अथ सविता सृष्टिं प्रति प्रजाः स्वस्वं भागं न्यधत्त। एणिः दिवसेऽधिष्ठितः, बकुरः निशायाम्, मूषकः तित्तिरौ, सर्पः अश्विभ्याम्, कृष्णः निशायै, भल्लूकः जातवे, सुषिलिका पक्षी अन्येषां जनानां, जहकः पक्षी विष्णवे समर्पितः। अन्यवापः पक्षी पक्षार्धयोः, ऋश्यः मयूराय, सुपर्णः गन्धर्वेभ्यः, उद्रः आपः, कश्यपः कूर्मः मासेभ्यः, रक्तमत्स्यः कुण्डृणाच्यै, गोलत्तिका अप्सरसोभ्यः, असितः पक्षी मृत्यवे समर्पितः। वर्षाहुः पक्षी ऋतुना, मूषकः शशकाय, मान्थालः पक्षी पितृभ्यः, अजगरः वसुभ्यः, ककुभः कपोताय, उलूकः शशकाय, वनमेषः निरृतये वरुणाय च समर्पितः। शित्रः पक्षी आदित्येभ्यः, उष्ट्रः ज्योतिष्मते, गृध्रः मतीभ्यः, सृमरः वने, चित्रलः मृगः रुद्राय, क्वयी पक्षी कुटरुरे, दात्यौहः पक्षी अश्वेभ्यः, पिकः पक्षी कामाय समर्पितः। खड्गमृगः विश्वदेवेभ्यः, कृष्णश्वानः कर्णाय, गर्दभः तारक्षवे, भल्लूकः राक्षसेभ्यः, वराहः इन्द्राय, सिंहः मरुद्भ्यः, कृकलासः पिप्पकाय, शकुनिः अस्त्राय, चित्राङ्गः मृगः सर्वेभ्यः देवेभ्यः समर्पितः। शादं पक्षी दध्ना, अवका ओषधिः दन्तमूलैः, मृत्तिका यवैः, तेगा ओषधिः दंष्ट्राभिः, सरस्वती जिह्वाग्र्याः, जिह्वामूलं तालुना, तालु हनुभ्यां, आपः मुखेन, शुक्रेन्द्रियं वृषणाभ्यां, आदित्या श्मश्रुणा, पन्थाः भ्रूभ्यां, द्यावापृथिवी पलकाभ्यां, विद्युत् पक्ष्मभ्यां, श्वेता स्वाहायै, कृष्णा स्वाहायै, ऊर्ध्वपलकानि प्रतिबन्धाः, अधःपलकानि प्रतिबन्धाः इति। वायुः श्वासप्रश्वासाभ्यां, नासिके समीपगमनाय, अधरः शुभाय, ऊर्ध्वोष्ठः ज्योतिष्मते, अन्तरोष्ठः अल्पज्योतिष्मते, बहिरोष्ठः स्थापने, शिरः अशन्याय, मस्तिष्कं विद्युतः, कर्णे श्रोत्राय, श्रोत्रं कर्णाभ्यां, अधोग्रिवा आपः, शुष्ककण्ठः मनसा, कण्ठः अदितये, शिरः निरृतये, शिरः घोषाय, प्राणः केशेभ्यः, पिण्डः शरीरेण। मक्षिकाः केशेभ्यः, इन्द्रः स्वप्नाय, बृहस्पतिः पक्ष्यासनाय, कूर्माः शुक्तिभ्यः, पदं ऊरुभ्यां, भल्लूकः जङ्घायै, ककुभः वेगेन, गमनं भुजाभ्यां, अरणी हनुभ्यां, अग्निः पूर्वबाहुभ्यां, पूषा बाहुभ्यां, अश्विनौ स्कन्धाभ्यां, रुद्रः रोधनाय। आदौ अग्नेः प्रथमभागः, द्वितीयो वायोः, तृतीय इन्द्रस्य, चतुर्थः सोमस्य, पञ्चमः अदितेः, षष्ठः इन्द्राण्यै, सप्तमः मरुतां, अष्टमः बृहस्पतेः, नवमः अर्यम्णे, दशमः धातुः, एकादशः इन्द्रस्य, द्वादशः वरुणस्य, त्रयोदशः यमस्य। द्वितीयक्रमे, इन्द्राग्न्यौ प्रथमभागः, द्वितीयः सरस्वत्यै, तृतीयः मित्राय, चतुर्थः आपः, पञ्चमः निरृतये, षष्ठः अग्निसोमाभ्याम्, सप्तमः सर्पेभ्यः, अष्टमः विष्णवे, नवमः पूष्णे, दशमः त्वष्ट्रे, एकादशः इन्द्राय, द्वादशः वरुणाय, त्रयोदशः यम्यै, दक्षिणः द्यावापृथिव्यै, उत्तरः सर्वेभ्यः देवेभ्यः। स्कन्धौ मरुद्भ्यः, प्रथमः सर्वेभ्यः देवेभ्यः, कक्षौ रुद्रेभ्यः, द्वितीयः आदित्येभ्यः, तृतीयः वायवे, पुच्छं अग्निसोमाभ्याम्, ऊरू क्रुञ्चेभ्यः, श्रोणि इन्द्रबृहस्पती, जानुनी मित्रावरुणाभ्याम्, जङ्घे आक्रमणेभ्यः, बलं स्थूरेभ्यः, त्वक् कुष्ठेभ्यः। पूषा गुदाय, अन्धा गुदरन्ध्राय, सर्पाः गुदाय, विचरन्तः आन्त्रेभ्यः, आपः वस्त्ना, शुक्रं वृषणाभ्यां, शीघ्राः शिश्नाय, अपत्यं शुक्रेण, काकाः पित्तेन, स्रावाः गुदेन, उलूकाः मलप्रवृत्त्या। इन्द्रस्य गोदोह, अदितेः बलं, दिशां स्कन्धौ, अदितेः भेषजं, मेघानां हृदयं, अन्तरिक्षं फुफ्फुसाभ्यां, द्यौ उदरस्य, चक्रवाकाः वृक्काभ्यां, पर्वतानि प्लीहाय, शिलाः यकृत्कोष्ठे, वल्मीका ग्रन्थिभ्यः, प्रवाहाः पित्ताय, सरः यकृत्कोष्ठे, समुद्रः उदरस्य, वैश्वानरः भस्मनि। नाभ्या धारणा, स्थैर्यं रसेन, आपः तुष्णिं, किरणाः बिन्दुभ्यः, तुषारः ऊष्मणा, शीतं वसा, हिमः अश्रुभ्यः, गर्जन्तः रसेन, स्नायवः रक्षाभ्यः, चित्रं अङ्गेभ्यः, तारा रूपेण, पृथिवी त्वचा; जुम्बकाय नमः। आदौ हिरण्यगर्भः समुत्थितः, स एक एव सर्वस्य जातस्य स्वामी अभवत्। स पृथिवीं दिवं च स्थापयत्—कस्मै देवाय हविषा विधेम? स एक एव सर्वस्य प्राणतः चक्षुषः च राजा, स जगतः अधिपतिः—कस्मै देवाय हविषा विधेम? यस्यान्त्यं हिमवन्तः समुद्रः सरित्भिः च वदन्ति, यस्य दिशः, यस्य बाहू—कस्मै देवाय हविषा विधेम? यः आत्मानं ददाति, बलं ददाति, यं सर्वे देवा ईश्वरं इति उपासते, यस्य छायामृतं, यस्य छाया मृत्यु—कस्मै देवाय हविषा विधेम? सर्वतो नः शुभा इव चिन्ताः आगच्छन्तु, अनवद्याः, नित्यनूतनाः, सृजन्त्यः। देवाः नः प्रतिपालयन्तु, प्रतिदिनं वृद्धिं ददतु, पापात् नः रक्षन्तु। देवानां सौम्यता अस्मासु अस्तु, देवानां दानं नः प्रत्यागतु। देवमित्रत्वं नः समीपं गच्छतु, दीर्घायुर्देवा अस्मभ्यं ददतु। प्राचीना वाचं भगं, मित्रं, अदितिं, अव्यश्रमं दक्षं, अर्यमणं, वरुणं, सोमं, अश्विनौ आह्वयाम; सरस्वती शुभलक्ष्मीः अस्मान् सुखाय नयतु। वातः सुखदः अस्मान् आरोग्यं ददातु; माता पृथिवी, पिता द्यौः च तद् एव। मन्थानाः सोमपुत्राः अस्मान् हर्षयन्तु; अश्विनौ, वीर्यवन्तौ, अस्मान् शृणुतम्। चलच्चलाधिपतिं, धियः प्रेरयन्तं प्रभुं वयं आह्वयाम; पूषा, पन्थानं वेद, अस्मान् समृद्धये पालयतु, रक्षतु। इन्द्रः कीर्तिमान् अस्मान् सुखं करोतु; पूषा सर्ववित् अस्मान् सुखं करोतु; तर्क्ष्यः अविच्छिन्नचक्रः अस्मान् सुखं करोतु; बृहस्पतिः अस्मान् सुखं करोतु। मरुतः पृषतीरथाः, पृष्ण्याः जाता, सभासु दीप्ताः; अग्निजिह्वा नरः, सूर्यचक्षुषः—सर्वे देवाः अस्मान् उपयान्तु। शृणुयाम शुभं श्रोत्रेभिः, पश्येम शुभं चक्षुभिः; दृढाङ्गाः, स्थिरदेहाः, देवान् स्तुवीमहि, आयुषः पूर्णं जीवेमहि। देवा नः शतं शरदः ददतु, यत्र जरायुः न क्षीयते; यत्र पुत्रः पितरं भवति—मध्यमे आयुषि नः निहन्यात्। अदितिः द्यौः, अदितिरन्तरिक्षम्, अदितिर्माता, पिता, पुत्रः; सर्वे देवा अदितिः, पञ्च जना अदितिः, यद् जातं अदितिः, यच्च स्युः अदितिः। मित्रः, वरुणः, अर्यमा, इन्द्रः, ऋभवः, मरुतः नः आयुः न क्षिपन्तु; शीघ्रजन्मनाम् कर्माणि वक्तुम्, सभायां तेषां वीर्याणि ब्रूमः। यदा सूत्रेण आपृत्यं वधात् प्रजायमानं नेतारः नयन्ति, स उपोदकः अजः सर्वरूपः इन्द्रपूष्णोः प्रियं पन्थानं गच्छति। अयं अजः शीघ्राश्वेन सह नीतः पूष्णः भागः, सर्वेभ्यः देवेभ्यः वह्यते; यथा प्रियः पुप्पलः अश्वेन आनय्यते, त्वष्टा तं सौश्रवाय प्रजायते। यदा यज्ञस्य काले, त्रिः यज्ञं अश्वस्य प्रदक्षिणं नेतारः कुर्वन्ति, तदा पूष्णः प्रथमभागः प्रेष्यते, अजः देवेषु यज्ञं घोषयति। होता, अध्वर्युः, अग्निप्रदीपकः, अश्मधारकः, मनीषी च—सर्वे, सुव्यस्तं सुपाकं यज्ञं कृत्त्वा, पात्राणि पोषेण पूरयन्ति। ये यूपान् निर्मन्ति, ये यूपं वहन्ति, ये अश्वस्य यूपं तक्षन्ति, ये अश्वस्य पक्वान्नं संज्ञायन्ति—तेषां स्तुतिः अनुतिष्ठतु। मम प्रार्थना शुभा अस्तु, देवानां आशा सम्पद्येत, सा तन्तुस्थले गच्छतु; ऋषयः मुनयश्च तस्मिन्सन्तुष्टाः, वयं तं देवसमृद्धौ मित्रं कृतवन्तः। यद् अश्वस्य युक्तं, बन्धनं, शिरोरज्जु, रश्मिः, ओष्ठे तृणं च—एतानि अपि देवेभ्यः स्यु:। यद् अश्वस्य मांसं पतङ्गैः स्पृष्टम्, यद् काष्ठेन वा कृतम्, यत् कर्तुः हस्तयोः, पादयोः च—एतानि अपि देवेभ्यः स्यु:। यद् उदरात् निष्कासितं मलं, यद् गन्धो मांसात् जायते, यत् कुशलिनः प्रजापयन्ति, यज्ञमांसं सुसिद्धं पचन्तु। यत् अग्निना पक्वे दुःखं शेषम्, यत् प्रहारेण व्रणम्—तद् न पृथिव्याम्, न तृणे स्थाप्यताम्; तद् देवेभ्यः, हविषे च दत्तम्। ये पक्तमश्वं पश्यन्ति, ये वदन्ति गन्धि वह्यते, ये अश्वात् मांसं इच्छन्ति—तेषां स्तुतिः अनुतिष्ठतु। एवं सृष्ट्याः विभागाः, देवतानां च विभूतयः, यज्ञस्य विधानं, अश्वमेधस्य रहस्यं च, ऋषिभिः सूचितम्। सर्वं जगत् देवेषु समर्प्यते, यज्ञेन हि सर्वं पवित्रं भवति।