దేవతలు నియమించిన యజ్ఞవిధులను మనుషులకు తెలియజేసే, ప్రథములు, వాగ్ములు అయిన ఋత్వికులు, పూజారులు, యజ్ఞాన్ని కొలిచారు. వారు గాన సభలలో గాయకులకు స్ఫూర్తినిస్తూ, తూర్పు వెలుగును చూపించారు. అప్పుడు భారతీ దేవి మా యజ్ఞానికి విచ్చేయాలని, ఇడా మనుష్యుల వలె జాగ్రత్తగా ఉండాలని, సరస్వతి సహా మూడు దేవతలు ఈ పావనమైన దర్భాసనంపై కూర్చుని మాకు శుభాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. ఈ జగత్తుని, ఆకాశ భూములను తన రూపాలతో నింపిన త్వష్టా దేవుని, ఈ రోజు, అర్చకుని ఆదేశానుసారం, అత్యంత పూజ్యుడైన దేవునిగా పూజించమని కోరారు. అప్పుడు వనస్పతి దేవుడు, స్వయంగా స్థిరంగా ఉండి, సమయానికి తగినట్లు దేవతలకు నైవేద్యాన్ని సిద్ధం చేయాలని, ఆ మధురమైన నైవేద్యాన్ని స్వీకరించమని కోరారు. అగ్ని దేవుడు, క్రొత్తగా జన్మించి, యజ్ఞాన్ని కొలిచి, దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. అర్చకుని ఉపదేశం ప్రకారం, సత్యవాక్యంతో, దేవతలు స్వాహాకారంతో సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించాలన్నారు. అగ్ని దేవుడు, అంధులకు సూచన చూపిస్తూ, మానవులకు అలంకారంగా, ఉదయకాలంతో కలసి జన్మించాడు. విజయానికి సిద్ధమై, కవచాన్ని ధరించిన యోధుడు, మేఘం లాంటి రూపంతో యుద్ధస్థలానికి సమీపిస్తాడు. అతని శరీరం దుర్భేద్యంగా ఉండి, కవచ మహిమ అతడిని రక్షిస్తుంది. విల్లు ద్వారా మనం పశువులను, యుద్ధాలను, కఠినమైన పోటీలను గెలుచుకోవచ్చు. శత్రువుల కోరికను నిరాశపరచి, అన్ని దిక్కులను విజయమందించగలుగుతాం. విల్లులోని తంతి, చెవి వద్దకు చేరి, తన ప్రియమైన విల్లును ఆలింగనం చేసిన స్త్రీలా, బాణాన్ని ముందుకు పంపుతుంది. తల్లిలా తన బిడ్డను ఒడిలో పట్టుకున్నట్లు, రెండు విల్లుతంతులు కలిసి శత్రువులను చీల్చిపారేస్తాయి. యుద్ధరంగంలో, బాణపు సంచిని, బాణాలను, సైన్యాన్ని భుజానికెత్తుకుని, అనేక కుమారులకు తండ్రిగా, యుద్ధంలో విజయం సాధిస్తాడు. రథసారధి, తన నైపుణ్యంతో, ఎక్కడికి కావాలనుకున్నా గుర్రాలను నడిపిస్తాడు. పగ్గాలు, ప్రేరకశక్తిని చూపిస్తూ, మనస్సు వాటి వెనుక వెళ్తుంది. బలమైన గుర్రాలు, గర్జనతో పరుగెత్తి, శత్రువులను త్రొక్కి, యుద్ధంలో వారిని చిత్తుచేస్తాయి. రథ ప్రయాణమే ఆయన నైవేద్యం; ఆయుధాలు, కవచాలు అక్కడే సిద్ధంగా ఉంటాయి. అందరూ ఆనందంతో కూడిన హృదయాలతో రథాన్ని చేరుకుంటారు. మునుపటి పితృదేవతలు, శక్తివంతులు, సహనంతో, వివిధ సైన్యాలతో, బాణప్రవీణులు, అస్థిరులు కానివారు, నిజమైన వీరులు, విస్తారమైన విజేతలు. బ్రాహ్మణ పితృదేవతలు సోమవలె సౌమ్యంగా, స్వర్గభూములు మాకు మంగళకరంగా ఉండాలని, పుషణ్ మమ్మల్ని కాపాడాలని, దుష్టుడు మాపై అధికారం కలిగి ఉండకూడదని ప్రార్థించబడింది. పక్షిరాజు రెక్కలు ధరించి, దంతమే ఆయుధంగా, ఎద్దు చర్మంతో కట్టబడి, విడిచిపెట్టగానే ఎగిరిపోతుంది. మానవులు ఒకచోట చేరినప్పుడు, విడిపోయినప్పుడు, ఆ బాణాలు మాకు రక్షణ కలిగించాలి. బలంతో మమ్మల్ని చుట్టుముట్టి, శరీరం రాయిలా దృఢంగా ఉండాలని, సోముడు మాకు మాట చెప్పాలని, అదితి రక్షణ కల్పించాలని కోరారు. గుర్రాల కదలికతో, వారి నడుము తాకుతో, జ్ఞానులు గుర్రాల నుండే జన్మిస్తారు. యుద్ధంలో గుర్రాలను ప్రేరేపించాలి. విల్లుతంతి సర్పాన్ని పోలి, చేతిని చుట్టి, బాణాన్ని బంధించి, నిపుణుడు అన్ని మార్గాలు తెలిసినవాడు, మానవుడిని అన్ని వైపుల నుంచి రక్షించాలి. ఓ వృక్షమా! నీవు బలవంతుడవై, మిత్రుడవై, దుర్గమును దాటి, వీరుడవై, ఎద్దు చర్మంతో బలంగా ఉండి, నీవు నిలబడి ఉన్నవాడు విజయాన్ని సాధించాలి. ఆకాశ భూముల నుంచి బలం, వృక్షాల నుంచి శక్తి లభిస్తుంది. ఇంద్రుని వజ్రాయుధాన్ని ఎద్దు చర్మంతో కట్టి, రథాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. ఇంద్రుని వజ్రాయుధం, మరుత్ గణం, మిత్రుని వంశం, వరుణుని నాభి—ఈ సమర్పణను స్వీకరించి, దేవా! మా పిలుపుకోసం రథాన్ని అధిష్ఠించు. భూమి, ఆకాశాలను గర్జింపజేయు, నీ కీర్తి అన్ని చోట్ల వ్యాపించాలి. డప్పుతో, ఇంద్రునితో, దేవతలతో కలసి, శత్రువులను దూరంగా తరిమేయాలి. డప్పా! బలంతో, ఉత్సాహంతో గర్జించు. దుఃఖాన్ని, అపశకునాన్ని పారద్రోలించు. నీవు ఇంద్రుని పిడికిలివంటి వాడవు—బలంగా ధ్వనించు. డప్పా! శుభ సంకేతంతో ధ్వనించు. నీ స్వరం మళ్ళీ మళ్ళీ వినిపించాలి. మా రథసారధులు, ఇంద్రుని అనుగ్రహంతో, యుద్ధంలో విజయవంతులై, గుర్రాలపై ముందుకు సాగాలి. వివిధ రంగుల పశువులు, వివిధ దేవతలకు అర్పించబడతాయి—అగ్నికి నల్ల మెడదైనది, సరస్వతికి మచ్చలదైనది, సోమునికి గోధుమ రంగు, పుషణ్కు నీలం, బృహస్పతికి పొడవు నల్ల, విశ్వదేవులకు మచ్చలదైనవి, ఇంద్రునికి ఎరుపు, మరుతులకు మచ్చలతో కూడినవి, ఇతర దేవతలకు తగినవి. అగ్నికి ఎర్రగొడుగు వున్న ఎద్దు, అనీకవత్కు ఎర్రపాదాల ఎద్దు, సావిత్ర, పుషణ్కు వేలాడే పెదవులదైనవి, విశ్వదేవులకు వెండి చక్రాలవి, తూపరుకు మచ్చలదైనవి, మరుతులకు మచ్చలదైనవి, అగ్నికి నల్లదైనది, సరస్వతికి మేక, మేషికి గొర్రె, వరుణునికి మచ్చలదైనది సమర్పించబడతాయి. అగ్నికి గాయత్రి మూడు మంత్రాలతో, రాథంతరానికి ఎనిమిది పాత్రల నైవేద్యంతో, ఇంద్రునికి త్రిష్టుప్ పదహారు మంత్రాలతో, బర్హత్కు పదకొండు పాత్రలతో, విశ్వదేవులకు జగతీ పదిహేడు మంత్రాలతో, ఇతర దేవతలకు తగిన పాత్రలతో, పంక్తి, ఉష్ణిక్, అనుష్టుప్, ఇతర ఛందస్సులతో, ప్రతి దేవతకు తగిన విధంగా నైవేద్యాలు సమర్పించబడతాయి. సవితారుని ప్రార్థిస్తూ—ఓ దైవ సవితా! యజ్ఞాన్ని ప్రేరేపించు, యజమానునికి శుభం కలిగించు. గంధర్వుడు మనకు శుభ సంకేతాన్ని శుద్ధం చేయాలి. వాక్కు అధిపతి మాకు బలాన్ని ప్రసాదించాలి. సవితారుని తేజస్సును మనం ధ్యానిస్తూ, ఆయన మన మనస్సులను ప్రేరేపించాలి. సవితా దేవా! మాకున్న దోషాలను తొలగించు, మంగళాన్ని మాకు దయచేయు. వసువుల సంపదను పంపించే సవితా దేవుని మనం పిలుస్తాం. బ్రాహ్మణత్వానికి బ్రాహ్మణుడు, రాజ్యానికి క్షత్రియుడు, మరుతులకు వైశ్యుడు, తపస్సుకు శూద్రుడు, చీకటికి దొంగ, నరకానికి వీరహంత, దుర్గుణానికి శక్తిలేని వాడు, అమ్మకానికి ఇనుప పనివాడు, కామానికి వేశ్య, పతితులకు మాగధుడు—ప్రతి ఒక్కరి పాత్రను దేవతలు నిర్ణయించారు. నాట్యానికి కవి, గీతానికి గాయకుడు, ధర్మానికి సభ్యుడు, దుర్దశకు జోకర్, హాస్యానికి హాస్యకుడు, ఆనందానికి స్త్రీసఖుడు, పరమానందానికి కన్యాపుత్రుడు, జ్ఞానానికి రథకారుడు, స్థిరతకు వడ్రంగి. తపస్సుకు కుండకారుడు, మాయకు కమ్మరి, అందానికి నగలకారుడు, శుభానికి నేసవాడు, విల్లుకు బాణకారుడు, ఆయుధాలకు విల్లుకారుడు, పనికి తంతికారుడు, విధికి తాడికారుడు, మరణానికి వేటగాడు, నాశనానికి కుక్కల నాయకుడు. నదులకు మత్స్యకారుడు, కందర వేటగాళ్లకు నిషాదుడు, మానవులలో పులివంటివారికి ఉగ్రుడు, గంధర్వ, అప్సరసులకు పతితుడు, సేవకులకు పిచ్చివాడు, నాగ దేవతలకు చిరునిలయంలేనివాడు, జూదగాళ్లకు మోసగాడు, జూదం లేనివారికి రాక్షసుడు, పిశాచులకు చెక్కచీలకుడు, మాంత్రికులకు ములకారుడు. సంయోగానికి పరపురుషుడు, గృహానికి ప్రియుడు, దుఃఖానికి విడిచిపెట్టినవాడు, నాశనానికి ద్రోహి, దురదృష్టానికి వంధ్యాభర్త, ప్రాయశ్చిత్తానికి నైపుణ్యవంతుడు, జ్ఞానానికి జ్ఞాపకకర్త, కామానికి ప్రియుడు, రంగుకు అనుసరించేవాడు, బలానికి సహాయకుడు. వికలత్వానికి వంకరవాడు, ఆనందానికి బుట్టిపెద్దవాడు, ద్వారానికి లంగుడు, నిద్రకు కంటి లేనివాడు, అధర్మానికి చెవిటివాడు, శుద్ధికి వైద్యుడు, జ్ఞానానికి జ్యోతిష్కుడు, బోధకు ప్రశ్నకర్త, మరింత బోధకు విచారణకర్త, సరిహద్దులకు న్యాయాధికారి. ఏనుగులకు ఏనుగుపాలకుడు, వేగానికి గుర్రపాలకుడు, పోషణకు గోవుల కాపరి, బలానికి గొర్రెల కాపరి, శక్తికి మేకల కాపరి, భోజనానికి రైతు, పానానికి మద్యకారుడు, శుభానికి గృహస్థుడు, ఐశ్వర్యానికి ధనపాలకుడు, పర్యవేక్షణకు అధికారి—ప్రతి ఒక్కరి పాత్రను సృష్టిలో దేవతలు నిర్ణయించారు. ఈ విధంగా, యజ్ఞం, యుద్ధం, జీవన విధానం, సమాజ నిర్మాణం, ప్రతి కార్యానికి తగిన దేవతా అనుగ్రహం, పాత్ర, విధి, మరియు శుభాశుభాలు—all are revealed and sanctified through this divine narrative.