ఒక మహాత్ముడు, అంతరంగంలో రహస్యంగా ఉన్న గుహను దర్శించాడు. ఆ గుహలో, సమస్త జీవులు ఒకే గూడు వంటి చోట కలిసిపోతాయి—అందులో, అన్నీ కలిసి, విడిపోయి, ఆత్మలో ఆడుతుంటాయి. ఆ మహాత్ముడు, సమస్త ప్రాణుల్లో నాటుకుని, వారందరినీ అనుసంధానిస్తూ ఉంటాడు. అమరత్వాన్ని తెలిసిన గంధర్వుడు, ఆ గుహలో దాచిన నివాసాన్ని వివరిస్తాడు. ఆ గుహలో మూడు అడుగులు ఉన్నాయి; వాటిని ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వారు తమ తండ్రికి పూర్వజులు అవుతారు. ఆయన మన బంధువు, సృష్టికర్త, వ్యవస్థాపకుడు; ఆయనకు అన్ని లోకాలు, నివాసాలు తెలుసు. దేవతలు అమరత్వాన్ని కోరుతూ, మూడవ నివాసానికి ఎక్కారు. ఆయన సమస్త ప్రాణులను, లోకాలను, దిశలను, కోణాలను ఆవరించి, సత్యం యొక్క ఆది జన్మను చేరుకున్నాడు; తన ఆత్మ ద్వారా, తనలోకి ప్రవేశించాడు. ఆయన ఆకాశం, భూమి, అన్ని లోకాలు, దిశలు, ఆకాశాన్ని ఆవరించి, సత్యరూపమైన తంతును పరిశీలించాడు; ఆయన దాన్ని చూశాడు, దానిగా మారాడు, అదే అయ్యాడు. ఇంద్రునికి ప్రియమైన, ఆశించిన, ఆశ్చర్యకరమైన, ప్రియమైన సింహాసనాధిపతికి, నేను జ్ఞానంలో ఐక్యాన్ని కోరుతాను. స్వాహా. దేవతా సమూహాలు, పితృులు ఆ గౌరవించే జ్ఞానం—ఆ జ్ఞానంతో, అగ్నీ, నన్ను నేడు జ్ఞానవంతుడిని చేయు. స్వాహా. వరుణుడు నాకు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించాలి, అగ్ని, ప్రజాపతి కూడా; ఇంద్రుడు, వాయువు, ధాత్రు కూడా నాకు జ్ఞానం ఇవ్వాలి. స్వాహా. ఈ బ్రాహ్మ, క్షత్రం నాకు శ్రేయస్సును అందించాలి; దేవతలు అత్యున్నత శ్రేయస్సును నాలో నిలపాలి. ఆమెకు, మీకు, స్వాహా. ఈ శాశ్వతమైన, నియంత్రిత, నడిపించబడిన, వెలుగుతో నిండిన అగ్నిలో, అగ్నులు స్వచ్ఛమైన, తెల్లటి అంచులు కలిగి, గట్టిగా అరుస్తూ, ద్రవ్యం తినేస్తూ, వాయువులా, సోమాలా ఉంటాయి. పసుపు రంగు వారు, పొగను జెండులుగా ఎత్తి, వాయువుతో ఆకాశం వైపు ఎగిరిపోతారు; అగ్నులు వేర్వేరు మార్గాల్లో సాగుతాయి. మిత్ర, వరుణా! మన కోసం, దేవతలకు, మహా సత్యానికి నైవేద్యం సమర్పించండి; అగ్నీ, నీ ఇంటికి నైవేద్యం సమర్పించు. అగ్నీ, దేవతల గుర్రాలను యుక్తం చేయు, రథసారధిలా; పురాతన హోతృను సింహాసనంలో కూర్చోనివ్వు. రెండు వేర్వేరు రూపాలు వెలుగును వైపు సాగుతాయి; ఒక్కోటి ఒక దూడను ప్రసవిస్తుంది. పసుపు రంగు ఒకదానిలో, స్వయం నిలబడుతుంది; ప్రకాశవంతమైనది మరోదానిలో కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ, సృష్టికర్తలు, అగ్నిని మొదట స్థాపించారు; యజ్ఞానికి అర్హుడైన హోతృను, వనాల్లో భృగులు, అప్నవానులు వెలుగుతో, ప్రతి వంశంలో ప్రతిపాదించారు. మూడు వందలు, మూడు వేలలు, ముప్పై తొమ్మిది దేవతలు అగ్నిని సేవించారు; వారు ఆయనను నెయ్యితో అభిషేకించి, యజ్ఞపు దర్భను పరచి, హోతృగా నియమించారు. దేవతలు ఆకాశం శిఖరంపై, భూమి పునాదిలో, అగ్నిని—సత్యం నుండి జనించిన విశ్వాగ్నిని—సృష్టించారు; ఋషి, రాజు, ప్రజలకు అతిథిగా, ఆయనను పాత్రగా సమీపించారు. అగ్నీ, అడ్డంకులను తొలగించేవాడు, జ్ఞానంతో సంపదను ప్రసాదించేవాడు, స్వచ్ఛమైన నైవేద్యంతో వెలుగుతో మెరిసిపోతాడు. అగ్నీ, దేవతలతో పాటు, ఇంద్రుడు, వాయువు, మిత్రుని శక్తులతో సోమామృతాన్ని సేవించు. శక్తికోసం, మానవుల అధిపతిని పిలిచినప్పుడు, శుద్ధమైన బీజాన్ని పోస్తారు, ఆకాశం శ్రద్ధతో ఉంటుంది; అగ్నీ, నిర్దోషమైన, యువతను ఉత్పత్తి చేసి, అభివృద్ధి చేస్తాడు. అగ్నీ, సమూహాన్ని మహా శ్రేయస్సుకు నడిపించు; నీ అత్యున్నత మహిమలు మనవిగా ఉండాలి. ఐక్యాన్ని స్థాపించు, మా నియమాన్ని బలపర్చు, శత్రువులపై శక్తితో నిలుపు. నీ కోసం, మేం ప్రశంసా గీతాలతో ఎన్నుకున్నాం; అగ్నీ, మాకు శ్రద్ధ చూపు. ఇంద్రునిలా, నీవు బలంతో నిండినవాడు; ఉత్తములు నీకు బహుమతులు ఇస్తారు, దేవతలకు, వాయువుకి ఇచ్చినట్టు. అగ్నీ, నీలో, మా మహానుభావులు ప్రియంగా ఉండాలి; గొర్రెలు, పశువులకు విశాలమైన పచ్చికను ఇచ్చే దాతలు. విన్నవాడు, అగ్నీ, నీతో పాటు, అగ్నిని మోసే దేవతలతో, నీ మిత్రులతో విను; మిత్ర, అర్యమన్, ఉదయానికి వస్తారు, యజ్ఞంలో పవిత్ర దర్భపై కూర్చోనివ్వు. ఆదితి, పూజించదగిన వారిలో అత్యుత్తమురాలు; మానవుల్లో, అగ్నీ అతిథి. జాతవేదసు, అన్ని జన్మలను తెలిసినవాడు, దేవతలను రక్షించేవాడు, మాకు అనుగ్రహించాలి. మహా అగ్నీ రక్షణలో, మిత్ర, వరుణా ముందు నిర్దోషులుగా ఉండాలి; సవితృదేవుడి అనుకూలతలో ముందుగా ఉండాలి. నేడు, మేము దేవతల రక్షణను ఎన్నుకుంటాము. ఇంద్రా! నీ ఆలోచనలతో, నీ అనుచరుల వద్దకు వాయువు వస్తున్నట్టు, నీ బహుమతులను పంపిస్తావు. నీ ఆజ్ఞను నీరు, గాయకులు కూడా ఉల్లంఘించరు. యజ్ఞానికి సంపదను తెచ్చే పశువులు సమీపించాయి; వారి రెండు చెవులు బంగారు రంగులో ఉన్నాయి. ఈ రోజు, సూర్యోదయ సమయంలో, మిత్ర, అర్యమన్ మేల్కొంటారు; సవిత, భగం శ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తారు. నైవేద్యం పిండే సమయంలో, సంపదను, ఆకాశ భూమి వెలుగును ప్రసాదించాలి; రసా, మహా వృషభాన్ని పోషించాలి. ఆ పురాతనవాడు, అతను వేనా. అతను వెలుగుతో నిండిన వస్త్రాలను ధరించి, అందరికీ అలంకారంగా, కాంతితో కదులుతాడు; ఇది మహా అసురుని గొప్ప నామం, అనేక రూపాలవాడు, అమరమైనవాటిని స్థాపించాడు. మహా, ఆనందకరమైన, విశ్వానరునికి, ఆనందదాయక పానంతో మేము ప్రశంసలు సమర్పిస్తాము; ఆయన అనుగ్రహాన్ని, శక్తిని, కీర్తిని ఇంద్రుడు, రెండు లోకాలు గౌరవిస్తాయి. వారికి దారికొచ్చే ద్రవ్యము, ప్రశంస గొప్పది, గీత విశాలమైనది; వారి కోసం, ఇంద్రుడు యువ మిత్రుడు. ఇంద్రా! సోమపానంలో ఆనందించు, సోమను సేవించే వారితో; నీ శక్తితో మాకు గొప్ప సంపదను ప్రసాదించు. ఇంద్రుడు తన శక్తితో వృత్రుని సంహరించాడు; మాయవంతులను బయటపెట్టాడు. అడవిలో పడుకున్న పామును చంపి, పశువులను బయటకు తెచ్చి, అందమైనవారిని ప్రదర్శించాడు. ఇంద్రా! నీవు శక్తివంతుడిగా, ఒంటరిగా ఎక్కడికి వెళ్తావు? నీవు ఏమి చేస్తావు? యుద్ధంలో మహానుభావులను ప్రశ్నిస్తావు; వజ్రాయుధం ధరించినవాడు, మాకు ఏమి ఇస్తావు చెప్పు. ఇంద్రుడు తన శక్తితో గొప్పవాడు. నీవు ఎప్పుడూ ఓడిపోవు, ఎప్పుడూ విడిపోవు. ఆ ఇంద్రునికి, ఆయవులు పశువుల సమృద్ధి భూమిని దాటి చేరాలని ప్రయత్నిస్తారు. అనేక సంతానాలుగా ఉన్న వారు, భూమిని, వేల ప్రవాహాలున్న, సమృద్ధిగా ఉన్నదానిని, అందరూ కలిసి పాలు పించాలనుకుంటారు. ఈ ఆలోచనను, మహా, శక్తివంతుడైన నీకు, ఈ ప్రశంసను, జ్ఞానవంతుడా, సమర్పిస్తున్నాను. ఉత్సవంలో, పోరులో, దేవతలు తమ శక్తితో, విజయవంతుడైన ఇంద్రుని అనుసరించారు. ప్రకాశవంతుడు, మహిమను మోసుకొంటూ, మధురమైన సోమను తాగాలి; యజ్ఞాధిపతులకు ప్రశాంతమైన జీవితం ఇస్తాడు. వాయువుతో నడిపించబడుతూ, తన శక్తితో రక్షించి, ప్రజలను ఎన్నో మార్గాల్లో పోషించి, వెలుగుతో మెరిసిపోతాడు. రశ్ములు, ఆ దేవతను—జాతవేదసు, సూర్యుని—ఎత్తి, అందరికీ చూపిస్తాయి. స్వాహా!