याज्ञस्य महिमा एवं प्रवहति। अहं पृथिवीं च इन्द्रं च, अन्तरिक्षं च इन्द्रं च, द्यां च इन्द्रं च, ऋतून् च इन्द्रं च, नक्षत्राणि च इन्द्रं च, दिशः च इन्द्रं च याज्ञेन साधयामि। सोमदण्डः, रश्मिः, अप्रमेयः, प्रभुः, मंदस्वरः, अन्तर्यामी, इन्द्रवायुहोमः, मैत्रावरुणः, अश्विनौ, प्रतिप्रस्थानं, शुक्रम्, मन्थी च याज्ञेन साध्यन्ते। अग्रयणम्, वैश्वदेवम्, ध्रुवम्, वैश्वानरः, इन्द्राग्नी, महावैश्वदेवम्, मरुत्वतीयं, निष्कैवल्यं, सावित्रम्, सारस्वतम्, पत्नीवतं, हारियोजनं च याज्ञेन साधयामि। याज्ञस्य पात्राणि, कुसुम्भानि, वायव्यपात्राणि, द्रोणकलशः, पेषणशिलाः, अधिषवणम्, प्रवाहणम्, आधवनियम्, वेदीः, दर्भाः, अवभृथम्, स्वगाक्रिया च याज्ञेन साध्यन्ते। अग्निः, घर्मः, अर्कः, सूर्यः, प्राणः, अश्वमेधः, पृथिवी, अदितिः, दितिः, द्युः, अङ्गुल्यः, शाक्वरीशः, दिशः च याज्ञेन साध्यन्ते। व्रतम्, ऋतवः, तपः, संवत्सरः, अहोरात्रः, उर्वष्टिहि बृहद्रथन्तरश्च याज्ञेन साध्यन्ते। एकः, त्रयः, त्रयः, पञ्च, पञ्च, सप्त, सप्त, नव, नव, एकादश, एकादश, त्रयोदश, त्रयोदश, पञ्चदश, पञ्चदश, सप्तदश, सप्तदश, नवदश, नवदश, एकविंशति, एकविंशति, त्रयविंशति, त्रयविंशति, पञ्चविंशति, पञ्चविंशति, सप्तविंशति, सप्तविंशति, नवविंशति, नवविंशति, एकत्रिंशत्, एकत्रिंशत्, त्रयत्रिंशत्, त्रयत्रिंशत्—एते सर्वे याज्ञेन साध्यन्ते। चत्वारः, अष्ट, अष्ट, द्वादश, द्वादश, षोडश, षोडश, विंशति, विंशति, चतुर्विंशति, चतुर्विंशति, अष्टाविंशति, अष्टाविंशति, द्वात्रिंशत्, द्वात्रिंशत्, षट्त्रिंशत्, षट्त्रिंशत्, चत्वारिंशत्, चत्वारिंशत्, चतुश्चत्वारिंशत्, चतुश्चत्वारिंशत्, अष्टचत्वारिंशत्, अष्टचत्वारिंशत्—एते याज्ञेन साध्यन्ते। त्रिवर्षीयं नरं नारीं द्विवर्षीयं नरं नारीं पञ्चवर्षीयं नरं नारीं त्रिगर्भं नरं नारीं चतुर्वर्षीयं नरं नारीं याज्ञेन सिद्धयामि। षड्वर्षीयं नरं नारीं, वृषभं, गौः, रक्षः, योक्यः, दुग्धा गौः—एते याज्ञेन सिद्धयन्ति। बलस्य हविः, वृद्ध्याः हविः, प्रजननस्य हविः, यज्ञस्य हविः, धनस्य हविः, दिवसः अधिपतेः हविः, दिवसः हविः, निर्दोषस्य हविः, निर्दोषस्य हविः, संहारकस्य हविः, संहारकस्य हविः, समाप्तिकर्तुः हविः, समाप्तेः हविः, सतत्त्वस्य अधिपतेः हविः, लोकस्य अधिपतेः हविः, अधिपतेः हविः, प्रजापतेः अधिपतेः हविः। एष ते रथः, हे मित्र, यः मार्गदर्शकः च नियामकः; बलाय, वर्षाय, प्रजननाय, अधिपत्याय त्वां समर्पयामि। याज्ञेन प्राणः, याज्ञेन श्वासः, याज्ञेन दृष्टिः, याज्ञेन श्रवणम्, याज्ञेन वाक्, याज्ञेन मनः, याज्ञेन आत्मा, याज्ञेन ब्रह्म, याज्ञेन तेजः, याज्ञेन स्वर्गः, याज्ञेन पृष्ठम्, याज्ञेन यज्ञः—एते साध्यन्ते। स्तोत्रम्, यजुः, ऋक्, साम, बृहद्, रथन्तरम् च उपस्थितम्। देवाः स्वर्गं प्राप्तवन्तः; वयम् अमृतत्वं प्राप्तवन्तः; प्रजापतेः पुत्राः अभवत्। स्वाहा! बलस्य प्रेरणया, वयं पृथिवीं मातरं अदितिं नाम्ना वचोभिः संबोधयामः। यस्याम् सर्वं जगत्, सर्वाणि भूतानि तिष्ठन्ति; सविता देवः तस्यां धर्मं अस्माकं स्थापयतु। सर्वे मरुतः, सर्वे सहायः, सर्वे ज्वलिताः अग्नयः, सर्वे देवाः अद्य अस्मान् सहायेन आगच्छन्तु; सर्वं धनं, सर्वं बलं अस्माकं स्यात्। सप्त क्षेत्रेभ्यः, चतुर्दिक्भ्यः बलं आगच्छतु; बलं सर्वैः देवैः सह अस्माकं धनं ददातु। अद्य बलं अस्मान् उदारं ददाति; बलं देवैः ऋतुभिः सह हविः व्यवस्थयति। बलं हि सर्वान् वीरान् उत्पादितम्; अहं बलस्य अधिपतिः सर्वदिशः जयामि। बलं पुरतः, मध्ये च; बलं देवान् हविः द्वारा वर्धयति। बलं हि सर्वान् वीरान् कृतम्; अहं सर्वदिशः बलस्य अधिपतिः भवामि। अहं पृथिव्याः क्षीरं सम्योजयामि, आपः, ओषधयः च सम्योजयामि। बलं मे अस्तु, हे अग्ने। पृथिव्याम् क्षीरम्, ओषधिषु क्षीरम्, दिवि च अन्तरिक्षे क्षीरम्, दिशः क्षीरयुक्ताः मे स्युः। दिव्यस्य सवितुः प्रेरणया, अश्विनोः भुजाभ्याम्, पूष्णः हस्ताभ्याम्, सरस्वत्याः मार्गदर्शनेन, अग्नेः अधिपत्येन त्वां अभिषिञ्चामि। अग्निः, यस्य आवासः सत्यम्, क्षेत्रम् सत्यम्; गन्धर्वः, यस्य ओषधयः, आपः च 'रमणीय' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। सूर्यः, सर्वैः गीतैः संयुक्तः; गन्धर्वः, यस्य रश्मयः, आपः च 'जीवन' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। सुषुम्णः, सूर्यरश्मिः, चन्द्रः, गन्धर्वः, यस्य ताराः, आपः च 'शुभ्र' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। ईषिरः, सर्वव्यापी वायुः, गन्धर्वः, यस्य आपः 'पोषण' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। भुज्युः, गरुडः, यज्ञः, गन्धर्वः, यस्य दानानि, आपः च 'स्तोत्र' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। प्रजापतिः, सर्वसृष्टा, मनः, गन्धर्वः, यस्य स्तोत्राणि, गीतानि च 'हविः' नाम्ना। सः अस्माकं ब्रह्मणः, बलस्य रक्षां करोतु। तस्मै स्वाहा; संवरणेभ्यः स्वाहा। हे लोकाधिपते, हे प्रजाधिपते, यस्य निवासः ऊर्ध्वे, यस्य शक्तिः अत्र—अस्य ब्राह्मणस्य, अस्य क्षत्रियस्य महत् रक्षां ददातु। स्वाहा। त्वं समुद्रः, त्वं द्युः, त्वं स्रष्टा, शुभदा, हर्षदा—माम् नय। स्वाहा। त्वं वायुः, मरुतां समूहः, शुभदा, हर्षदा—माम् नय। स्वाहा। त्वं सहायः, शुभदा, हर्षदा—माम् नय। स्वाहा। हे अग्ने, ते रश्मयः सूर्ये याः व्याप्ताः—तेषां सर्वेषां ज्योतिषां द्वारा अद्य अस्मान् तेजस्विनः कुरु। हे देवाः, ते ज्योतिषः सूर्ये, गोषु, अश्वेषु—इन्द्राग्नी, तैः सर्वैः ज्योतिषः अस्मान् तेजस्विनः कुरुतं, हे बृहस्पते। ब्राह्मणेषु तेजः ददातु, राज्ञः मध्ये तेजः ददातु; जनानां मध्ये तेजः ददातु, शूद्रेषु तेजः स्थापयतु, मयि तेजः तेजसा सह स्थापयतु। अहं त्वां उपगच्छामि, ब्रह्मणा पूज्ये, यजमानः त्वां हविः द्वारा पूजयति; अत्र सजगः भव, हे वरुण, कोपं विना, विशालमना, अस्माकं प्राणं मा हर। सुवर्णमयं तापम्, स्वाहा। सुवर्णमयं सूर्यः, स्वाहा। सुवर्णमयं तेजः, स्वाहा। सुवर्णमयं ज्योतिः, स्वाहा। सुवर्णमयं सूर्यः, स्वाहा। अहं अग्निं बलं घृतं च संयोजयामि, दिव्यं, पंखिनं, महाबलम्; तेन तेजोभुवनं गच्छेम, परमं स्वर्गं आरोहाम। एते तव द्वे पंखे, हे अग्ने, नित्यं, उड्डयमानं, येन असुरान् दूरं करोति—ताभ्याम् वयं पुण्यलोकं गच्छेम, यत्र प्राचीनाः, आद्याः ऋषयः गतवन्तः। इन्दुः, दक्षः, श्येनः, धर्मः, सुवर्णपंखी, पक्षी, महाबलः—महामन्दिरे स्थितः; तुभ्यं नमः, मा हिंसीः। त्वं दिवः शिरः, पृथिव्याः नाभिः, आपः ओषधीनां बलम्; विश्वं शरणम्, विस्तीर्णम्, पथः नमः। त्वं सर्वेषां शिरसि स्थितः, समुद्रे प्रतिष्ठितः; तव हृदयं आपः, तव जीवनं आपः, त्वं समुद्रं विदारयसि; दिवः, वर्षात्, अन्तरिक्षात्, पृथिव्याः—वर्षं अस्माकं ददातु। यज्ञः, यः भ्रुगुभिः वसुभिः अनुगृहीतः; तेन वयं प्रियस्य धनं प्राप्तुम् इच्छामः। काम्यः अग्निः, आहूतः, अस्मान् पोषयतु; काम्यं हविः प्रियं भवतु; देवेषु नमः।