பாரதி யஜுர்வேதத்தின் இந்தப் பகுதி, உலகின் அமைப்பையும், தெய்வீக சக்திகளின் பெருமையையும், யாகத்தின் மூலம் அவற்றை எவ்வாறு போற்றி வாழ்த்த வேண்டும் என்பதையும் நம்மிடம் மிகுந்த பக்தி, மரியாதையுடன் எடுத்துரைக்கிறது. பூமி ஒரு சந்தமாகும்; அதேபோல், வானம், ஆகாயம், வருடம், நட்சத்திரங்கள், வாக்கு, மனம், விவசாயம், பொன், பசு, ஆடு, குதிரை – இவை அனைத்தும் சந்தங்களாகும். இவ்வளவுடன், அக்னி, வாயு, சூரியன், சந்திரன், வசுக்கள், ருத்ரர்கள், ஆதித்யர்கள், மருத்துகள், எல்லா தேவர்கள், ப்ருஹஸ்பதி, இந்திரன், வருணன் – இவர்கள் அனைவரும் தெய்வங்கள். அடுத்ததாக, “நீயே கிரீடம், நீயே ஆட்சி, நிலையான ஆதாரம், தூக்குபவர், பூமி. உயிருக்கு, ஒளிக்கு, விவசாயத்திற்கு, நலனுக்காக உன்னை நான் பிரதிஷ்டிக்கிறேன்” என்று இறைவனை போற்றி, அவனது ஆதரவை வேண்டுகிறோம். “நீயே கட்டுப்படுத்துபவர், ஆட்சி செய்பவர், கட்டுப்படுத்துபவர், நிலையானவர், ஆதரிப்பவர். ஊட்டத்திற்கு, சக்திக்காக, செல்வத்திற்காக, வளத்திற்காக உன்னை பிரதிஷ்டிக்கிறேன். உலகத்தை நிரப்புவாய்; இடைவெளியை நிரப்புவாய்; உறுதியாக அமர்வாய். இந்திரன், அக்னி, ப்ருஹஸ்பதி உன்னை இந்தக் கருவறையில் நிறுவியுள்ளனர். ப்ரிஷ்ணி பசுக்கள் அவனுக்காக சோமத்தை தயார் செய்கின்றன. தேவர்கள் பிறந்தபோது, விண்ணகத்தில் உள்ள மூன்று பிரபைமிக்க உலகங்களில் குலங்கள் இருந்தன. எல்லா குரல்களும் இந்திரனைப் போற்றின, அவனது ஆட்சி கடலிலுள்ளது, ரதசாரதிகளில் சிறந்தவன், பரிசுகளின் உண்மையான அதிபதி” என்று கூறப்படுகிறது. பின்னர், பலவகையான எண்ணிக்கைகளில் உலகம் அமைந்துள்ளது: வேகமானது மூன்று மடங்கு, பிரகாசமானது பதினைந்து மடங்கு, ஆகாயம் பதினேழு மடங்கு, ஆதாரம் இருபத்தொன்று மடங்கு, பொழிவு பதினெட்டு மடங்கு, வெப்பம் பத்தொன்பது மடங்கு, திரும்புதல் இருபத்தாறு மடங்கு, பிரகாசம் இருபத்திரண்டு மடங்கு, ஒன்று சேர்த்தல் இருபத்திரண்டு மடங்கு, கருவறை இருபத்துநான்கு மடங்கு, கருவுகள் இருபத்தைந்து மடங்கு, வீரியம் முப்பத்தொன்பது மடங்கு, சித்தம் முப்பத்து ஒன்று மடங்கு, ஆதாரம் முப்பத்து மூன்று மடங்கு, பிரத்னாவின் பரப்பல் முப்பத்திநான்கு மடங்கு, உச்சி முப்பத்தாறு மடங்கு, சுழற்சி நாற்பத்தி எட்டு மடங்கு, தாங்குபவர் நான்கு மடங்கு என பலவிதம். அடுத்ததாக, யாகத்தில் பங்கு வகிக்கும் பல தெய்வீக சக்திகள், அவற்றின் அதிகாரங்கள், தொடுதல்கள், மற்றும் அந்தந்த சந்தங்களும் குறிப்பிடப்படுகின்றன. அக்னியின் பங்கு, இந்திரனின் பங்கு, மனிதர்களின் முனிவர்கள், மித்ரன், வருணன், வசுக்கள், ருத்ரர்கள், ஆதித்யர்கள், மருத்துகள், அதிதி, பூஷன், சவிதா, ப்ருஹஸ்பதி, அரிசி, ருபுக்கள், எல்லா தேவர்கள், சஹ மற்றும் சஹஸ்யா என எல்லா திசைகளும், காலங்களும், உயிர்கள், செல்வம், ஊட்டம், வளம், எல்லாம் தெய்வீக ஒழுங்கில் அமைந்துள்ளன. இவ்வாறு, ஒவ்வொரு சந்தமும், ஒவ்வொரு தெய்வத்திற்கும், அவர்களின் அதிகாரத்திற்கும், தொடுதலுக்கும், அவற்றின் பங்குக்கும் பிரித்தாக குறிப்படப்படுகிறது. காலங்கள், மாதங்கள், காலங்கள், காலத்தின் ஆண்டுகள், விலங்குகள், மரங்கள், தானியங்கள், உயிர்கள், எல்லாம் சந்தங்களுக்குப் பின் உருவாக்கப்பட்டன. ஒவ்வொரு படியும், அவற்றின் தலைவர், அதிபதி, அதற்குரிய தெய்வம் என அமைந்துள்ளன. அடுத்ததாக, அக்னியை நோக்கி, “அக்னியே, பிறந்த எதிரிகளை நீ துரத்துவாய்; ஜாதவேதா, பிறக்காதவர்களையும் நீ துரத்துவாய். எங்களிடம் இனிய சொல் பேசுவாய்; நாங்கள் பாதிக்கப்படாமல், உன்னுடைய மும்மடிப்பான பாதுகாப்பில் வாழ்வதாக இருக்கட்டும்” என்று வேண்டுகிறோம். பிறகு, பல சந்தங்கள், அவற்றின் பெயர்கள், அவற்றின் வகைகள், அவற்றின் பெருமைகள், அவற்றின் பயன்பாடுகள் என்று விரிவாக எடுத்துரைக்கப்படுகிறது. ஒவ்வொரு திசைக்கும், அதற்குரிய தெய்வங்கள், அவர்களின் ரதசாரதிகள், ரதபடைகள், அப்பசரஸ்கள், ஆயுதங்கள், அஸ்திரங்கள், அவற்றின் பாதுகாப்பும், அருளும் வேண்டப்படுகிறது. யாரை நாம் வெறுக்கிறோமோ, யார் நம்மை வெறுக்கிறார்களோ, அவர்களை அவற்றின் வாயிலில் இடுகிறோம் என்று கூறப்படுகிறது. அக்னி விண்ணின் கிரீடம், உச்சி, பூமியின் அதிபதி; நீர் விதைகளை உந்துபவர். இந்த அக்னி ஆயிரம் பலத்தின் அதிபதி, நூறு செல்வத்தின் அதிபதி; ஞானிகளின், நிதிகளின் கிரீடம். அக்னியே, அதர்வன் உன்னை தாமரை மலரில் இருந்து அரைத்தெடுத்தான்; நீயே எல்லா படைப்புகளின் தலைவன். யாகத்தின் தலைவரும், உலகத்தின் அதிபதியும் நீயே; நல்ல தோழர்களுடன் சேரும் இடத்தில், நீ உன் தலைவனை விண்ணில் வைத்தாய், உன் நாவை அர்ப்பணிப்புகளுக்கான வாயிலாக மாற்றினாய், ஒளியுடன் பிரகாசிக்கிறாய். அக்னி, மக்கள் இடையே தீப்பந்தமாக எழுந்து, காலை நேரத்தில் தன் கன்றை நோக்கி விரியும் பசு போல, ஒளிக்கதிர்கள் விண்ணை நோக்கி விரைகின்றன. புத்திசாலி, தூயவன், வலிமைமிக்கவன், புகழுக்குரியவன் ஆகிய அக்னிக்காக நாம் மிகுந்த மரியாதையுடன் பாடல் அர்ப்பணிக்கிறோம்; அது விண்ணில் பொன்னான அலங்காரம் போல விரிந்து பிரகாசிக்கிறது. படைப்பாளர்களில் முதன்மையான ஹோதா, யாகத்திற்கு மிகவும் பொருத்தமானவன், புனிதமானவன், ப்ருகுக்கள் பாவம் இல்லாதவர்கள் காட்டில் கண்டுபிடித்த பெருமைமிக்கவன், ஒவ்வொரு குலத்திற்கும் பிரகாசமிக்கவன். மக்கள் பாதுகாவலனாகவும், புதிய வளத்திற்கு திறமையானவனாகவும், நெய் பூசப்பட்ட முகத்துடன், பரந்து, விண்ணைத் தொடும் முகத்துடன், பாரதர்களுக்காக தூய்மையுடன் பிரகாசிக்கிறான். இவ்வாறு, இந்த வேதப் பகுதி, உலகம், தெய்வங்கள், யாகம், சந்தங்கள், காலங்கள், உயிர்கள், செல்வம், அக்னியின் பெருமை ஆகிய அனைத்தையும் ஒருங்கிணைத்து, மிகுந்த பக்தி, மரியாதையுடன் எடுத்துரைக்கிறது.