ਇਹ ਕਥਾ ਯਜਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਦਿਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯਜਨ-ਆਸਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਨ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯਜਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਸਨ ਤੇ ਆਰੋਹਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਵਧਾਵੇ। ਅਗਨੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਿਵਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸਨ ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਯਜਨ-ਗਰਭ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇ ਤੇ ਆਸਨ ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਬੈਠੇ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੂਹਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਮਿਠਾ ਰਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਰਥਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥਵਾਨ ਹੈ, ਇਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਰਹਿਣ, ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਣ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ। ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਾਂ, ਵਚਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਯਜਕ ਲਈ ਪੁਰੀਸ਼ਯ ਅਗਨੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ। ਅਗਨੀ, ਪੁਰੀਸ਼ਯ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਚੌਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ। ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਮਨ ਹੋਣ, ਸਚੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ। ਯਜਨ ਜਾਂ ਯਜਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ; ਜਾਤਵੇਦਸ ਅਜੋਕੇ ਦਿਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪੁਰੀਸ਼ਯ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਭ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸੋਮਾ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚੋਰ ਤੇ ਡਾਕੂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜੋ। "ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਭੋ," ਧਰਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਨਿਰ੍ਰਤੀ, ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਮ ਤੇ ਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਡਰਾਉਣੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਜਕ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ—"ਮੈਂ ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।" ਜੋ ਫਾਂਸ ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲਾਂ 'ਤੇ ਪਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਲ ਗਈ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ, ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਭੂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਥਾਂ, ਇਹ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਸਵਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਬੁਧਿਮਾਨ ਲੋਕ ਹਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜੁਆਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੋਚਵਾਨ, ਦਿਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ। ਹਲ ਜੋੜੋ, ਜੁਆਲੀਆਂ ਖਿੱਚੋ, ਪੰਡੀਆਂ ਬਣਾਓ; ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਬੀਜ ਬੋਵੋ; ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਭਾਰ ਨਾਲ—ਓ ਪੰਡੀਆਂ, ਪੱਕੀ ਫਸਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ। ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਹਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋਤਣ; ਹਲ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਆਉਣ; ਪੰਡੀਆਂ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਫਸਲ ਦੇਣ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ; ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵਧਦੀ—ਓ ਸੀਤਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਵਧਾ। ਹਲ, ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਸੁਭਾਅਤ, ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ—ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਂ, ਭੇਡ, ਮੋਟਾਪਾ, ਤੇ ਵਾਧੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਿਓ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਪੁਸ਼ਨ, ਲੋਕਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ। ਹਲ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂ, ਦਿਵਤਾ-ਮਾਰਗ ਵਾਲੇ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓ; ਅਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਇਹ ਚਾਨਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਸਾਲ, ਰਿਤੂਆਂ, ਉਸ਼ਾ, ਲਾਲੀਆਂ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਥਵਾਨ, ਅਗਨੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਇਦਾ, ਘੀ—ਸਵਾਹਾ! ਉਹ ਪੌਦਿਆਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਜਨਮੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੌ ਤੇ ਸੱਤ ਬਸਤੇ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸੌ, ਮਾਂਵਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਸਤੇ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨੱਕ ਹਨ; ਇੰਦਰ, ਸੌ ਕੰਮ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਔਸ਼ਧੀ ਬਣੋ। ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ, ਪੌਦਿਆਂ, ਫੁੱਲਦੀਆਂ, ਫਲਦੀਆਂ; ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੋ। ਪੌਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹੋ; ਮੈਂ ਘੋੜਾ, ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਤਮ, ਪੌਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਨ ਅਸ਼ਵਥਾ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਵਾਸ ਪੱਤੇ ਵਿਚ; ਤੁਸੀਂ ਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਜਿੱਥੇ ਪੌਦਿਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਭਾ ਵਿਚ—ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ, ਚੰਗਾ ਹਕੀਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਗੜੀ—ਸਭ ਪੌਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਪੂਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਬਾੜੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਪੁਰੁਸ਼ਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਤਮ ਹੋ, ਜੋ ਧਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ, ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ; ਪੌਦਿਆਂ ਹਿਲ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਮਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਤਾਕਤ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਰੋਗ ਦਾ ਸਰਵ, ਮੌਤ ਦੀ ਪਕੜ ਵਾਂਗ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ, ਅੰਗ-ਅੰਗ, ਪੌਦਿਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਧਾ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੋਗ, ਪੰਛੀ ਚਾਸ਼ਾ ਤੇ ਕਿਕੀਦੀਵਾ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਤੇ ਧੁੰਦ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਦੂਜਾ ਹੋਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਜੋ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਜੋ ਫਲ-ਰਹਿਤ, ਜੋ ਫੁੱਲ-ਰਹਿਤ, ਜੋ ਫੁੱਲ-ਵਾਲੀਆਂ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਣ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪਾਂ ਤੋਂ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ, ਯਮ ਦੀ ਫਾਂਸ ਤੋਂ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਵਤਿਆ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਣ। ਪੌਦਿਆਂ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬੋਲਦੀਆਂ; ਜੋ ਇਹ ਜੀਵਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ, ਬੁਧਿਮਾਨ, ਸੋਮਾ-ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੌ-ਅੱਖੀਆਂ ਪੌਦੀਆਂ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ, ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਨਿਰ੍ਰਤੀ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਜ, ਹਲ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ—ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਾਂਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ, ਦਿਵਤਾ, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।