ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਥਵਾਨ ਵਾਂਗ, ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਪੁਰਾਤਨ ਹੋਤਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਣ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਅਤੇ ਘੀਆਂ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੌਸ਼ਨ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਅਗਨਿ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ। ਉਹ ਅਗਨਿ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਗਨਿ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਰਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇ। ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਗਤੀ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਾਭੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਗਨਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਲਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ, ਅਦਿਤਿ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਓਟ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਨਾਭੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਭੇੜ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ—ਇਹ ਸਭ ਅਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਅਗਨਿ, ਜੋ ਅਗਨਿ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਸਿਸਟਾ ਬਣਾਇਆ—ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਚਿਹਰਾ ਉਭਰ ਆਇਆ ਹੈ—ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਚਿਹਰਾ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਖੜੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਯਜਨ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਵੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਇੰਝ ਹੀ, ਇਕ ਖੁਰ ਵਾਲੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਗਣ ਵਾਲਾ ਸਰੋਤ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਅਤੇ ਘੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਅਦਿਤਿ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ—ਅਗਨਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਭੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖਾਲ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਵਜ—ਅਗਨਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਉੰਠ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਅਗਨਿ ਦੀ ਤਾਪ ਤੋਂ ਬੱਕਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਪਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਨ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗਨਿ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਵਿਚਕਾਰ, ਭਸਮ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਗਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸ, ਗ੍ਰਹਿ, ਆਸਨ, ਜਗ੍ਹਾ, ਗਰਭ, ਮਲ, ਰਸਤੇ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ (ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ, ਪਾਸ਼੍ਰੁ) ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਂਸ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਹੈ, ਗਾਯਤਰੀ ਛੰਦ ਬਸੰਤ ਦਾ ਹੈ। ਗਾਯਤਰੀ ਤੋਂ ਉਪਾਂਸ਼ੂ, ਉਪਾਂਸ਼ੂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਰਥੰਤਰਾ, ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਸਰਵ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮਨ ਸਰਵ ਕਰਤਾ ਦਾ ਮਨ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਇਸ ਦਾ ਮਨ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਗਰਮੀ ਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਤੋਂ ਸ੍ਵਾਰ, ਸ੍ਵਾਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰੀਯਾਮ, ਅੰਤਰੀਯਾਮ ਤੋਂ ਪੰਦਰਵਾਂ, ਪੰਦਰਵਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਮਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਅੱਖ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਇਸ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਜਗਤੀ ਛੰਦ ਵਰਖਾ ਦਾ ਹੈ। ਜਗਤੀ ਤੋਂ ਰਿਕਸਮਾ, ਰਿਕਸਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਰ, ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਸਤਾਰਵਾਂ, ਸਤਾਰਵਾਂ ਤੋਂ ਵੈਰੂਪ, ਅਤੇ ਜਮਦਗਨਿ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਅੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਨ ਸੋਮਨ ਸਾਮ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ ਕਨ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਸ਼ਰਦ ਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਆਇਡਮ ਹੈ, ਆਇਡਮ ਮਥਣਹਾਰ ਹੈ, ਮਥਣਹਾਰ ਇਕੀਹ ਹੈ, ਇਕੀਹ ਤੋਂ ਵੈਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਪਰਲੀ ਸੋਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਹੇਮੰਤ ਬੋਲੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ। ਪੰਕਤੀ ਛੰਦ ਹੇਮੰਤ ਦਾ ਹੈ। ਪੰਕਤੀ 'ਅੰਤ' ਨਾਲ ਹੈ, 'ਅੰਤ' ਆਗ੍ਰਯਣ ਹੈ, ਆਗ੍ਰਯਣ ਤੋਂ ਉਨਤਾਲੀ, ਉਨਤਾਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਕਵਰ ਅਤੇ ਰੈਵਤ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੋਲੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਪੱਕੀ ਧਰਤੀ, ਪੱਕਾ ਗਰਭ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪੱਕਾ ਹੈਂ, ਚੰਗਿਆਈ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸ। ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਝੰਡਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਰੂ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬਿਠਾਉਣ। ਹੇ ਅਗਨਿ, ਜੋ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ। ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੁ ਤੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ। ਇਹ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਲਈ ਰੱਖ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬਿਠਾਉਣ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਥੇ ਬੈਠ, ਹੇ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਭਲਾ ਸੋਚ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬਿਠਾਉਣ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਨਮੀ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਪਾਣੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ। ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਥੇ ਬੈਠ; ਅਸੀਂ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬਿਠਾਉਣ। ਹੇ ਆਦਿਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵਸਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਸਹਾਰਣੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਬੂੰਦ ਹੈ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਂ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬਿਠਾਉਣ। ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਅਗਨਿ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੰਢ ਹੈਂ। ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਅੱਗਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਰੁੱਤਾਂ, ਰੂਪਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗਰਭਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਗਨਿ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਲਈ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬੈਠਾਉਣ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਵਾਰ ਅਗਨਿ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਲਈ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਬੈਠਾਉਣ। ਮੇਰੀ ਸਾਂਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਉਤਰੀ ਸਾਂਸ, ਵਿਖੇਰੀ ਸਾਂਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵਧਾ। ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ। ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਪਾ। ਹਰ ਜੀਵ, ਦਿਸ਼ਾ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਵਿਆਹ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮਾਪ, ਆਸਰਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਵਾਸ, ਤਾਕਤ, ਮਨੁੱਖ, ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ, ਬਲਦ, ਓਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨਿ, ਇੱਟ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਬਣਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਵੇ, ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੋਇਆ; ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਹਰੇਕ ਲਈ, ਸਾਂਸ, ਉਤਰੀ, ਵਿਖੇਰੀ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਸਾਂਸ, ਸਥਿਰਤਾ, ਚਾਲ ਲਈ। ਵਾਯੂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ, ਭਲਾਈ, ਢਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਤੂੰ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਦੱਖਣੀ ਦੀ ਵਿਰਾਟ, ਪੱਛਮੀ ਦੀ ਸਰਵਸਵਾਮੀ, ਉੱਤਰੀ ਦੀ ਸੁਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈਂ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੈਨੂੰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਠਾਵੇ। ਹਰੇਕ ਲਈ, ਸਾਂਸ, ਉਤਰੀ, ਵਿਖੇਰੀ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ। ਵਾਯੂ ਤੇਰਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਨਭਸ ਅਤੇ ਨਭਸਿਆ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਅਗਨਿ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੰਢ ਹੈਂ। ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ, ਅੱਗਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵਰਖਾ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸ਼ਰਦ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਅਗਨਿ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੰਢ ਹੈਂ। ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟੀਆਂ, ਅੱਗਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਦ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ। ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੰਗਿਰਸ, ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਸਾਂਸ, ਉਤਰੀ ਸਾਂਸ, ਵਿਖੇਰੀ ਸਾਂਸ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੁਣਨ, ਬੋਲੀ, ਮਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੰਦ—ਮਾ, ਪ੍ਰਮਾ, ਪ੍ਰਤਿਮਾ, ਅਸਰੀਵਯ, ਪੰਕਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ, ਵਿਰਾਟ, ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ—ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।