अथ सञ्जातायाः कथा आरभ्यते— त्वं अशाढः, दृढः, शत्रून् जयन्, सेनापतीन् जयन्, सहस्रगुणबलसम्पन्नः; त्वया सह अहं विजयं प्राप्नुयाम्। रात्रिः च प्रातः च मधुरे, भूमिः अपि मधुरा; आकाशः, अस्माकं पिता, अस्माकं कृते मधुरः भवतु। वनवृक्षः अस्माकं कृते मधुरः भवतु, सूर्यः अपि मधुरः भवतु; अस्माकं गावः मधुर्येण पूर्णाः सन्तु। त्वं सलिलेषु गम्भीरं प्रतिष्ठा; सूर्यः त्वां न दहतु, न च अग्निः वैश्वानरः; तव सन्ततिः अनवच्छिन्ना भवतु—दैवीवृष्टिः त्वां अनुसरतु। जलस्य अधिपः, इष्टकानां वृषभः, त्रिषु समुद्रेषु, दिवि, मलवस्त्रधारी, पुण्यलोकं प्रविष्टः—यत्र पितरः पूर्वं गताः, तत्र त्वं गच्छ। महद् दिवि पृथिव्या यज्ञं अस्माकं कृते मिमीयातां; तौ अस्मान् समृद्ध्या पोषयेतां। विष्णोः कर्माणि पश्य—यत्र धर्माः प्रकाशन्ते; स इन्द्रस्य योग्यः मित्रः। त्वं स्थिरः, आधारः, आद्यः, जातवेदः; स ज्ञात्वा, गायत्र्या त्रिष्टुभा अनुष्टुभा च देवेषु हविः वहतु। आन्ने, वित्ते, बलं, श्रीं, तेजः, सन्ततौ रमस्व; त्वं स्वामी, स्वाधीनः—सरस्वती च द्वे नद्यः त्वां समृद्ध्या यजतु। अग्ने, तव शुद्धाः अश्वान् युङ्क्ष्व, देव; ते हविः शीघ्रं वहन्ति। अग्ने, देवैः आहूताः अश्वान् युङ्क्ष्व, रथवाहकवत्; प्राचीनः होतृः आसने उपविशतु। नद्यः समं वहन्ति, गावः इव, हृदयमनोमध्यं शुद्धाः; अग्नौ मध्यान्नं, सुवर्णकाण्डं पश्यामि। स्तोत्राय, तेजसे, प्रभाय, ज्योतिषे, त्वं जगतः अश्वः, अग्ने वैश्वानरस्य च, उत्तिष्ठसि। अग्ने, ज्योतिर्मयः, सुवर्णमयः, प्रभायुक्तः, त्वं सहस्रदाता; सहस्राय त्वं। सारं सूर्यबीजे मिश्रय, सहस्रस्य रूपं सर्वरूपं; वीर्येण विस्तारय, न मन्द, शतायुं कुरु। वातस्य गति, वरुणनाभि, शरीरमध्यजः अश्वः, नदीनां पुत्रः, पिङ्गलः, पर्वताधिष्ठितः—अग्ने, तं दिव्ये न हन्याः। अग्निं नित्यं, रक्तं, दीप्तं, प्राचीनं, श्रद्धया स्तौमि; स ऋतुम् पर्वतान् अनुशास्ति, पृथिवीं, अदितिं, तेजस्विनं न हन्याः। त्वष्टुः आच्छादनम्, वरुणनाभि, उच्चस्थाने जातः मेषः; असुरस्य महत् सहस्रगुणमायाः—अग्ने, तां दिव्ये न हन्याः। यो अग्निः अग्नेः जातः, भूमेः तापात् वा, दिवः वा; यस्य सृष्टा सन्ततिं निर्मितवान्—अग्ने, तव अनुग्रहः तं व्याप्नुयात्। देवतानां अद्भुतं मुखं उदितम्, मित्रस्य, वरुणस्य, अग्नेः च नेत्रम्; तेन दिवं, पृथिवीं, अन्तरिक्षं पूर्यते—सूर्यः सर्वस्य चराचरस्य आत्मा। अग्ने, द्विपाद् पशुं न हन्याः, सहस्रनेत्र; स यज्ञाय वृद्धः; यजमानपशुं गृहाण, तेन शरीरमध्यम् उपविश; यं द्वेष्मः, तव ज्वलने गच्छतु, तव ज्वलनः तं गृह्णातु। एकखुरं पशुं न हन्याः, अश्वेषु हृष्यमाणम्; मृष्यमाणं वृषभं त्वां प्रति यामि, तेन शरीरमध्यम् उपविश; यं द्वेष्मः, तव ज्वलने गच्छतु, तव ज्वलनः तं गृह्णातु। एष सहस्रप्रवाहः, शतप्रवाहः, शरीरमध्यम् प्रवहन्, घृतं ददाति—अदिति जनाय; अग्ने, तां दिव्ये न हन्याः; वृषभं त्वां प्रति यामि, तेन शरीरमध्यम् उपविश; यं द्वेष्मः, तव ज्वलने गच्छतु, तव ज्वलनः तं गृह्णातु। एष वरुणनाभिः ऊनयुक्तः, पशूनां चर्म, द्विपाद् चतुष्पाद् च, त्वष्टुः सन्ततेः आद्यः—अग्ने, तं दिव्ये न हन्याः; उष्ट्रं त्वां प्रति यामि, तेन शरीरमध्यम् उपविश; यं द्वेष्मः, तव ज्वलने गच्छतु, तव ज्वलनः तं गृह्णातु। अग्नेः तापात् अजः जातः, स सृष्टारं आदौ अपश्यत्; तेन देवाः दिव्यत्वं प्राप्ताः, तेन ऋत्विजः हविः प्राप्ताः; मृगं त्वां प्रति यामि, तेन शरीरमध्यम् उपविश; यं द्वेष्मः, तव ज्वलने गच्छतु, तव ज्वलनः तं गृह्णातु। त्वं कनिष्ठः, उपासकान् पालय, तेषां वाक्यं शृणु; सन्ततिं च आत्मानं रक्ष। त्वां आपः अन्ते स्थापयामि; आपः मध्ये स्थापयामि; आपः भस्मनि स्थापयामि; आपः ज्योतिषि स्थापयामि; आपः गतौ स्थापयामि; समुद्राधिष्ठाने स्थापयामि; सागराधिष्ठाने स्थापयामि; शरीराधिष्ठाने स्थापयामि; आपः निवासे स्थापयामि; आपः आसने स्थापयामि; आपः अधिष्ठाने स्थापयामि; आपः स्थले स्थापयामि; आपः गर्भे स्थापयामि; आपः मलिनि स्थापयामि; आपः पथे स्थापयामि; गायत्र्या स्थापयामि; त्रिष्टुभा स्थापयामि; जगत्या स्थापयामि; अनुष्टुभा स्थापयामि; पाश्रुणा स्थापयामि। एष पूर्वः, लोकः; तस्य प्राणः लोकस्य प्राणः; वसन्तः प्राणः; गायत्री वसन्तस्य; गायत्री गायत्र्यै; गायत्र्याः उपांशुः; उपांशोः त्रिवृत्; त्रिवृतः रथन्तरम्; वसिष्ठः ऋषिः; त्वया, प्रजापतिना गृहीता, प्राणं सन्ततेः गृह्णामि। एष दक्षिणः, सर्वकर्ता; तस्य मनः सर्वकर्तुः मनः; ग्रीष्मः मनः; त्रिष्टुभ् ग्रीष्मस्य; त्रिष्टुभ् त्रिष्टुभ्यै; त्रिष्टुभः स्वारः; स्वारः अन्तर्यामः; अन्तर्यामः पञ्चदशः; पञ्चदशात् बृहद्; भरद्वाजः ऋषिः; त्वया, प्रजापतिना गृहीता, मनः सन्ततेः गृह्णामि। एष पश्चिमः, सर्वव्यापी; तस्य नेत्रं सर्वव्यापिनो नेत्रम्; वर्षाः नेत्रम्; जगती वर्षस्य; जगती जगत्यै; जगत्याः ऋक्समा; ऋक्समायाः शुक्रः; शुक्रात् सप्तदशः; सप्तदशात् वैरूपः; जमदग्निः ऋषिः; त्वया, प्रजापतिना गृहीता, नेत्रं सन्ततेः गृह्णामि। एष उत्तरतः दिवः; तस्य श्रोत्रम् सौमन्; शरद् श्रोत्रऋतु; अनुष्टुप् शरद्मात्रा; अनुष्टुप् ऐडम्; ऐडम् मन्थनः; मन्थनः एकविंशतिः; एकविंशतेः वैराजः; विश्वामित्रः ऋषिः; त्वया, प्रजापतिना गृहीता, श्रोत्रं जनाय गृह्णामि। एष ऊर्ध्वं चिन्तनम्; वाक् तस्य माता; हेमन्तः वाक् ऋतु; पङ्क्तिः हेमन्तस्य; पङ्क्तिः अन्तेन; अन्तेन आग्रायणम्; आग्रायणात् त्र्युत्त्रिंशत्; त्र्युत्त्रिंशतः शाक्वरः, रैवतः; विश्वकर्मा ऋषिः; त्वया, प्रजापतिना गृहीता, वाक् जनाय गृह्णामि। तव स्थिरा पृथिवी, स्थिरं गर्भम्; त्वं स्थिरः, शुभेन स्थिरगर्भे उपविश; युक्तस्य ध्वजं प्रप्नुहि; अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। ओ गुह्यनिर्मात्र, घृतसमृद्ध, दाता, भूम्याः आसने सुखेन उपविश; रुद्राः वसवः त्वां स्तौ; शुभाय प्रार्थनाः पालय; अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। स्वशक्तिभिः अत्र उपविश, कौशलपितः, देवेषु महदनुग्रहे विजये; पितरं पुत्रेषु यथा, अनुकूलः भव, शरीरं प्रवेशय; अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। त्वं भूम्याः स्नेहः, तव नाम आपः; सर्वे देवाः त्वां स्तौ; स्तोत्रैः स्तुतः, घृतसमृद्ध, अत्र उपविश; सन्ततेन वित्तं यज; अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। आदित्याः, त्वां पृष्ठे उपविशतु; मध्यलोकस्य आधारः, स्तम्भः, दिशां स्वामिनी, लोकतरंगः, आपः बिन्दुः; त्वं विश्वकर्मा, ऋषिः; अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। शुक्रः शुचिः ग्रीष्मऋतू; त्वं अग्नेः आन्तरबन्धः; दिवि पृथिव्यौ सज्जेते, आपः वनस्पतयः सज्जन्ते, अग्नयः पृथक् सज्जन्ते, श्रेष्ठत्वेन दृढव्रतैः; यत्र अग्नयः दिवि पृथिव्योर्योजनम्, ग्रीष्मऋतवः सज्जन्ते, देवाः इन्द्रवत् प्रविशन्ति; तया दिव्यत्वेन, अंगिरः, दृढं उपविश। ऋतुभिः, रूपैः, देवैः, गर्भस्वामिभिः, अग्ने वैश्वानराय, अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। ऋतुभिः, रूपैः, वसुभिः, देवैः, गर्भस्वामिभिः, अग्ने वैश्वानराय, अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। ऋतुभिः, रूपैः, रुद्रैः, देवैः, गर्भस्वामिभिः, अग्ने वैश्वानराय, अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। ऋतुभिः, रूपैः, आदित्यैः, देवैः, गर्भस्वामिभिः, अग्ने वैश्वानराय, अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। ऋतुभिः, रूपैः, सर्वैः देवैः, देवैः, गर्भस्वामिभिः, अग्ने वैश्वानराय, अश्विनौ, ऋत्विजौ, त्वां अत्र उपविशतु। मम प्राणं पालय; मम अपानं पालय; मम व्यानं पालय; मम दृष्टिं पृथिव्यां विस्तीर्णां कुरु; मम श्रवणं प्रख्यातं कुरु; आपः समृद्धय; वनस्पतयः बलय; द्विपाद् रक्ष; चतुष्पाद् रक्ष; दिवः वृष्टिं प्रेषय। इति साङ्गोपाङ्गं, श्रद्धया, ऋषिभिः, देवैः, ऋतुभिः, यज्ञैः, अग्निना, सूर्येण, पृथिव्या, आपः, अश्विनौ, सर्वैः सन्ततिः, सर्वजनः, सर्वं समृद्ध्यै प्रार्थ्यते, यज्ञः सम्पद्यते, प्रार्थनाः रक्ष्यन्ते, देवाः पूज्यन्ते।