ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਯज्ञ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਚੰਦ ਨੂੰ, ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਨੈਵਲ ਨੂੰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ "ਸਵਾਹਾ" ਕਰਕੇ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਲ, ਸਾਸ, ਅੱਖ, ਕੰਨ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ "ਸਵਾਹਾ" ਕਰਕੇ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬੋਲ ਦੀ ਨੀਅਤ, ਬੋਲ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੁਆਦ, ਯਸ਼ ਤੇ ਸੰਪੱਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ, ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਸਵਾਹਾ"। ਹਰ ਦਿਨ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਗਨੀ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਾਯੂ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਰੁੱਤੂ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਮਰੁਤ, ਅਠਵੇਂ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ; ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਮਿਤ੍ਰ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਵਰੁਣ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਇੰਦਰ, ਤੇ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ ਸਭ ਦੇਵਤਾਵਾਂ। ਫਿਰ, ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ, ਹਨੇਰੇ, ਝਟਕਣ ਵਾਲੇ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਵਿਖੇਰਣ ਵਾਲੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਵਾਹਾ"। ਅੱਗੇ, ਲਾਲੀ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਦੋਸਤ, ਮੰਦ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਸਾਧਿਆ; ਭਵ ਗਲ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਸੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਦੇਵ ਜਿਗਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਵ ਪਿੱਠ ਨਾਲ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਪੇਟ ਨਾਲ। ਹਰੇਕ ਅੰਗ—ਵਾਲ, ਚਮੜੀ, ਲਾਲੀ, ਚਰਬੀ, ਮਾਸ, ਨਸਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਮਗਜ, ਬੀਜ, ਮਲ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਵਾਹਾ" ਕਰਕੇ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਉਪਰਾਲਾ, ਮਿਲਾਪ, ਵਿਛੋੜਾ, ਉਠਣਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਚਮਕ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਦੁਖ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਸਵਾਹਾ"। ਤਪस्या, ਤਪਸਵੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਤਾਪ, ਪਰਾਧ, ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ, ਤੇ ਉਪਚਾਰ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀ। ਯਮ, ਅੰਤਕ, ਮੌਤ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਵਧ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਹੂਤੀ। ਫਿਰ, ਸਚਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਵੀ ਹਿਲਦੀ-ਡੁੱਲਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ, ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ; ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੇਰੇ, ਅਸੁਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਿਆ। ਉਹ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਦੌੜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚੱਲਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ; ਉਹ ਦੂਰ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਵੀ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ। ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਭ੍ਰਮ, ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਇਕਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਰੀਰ ਰਹਿਤ, ਚੋਟ ਰਹਿਤ, ਨਸ ਰਹਿਤ, ਦਾਗ ਰਹਿਤ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸੁ-ਜਾਤ, ਜਿਸਨੇ ਸਦੀਵ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਠੀਕ ਵੰਡਿਆ। ਜੋ ਅ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਜਨਮਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੀ। ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ। ਜੋ ਦੋਵੇਂ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼—ਇਕੱਠੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਵਿਨਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਦੂਜੀ। ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ। ਜੋ ਦੋਵੇਂ—ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ—ਇਕੱਠੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਅਮਰ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਯਾਦ ਕਰ! ਹੇ ਕਰਤਾ, ਯਾਦ ਕਰ! ਕੀ ਕੀਤਾ, ਯਾਦ ਕਰ! ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲ,繁ਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ; ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਕਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਕਰੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਤਰੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ। ਓਮ, ਆਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮ।