सर्वप्रथम, ऋषयः श्रद्धया यज्ञकर्मणि प्रवृत्ताः, विविधेषु जलरूपेषु श्रद्धान्विताः स्वाहा इति समर्पयन्ति—जलाय, प्रवाहमानजलाय, स्थिरजलाय, निश्चलजलाय, प्रवहद्भ्यः, कूपजलाय, स्रोतःस्विद्भ्यः, धारयद्भ्यः, समुद्राय, सागरस्यान्तः, नदीभ्यः च स्वाहा। ततः वायवे, धूमाय, मेघाय, वर्षमेघाय, विद्युन्मते, गर्जनाय, घोषाय, वर्षदाय, अवर्षदाय, तीव्रवर्षदाय, शीघ्रवर्षदाय, संहृताय, संहृताय, सिञ्चनाय, सिञ्चनाय, सिञ्चकाय, घोषवत्सु, कुहाय स्वाहा। पुनः, अग्नये, सोमाय, इन्द्राय, पृथिव्यै, अन्तरिक्षाय, दिवः, दिशः, उपदिशः, विस्तृताय पृथिव्यै, नैऋत्यदिशाय स्वाहा इति समर्प्यते। तत्र नक्षत्रेभ्यः, नक्षत्रपतिभ्यः, अहोरात्रे, पक्षे, मासे, ऋतुभ्यः, ऋतुमण्डले, संवत्सराय, दिव्यपृथिव्यै, चन्द्रमसे, सूर्याय, रश्मिभ्यः, वसुभ्यः, रुद्रभ्यः, आदित्येभ्यः, मरुद्भ्यः, सर्वेभ्यः देवभ्यः, मूलाय, शाखाय, वृक्षेभ्यः, पुष्पेभ्यः, फलेभ्यः, ओषधिभ्यः स्वाहा। पृथिव्यै, अन्तरिक्षाय, दिवः, सूर्याय, चन्द्रमसे, नक्षत्रेभ्यः, जलाय, ओषधिभ्यः, वृक्षेभ्यः, तैर्यक्ताय, चलाचलाय, सर्पेभ्यः स्वाहा। असवे, वसवे, विभवे, विवस्वते, गणानां महिम्ने, गणपतये, अभिभवे, अधिपतये, शूषाय, संसर्पाय, चन्द्रमसे, ज्योतिषे, मलिम्लुचे, दिनपतये स्वाहा। माधवाय, माधवाय, शुक्राय, शुचये, नभसे, नभस्याय, हेषाय, ऊर्जाय, सहाय, सहस्याय, तपसे, तपस्याय, अंहस्पतये स्वाहा। वाजाय, प्रसवाय, अपिजाय, क्रतुये, स्वः, शिखराय, सर्वव्यापिने, अन्ताय, अन्ताय, भुवनाय, भुवनपतये, अधिपतये, प्रजापतये स्वाहा। यज्ञेन जीवनं स्थाप्यताम्, यज्ञेन प्राणः स्थाप्यताम्, यज्ञेन अपानः स्थाप्यताम्, यज्ञेन व्यानः स्थाप्यताम्, यज्ञेन उदानः स्थाप्यताम्, यज्ञेन समानः स्थाप्यताम्, यज्ञेन दृष्टिः स्थाप्यताम्, यज्ञेन श्रुतिः स्थाप्यताम्, यज्ञेन वाक् स्थाप्यताम्, यज्ञेन मनः स्थाप्यताम्, यज्ञेन आत्मा स्थाप्यताम्, यज्ञेन ब्रह्म स्थाप्यताम्, यज्ञेन ज्योतिः स्थाप्यताम्, यज्ञेन दिवः स्थाप्यताम्, यज्ञेन पृष्ठं स्थाप्यताम्, यज्ञेन यज्ञः स्थाप्यताम्। एकाय, द्वाभ्यः, शताय, शताय, उषसः, दिवः स्वाहा। आदौ हिरण्यगर्भः एवोत्थितः, स एव सर्वस्य जन्मनः एकः अधिपः अभवत्। स पृथिवीं दिवं च धारयामास। कस्मै देवाय हविर्ददेम? त्वं उपयामेन प्रजापतये गृह्यसे; अहम् त्वां प्रीत्या गृह्णामि। एषा ते योनिः; सूर्यः तव महिमा। वर्षे तव महिमा, वायौ अन्तरिक्षे तव महिमा, सूर्ये दिवि तव महिमा—तस्य तव महिमनः प्रजापतये, देवाय स्वाहा। स यः एकः चलच्चलस्य राजा, प्राणे निमिषे च महान्, द्विपदां चतुष्पदां च सर्वस्य अधिपः—कस्मै देवाय हविर्ददेम? त्वं उपयामेन प्रजापतये गृह्यसे; अहम् त्वां प्रीत्या गृह्णामि। एषा ते योनिः; चन्द्रः तव महिमा। रात्रौ वर्षे तव महिमा, अग्नौ पृथिव्यां तव महिमा, नक्षत्रेषु चन्द्रमसि तव महिमा—तस्य तव महिमनः प्रजापतये, देवाय स्वाहा। ते दीप्तं रक्तं युक्त्वा, स्थितानां परिक्रमन्ति; दिवि ज्योतिषि प्रज्वलन्ति। ते तस्य काम्यान् पिंगलान् अश्वान्, पूर्णमानेषु, रथाय युञ्जन्ति; रक्ताः, वीराः, मानवाः आगच्छन्ति। यदा वायुर्जलमग्निश्च प्रस्थिताः, तदा प्रियं रूपं इन्द्रस्य—हे स्तोत्रिन्, अस्मिन मार्गे, अश्वं पुनः आनय। वसवः त्वां गायत्र्या छन्दसा अभिषिञ्चन्तु; रुद्राः त्रिष्टुभा; आदित्याः जगत्या। भूर्भुवःस्वः—धान्यं, लाजाः, क्षीरं तव; एषा अन्नम्—देवाः, एतदन्नं खादन्तु; प्रजापते, एतदन्नं खाद। कः एकाकी चरति? कः पुनः जायते? किमस्य शीतस्य औषधम्? किम् महत् आच्छादनम्? सूर्यः एकाकी चरति; चन्द्रः पुनः जायते। अग्निः शीतस्य औषधम्; पृथिवी महत् आच्छादनम्। किम् पूर्वं संकल्पः? किम् महत् बलम्? कः पिलिप्पिलः? कः पिशङ्गिलः? दिवः पूर्वः संकल्पः; अश्वः महत् बलम्। मेषः पिलिप्पिलः; रात्रिः पिशङ्गिला। वायुः त्वां पक्वेन रक्षतु; कृष्णग्रीवाणां अजैः; न्यग्रोधपात्रैः; शाल्मली वृक्षस्य वृद्ध्या। एषः रथस्य वृषभः; चतुर्भिः पादैः आगतः। कृष्णब्रह्म रक्षतु। अग्नये नमः। रथः रश्मिना बध्यते, अश्वः रश्मिना बध्यते; जलमध्येषु, जलजेषु, ब्रह्मा सोमयाजिनां अग्रणी। स्वरूपं अश्ववत् निर्मातव्यं; स्वयमेव यजेत, स्वयमेव ग्राह्यं। तव महिमा अन्येन न क्षीयते। सत्यं, त्वं न म्रियसे, न विनश्यसि; देवयानैः शुभैः मार्गैः गच्छसि। यत्र पुण्यकर्तारः उपविशन्ति, यत्र तव जनाः गताः, तत्र देवः सविता त्वां स्थापयतु। अग्निः पशुः आसीत्; तेन यज्यं कृत्वा, स तद् लोकं विजित्य। यत्र यत्र अग्निः, तं लोकं तव; तं विजित्य, एतानि जलानि पिब। वायुः पशुः आसीत्; तेन यज्यं कृत्वा, स तद् लोकं विजित्य। यत्र यत्र वायुः, तं लोकं तव; तं विजित्य, एतानि जलानि पिब। सूर्यः पशुः आसीत्; तेन यज्यं कृत्वा, स तद् लोकं विजित्य। यत्र यत्र सूर्यः, तं लोकं तव; तं विजित्य, एतानि जलानि पिब। प्राणाय स्वाहा; अपानाय स्वाहा; व्यानाय स्वाहा। हे माता, अम्बिका, अम्बालिका, मा मां कोऽपि नयतु। अश्वः सौभाग्ययुक्तः काम्प्लवा स्त्रियै यशः दद्यात्। त्वां गणपतिं आह्वयामः; त्वां प्रियपतिं प्रियाणां आह्वयामः; त्वां निधिपतिं आह्वयामः। हे वसुः, मम भव। अहं गर्भधारिणी जाताः; त्वमपि गर्भधारिणी जातः। उभौ चतुर्भिः पादैः सह गच्छेताम्; दिव्ये लोके विस्तारं कुर्याताम्। वृषभः, अश्वः, बीजधारी, बीजं निक्षिपतु। गुप्तं भागं अधः आसनात् नीमय; वृषभः तं तत्र स्थापयतु। स स्त्रीणां जीवनं अन्नम्। यकासकौ, शकुन्तिकाहलाग—इति स मूढयति। पशोः गर्भे प्रहृत्य 'निगलगलीति' शब्दं करोति, धारयिता। यको, असकौ, शकुन्तक, आहलाग—इति स मूढयति। वक्तुमिच्छन् इव, तव मुखं, हे अध्वर्यु, न बहु भाषस्व। माता पितरौ वृक्षस्य शिखरे स्थितौ। 'प्रतिलामिति', पितरः गर्भे मुष्टिं निपीडयन्ति। माता पितरौ वृक्षस्य शिखरे क्रीडन्ति। वक्तुमिच्छन् इव, तव मुखं, हे ब्रह्मन्, न बहु भाषस्व। ताम् उन्नीय, भारं शैलमिव वहन्। तदा मध्यं शीतवातेन शोधितमिव वर्धयतु। तम् उन्नीय, भारं शैलमिव वहन्। तदा मध्यं शीतवातेन शोधितमिव गच्छतु। यदा तस्या गर्भावरणानि स्थूलानि सन्ति, तदा तस्या शुक्लानि गोः गुल्फवत् चलन्ति। यदा देवाः शृङ्गारितां विशालजघनां प्रकटीकुर्वन्ति, सा जघनस्थेन निर्देशिता, सत्यस्य नेत्रगर्तावत्। यदा मृगः यवम् खादति, स स्वं पोषितम् न मन्यते गोवत्। यदा शूद्रः आर्यायाः प्रियः, स समृद्धिं न इच्छति। एवं ऋषयः, देवाः, यज्ञस्य महिमानं, सृष्टेः गूढार्थं, जीवनस्य रहस्यम्, विविधेषु देवेषु, तत्त्वेषु, यज्ञेन श्रद्धया स्वाहा इति समर्पयन्ति, विश्वस्य आद्यं हिरण्यगर्भं, प्रजापतिं, सर्वदेवान् च नमस्कुर्वन्ति।