ऋषिः गुहायां निहितं तत्त्वं पश्यति, यत्र सर्वं एकस्मिन्नेव नीडे संनिहितं भवति। तत्र अस्मिन्नेव सर्वं जगत् एकत्र च पृथक् च सञ्चरति; सः सर्वेषु भूतेषु प्रविष्टः, तेनैव सर्वं आवृतम् अस्ति। तस्य गुहायाः निहितस्य धाम्नः ज्ञाता विद्वान् गन्धर्वः अस्ति; सः तद् अमृतं यो वेद, स एव पितुः पितामहः भवति। तत्रैव गुहायां त्रीणि पदानि तस्य स्थापितानि; यः तानि वेद, सः एव पूर्वजः भवति। स एव अस्माकं बान्धवः, सृष्टिकर्ता, व्यवस्थापकः च; सः सर्वाणि धामानि, सर्वान् लोकान् च जानाति। यत्र देवाः अमृतत्वं प्रार्थयन्तः तृतीयं धाम प्राप्तवन्तः। सः सर्वाणि भूतानि, सर्वान् लोकान्, सर्वाः दिशः च आवृत्य, सत्यम् आद्यं जन्म प्राप्तवान्; सः स्वेनैव आत्मना आत्मानं प्रविश्य स्थितवान्। सः दिवं पृथिवीं च, सर्वान् लोकान्, सर्वाः दिशः, अन्तरिक्षं च आवृत्य, सत्यम् विततम् अनुशीलयामास; तद् एव पश्यन्, तद् एव अभवत्, तद् एव आसीत्। तस्मै आश्चर्याय, प्रियाय, इन्द्रस्य प्रियाय, यः काम्यः, तस्य विद्या-संयोगं प्रार्थये। स्वाहा। या विद्या देवानां पितृणां च पूजिता, तया विद्या अद्य माम् अग्ने विद्वांसं कुरु। स्वाहा। वरुणः मे विद्याम् ददातु, अग्निः प्रजापतिः च विद्याम् ददातु; इन्द्रः वायुः च विद्याम् ददातु, धातृ मे विद्याम् ददातु। स्वाहा। ब्राह्मं क्षत्रं च मम समृद्धिं प्राप्नुयाताम्; देवाः परां समृद्धिं मयि स्थापयन्तु। तस्यै तुभ्यं स्वाहा। एषः अनादिः, शमितः, नियन्त्रितः च, तस्य शोभनाः ज्वलनाः अग्नयः, शुद्धाः, श्वेताग्राः, गर्जन्तः, दारूणि भक्षयन्तः, वातवत् सोमवत् च सञ्चरन्ति। हरयः धूमस्य पताकाः वातेन प्रेरिताः, दिवं प्रति प्रयान्ति; अग्नयः पृथक् पृथक् सञ्चरन्ति। मित्रवरुणौ अस्मभ्यं हविः वहताम्, देवेषु, महति सत्ये च; अग्ने स्वगृहं प्रति वह। अग्ने, देवेषु युक्ताश्वान् युञ्ज, रथवाहवः इव; प्राचीनः होतृ आसने आसीनः अस्तु। द्वौ विविधरूपौ प्रकाशस्य प्रति गच्छतः; प्रत्येकः वत्सम् उत्पादयति। एकस्मिन् हरिः स्वयम्भुः, अपरस्मिन् शुक्लः दीप्तिमान् दृश्यते। अत्र सः सृष्टिकर्तृभिः प्रथमतः स्थापितः, यजुषां योग्यः होतृ, यज्ञेषु पूज्यः; यं भ्रिगवः अप्नवानः च अरण्येषु प्रकाशयामासुः, अद्भुतः, दीप्तिमान्, सर्वेभ्यः कुलभ्यः। त्रयः शतानि त्रयः सहस्राणि त्रयश्च नव देवाः अग्निं उपतस्थुः; तं घृतेन अभिषिञ्चन्, बर्हिः व्यस्तरन्, एवं तं होतारं स्थापयामासुः। दिवः शिखरे, पृथिव्याः अधस्तात् देवाः अग्निं जनयन्त, विश्वमयं अग्निं, सत्यात् जातम्; सः ऋषिः, अधिपः, अतिथिः च, तं समीपं वहन्ति पात्रवत्। अग्निः विघ्ननाशकः, मेधया धनदः, ज्वलनसमये शुद्धेन हव्येन दीप्तिमान् दृश्यते। अग्ने, सर्वैः देवैः सह, इन्द्रेण वायुणा च, मित्रस्य शक्तिभिः सोममधु पिब। यदा बलाय नरपतिं आह्वयन्ति, शुद्धं बीजं सिञ्चन्ति, दिवः च मनः समाहितं भवति; अग्निः निर्मलम्, नवयुवकं सैन्यं स्वयम्भूतं जनयति, पोषयति च। अग्ने, सैन्यं महतीं समृद्धिं प्रति नय; तव परमा कीर्तयः अस्माकं स्युुः। सौहार्दं स्थापय, अनुशासनं दृढं कुरु, शत्रून् बलात् प्रतिषेधय। त्वं हि प्रियतमः, स्तुतिभिः वरणीयः; अस्मान् प्रति सज्जनः भव, अग्ने। इन्द्रवत् त्वं बलसम्पन्नः; उत्तमाः नराः त्वां दानैः पूजयन्ति, यथा देवान् वायुं च। अग्ने, सुप्रार्थित, त्वयि अस्माकं श्रेष्ठाः प्रियाः स्युः; ये उदाराः नराः गावः विस्तीर्णं क्षेत्रं ददति। शृणु, यः श्रवणाय प्रसिद्धः, अग्ने, सह देवैः वह्निभिः, स्वसखिभिः च; मित्रार्यमणौ, प्रातः आगमिष्यन्तौ, बर्हिषि उपविशेताम्। अदितिः सर्वेषां पूज्येषु श्रेष्ठा; मानवेषु अग्निः अतिथिः। जातवेदाः सर्वजननज्ञः, देवत्राता, अस्मासु सौम्यः भवतु। महता ज्वलता अग्निना अस्माकं रक्षणे, वयं मित्रवरुणयोः सम्यक् स्याम, सुवृत्तये; सवितुः च प्रियतमे अग्रे स्याम। अद्य देवतानां रक्षणं वृणीमहे। आपः अपि, गाव इव स्रवन्त्यः, ऋतं न अतिचरन्ति, हे इन्द्र; न गायकाः अपि। वायुः स्वजनान् यथा, तथा त्वं अस्मान् प्रति आगच्छ, त्वं हि चिन्तया धनानि वितरति। गावः, यज्ञाय समृद्धिं वहन्त्यः, समीपं आगच्छन्; तयोः कर्णे सुवर्णमयी। अद्य सूर्योदयसमये, मित्रार्यमणौ जाग्रतः, सविता भगः च समृद्धिं ददाति। सवनकाले, दिवापृथिव्योः तेजः वह, रसा महावृषभं धारयतु। सः प्राचीनः वेनः अस्ति। यदा सः प्रकटः भवति, सर्वे तं भूषयन्ति, शोभायाम् आवृतः, सः उज्ज्वलः सञ्चरति; एषः महद् नाम महतो असुरस्य, नानारूपस्य, सः अमृतानि स्थापयामास। महते, प्रमोदाय, विश्वानराय स्तुतिर्मधुना वहामः; यस्य प्रसादं बलं यशः च, इन्द्रौ उभौ लोकौ च पूजयन्ति। तैः इन्धनं बहु, स्तुतिः महान्, गीतिः विस्तीर्णा; तेषां इन्द्रः नवयुवकसखः। इन्द्र, सोमपाने, सर्वैः सोमपैः सह, आगच्छ, महतीं समृद्धिं बलात् अस्मभ्यं ददातु। इन्द्रः वृत्रं प्रहरणबलात् निहन्ति; मायाविनः प्रकाशेन विवृणोति। सः अहिं वनान्ते निहत्य, गावः प्रकाशयामास। कुतः, हे इन्द्र, त्वं बलवान् सन्, एकाकी गच्छसि, सत्यम् अधिपः? किं तत् करोति? त्वं युद्धे सज्जनान् पृच्छसि; अस्मान् प्रति वद, हे वज्रपाणे, यत् अस्मभ्यं अस्ति। इन्द्रः बलात् महान्; न कदापि निर्जितः, न कदापि परित्यक्तः। तम् इन्द्रं आयवः प्रति प्रयन्ति, गोमन्तं देशं प्रति तरितुम् इच्छन्तः। ये, बहुपुत्राः सन्तः, पृथिवीं, महतीं, सहस्रस्रवां, समृद्धां, एकैव दुहन्ति। एषा मतिर्महते बलिने ते अर्पिता, एषा स्तुतिः, हे प्राज्ञ, या मया रचिता। उत्सवे च प्रयत्नेषु, देवाः बलैः सह विजयीन्द्रं अन्वयन्। सः दीप्तिमान्, महत्त्वं वहन्, सोममधु पिबतु, यजमानानाम् अव्यग्रं आयुः ददातु। यः वातेन प्रेरितः, स्वशक्त्या रक्षति, नानाप्रकारेण जनान् पोषयति, प्रकाशते च। ऊर्ध्वं रश्मयः तं देवम्, जातवेदसम्, सूर्यं, सर्वेभ्यः दर्शयन्ति। स्वाहा!