श्रूयतां, भगवन्तः, अश्वमेधस्य महिमा यथा श्रुतेषु मन्त्रेषु प्रतिपाद्यते। अश्वस्य स्कन्धौ मरुद्भ्यः, प्रथमं सर्वेभ्यः देवेषु, कक्षौ रुद्रेभ्यः, द्वितीयं आदित्येभ्यः, तृतीयं वायवे समर्पितम्। पुच्छं अग्नये सोमाय, ऊरू क्रुञ्चेभ्यः, श्रोणि इन्द्राय बृहस्पतये, जानुनी मित्रवरुणाभ्याम्, जङ्घे आक्रमणाभ्यः, बलं स्थूरेभ्यः, त्वचं कुष्ठेभ्यः दत्तम्। पुषान् गुदेन, अन्धाः पयुना, सर्पाः गुदेन, विचरन्तः आन्त्रेभ्यः, आपः वस्तिना, वीर्यवन्तः वृषणाभ्याम्, शीघ्राः शिश्नेन, सन्ततिः शुक्रेण, काकाः पित्तेन, स्रावाः गुदेन, उलूकाः विष्ठया सम्बद्धाः। इन्द्रस्य गोदोहं, अदितेः बलम्, दिशां स्कन्धौ, अदितेः शमना, मेघानां हृदयानि, अन्तरिक्षं फुफ्फुसाभ्यां, द्यौः उदरेण, चक्रवाकाः वृक्काभ्यां, पर्वतानां प्लीहा, शिलानां क्लोमम्, वल्मीकाः गलाभ्यः, स्रोतांसि पित्ताभ्यः, सरांसि यकृताभ्यः, समुद्रः उदराभ्यः, वैश्वानरः भस्मना युक्तः। नाभिना धृतिः, रसेण स्थैर्यम्, आपः ऊष्मणा, रश्मयः बिन्दुभिः, तुषारः तापेन, शीतम् वसना, शर्करा अश्रुभिः, रोरुवन्तः रसेन, स्नायु प्रच्छद्भिः, चित्राः अङ्गैः, ताराः रूपेण, पृथिवी त्वचा—जुम्बकाय स्वाहा इति। प्रारम्भे हिरण्यगर्भः उत्पन्नः। स एक एव प्रभुः सर्वस्य जातस्य। स पृथिवीं द्यां च स्थापयामास। कस्मै देवाय हविः विधेम? यः एकः प्राणतः पश्यतः च सर्वस्य राजा, यः विश्वस्य ईशः—कस्मै देवाय हविः विधेम? यस्य महिमानं हिमवतः, समुद्रः सरित्भिः, दिशः, बाहवः च वदन्ति—कस्मै देवाय हविः विधेम? यः आत्मानं ददाति, बलं ददाति, यं सर्वे देवाः स्वामिनम् उपासते, यस्य छायामृतम्, मृत्त्युः छाया—कस्मै देवाय हविः विधेम? सर्वतः शुभा इति चिन्ताः अस्माकं प्रति आगच्छन्तु, विघ्नरहिताः, नित्यनूतनाः। देवाः अस्माकं रक्षिणः स्युः, प्रतिदिनं वृद्धिं ददतु, हानिं पातु च। देवानां सौम्यता अस्मासु अस्तु, देवदानं पुनरागच्छतु, देवमित्रं समीपयाम, दीर्घायुष्यम् अस्मभ्यं ददतु। प्राचीना हविषा भगं मित्रं अदितिं, अक्षतदक्षं, अर्यमणं, वरुणं, सोमं, अश्विनौ आह्वयाम; सरस्वती शुभदा अस्मान् सुखाय करोतु। वातः प्रीयमाणः अस्मान् आरोग्यं ददातु, पृथिवी माता, द्यौः पिता च तथा। पेषणाश्च सोमपुत्राः, अश्विनौ, अस्मान् श्रुणुतम्। चलच्चलस्थिरस्य अधिपतिं, चिन्तनप्रेरयितारं प्रभुं वयं आह्वयाम। पुषान् पन्थानः वेद, स नः संपदं ददातु, पालयतु च। इन्द्रः ख्यातिमान् अस्मान् शुभं ददातु, पुषान् सर्ववित्, ताङ्क्ष्यः अच्युतचक्रः, बृहस्पतिः च अस्मान् सुखं ददातु। मरुतः पृषतीरश्वा, पृष्णिजाताः, सभासु दीप्ताः; अग्निजिह्वाः, सूर्यचक्षुषः पुरुषाः—सर्वे देवाः अस्मान् अभ्यागतु। शृणुमः शुभं कर्णाभिः, पश्येम शुभं नेत्राभ्यः, दृढैः अङ्गैः स्तुवीमहि, देवैः दत्तं आयुः जीवेम। देवाः शतं शरदः आयुः ददतु, यत्र जरया न क्षीयते, पुत्राः पितरः भवन्ति, मध्यं न आयुः निपातयन्तु। अदितिः द्यौः, अदितिः अन्तरिक्षम्, अदितिः माता, पिता, पुत्रः; सर्वे देवाः अदितिः, पञ्च जनाः अदितिः, यत् जातं तदपि अदितिः, सृष्टिः अपि अदितिः। मित्रः, वरुणः, अर्यमन्, इन्द्रः, ऋभवः, मरुतः नः आयुः न क्षिपन्तु; यथा शीघ्रजन्मानां कर्माणि वदाम, सभा मध्ये वीर्याणि घोषयाम। यदा सूत्रेण नेतारः आच्छादितस्य मुखात् लब्धं वस्यन्ति, सुसंस्कृतः अजः सर्वरूपधारी इन्द्रपुषणोः प्रियं मार्गं प्रति गच्छति। अयं अजः शीघ्राश्वेन सह नेतव्यः, सः पुष्णः भागः, सर्वेभ्यः देवेषु वह्यते; यथा प्रियः पिष्टपाकः अश्वेन आनीतः, त्वष्टा सः सौश्रवसे प्रेरयति। यदा यथाकालं त्रिः देवयज्यं अश्वस्य प्रदक्षिणं कुर्युः, तदा पुष्णः प्रथमः भागः गच्छति, अजः यज्ञं देवेषु घोषयति। होता, अध्वर्युः, अग्निप्रदीपकः, शिलाधारः, सूक्तवक्ता—एते सर्वे सुसंस्कृतयज्ञेन पात्राणि पुष्णन्ति। यूपकाराः, यूपवाहकाः, अश्वस्य यूपकाराः, पाचनसंभारकर्तारः—एषां स्तुतिः अनुतिष्ठतु। मम प्रार्थना सम्यग् गच्छतु, देवेषु आशा सिध्यतु, तन्तुस्थाने गच्छतु; ऋषयः मुनयः च तस्मिन् हृष्यन्ति, वयं तं देवसम्पत्तौ मित्रं कृतवन्तः। यत् अश्वस्य युक्तिः, बन्धनं, शिरःसूत्रम्, रश्मिः, तृणं वा मुखे—एतानि अपि देवेषु सन्तु। यद् अश्वमांसं मक्षिका स्पृशन्ति, यद् काष्ठेन वा कृतम्, यद् कर्तुः हस्ते, पादयोः—एतानि अपि देवेषु सन्तु। यद् उदरात् निष्कासितं, यत् गन्धः मांसात् जायते, पाचकाः तद् सम्यक् पचन्तु। यत् पाचनात् शेषं दुःखम्, यत् छेदनात् व्रणः—न तद् पृथिव्यां, न तृणे विश्राम्यतु; तद् देवेषु, होतृषु गच्छतु। ये पक्तमश्वं पश्यन्ति, ये सुगन्धमिति वदन्ति, ये मांसं इच्छन्ति—एषां स्तुतिः अनुतिष्ठतु। यद् पात्रं मांसपाकस्य, कुम्भाः, स्त्रावपात्राणि, पुटपात्रच्छदनानि, चिह्नानि—एतानि अश्वं परितः स्थितानि। न तवाङ्गानि धूम्राग्निः हिंसितुं न शक्नोतु, न ज्वलनकणाः त्वां दहन्तु; यद् वषट्कारेण इच्छितं, स्तुतं, समर्पितं, देवाः अश्वं गृह्णन्तु। यद् अश्वस्य गमनं, उपवेशनं, परिवर्तनं, स्थाणुः, यद् पीतम्, यत् तृणं खादितम्—एतानि अपि देवेषु सन्तु। यद् वस्त्रं विस्तारितम्, यद् सुवर्णं दत्तम्, युक्तिः, स्थाणुः, प्रियवस्तु—एतानि देवेषु प्रेष्यन्ताम्। यत् त्वां चर्मणा, प्रोत्कणेन, शलाका वा पीडितम्, यथा चमसा हविषि स्पृशन्ति, एवं सर्वं वाचः बलात् अपाकरोमि। चत्वारिंशत् चत्वारिंशच्च अश्वस्य पर्शवः, दिव्या बन्धनानि, तिर्यगस्त्रः संयच्छति; अक्लिष्टानि अङ्गानि, कौशलात् निर्मितानि, कठोराणि मृदूनि च, गीतैः स्तूयन्ताम्। एकः त्वष्टुः अश्वस्य संहर्ता, द्वौ वाहकौ, तथा ऋतुर्निर्दिष्टः; यानि तव अङ्गानि ऋतूनुसारं निर्मिमी, तानि भागानि अग्नौ जुहोमि। न तव प्रियं तापः बाधेत, न काष्ठं शरीरं प्रति स्थितम्, न अशिक्षितात् अतिक्रान्तुं इच्छन् लोभी छेदनं कुर्यात्। त्वं न म्रियसे, न हन्यसे; देवयानानि गच्छसि, सुपथानि। कपिला युक्ताः, पृषतीः भवन्ति, अश्वः गर्दभस्य युक्त्यां तिष्ठति। अस्माकं अश्वः गोमद्, अश्ववत्, पुत्रवत्, सर्वसम्पद्वान् अस्तु; अदितिः अस्मान् अनाघातान् करोतु, अश्वः हविर्वाहनः राज्यं विजयतु। एवं अश्वमेधस्य यज्ञे, सर्वं जगत्, सर्वे देवाः, सर्वा शक्तयः, अश्वे एव संस्थिता इति, श्रुतेषु प्रतिपाद्यते।