ਨਕ੍ਤੋषਾਸਾ ਸਮਨਸਾ ਵਿਰੂਪੇ ਧਾਪਯੇਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍ ਏਕꣳ ਸਮੀਚੀ । ਦ੍ਯਾਵਾਕ੍ਸ਼ਾਮਾ ਰੁਕ੍ਮੋ ऽ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵਿ ਭਾਤਿ ਦੇਵਾ ऽ ਅਗ੍ਨਿਂ ਧਾਰਯਨ੍ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾਃ
ਰਾਤ ਤੇ ਸਵੇਰ, ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਇਕ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਅੰਦਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ, ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਰੂਪਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਕਵਿਃ ਪ੍ਰਾਸਾਵੀਦ੍ ਭਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਪਦੇ ਚਤੁष੍ਪਦੇ । ਵਿ ਨਾਕਮ੍ ਅਖ੍ਯਤ੍ ਸਵਿਤਾ ਵਰੇਣ੍ਯੋऽਨੁ ਪ੍ਰਯਾਣਮ੍ ਉषਸੋ ਵਿ ਰਾਜਤਿ
ਵਿਦਵਾਨ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਿਤਾ, ਪੂਜਣਯੋਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਿਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪਰ੍ਣੋऽਸਿ ਗਰੁਤ੍ਮਾꣳਸ੍ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ ਤੇ ਸ਼ਿਰੋ ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਬृਹਦ੍ਰਥਨ੍ਤਰੇ ਪਕ੍ਸ਼ੌ । ਸ੍ਤੋਮ ऽ ਆਤ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਾꣳਸ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਯਜੂꣳषਿ ਨਾਮ । ਸਾਮ ਤੇ ਤਨੂਰ੍ ਵਾਮਦੇਵ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਫਾਃ । ਸੁਪਰ੍ਣੋ ऽਸਿ ਗਰੁਤ੍ਮਾਨ੍ ਦਿਵਂ ਗਚ੍ਛ ਸ੍ਵਃ ਪਤ
ਤੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਾਜ਼, ਗਰੁੜ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਗਾਯਤਰੀ, ਤੇਰੇ ਪੰਖ ਬ੍ਰਹਦਰਥੰਤਰੀ। ਸਤਿਕਾਰ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ, ਛੰਦ ਤੇਰੇ ਅੰਗ, ਯਜੁਸ ਤੇਰਾ ਨਾਮ। ਸਾਮ ਤੇਰੀ ਦੇਹ, ਵਾਮਦੇਵ ਤੇਰੀ ਪੂਛ, ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ, ਧਿਸ਼ਣ ਤੇਰੇ ਪੱਟ, ਸ਼ਫਾ ਤੇਰੇ ਪੈਰ। ਤੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਾਜ਼, ਗਰੁੜ ਹੈਂ—ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਉੱਡ।
ਅਕ੍ਰਨ੍ਦਦ੍ ਅਗ੍ਨਿ ਸ੍ਤਨਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਦ੍ਯੌਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਾ ਰੇਰਿਹਦ੍ ਵੀਰੁਧਃ ਸਮਞ੍ਜਨ੍ । ਸਦ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਾਨੋ ਵਿ ਹੀਮ੍ ਇਦ੍ਧੋऽ ਅਖ੍ਯਦ੍ ਆ ਰੋਦਸੀ ਭਾਨੁਨਾ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਅਗਨਿ ਗੂੰਜਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਗਰਜਿਆ; ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਪੌਦੇ ਸਜ ਗਏ। ਇਕ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਚਮਕਿਆ, ਰੋਦਸੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਗ੍ਨੇऽਭ੍ਯਾਵਰ੍ਤਿਨ੍ਨ੍ ਅਭਿ ਮਾ ਨਿ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵਾਯੁषਾ ਵਰ੍ਚਸਾ ਪ੍ਰਜਯਾ ਧਨੇਨ । ਸਨ੍ਯਾ ਮੇਧਯਾ ਰਯ੍ਯਾ ਪੋषੇਣ
ਹੇ ਅਗਨਿ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆ, ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ। ਜਿੰਦਗੀ, ਚਮਕ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਦੌਲਤ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ।
ਅਗ੍ਨੇ ऽ ਅਙ੍ਗਿਰਃ ਸ਼ਤਂ ਤੇ ਸਨ੍ਤ੍ਵਾਵृਤਃ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤ ऽ ਉਪਾਵृਤਃ । ਅਧਾ ਪੋषਸ੍ਯ ਪੋषੇਣ ਪੁਨਰ੍ ਨੋ ਨष੍ਟਮ੍ ਆ ਕृਧਿ ਪੁਨਰ੍ ਨੋ ਰਯਿਮ੍ ਆ ਕृਧਿ
ਹੇ ਅਗਨਿ, ਅੰਗਿਰਸ, ਤੇਰੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਸੌ ਹੋਣ, ਤੇਰੇ ਢੱਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਣ। ਫਿਰ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਉਹ ਮੁੜ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੌਲਤ ਮੁੜ ਦੇ।
ਪੁਨਰ੍ ਊਰ੍ਜਾ ਨਿ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਪੁਨਰ੍ ਅਗ੍ਨ ऽ ਇषਾਯੁषਾ । ਪੁਨਰ੍ ਨਃ ਪਾਹ੍ਯ੍ ਅꣳਹਸਃ
ਮੁੜ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆ, ਮੁੜ, ਹੇ ਅਗਨਿ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਆ। ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਾ।
ਸਹ ਰਯ੍ਯਾ ਨਿ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵਾਗ੍ਨੇ ਪਿਨ੍ਵਸ੍ਵ ਧਾਰਯਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਸ੍ਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤਸ੍ ਪਰਿ
ਹੇ ਅੱਗ, ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵਧ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਭ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ।
ਆ ਤ੍ਵਾਹਾਰ੍षਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਭੂਰ੍ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਵਿਚਾਚਲਿਃ । ਵਿਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਾ ਤ੍ਵਦ੍ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮ੍ ਅਧਿ ਭ੍ਰਸ਼ਤ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਪੱਕਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ। ਸਭ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹਣ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਕਦੇ ਵੀ ਤੈਥੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਉਦ੍ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵਰੁਣ ਪਾਸ਼ਮ੍ ਅਸ੍ਮਦ੍ ਅਵਾਧਮਂ ਵਿ ਮਧ੍ਯਮꣳ ਸ਼੍ਰਥਾਯ । ਅਥਾ ਵਯਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਵ੍ਰਤੇ ਤਵਾਨਾਗਸੋ ऽ ਅਦਿਤਯੇ ਸ੍ਯਾਮ
ਹੇ ਵਰੁਣ, ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਾਹੀ ਉਤਾਰ ਦੇ, ਵਿਚਲੀ ਢੀਲੀ ਕਰ ਦੇ, ਤੇ ਹੇਠਲੀ ਵੀ ਹਟਾ ਦੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਆਦਿਤਯ, ਅਸੀਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਰਾਜ ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਈਏ।
ਅਗ੍ਰੇ ਬृਹਨ੍ਨ੍ ਉषਸਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵੋ ऽ ਅਸ੍ਥਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਜਗਨ੍ਵਾਨ੍ ਤਮਸੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਗਾਤ੍ । ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਭਾਨੁਨਾ ਰੁਸ਼ਤਾ ਸ੍ਵਙ੍ਗ ऽ ਆ ਜਾਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਸਦ੍ਮਾਨ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਰਾਃ
ਸਵੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅੱਗੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਅੱਗ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਸਭ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹꣳਸਃ ਸ਼ੁਚਿषਦ੍ ਵਸੁਰ੍ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸਦ੍ ਹੋਤਾ ਵੇਦਿषਦ੍ ਅਤਿਥਿਰ੍ ਦੁਰੋਣਸਤ੍ । ਨृषਦ੍ ਵਰਸਦ੍ ऋਤਸਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਸਦ੍ ਅਬ੍ਜਾ ਗੋਜਾ ऽ ऋਤਜਾ ਅਦ੍ਰਿਜਾ ऽ ऋਤਮ੍ ਬृਹਤ੍
ਹੰਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਯਜਮਾਨ ਵੇਦੀ ਤੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਵਿਚ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਸੱਚ ਵਿਚ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਗਾਂ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ—ਸੱਚ, ਵੱਡਾ।
ਸੀਦ ਤ੍ਵਂ ਮਾਤੁਰ੍ ਅਸ੍ਯਾ ऽ ਉਪਸ੍ਥੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨੇ ਵਯੁਨਾਨਿ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ । ਮੈਨਾਂ ਤਪਸਾ ਮਾਰ੍ਚਿषਾऽਭਿਸ਼ੋਚੀਰ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਯਾꣳ ਸ਼ੁਕ੍ਰਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਵਿ ਭਾਹਿ
ਹੇ ਅੱਗ, ਇਸ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾ, ਤੂੰ ਸਭ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤਾਪ ਜਾਂ ਲਪਟ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੀ, ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਮਕਦੇ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਉਜਲਾ ਹੋ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਗ੍ਨੇ ਰੁਚਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਖਾਯਾਃ ਸਦਨੇ ਸ੍ਵੇ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤ੍ਵꣳ ਹਰਸਾ ਤਪਨ੍ ਜਾਤਵੇਦਃ ਸ਼ਿਵੋ ਭਵ
ਹੇ ਅੱਗ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਅਪਣੇ ਹੀ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਪ ਕੇ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾ।
ਸ਼ਿਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਹ੍ਯਮ੍ ਅਗ੍ਨੇऽ ਅਥੋ ਸੀਦ ਸ਼ਿਵਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ । ਸ਼ਿਵਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਵਂ ਯੋਨਿਮ੍ ਇਹਾਸਦਃ
ਹੇ ਅੱਗ, ਚੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੈਠ ਜਾ। ਚੰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰ ਦੇ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੂਲ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ।
ਦਿਵਸ੍ ਪਰਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਜ੍ਞੇ ऽ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਰਿ ਜਾਤਵੇਦਾਃ । ਤृਤੀਯਮ੍ ਅਪ੍ਸੁ ਨृਮਣਾ ऽ ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਇਨ੍ਧਾਨ ऽ ਏਨਂ ਜਰਤੇ ਸ੍ਵਾਧੀਃ
ਅੱਗ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਫਿਰ ਜਾਤਵੇਦ ਉਥੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਮਾ ਤੇ ऽ ਅਗ੍ਨੇ ਤ੍ਰੇਧਾ ਤ੍ਰਯਾਣਿ ਵਿਦ੍ਮਾ ਤੇ ਧਾਮ ਵਿਭृਤਾ ਪੁਰੁਤ੍ਰਾ । ਵਿਦ੍ਮਾ ਤੇ ਨਾਮ ਪਰਮਂ ਗੁਹਾ ਯਦ੍ ਵਿਦ੍ਮਾ ਤਮ੍ ਉਤ੍ਸਂ ਯਤ ऽ ਆਜਗਨ੍ਥ
ਹੇ ਅੱਗ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਸਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਲੁਕਿਆ ਨਾਮ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ—ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਰੋਤ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤੂੰ ਆਇਆ।
ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਤ੍ਵਾ ਨृਮਣਾ ऽ ਅਪ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨृਚਕ੍ਸ਼ਾ ऽ ਈਧੇ ਦਿਵੋ ਅਗ੍ਨ ऽ ਊਧਨ੍ । ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਵਾ ਰਜਸਿ ਤਸ੍ਥਿਵਾꣳਸਮ੍ ਅਪਾਮ੍ ਉਪਸ੍ਥੇ ਮਹਿषਾ ऽ ਅਵਰ੍ਧਨ੍
ਹੇ ਅੱਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਥਨ ਤੋਂ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤੂੰ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
ਅਕ੍ਰਨ੍ਦਦ੍ ਅਗ੍ਨਿ ਸ੍ਤਨਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਦ੍ਯੌਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਾ ਰੇਰਿਹਦ੍ ਵੀਰੁਧਃ ਸਮਞ੍ਜਨ੍ । ਸਦ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਾਨੋ ਵਿ ਹੀਮ੍ ਇਦ੍ਧੋ ऽ ਅਖ੍ਯਦ੍ ਆ ਰੋਦਸੀ ਭਾਨੁਨਾ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਅੱਗ ਗੂੰਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਗੜਗੜਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ, ਪੌਦੇ ਸਜ ਗਏ। ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਣਾਮ੍ ਉਦਾਰੋ ਧਰੁਣੋ ਰਯੀਣਾਂ ਮਨੀषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਪਣਃ ਸੋਮਗੋਪਾਃ । ਵਸੁਃ ਸੂਨੁਃ ਸਹਸੋ ऽ ਅਪ੍ਸੁ ਰਾਜਾ ਵਿ ਭਾਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰ ऽ ਉषਸਾਮ੍ ਇਧਾਨਃ
ਉਹ ਦੌਲਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਤਾਕਤ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ, ਅੱਗ ਸਵੇਰਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਲ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਕੇਤੁਰ੍ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗਰ੍ਭऽ ਆ ਰੋਦਸੀ ऽ ਅਪृਣਾਜ੍ ਜਾਯਮਾਨਃ । ਵੀਡੁਂ ਚਿਦ੍ ਅਦ੍ਰਿਮ੍ ਅਭਿਨਤ੍ ਪਰਾਯਞ੍ ਜਨਾ ਯਦ੍ ਅਗ੍ਨਿਮ੍ ਅਯਜਨ੍ਤ ਪਞ੍ਚ
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਣਮ ਹੈ। ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਰ ਗਿਆ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਉਸ਼ਿਕ੍ ਪਾਵਕੋ ਅਰਤਿਃ ਸੁਮੇਧਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਮृਤੋ ਨਿ ਧਾਯਿ । ਇਯਰ੍ਤਿ ਧੂਮਮ੍ ਅਰੁषਂ ਭਰਿਭ੍ਰਦ੍ ਉਚ੍ ਛੁਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ੋਚਿषਾ ਦ੍ਯਾਮ੍ ਇਨਕ੍ਸ਼ਨ੍
ਪਵਿੱਤਰ, ਚਮਕਦਾ, ਅਥਾਹ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅੱਗ, ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰ, ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਾਲ ਧੂੰਆਂ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲਪਟ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।
ਦृਸ਼ਾਨੋ ਰੁਕ੍ਮ ऽ ਉਰ੍ਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਦ੍ਯੌਦ੍ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਮ੍ ਆਯੁਃ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਰੁਚਾਨਃ । ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਮृਤੋ ऽ ਅਭਵਦ੍ ਵਯੋਭਿਰ੍ ਯਦ੍ ਏਨਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ ਜਨਯਤ੍ ਸੁਰੇਤਾਃ
ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਚਾਨਣ ਲਈ ਰੂਚੀਵਾਨ। ਅੱਗ, ਅਮਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦ ਅਸਮਾਨ, ਬੀਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ ਤੇ ਅਦ੍ਯ ਕृਣਵਦ੍ ਭਦ੍ਰਸ਼ੋਚੇऽਪੂਪਂ ਦੇਵ ਘृਤਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਗ੍ਨੇ । ਪ੍ਰ ਤਂ ਨਯ ਪ੍ਰਤਰਂ ਵਸ੍ਯੋ ऽ ਅਚ੍ਛਾਭਿ ਸੁਮ੍ਨਂ ਦੇਵਭਕ੍ਤਂ ਯਵਿष੍ਠ
ਹੇ ਅੱਗ, ਜੋ ਕੋਈ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਲਪਟ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਾ, ਘੀ ਵਾਲਾ ਭੋਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਭੋਗ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੌਲਤ, ਚੰਗੀ ਕਿਰਪਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਾਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ।
ਆ ਤਂ ਭਜ ਸੌਸ਼੍ਰਵਸੇष੍ਵ੍ ਅਗ੍ਨ ऽ ਉਕ੍ਥ ऽ ਉਕ੍ਥ ऽ ਆ ਭਜ ਸ਼ਸ੍ਯਮਾਨੇ । ਪ੍ਰਿਯਃ ਸੂਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਿਯੋ ऽ ਅਗ੍ਨਾ ਭਵਾਤ੍ਯ੍ ਉਜ੍ ਜਾਤੇਨ ਭਿਨਦਦ੍ ਉਜ੍ ਜਨਿਤ੍ਵੈਃ
ਹੇ ਅੱਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਜੋ ਉਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਉਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਜੋ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਗ੍ਨੇ ਯਜਮਾਨਾ ऽ ਅਨੁ ਦ੍ਯੂਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਵਸੁ ਦਧਿਰੇ ਵਾਰ੍ਯਾਣਿ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਦ੍ਰਵਿਣਮ੍ ਇਚ੍ਛਮਾਨਾ ਵ੍ਰਜਂ ਗੋਮਨ੍ਤਮ੍ ਉਸ਼ਿਜੋ ਵਿ ਵਵ੍ਰੁਃ
ਹੇ ਅਗਨਿ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ਼ਜ ਲੋਕ ਗਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਵੰਡੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਤਾਵ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਨਰਾꣳ ਸੁਸ਼ੇਵੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ऽ ऋषਿਭਿਃ ਸੋਮਗੋਪਾਃ । ਅਦ੍ਵੇषੇ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਹੁਵੇਮ ਦੇਵਾ ਧਤ੍ਤ ਰਯਿਮ੍ ਅਸ੍ਮੇ ਸੁਵੀਰਮ੍
ਹੇ ਅਗਨਿ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਇਆਲੂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੇ। ਅਸੀਂ ਦਵਾਈਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੁਲਾਈਏ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦਿਓ।
ਸਮਿਧਾਗ੍ਨਿਂ ਦੁਵਸ੍ਯਤ ਘृਤੈਰ੍ ਬੋਧਯਤਾਤਿਥਿਮ੍ । ਆਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਵ੍ਯਾ ਜੁਹੋਤਨ
ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰੋ, ਘੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਜਗਾਓ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਉਦ੍ ਉ ਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ ऽ ਅਗ੍ਨੇ ਭਰਨ੍ਤੁ ਚਿਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਸ ਨੋ ਭਵ ਸ਼ਿਵਸ੍ ਤ੍ਵꣳ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਵਿਭਾਵਸੁਃ
ਹੇ ਅਗਨਿ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਣ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਮੋऽਸਿ ਸਪਤ੍ਨਹਾ ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਛਨ੍ਦ ऽ ਆ ਰੋਹ ਪृਥਿਵੀਮ੍ ਅਨੁ ਵਿ ਕ੍ਰਮਸ੍ਵ । ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਮੋऽਸ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਾਤਿਹਾ ਤ੍ਰੈष੍ਟੁਭਂ ਛਨ੍ਦ ऽ ਆ ਰੋਹਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਅਨੁ ਵਿ ਕ੍ਰਮਸ੍ਵ । ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਮੋऽਸ੍ਯ੍ ਅਰਾਤੀਯਤੋ ਹਨ੍ਤਾ ਜਾਗਤਂ ਛਨ੍ਦ ऽ ਆ ਰੋਹ ਦਿਵਮ੍ ਅਨੁ ਵਿ ਕ੍ਰਮਸ੍ਵ । ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਮੋऽਸਿ ਸ਼ਤ੍ਰੂਯਤੋ ਹਨ੍ਤਾऽऽਨੁष੍ਟੁਭਂ ਛਨ੍ਦ ऽ ਆ ਰੋਹ ਦਿਸ਼ੋऽਨੁ ਵਿ ਕ੍ਰਮਸ੍ਵ
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕਦਮ ਹੈਂ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕਦਮ ਹੈਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਵਾਲਾ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕਦਮ ਹੈਂ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰੱਖ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕਦਮ ਹੈਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰੱਖ।