भूमिः छन्दः। अन्तरिक्षम् छन्दः। द्यौः छन्दः। संवत्सरः छन्दः। नक्षत्राणि छन्दः। वाक् छन्दः। मनः छन्दः। कृषिः छन्दः। हिरण्यम् छन्दः। गौः छन्दः। अजः छन्दः। अश्वः छन्दः। एतेषां सर्वेषां छन्दः स्वरूपम् अस्ति। तेषां देवताः अपि बहवः—अग्निः देवता, वायुः देवता, सूर्यः देवता, चन्द्रमाः देवता, वसवः देवताः, रुद्राः देवताः, आदित्याः देवताः, मरुतः देवताः, सर्वे देवाः देवताः, बृहस्पतिः देवता, इन्द्रः देवता, वरुणः देवता। त्वं शिरः, अधिपः, स्थिरः आधारः, धारकः, भूमिः। आयुषः, तेजसः, कृषे, श्रेयसे, त्वाम् अहम् अभिषिञ्चामि। त्वं नियन्ता, अधिपः, संयन्ता, स्थिरः, आधारः। पोषाय, वीर्याय, धनाय, समृद्धये, त्वाम् अभिषिञ्चामि। विश्वं पूरय, शून्यं पूरय, स्थिरः उपविश। इन्द्रः च अग्निः, बृहस्पतिः, त्वाम् अस्मिन गर्भे स्थापितवन्तः। प्रिष्ण्याः गावः तस्य सोमं पचन्ति, दुहन्त्यः। देवतानां जन्मनि, त्रिषु दिवः प्रकाशेषु कुलानि। सर्वाः वाचः इन्द्रं महयन्ति, सागरस्य क्षेत्रे, रथेषु श्रेष्ठः, सत्यं पुरस्काराणां स्वामी। तीक्ष्णत्वं त्रिधा अस्ति। दीप्तिः पञ्चदशधा। द्यौः सप्तदशधा। आधारः एकविंशतिधा। विस्रावः अष्टादशधा। तापः एकोनविंशतिधा। प्रतिनिवृत्तिः षड्विंशतिधा। प्रभा द्वाविंशतिधा। संग्रहः त्रयोविंशतिधा। गर्भः चतुर्विंशतिधा। गर्भाणि पञ्चविंशतिधा। वीर्यं एकोनचत्वारिंशतिधा। इच्छाः एकत्रिंशतिधा। प्रतिष्ठा त्रयस्त्रिंशतिधा। ब्रध्नस्य विस्तारः चतुस्त्रिंशतिधा। शिखरम् षड्विंशतिधा। प्रवर्तनम् अष्टचत्वारिंशतिधा। धारकः चतुर्धा। त्वं अग्नेः अंशः, दीक्षायाः अधिपत्यं, ब्रह्मणः स्पर्शः, त्रिच्छन्दः। त्वं इन्द्रस्य अंशः, विष्णोः अधिपत्यं, राज्ञः स्पर्शः, पञ्चदशच्छन्दः। त्वं पुरुषर्षभस्य अंशः, धारकस्य अधिपत्यं, जनकस्य स्पर्शः, सप्तदशच्छन्दः। त्वं मित्रस्य अंशः, वरुणस्य अधिपत्यं, दिवः वर्षा, वायोः स्पर्शः, एकविंशच्छन्दः। त्वं वसूनां अंशः, रुद्राणां अधिपत्यं, चतुष्पदां स्पर्शः, चतुर्विंशच्छन्दः। त्वं आदित्यस्य अंशः, मरुतां अधिपत्यं, गर्भाणां स्पर्शः, पञ्चविंशच्छन्दः। त्वं अदितेः अंशः, पूष्णः अधिपत्यं, वीर्यस्य स्पर्शः, एकोनचत्वारिंशच्छन्दः। त्वं सवितुः अंशः, बृहस्पतेः अधिपत्यं, दिशां स्पर्शः, चतुच्छन्दः। त्वं यवस्य अंशः, अयवस्य अधिपत्यं, प्रजायाः स्पर्शः, चतुश्चत्वारिंशच्छन्दः। त्वं ऋभूणां अंशः, सर्वदेवानां अधिपत्यं, भूतानां स्पर्शः, त्रयस्त्रिंशच्छन्दः। सहः सहस्यः, शिशिरौ ऋतू, त्वं अग्नेः अन्तः आलिङ्गनम्। द्यौः च भूमिः, आपः च ओषधयः, अग्नयः पृथक्, सर्वे सन्नद्धाः, महता श्रद्धया, व्रतेषु स्थिराः, सन्नद्धाः भवन्तु। अग्नयः ये दिवि भूमौ च संयुक्ताः, शिशिरौ ऋतू, सन्नद्धौ, देवाः इन्द्ररूपेण प्रविशन्तु। तया दिव्यत्वेन, अंगिरः, स्थिरः उपविश। एकेन स्तोत्रेण प्रजा अधीयन्ते; प्रजापतिः अधिपतिः। त्रिभिः स्तोत्रैः ब्रह्म निर्मीयते; बृहस्पतिः अधिपतिः। पञ्चभिः स्तोत्रैः भूतानि निर्मीयन्ते; भूतपः अधिपतिः। सप्तभिः स्तोत्रैः सप्तर्षयः निर्मीयन्ते; धारकस्य अधिपतिः। नवभिः स्तोत्रैः पितरः निर्मीयन्ते; अदितिः अधिपत्नी। एकादशभिः स्तोत्रैः ऋतवः निर्मीयन्ते; ऋतुपतयः अधिपतयः। त्रयोदशभिः स्तोत्रैः मासाः निर्मीयन्ते; संवत्सरः अधिपतिः। पञ्चदशभिः स्तोत्रैः राज्यम् निर्मीयते; इन्द्रः अधिपतिः। सप्तदशभिः स्तोत्रैः पशवः निर्मीयन्ते; बृहस्पतिः अधिपतिः। एकोनविंशतिभिः स्तोत्रैः शूद्रः आर्यः च निर्मीयते; अहः रात्रिः अधिपत्नी। एकविंशतिभिः स्तोत्रैः एकपादाः पशवः निर्मीयन्ते; वरुणः अधिपतिः। त्रयोविंशतिभिः स्तोत्रैः लघुपशवः निर्मीयन्ते; पूष्णः अधिपतिः। पञ्चविंशतिभिः स्तोत्रैः वन्यपशवः निर्मीयन्ते; वायुः अधिपतिः। सप्तविंशतिभिः स्तोत्रैः द्यौः भूमिः विस्तारिते; वसवः, रुद्राः, आदित्याः क्रमशः; ते अधिपतयः। एकोनत्रिंशतिभिः स्तोत्रैः वृक्षाः निर्मीयन्ते; सोमः अधिपतिः। एकत्रिंशतिभिः स्तोत्रैः प्रजा निर्मीयन्ते; यवः अयवः अधिपतयः। त्रयस्त्रिंशतिभिः स्तोत्रैः भूतानि पुष्यन्ति; प्रजापतिः परमः अधिपतिः। विश्वं पूरय, शून्यं पूरय, स्थिरः उपविश; इन्द्रः अग्निः बृहस्पतिः त्वाम् अस्मिन गर्भे स्थापितवन्तः। प्रिष्ण्याः गावः तस्य सोमं पचन्ति। देवतानां जन्मनि, त्रिषु दिवः प्रकाशेषु कुलानि। सर्वाः वाचः इन्द्रं महयन्ति, सागरस्य क्षेत्रे, रथेषु श्रेष्ठः, सत्यं पुरस्काराणां स्वामी। अग्ने! ये अस्माकं प्रतिस्पर्धकाः जाताः, तान् दूरं कुरु; जातवेदः! ये अजाताः, तान् अपि दूरं कुरु। सुमधुरं वद; अविहिंस्यम् अस्मान् कुरु; त्रिधा रक्षिते तव आश्रमे वसामः। बलात् दूरं कुरु प्रतिस्पर्धकान्, जातवेदः! अजातान् अपि दूरं कुरु। सुमनसः वद; अस्मान् कुरु; प्रतिस्पर्धकान् दूरं कुरु। षोडशच्छन्दः वीर्यं च धनम्। चतुश्चत्वारिंशच्छन्दः तेजः च धनम्। अग्नेः मलम् एतत्, नाम आपः। सर्वे देवाः त्वां स्तुवन्तु। घृतार्चः! स्तोत्रस्य पृष्ठे उपविष्टः, यजमानाय प्रजां च धनं च दत्तु। एवा छन्दः; वरिवः छन्दः; शम्भुः छन्दः; परिभूः छन्दः; आच्छः छन्दः; मनः छन्दः; व्यचः छन्दः; सिन्धुः छन्दः; समुद्रः छन्दः; शरीरः छन्दः; ककुप् छन्दः; त्रिककुप् छन्दः; काव्यः छन्दः; अङ्कुपः छन्दः; अक्षरपङ्क्तिः छन्दः; पदपङ्क्तिः छन्दः; विस्तारपङ्क्तिः छन्दः; क्षुरो भ्राजः छन्दः। आच्छः छन्दः; प्रच्छः छन्दः; संयच् छन्दः; व्यच् छन्दः; बृहच् छन्दः; रथन्तरः छन्दः; निकायः छन्दः; विवधः छन्दः; गिरः छन्दः; भ्राजः छन्दः; संस्तुप् छन्दः; अनुष्टुप् छन्दः; एवा छन्दः; वरिवः छन्दः; वयः छन्दः; वयस्कृच् छन्दः; विष्पर्धा छन्दः; विशालः छन्दः; छदिः छन्दः; दूरोहणः छन्दः; तन्द्रा छन्दः; अङ्काङ्कः छन्दः। रश्मिना सत्यं सत्याय प्रेरय; निर्यातेन धर्मं धर्माय प्रेरय; अनुयातेन दिवं दिव्याय प्रेरय; संबंधेन च मध्येन, मध्यं मध्याय प्रेरय; प्रतिरोधेन च भूमिना, भूमिं भूम्यै प्रेरय; आधारस्य च वर्षेण, वर्षं वर्षाय प्रेरय; दिवसस्य विस्तारम्, दिवसं दिवसाय प्रेरय; रात्रेः अनुयातेन, रात्रिं रात्र्यै प्रेरय; तीक्ष्णेन, वस्तूनि वस्तुभ्यः प्रेरय; चिह्नेन च आदित्यैः, आदित्याः आदित्येभ्यः प्रेरय। सूत्रेण च समृद्ध्या, समृद्धिं समृद्ध्यै प्रेरय; गत्याः श्रवणेन, श्रवणं श्रवणाय प्रेरय; सहायेन च ओषधिभिः, ओषधिं ओषधिभ्यः प्रेरय; उत्तमेन च शरीरैः, शरीरं शरीराय प्रेरय; आयुः प्राप्त्या च विद्या, विद्यां विद्याय प्रेरय; विजये च दीप्त्या, दीप्तिं दीप्त्यै प्रेरय। त्वं प्रथमः पादः; प्रथमाय पादाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं अनुगः पादः; अनुगाय पादाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं सम्पूर्णः पादः; सम्पूर्णाय पादाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं तेजः; तेजसे त्वाम् स्थापयामि। त्वं त्रिधा; त्रिधाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं वृद्धिः; वृद्ध्यै त्वाम् स्थापयामि। त्वं विस्तारः; विस्ताराय त्वाम् स्थापयामि। त्वं संयुक्तः; संयुत्यै त्वाम् स्थापयामि। त्वं अभिवृद्धिः; अभिवृद्ध्यै त्वाम् स्थापयामि। त्वं पथः; पथाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं आरोहः; आरोहाय त्वाम् स्थापयामि। त्वं गमनम्; गमनाय त्वाम् स्थापयामि। वीर्यं वीर्याय प्रेरय, प्रभो। त्वं राजन्, पूर्वदिक्; वसवः तव देवताः, अधिपतयः; अग्निः शस्त्राणां नेता, आधारः; त्रिच्छन्दः स्तोत्रम् भूमौ विश्राम्यतु; घृतम् स्तोत्रम् अविचलम् आधारयतु; रथन्तरः सामन् अन्तरिक्षे स्थापयतु; ऋषयः, देवेषु प्रथमजाः, दिवि त्वां विस्तारयन्तु, मानेन महिमा च; धारकः च अधिपतिः, सर्वे समागताः, यजमानं दिवः शिखरे, दिव्ये लोके, उपविशतु। त्वं विराज्, दक्षिणदिक्; रुद्राः तव देवताः, अधिपतयः; इन्द्रः शस्त्राणां नेता, आधारः; पञ्चदशच्छन्दः स्तोत्रम् भूमौ विश्राम्यतु; प्रौगः स्तोत्रम् अविचलम् आधारयतु; बृहद् सामन् अन्तरिक्षे स्थापयतु; ऋषयः, देवेषु प्रथमजाः, दिवि त्वां विस्तारयन्तु, मानेन महिमा च; धारकः च अधिपतिः, सर्वे समागताः, यजमानं दिवः शिखरे, दिव्ये लोके, उपविशतु। त्वं सम्राज्, पश्चिमदिक्; आदित्याः तव देवताः, अधिपतयः; वरुणः शस्त्राणां नेता, आधारः; सप्तदशच्छन्दः स्तोत्रम् भूमौ विश्राम्यतु; मरुत्वती स्तोत्रम् अविचलम् आधारयतु; वैरूपः सामन् अन्तरिक्षे स्थापयतु; ऋषयः, देवेषु प्रथमजाः, दिवि त्वां विस्तारयन्तु, मानेन महिमा च; धारकः च अधिपतिः, सर्वे समागताः, यजमानं दिवः शिखरे, दिव्ये लोके, उपविशतु। त्वं स्वराज्, उत्तरदिक्; मरुतः तव देवताः, अधिपतयः; सोमः शस्त्राणां नेता, आधारः; एकविंशच्छन्दः स्तोत्रम् भूमौ विश्राम्यतु; निष्केवल्यः स्तोत्रम् अविचलम् आधारयतु; वैराजः सामन् अन्तरिक्षे स्थापयतु; ऋषयः, देवेषु प्रथमजाः, दिवि त्वां विस्तारयन्तु, मानेन महिमा च; धारकः च अधिपतिः, सर्वे समागताः, यजमानं दिवः शिखरे, दिव्ये लोके, उपविशतु। त्वं अधिपत्नि, महादिक्; सर्वे देवाः तव देवताः, अधिपतयः; बृहस्पतिः शस्त्राणां नेता, आधारः; त्रयस्त्रिंशच्छन्दः स्तोत्रम् भूमौ विश्राम्यतु; वैश्वदेव अग्निमारुतः स्तोत्रम् अविचलम् आधारयतु; शाक्वरः च रैवतः सामन् अन्तरिक्षे स्थापयतु; ऋषयः, देवेषु प्रथमजाः, दिवि त्वां विस्तारयन्तु, मानेन महिमा च; धारकः च अधिपतिः, सर्वे समागताः, यजमानं दिवः शिखरे, दिव्ये लोके, उपविशतु। एषः पूर्वः—हरिकेशः, सूर्यरश्मिः; रथगृत्सः तस्य सारथिः, रथौजा सेनापतिः। पुण्जिकस्थला क्रतुस्थला अप्सरसे; दङ्क्ष्णवः पशवः; शस्त्रं मानुषम्; हिंसा अस्त्रम्। नमः तेषाम्; तेषां रक्षणम्, अनुकम्पा। यं वयं द्वेष्मः, यः अस्मान् द्वेष्टि, तस्य मुखे स्थापयामः। एषः दक्षिणः—विश्वकर्मा; रथस्वनः सारथिः, रथेचित्रः सेनापतिः। मेनका सहजन्या अप्सरसे; यातुधानः शस्त्रं; रक्षांसि अस्त्राणि। नमः तेषाम्; तेषां रक्षणम्, अनुकम्पा। यं वयं द्वेष्मः, यः अस्मान् द्वेष्टि, तस्य मुखे स्थापयामः। एषः पश्चिमः—विश्वव्यचाः; रथप्रोतः सारथिः, असमरथः सेनापतिः। प्रम्लोचन्ती अनुम्लोचन्ती अप्सरसे; व्याघ्रः शस्त्रं; सर्पाः अस्त्राणि। नमः तेषाम्; तेषां रक्षणम्, अनुकम्पा। यं वयं द्वेष्मः, यः अस्मान् द्वेष्टि, तस्य मुखे स्थापयामः। एषः उत्तरः—संयद्वसुः; तार्क्ष्यः सारथिः, अरिष्टनेमिः सेनापतिः। विश्वाची घृताची अप्सरसे; आपः शस्त्रं; वायुः अस्त्रं। नमः तेषाम्; तेषां रक्षणम्, अनुकम्पा।