సృష్టి ఆరంభంలో, సముద్రం గానీ, ప్రవాహం గానీ, మొదటి అరుపు వినిపించినప్పుడు, గరుత్మంతుడు తన రెక్కలతో, నీలం కుదిరిన కంచుకంతో, గొప్ప శక్తితో జన్మించిన అశ్వం – నీ జన్మ ఎంత గొప్పదో, నీకు మహత్తరమైన స్తుతి అర్పించదగినది. ఈ అశ్వాన్ని యముడు ప్రసాదించగా, త్రితుడు దీని ఆయుష్షును పొడిగించాడు. ఇంద్రుడు మొదటిసారి దీనిపై ఎక్కాడు. గంధర్వుడు దాని రశ్మిని పట్టుకున్నాడు. వసువులు దీనిని సూర్యుని నుండి బయటకు తీసుకువచ్చారు. ఈ అశ్వం యముడే, ఆదిత్యుడే, త్రితుడే. ఇది సోమంతో ఏకమై, ప్రత్యేకంగా నిలిచి ఉంటుంది. దీనికి పరలోకంలో మూడు బంధనాలు ఉన్నాయని వారు చెబుతారు. అదే విధంగా, పరలోకంలో మూడు బంధనాలు, జలాల్లో మూడు, సముద్రంలో మూడు ఉన్నాయని చెబుతారు. నీ అత్యున్నత జన్మస్థానంలో, వరుుణుడు నిన్ను విడుదల చేయాలని కోరుకుంటాము. ఇక్కడ నీ శుద్ధి స్థలాలు, వేగవంతుడా, నీ పాదాల విశ్రాంతి స్థలాలు. ఇక్కడ నీ మంగళకరమైన రశ్ములు నేను చూశాను. వాటిని సత్యరక్షకులు కాపాడుతున్నారు. నా మనస్సుతో నీ స్వరూపాన్ని, పక్షిలా పగలు ఎగిరేలా, నేను గుర్తించాను. నీ తల, రెక్కలు కలిగి, సులభమైన మార్గాల్లో, ధూళిలో పోటీ పడుతూ కదులుతున్నదాన్ని చూశాను. ఇక్కడ నేను నీ అత్యున్నత రూపాన్ని చూశాను – పాదముల వద్ద బహుమతి కోసం పోటీ పడుతున్నప్పుడు. మానవుడు నీ ప్రసాదాన్ని అనుభవించినపుడు, అశ్వా, నీవు మొక్కలను భక్షిస్తావు. నీ వెనుక రథం వస్తుంది, నీ వెనుక యోధుడు, నీ వెనుక పశువులు, రాజుల ఐశ్వర్యం. నీ వెనుక సమూహాలు నీ స్నేహాన్ని కోరుకుంటాయి; దేవతలు నీ బలాన్ని కొలుస్తారు. ఈ అశ్వం బంగారు కొమ్ములతో, మనస్సు లాగే వేగంగా పాదాలు కలిగి ఉన్నాడు. ఇంద్రుడు దీనికి అనుసరించేవాడు. దేవతలు దీని యజ్ఞానికి వచ్చారు, ఎందుకంటే ఇంద్రుడు మొదటిసారి దీన్ని అధిరోహించాడు. పాలు సమృద్ధిగా, మధ్యలో మృదువైన రోమాలతో, బలమైన తలపాగాలతో ఉన్న ఈ దివ్య అశ్వాలు, రాజహంసల వలె సమంగా పయనిస్తాయి. స్వర్గమార్గంలో అశ్వాలు ప్రయాణించేటప్పుడు, అవన్నీ కలిసిపోతాయి. నీ శరీరం ఎగిరిపోవాలని ఉత్సాహంగా ఉంది, నీ ఆత్మ గాలిలా, రశ్ములను మోస్తూ పయనిస్తుంది. నీ కొమ్ములు విస్తృతంగా ఉన్నాయి, అనేక అడవుల్లో దుమ్ము రేపుతూ సంచరిస్తావు. వేగవంతమైన అశ్వుడు ఆజ్ఞకు సమీపించాడు, దివ్య కృపతో మెరిసిపోతూ. మేకను ముందుగా నాభిగా నడిపిస్తారు; అశ్వుని వెనుక గాయకులు శబ్దంతో వెళ్తారు. అతడు తండ్రి, తల్లి దగ్గరకు, అత్యున్నత స్థానానికి చేరుకుంటాడు. ఈ రోజు అతడు దేవతలకు అత్యంత ప్రీతికరుడు; ఆ తరువాత అతడు యజ్ఞదాతకు కోరిన వరాలు ప్రసాదిస్తాడు. ఈ రోజు మానవుల ఇంట్లో జాతవేద అగ్ని ప్రज్వలించబడి, దేవతలను పూజించును. మిత్ర, వరుుణులను ఇక్కడికి తీసుకురా, జ్ఞానవంతుడా; నువ్వే దూత, ముని, జ్ఞానస్వరూపుడవు. తనూనపాత్, సత్యమార్గంలో సంచరించువాడా, నీకు తేనెతో, మధురమైన వాక్యంతో అభిషేకం చేస్తారు. మన ఆలోచనలు, ప్రార్థనలతో యజ్ఞాన్ని ప్రదీప్తం చేస్తాం; దేవతల మధ్య మన యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేయు. నరశంసుని మహిమను, ఆరాధ్యునిగా, యజ్ఞాలతో స్తుతిద్దాం. ఆయన దివ్య, పరిశుద్ధ దేవతలు, వివిధ విధాలైన నైవేద్యాలను ఆస్వాదిస్తారు. అగ్ని! వసువులతో కలిసి, స్తుతించదగినవాడవు, ఇక్కడికి రా. నీవే దేవతల యజ్ఞపురోహితుడు; పిలవబడినపుడు, యోగ్యమైన యజ్ఞంతో వారిని పూజించు. తూర్పు దిశలో దర్భను విశాలంగా పరచారు – అది దేవతలకు, అదితికి, సుఖమయమైన విశ్రాంతి స్థలంగా, ప్రథమ స్థానం. విశాలంగా, ప్రకాశవంతంగా ఉన్న దేవతా స్త్రీలు, తమ భర్తలకు అలంకరించుకున్న వధువుల్లా, ఇక్కడ కూర్చోవాలి. దివ్య ద్వారాలు, మహత్తరమైనవి, దేవతలకు సులభంగా ప్రవేశించదగినవి కావాలి. ఆహ్వాన సమయంలో, మధురమైన విశ్రాంతిని అందించేవాడు పూజించబడతాడు. ఉష, రాత్రి ఇద్దరూ తమ స్థలంలో కూర్చోవాలి. దివ్య మందిరంలో, మహత్తరమైన, ప్రకాశవంతమైన స్త్రీలు, మెరిసే అలంకరణ ధరించాలి. దివ్య పురోహితులు, మొదటివారు, వాక్కులో నిపుణులు, యజ్ఞాన్ని కొలిచి, గాయకులకు ప్రేరణనిస్తారు. వారు తూర్పు వెలుగును చూపిస్తారు. భారతీ మా యజ్ఞానికి రానివ్వాలి. ఇడా, మానవుల్లా జ్ఞాపకశక్తిగలది, ఇక్కడ ఉండాలి. మూడు దేవతలు – సరస్వతి – ఈ దర్భపై కూర్చొని, మాకు శుభం కలిగించాలి. తన రూపాలతో, ఈ భూ లోకాన్ని, ఆకాశాన్ని, ఈ రెండు తల్లులను నింపిన ఆ త్వష్టృదేవుని, ఈ రోజు, పురోహితుడా, ఇక్కడ మహాపూజతో పూజించాలి. వనస్పతి దేవుడు, అగ్ని, తనలోనే స్థిరంగా ఉండి, సమయానుసారం దేవతలకు నైవేద్యాన్ని ఏర్పాటుచేయాలి. స్వీకర్తగా తేనె, నెయ్యితో నైవేద్యం ఆస్వాదించాలి. అగ్ని, నూతనంగా జన్మించినవాడు, యజ్ఞాన్ని కొలిచాడు, దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. పురోహితుని ఆదేశంతో, సత్యవాక్కుతో, స్వాహా మంత్రంతో అర్పణను దేవతలు ఆస్వాదించాలి. అదృశ్యులకు సంకేతంగా నీవు అలంకారంగా ఉంటావు, మానవునికి అలంకరణవు, అలంకారరహితునికి కాదు. నీవు ఉషస్సులతో పాటు జన్మించావు. మెఘానికి రూపం ఉన్నట్లే, కవచధారి యోధుడు యుద్ధరంగానికి నిశ్చలంగా చేరుకుంటాడు. అతని శరీరాన్ని ఎవరూ చీల్చలేరు; కవచ మహిమ అతడిని రక్షించాలి. బాణంతో మేము పశువులను గెలుచుకుందాం, బాణంతో యుద్ధాన్ని గెలుచుకుందాం, బాణంతో కఠిన పోటీలను ఎదుర్కొందాం; బాణం శత్రువుల కోరికను నిరాశపరచుతుంది. బాణంతో అన్ని దిశలను జయించాలి. బాణధారి, తన ప్రియమైన బాణాన్ని దగ్గరకు తీసుకుని, దానిని తన చెవికి సమీపంగా ఉంచుతాడు. స్త్రీలా, బాణధారి తడిమినప్పుడు, బాణం సంయుక్తంగా ప్రయాణిస్తుంది. ఈ రెండు, స్త్రీలా కలిసి పనిచేస్తూ, తల్లి తన బిడ్డను ఒడిలో పట్టుకున్నట్లుగా, శత్రువులను నాశనం చేస్తాయి. బాణధారులు, శబ్దంతో, శత్రువులను చీల్చిపారేస్తారు. అతడు అనేక మందికి తండ్రి, అనేక మంది కుమారులు అతనివారు. యుద్ధరంగంలో కలసి, అతడు కార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు. అతని వెనుక బాణాల సంచి, బాణాలు, సైన్యం – ఇవన్నీ కలసి విజయాన్ని సాధిస్తాయి. రథంపై నిలబడి, నిపుణుడైన సారథి, అశ్వాలను తాను కోరిన దిశగా నడిపిస్తాడు. రశ్ములు గొడ్ల గొప్పతనాన్ని ప్రదర్శించాలి; మనస్సు, యోకాలను అనుసరించాలి. బలమైన చేతులతో అశ్వాలు, రథాలతో కలిసి, గట్టిగా అరుస్తూ, శత్రువులపై పాదాలతో దూకి, వారిని నాశనం చేస్తాయి, యుద్ధంలో శత్రువులను చీల్చిపారేస్తాయి. రథం సంచలనం అతని యజ్ఞం; అక్కడ ఆయుధాలు, కవచాలు ఉంచబడ్డాయి. మేము సంతోషంతో, కలిసి, రథాన్ని సమీపించాలి. పూర్వీకులు – బలవంతులు, ధైర్యవంతులు – అమృతపానంలో కూర్చుని, కష్టాలను తట్టుకుని, వివిధ సైన్యాలతో, బాణాల్లో నిపుణులు, అపరాజితులు, నిజమైన వీరులు, విశాలమైనవారు, సమూహాలలో విజేతలు. బ్రాహ్మణ పితృదేవతలు, సోమంలా మృదువైనవారు. ఆకాశం, భూమి మాకు మంగళకరంగా, హానిరహితంగా ఉండాలి. పుషణ్, నమ్మకమైనవాడా, మమ్మల్ని దుష్టుల నుండి కాపాడాలి, కీడు కలిగించేవాడికి అధికారం ఇవ్వకూడదు. జంతువు రెక్కలు ధరించి, దంతం ఆయుధంగా, ఎద్దు చర్మంతో బంధించబడి, విడదీసినప్పుడు ఎగిరిపోతుంది. మనుషులు కలిసీ, విడిపోయీ పరుగెత్తే చోట, బాణాలు మాకు రక్షణ కలిగించాలి. మనకు బలాన్ని ప్రసాదించు; మన శరీరం రాయిలా దృఢంగా ఉండాలి. సోముడు మన కోసం మాట్లాడాలి, అదితి మాకు రక్షణ ఇవ్వాలి. అవారి తొడలు కదులుతాయి, నడుము ఢీకొంటుంది; జ్ఞానులు అశ్వాల నుండి జన్మిస్తారు – యుద్ధాల్లో అశ్వాలను ప్రేరేపించండి. సర్పం తన కాయంతో చుట్టుముడిచినట్లుగా, ధనుర్విద్యలో నిపుణుడు ధనుస్సును చేతికి చుట్టిపెట్టుకుని, బాణాన్ని నియంత్రిస్తాడు. అన్ని వైపులా మనిషిని రక్షించగల నిపుణుడు కావాలి. ఇలా, అశ్వుని మహిమతో ప్రారంభమైన ఈ యజ్ఞం, దేవతలకు అర్పణలతో, పురోహితుల కార్యచరణతో, రథాల ధైర్యంతో, పితృదేవతల ఆశీర్వాదంతో, ధనుస్సు-బాణాల రక్షణతో, మనకు బలం, విజయాన్ని ప్రసాదించు దివ్య గాథగా ప్రవహిస్తుంది.