ਇਹ ਕਥਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਚਹੁੰ ਪਾਸ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਚਾਰ ਪਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਵੇ, ਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦੇਵੇ। ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਪਤਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਏਕਤਾ ਆ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਤਾਪ ਤੇਰੀ ਅਸਲ ਹੈ, ਉਸੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਵਧੀਏ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਈਏ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਸੁਨਹਿਰਾ, ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਜਲ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਤਰਤਾ ਕਰਣ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਜਾਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਵੈਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵੇਖੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੂਰਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਇੰਦਣ, ਤੂੰ ਹੀ ਚਮਕ—ਉਹ ਚਮਕ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ। ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ, ਐ ਇੰਦਰ! ਐਨਾ ਹੀ ਅਟੁੱਟ ਬਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਹੁਨਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਪ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ। ਅਸੀਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੈ; ਹਰ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰੀਏ। ਤੇਰੀ ਊਰਜਾ, ਇੱਛਾ, ਹੁਨਰ, ਦਇਆ, ਤੇਰੀ ਪਾਵਨ ਹੋਮ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੀਤਾ ਹੋਇਆ ਰਸ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ—ਉਹ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼, ਸੂਰਜ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰੇ, ਜਲ, ਵਰੁਣ, ਨਾਭੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਵਾਣੀ, ਸਾਹ, ਅੱਖ, ਕੰਨ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਨੀਤ, ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਖਾਣ ਦੀ ਸਵਾਦ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਪੱਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ। ਸਾਵਿਤਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਅੱਗ ਦੂਜੇ, ਵਾਯੂ ਤੀਜੇ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਚੌਥੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੰਜਵੇਂ, ਰੁੱਤ ਛੇਵੇਂ, ਮਰੁਤ ਸੱਤਵੇਂ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਅੱਠਵੇਂ; ਮਿਤ੍ਰ ਨੌਵੇਂ, ਵਰੁਣ ਦਸਵੇਂ, ਇੰਦਰ ਗਿਆਰਵੇਂ, ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ। ਉਹ ਤੀਖਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਹਨੇਰਾ, ਕੰਪਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਖੇਰਣ ਵਾਲਾ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਲਾਲੀ ਵਾਲਾ ਤੀਖਾ, ਚੰਗੀ ਨੀਤ ਵਾਲਾ ਮਿੱਤਰ, ਮਾੜੀ ਨੀਤ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਖੇਡ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਸਾਧਿਆ; ਭਵ ਗਲਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਸ਼, ਮਹਾਦੇਵ ਜਿਗਰ, ਸ਼ਰਵ ਪਿੱਠ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਪੇਟ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਵਾਲ, ਚਮੜੀ, ਲਾਲੀ, ਚਿੱਬੜ, ਮਾਸ, ਨੱਸਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਮੱੱਜ, ਵੀਰਜ, ਮਲ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਯਤਨ, ਉੱਦਮ, ਮਿਲਾਪ, ਵਿਛੋੜਾ, ਉਠਣਾ; ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਚਮਕ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਤਪ, ਤਪਸੀ, ਅਭਿਆਸੀ, ਵਿਅਭਿਆਸੀ, ਤਾਪ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ, ਸ਼ੁੱਧੀ, ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ—ਸਭ ਨੂੰ ਅਰਪਣ। ਯਮ, ਅੰਤਕ, ਮੌਤ, ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮ-ਵਧ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ—ਸਭ ਨੂੰ ਅਰਪਣ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੀਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਦੌੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਵਾ ਤੇ ਜਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਲਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਚਲਦਾ; ਦੂਰ ਵੀ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ। ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਭੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਫਿਰ ਭਰਮ ਤੇ ਦੁੱਖ ਕਿਹੜਾ? ਉਹ ਸਭ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਦੇਹੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਿਰਲੇਪ, ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਆਪ ਹੀ ਜੰਮਿਆ, ਸਦੀਵੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਿਅਕਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ। ਜੋ ਦੋਵੇਂ—ਵਿਅਕਤ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼—ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੱਧ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੋਵੇਂ—ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ—ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਅਮਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਯਾਦ ਕਰ; ਕਰਤਾ, ਯਾਦ ਕਰ; ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਹੇ ਅੱਗ! ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਸਾਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੱਲ ਲੈ ਚੱਲ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਵਿਕੜੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੱਚ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਓਮ, ਆਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮ।