शृणुत, धर्म्यं कथा-प्रवाहम् एतेषां मन्त्राणां यथाक्रमम्— प्राचीनकाले, सर्वे देवाः स्वस्वरूपेषु पशून् प्राप्नुवन्ति स्म। येषां ग्रीवाः कृष्णाः, ते अग्नये समर्पिताः; श्वेतचिह्निताः वसूनाम्; रक्तवर्णाः रुद्रस्य; श्वेताः, दृष्टिमन्तः, आदित्येभ्यः; व्योम्नः सदृशरूपाः पर्जन्यस्य। ये उन्नताः, वृषभः, वामनः, ते इन्द्रविष्ण्वोः; उन्नताः, श्वेतबाहवः, श्वेतपृष्ठाः, इन्द्रबृहस्पत्योः; वराहरूपाः शीघ्रगामिनाम्; चित्राङ्गाः अग्निमारुतयोः; कृष्णवर्णाः पौष्णस्य। इन्द्राग्नी, द्विरूपिणः; अग्निसोमौ, वामनौ; अनड्वाहः, अग्निविष्णू, शमितारः; मैत्रावरुणिः, अन्यः; मैत्रिः, अन्यः। कृष्णग्रीवाः अग्नेः; हरिणाः सोमस्य; श्वेताः वायोः; निरुपलक्ष्याः अदितेः; समरूपाः धात्रेः; वत्साः देवपत्नीनाम्। कृष्णाः पृथिव्याः; धूम्राः अन्तरिक्षस्य; बृहन्तः द्यवः; चित्राः विद्युतः; श्यावाः नक्षत्राणाम्। स धूम्रान् वसन्ताय प्राप्नोति; श्वेतान् ग्रीष्माय; कृष्णान् वर्षसे; रक्तचिह्नितान् शरदः; हरिणान् हेमन्ताय; रक्तपीतान् शिशिराय। त्रिवर्षाः गायत्र्यै; पञ्चवर्षाः त्रिष्टुभे; द्विवर्षाः जगत्यै; त्रिवत्साः अनुष्टुभे; चतुर्वर्षाः उष्णिहे। षड्वर्षाः विराजे; ऋषभाः बृहत्यै; वृषभाः ककुभे; अनड्वाहाः पङ्क्त्यै; धेनवः अतिच्छन्दसे। कृष्णग्रीवाः अग्नेः; हरिणाः सोमस्य; उपध्वस्ताः सावित्र्याः; वत्साः सरस्वत्याः; कृष्णाः पूष्णः; चित्राः मरुताम्; बहुरूपाः विश्वदेवानाम्; शमितारः द्यावापृथिव्योः। एते गतिमन्तः उक्ताः—इन्द्राग्नी, कृष्णाः, वरुणौ, चित्राः, मरुतः, ऊर्ध्वरूपाः। बहुमुखाय अग्नये प्रथमजं मरुतां गृह्णाति; तापयद्भ्यः मरुद्भ्यः सवातिम्; गार्हपत्येभ्यः मरुद्भ्यः बष्किहाम्; क्रीडद्भ्यः मरुद्भ्यः मिश्रिताः; स्वधृतानां मरुद्भ्यः अनुचराः। पुनः गतिमन्तः—इन्द्राग्नी, शृङ्गिणः, महेन्द्रः, विश्वकर्मणो बहुरूपाः। धूम्रा हरिणवर्णाः पितॄणां सोमवताम्; हरिणा हरिणवर्णाः बर्हिषि उपविष्टानाम्; कृष्णा हरिणवर्णाः अग्निदग्धानाम्; कृष्णा चित्राः त्र्यम्बकानाम्। गतिमन्तः—शुनासीरे, वायोः श्वेताः, सूर्यस्य श्वेताः। वसन्ताय भारद्वाजान्; ग्रीष्माय चटकान्; वर्षसे तित्तिरिकाः; शरदः लवकाः; हेमन्ताय काकाः; शिशिराय कपोतान्। समुद्राय शिंशुमारान्; पर्जन्याय मण्डूकान्; आपः मत्स्यान्; मित्राय कुलिपयाः; वरुणाय नक्रीन्। सोमाय हंसान्; वायवे बकान्; इन्द्राग्निभ्यां कुररान्; मित्राय पिप्पकान्; वरुणाय चक्रवाकान्। अग्नये पिकान्; वनस्पतिभ्यः उलूकान्; अग्निसोमाभ्यां शुकतान्; अश्विभ्यां मयूरान्; मित्रावरुणयोः कपोतान्। सोमाय चटकान्; त्वष्ट्रे कौलीकाः; गोष्ठे देवपत्नीनां पक्षिणः; अग्नये गार्हपत्याय पारुष्णाः। दिवसे कपोताः; रात्र्यां सीचापूः; सन्ध्यायां जातुः; मासेषु दात्यूहः; संवत्सरे श्येनः। पृथिव्यां मूषिकाः; अन्तरिक्षे पञ्च नकुलाः; द्यौः शशकाः; दिशि नकुलमृगालाः; विदिशि पट्टनकुलाः। वसुभ्यः कृष्णमृगाः; रुद्रेभ्यः चित्रमृगाः; आदित्येभ्यः न्यङ्कुः; सर्वेभ्यः देवेभ्यः चित्ररुचाः; साध्येभ्यः कुलुङ्गाः। ईशानाय परश्वत्पशवः; मित्राय गावः; वरुणाय महिषाः; बृहस्पतेः गवयाः; त्वष्ट्रे उष्ट्राः। प्रजापतये मनुष्याः; हस्त्यै गजाः; वाचि प्लुषिः; चक्षुषि मशकाः; श्रोत्रे मधुमक्षिकाः। प्रजापतिवायुभ्यां पशवः; वरुणाय वनरुरुः; यमाय कृष्णमृगः; नरपतये वानरः; व्याघ्राय रोहिणी; वृषभाय महिषी; श्येने श्येनाय बट्युः; नीलकण्ठाय कृमिः; समुद्राय शिंशुमारः; हिमवत्स्नाय गजः। मयूरः प्रजापतेः; उलूकः हलिक्ष्णस्य; वृषदंशः धात्रेः; बकः दिशाम्; कोकिलः अग्नेः; कलविङ्कः लोहिताहेः; पुष्करसादः त्वष्ट्रे; सारसः वाचः। सोमाय कुलुङ्गः; वनाय अजः; नकुलाय नकुलः; शाकाय पौष्णाः; शृगालाय मयूरः; इन्द्राय महिषी; पिद्वाय न्यङ्कुः; कक्कटाय कर्कटकः; अनुमत्यै प्रतिश्रुत्काः; चक्रवाकाय चक्रवाकः। बालाका सूर्यस्य; शार्गः सृजयस्य; शयाण्डकः मैत्राय; शारिः सरस्वत्याः; पुरुषवाक् शुनः; शार्दूलः पृथिव्याः; वृकः पृदाकोः; शुकः मन्यवे; शुकः सरस्वत्यै; पुरुषवाक् पुरुषाय। सुपर्णः पर्जन्यस्य; आतिर्वाहसः दर्विदस्य; गृध्रः वायोः; कलविङ्कः अग्नेः; पुष्करसादः त्वष्ट्रे; सारसः वाचः; प्लवः अन्तरिक्षस्य; मद्गु मत्स्यश्च नदीपतये; कच्छपः द्यावापृथिव्योः। पुरुषमृगः सोमस्य; गोद्हा कालकायै; दार्वाघाटः वनपतिभ्यः; कृकवाकुः सावित्रे; हंसः वातस्य; नक्रः मकराय; कुलिपयः अकूपाराय; शल्पः ह्रिये। एणिः दिवसे; मण्डूकः रात्र्यां; मूषकः तित्तिरिकायै; सर्पः अश्विभ्यां; कृष्णः रात्र्यै; रीछः जातवे; सुशीलिका अन्येभ्यः; जहकः विष्णवे। अन्यवापः पक्षः पक्षर्धमास्यै; ऋश्यः मयूराय; सुपर्णः गन्धर्वेभ्यः; उद्रः आपः; कश्यपः मासेभ्यः; रक्तमत्स्यः कुण्डृणाच्यै; गोलत्तिका अप्सरसोः; असितः मृत्यवे। वर्षाहूः ऋतुभ्यः; मूषकः शशकाय; मान्थालः पितृभ्यः; अजगरः वसुभ्यः; भारद्वाजः कपोताय; उलूकः शशकाय; वनरुरुः निरृत्यै वरुणाय। शित्रः आदित्येभ्यः; उष्ट्रः रोचिष्णवे; गृध्रः मतये; सृमरः वनाय; चित्रमृगः रुद्राय; क्वयिः कुटरुरे; दात्यौहः अश्वाय; पिकः कामाय। गण्डकः विश्वदेवेभ्यः; कृष्णश्वानः कर्णाय; गर्दभः तरक्षवे; रीछः रक्षोभ्यः; वराहः इन्द्राय; सिंहः मरुद्भ्यः; कृकलासः पिप्पकाय; शकुनिः आयुधाय; चित्ररुचः सर्वेभ्यः देवेभ्यः। शाडं दध्ना, अवका दन्तमूलैः, मृत्तिका यवैः, तेगा दन्तैः, सरस्वती जिह्वाग्रेण, जिह्वामूलं तालुना, तालु हनुभ्याम्, आपः मुखेन, शिश्नः अण्डाभ्याम्, आदित्याः श्मश्रुणा, पन्थाः भ्रूभ्याम्, द्यावापृथिव्यौ पक्ष्मभ्याम्, विद्युत् पक्ष्माभ्याम्, श्वेतं स्वाहायै, कृष्णं स्वाहायै, उपरितनयः प्रतिबन्धः, अधस्तनयः प्रतिबन्धः। वायुः प्राणापानाभ्याम्, नासिके समीपे, अधर ओष्ठः शुभाय, उत्तर ओष्ठः तेजसे, अन्तर ओष्ठः अल्पतेजसे, बहिरोष्ठः स्थापने, शिरः गर्जनाय, मस्तिष्कं विद्युतः, कर्णौ श्रवणाय, श्रवणं कर्णाभ्याम्, कण्ठाधो आपः, शुष्ककण्ठः मनसा, ग्रीवा अदितये, शिरः निरृतये, शिरः घोषाय, प्राणः केशाय, पिण्डः शरीरेण। मशकाः लोम्ना, इन्द्रः निद्रया, बृहस्पतिः पक्षिपीठेन, कूर्माः शुप्त्रैः, पादः ऊरुभ्याम्, रीछः वत्साभ्याम्, भारद्वाजाः वेगेन, गमनं बाहुभ्याम्, अरनिः हनुभ्याम्, अग्निः पूर्वबाहुभ्याम्, पूषा बाहुभ्याम्, अश्विनौ स्कन्धाभ्याम्, रुद्रः रुदितेन। प्रथमं भागं अग्नये, द्वितीयं वायवे, तृतीयं इन्द्राय, चतुर्थं सोमाय, पञ्चमं अदितये, षष्ठं इन्द्राण्यै, सप्तमं मरुद्भ्यः, अष्टमं बृहस्पतये, नवमं अर्यम्णे, दशमं धात्रे, एकादशं इन्द्राय, द्वादशं वरुणाय, त्रयोदशं यमाय। प्रथमं इन्द्राग्निभ्यां, द्वितीयं सरस्वत्यै, तृतीयं मित्राय, चतुर्थं आपः, पञ्चमं निरृतये, षष्ठं अग्निसोमाभ्यां, सप्तमं सर्पेभ्यः, अष्टमं विष्णवे, नवमं पूष्णे, दशमं त्वष्ट्रे, एकादशं इन्द्राय, द्वादशं वरुणाय, त्रयोदशं यम्यै; दक्षिणं द्यावापृथिव्योः, उत्तरं सर्वेभ्यः देवेभ्यः। एवं, सर्वे पशवः, पक्षिणः, जीवाः, देवता, ऋतवः, अंगानि च, यथाक्रमं यज्ञे समर्पिताः, सर्वं जगत् देवेषु समर्प्यते स्म।