समिद्भिः शान्तं हविर्यज्ञाय समर्प्यते। चतुर्थं यज्ञं तत्र हविः प्रवर्तते, यत्र वाक् चाशिषश्च सौम्यानि भूयासुः। तत्र सविता हिरण्यकेशः सूर्यरश्मिः पूर्वतोदयति, सदा प्रकाशमानः। तस्य गत्याः पृष्ठतः पूषा सर्वं जानन्, सर्वं पश्यन्, सर्वलोकान् रक्षन् प्रस्थितः। स एव मध्ये दिवः स्थित्वा, भूमिमन्तरिक्षं च पूर्णयन्, सर्वाणि वस्तूनि सर्पिष्मन्तं तेजसा पश्यति, पूर्वप्रभया चोत्तरप्रभया च मध्ये विराजते। स बलवान्, सागरः, अरुणः, श्येनः, पूर्वपितुः गर्भं प्रविष्टः। दिवः मध्ये स्थितः, चित्रशिलायां निहितः, दिशामन्तानि रक्षन् त्रैधातुं पदा विचरति। सर्वे स्तोत्राणि तमिन्द्रं, यस्य क्षेत्रं सागरः, स्तुवन्ति। स श्रेष्ठः सारथिः, सतां मध्ये, स पुरस्काराणां नाथः, अधिपतिः। देवानां आह्वानं यज्ञाय प्रवर्तताम्, अनुग्रहस्य आह्वानं यज्ञाय प्रवर्तताम्। अग्निर्देवो देवेषु यज्ञे प्रवर्तताम्। उत्तानहस्तेन तेजः मूलं गृहीत्वा, अधो हस्तेन मे स्पर्धिनः इन्द्रः निपातयतु। देवाः मन्त्रोक्त्या उभयग्रहं वृद्धयामासुः; ततः, हे इन्द्राग्नि, मम शत्रून्, द्विषतः, विखण्डयतम्। अग्निना सह स्वर्गं गच्छ, हस्ताभ्यां वहन्; दिवः पृष्ठं प्राप्त्वा, देवैः सह ज्योतिषि गच्छ। पूर्वदिशं प्रति, हे प्राज्ञ, अग्नेरग्रे अग्निरिव स्थास्यसि; सर्वासु दिशासु दीप्तमानः, तेजसा विस्तारय, द्विपदां चतुष्पदां च बलं दत्त। पृथिव्याः समारुह्य अन्तरिक्षं प्राप्तवान्, अन्तरिक्षात् दिवं समारुह्य, दिवः शिखरात् दिव्यं ज्योतिः प्राप्तवान्। ये ज्योतिः गच्छन्ति, ते न पुनरवलोकयन्ति; ते दिवं पृथिवीं च आरोहन्ति, ये सर्वं यज्ञं विस्तारयन्ति, ते प्राज्ञाः। अग्निर्देवपूजकानां मध्ये अग्रणीः, देवमानुषाणां चक्षुः; ये यजमानाः भृगुभिः सह, ते शुभेन ज्योतिषा यान्तु। रात्रिः उषश्च, रूपे भिन्नाः, चित्तेन एकत्वेन, एकं पुत्रं पालयतः। दिवा पृथिवी च, हिरण्यवर्णः, मध्ये विराजते; देवाः धनदाः अग्निं धारयन्ति। हे अग्ने, सहस्राक्ष, शतशिराः, शतं श्वासाः, सहस्रं प्राणाः। त्वं सहस्रवित्तः अधिपः। त्वां बलाय यजामः स्वाहा। त्वं शोभनपक्षः गरुत्मान्, पृथिव्याः पृष्ठे स्थित्वा, अन्तरिक्षं तेजसा पूरय; दिवं प्रकाशेन दीपय, तेजसा दिशः स्थापय। समिद्धेन अग्ने, शोभनरूप, यथोचिते अग्रे उपविश; अस्मिन्स्थाने, परे च, सर्वे देवाः, यजमानश्च, उपविशन्तु। सवितुः शुभां प्रीतिं वृणे, काम्यां, विश्वमङ्गलां, या कण्वेन महती गोः सहस्रधारया दुग्धा। अग्ने, तव उत्तमे जन्मनि स्तोत्रैः यजामहे; अधरे चासनस्थाने। यस्मिन्गर्भे जातः, तत्र त्वां यजामः; प्रज्वलिते त्वयि हविः समर्प्यते। दीप्त्याः, अग्ने, अस्मान् पुरस्तात् प्रकाशय, अव्ययेन युवन्वीर्येण। तव पुरस्काराः सदा आगच्छन्ति। अग्ने, अद्य स्तोत्रैः तव सहाय्येन तं शीघ्रं अश्वं, तं प्राज्ञं, शुभं बलं प्राप्नुयाम। मनसा सर्पिषा च विवेकं जुहोमि; यथा देवाः, धर्मिष्ठाः, ऋतस्य धारकाः, अत्र आगच्छन्। सर्वभूताधिपाय, विश्वसृजे, एष हविः सर्वकामाय जुहोमि। सप्त तव समिद्धयः, अग्ने, सप्त जिह्वाः, सप्त ऋषयः, सप्त प्रियाणि वेश्मानि। सप्त होतारः, सप्तधा त्वां यजन्ति; सप्त गर्भान् घृतैः पूरय। स्वाहा। प्रकाशः, चित्रः, सत्यः, तेजस्वी, दिव्यः, ऋतस्य रक्षकः, महान्तः। एवं, भिन्नाः, तुल्याः, अनुरूपाः; मिताः, सुविमिताः, संयुक्ताः। ऋतं, सत्यं, स्थाणुः, धारकः; धाता, विधाता, पोषकाः। ऋतेन जयति, सत्येन जयति, संग्रामे जयति, शुभसेनः; सीम्नि मित्रः, दूरे अमित्रः, गणः। एवं ये, ये च तद्वन्तः, ये च तद्वन्तः, ये च अनुरूपाः—ते आगच्छन्तु। ये मिताः, सुविमिताश्च, मरुतः, बलवंतः, अद्य यज्ञे सन्निधत्ताम्। धनवन्तः, भक्ष्यः, दाहकः, गार्हपत्यः; क्रीडनः, शाखिनः, प्रेरकः। उग्रः, घोरः, कृष्णः, कम्पकः; बलवान्, प्रहारकः, क्षिप्रः—स्वाहा। यथा मरुत्गणाः इन्द्रं अनुययुः, एवं दिव्यमानुषगणाः अयं यजमानं अनुयान्तु। एष, अग्ने, पुष्टं स्तनं पिब, यः शरीरमध्यस्थः, पूर्णः। मधुमतीं प्रवाहिनीं, सागरासनां, गृहाण, प्रविश च। घृतं जातम्, घृतं गर्भः, घृते प्रतिष्ठितम्, घृतं वासः। क्रमशः आनय, हृष्य; वृषन्, स्वाहाकृतं हविः वह। सागरात् मधुरतरंगः उत्पन्नः; सूक्ष्मतया अमृतं संगृहीतम्। गुह्यं घृतस्य नाम, या वर्तते—जिह्वा देवानां नाभिः, अमृतस्य मध्ये। घृतस्य नाम वदामः; अत्र यज्ञे श्रद्धया धारयामः। प्रेरितः होताः स्तोत्रं शृणोति; एष चतुर्ह्रदः वृषा अवतीर्णः। चत्वारि शृंगाणि, त्रयो पादा, द्वे शिरसी, सप्त हस्ताः। त्रिधा बद्धः वृषा नर्दति; महादेवः मर्त्येषु प्रविष्टः। देवाः घृतं गोषु गुह्यं न्यविन्दन्, त्रिधा विततम्, हस्तैः गुह्यं। इन्द्रः एकं सृजति, सूर्यः एकं, तृतीयं वेनः स्वबलात् पिण्डयति। एते प्रवाहाः हृदयात्, सागरात्, शतशः प्रवर्तन्ते, शत्रुणा अचिह्न्याः। अहं घृतस्य प्रवाहान् पश्यामि; तेषु मध्ये काञ्चनवल्ली अस्ति। ते नद्यः इव संसरन्ति, गावः इव, हृदयमनोः शुद्धाः। एते घृतप्रवाहाः शीघ्रं धावन्ति, मृगाः इव त्वरितबाणकामिनः। नदीनां गर्जितं यथा, वायुवत् शीघ्राः, बलवन्तः पतन्ति। घृतस्य प्रवाहाः, रक्ताश्व इव, विघ्नं भिन्दन्ति, तरंगैः पूर्यमाणाः। ते समं प्रवहन्ति, अलंकृताः स्त्रियः इव, शोभनाः, स्मयमानाः अग्निं प्रति। घृतस्य प्रवाहाः हवींषि सन्ति, ज्वलितं वह्निं पोषयन्ति; जातवेदाः तद् ग्राह्यं प्रीणाति।