్మ రూపంగా మారిపోయాయని గ్రహించినవానికి, ఆ ఐక్యతను చూసినవానికి మాయ, విషాదం లేవు. ఆ పరమాత్మ అన్నికాలాలకూ యోగ్యతగా సృష్టిని వ్యవస్థాపించాడు. ఆయన విశుద్ధుడు, శరీరములేనివాడు, గాయములేనివాడు, మలినములేనివాడు, పాపములు అంటని వాడు, స్వయంభూ, సర్వవ్యాపీ, ఋషి, జ్ఞాని. అవ్యక్తాన్ని పూజించే వారు అంధకారంలోకి వెళ్ళిపోతారు; వ్యక్తాన్ని ఆస్వాదించే వారు ఇంకా తీవ్రమైన అంధకారంలోకి వెళ్ళిపోతారు. వ్యక్తి నుండి ఒక ఫలితము, అవ్యక్తి నుండి మరొకటి ఉద్భవిస్తాయని మేం జ్ఞానుల నుండి విన్నాం. వ్యతిరేకమైన రెండింటినీ—వ్యక్తి, నాశనము—తెలుసుకున్నవాడు, నాశనముతో మరణాన్ని దాటి, వ్యక్తితో అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. అజ్ఞానాన్ని పూజించే వారు అంధకారంలోకి వెళ్ళిపోతారు; జ్ఞానాన్ని మాత్రమే ఆస్వాదించే వారు ఇంకా తీవ్రమైన అంధకారంలోకి వెళ్ళిపోతారు. జ్ఞానంతో ఒక ఫలితం, అజ్ఞానంతో మరొకటి ఉద్భవిస్తాయని మేం జ్ఞానుల నుండి విన్నాం. జ్ఞానాన్ని, అజ్ఞానాన్ని కలిపి తెలుసుకున్నవాడు, అజ్ఞానంతో మరణాన్ని దాటి, జ్ఞానంతో అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. ఈ శరీరం బూడిదగా మారిపోతుంది; వాయువు అమృతత్వాన్ని సంతరించుకుంటుంది. ఓ మనసా! నీవు చేసిన పనులను జ్ఞాపకం చేసుకో! ఓ కర్తా! జ్ఞాపకం చేసుకో! చేసిన పనులను గుర్తుంచుకో! ఓ అగ్నిదేవా! మమ్మల్ని సత్పథంలో నడిపించు; మేము చేసిన పాపాలను తొలగించు. మేము నీకు గాఢమైన నమస్కారాన్ని సమర్పిస్తున్నాం. సత్య స్వరూపాన్ని ఒక బంగారు పాత్ర మూసివేస్తోంది. ఆ సూర్యునిలో ఉన్న వ్యక్తి నేనే. ఓం, ఆకాశము, బ్రహ్మ. ఇలా, శివ్యోపనిషత్తు ఈ జగత్తు, జీవితం, పరమాత్మతత్వం, జ్ఞాన-అజ్ఞానముల మర్మాన్ని మనకెరిపిస్తుంది.