ਸੁਣੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਤਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ। ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਆਧਾ-ਮਾਸ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਮਹੀਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਤੇ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਵਰੀ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੇਰੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਤੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਉਪਰਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਹੇਠਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ; ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮੱਤੜ ਨੂੰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ। ਇਸ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਕੌਣ ਇਕੱਲਾ ਤੁਰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ? ਸਰਦੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ? ਵੱਡਾ ਢੱਕਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਉੱਤਰ ਆਇਆ: ਸੂਰਜ ਇਕੱਲਾ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਸਰਦੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੱਡਾ ਢੱਕਣ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀ ਹੈ? ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹੜਾ ਝੀਲ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸਦੀ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ? ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ: ਬ੍ਰਹਮ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ। ਮੈਂ ਬੋਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਿਤਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝਿਆ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਭਾਗ ਨਾਲ—ਇਸ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਪਿੱਠ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆ? ਕੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹਨ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਦੱਸੋਗੇ? ਉੱਤਰ ਆਇਆ: ਪੰਜ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆ; ਉਹ ਪੰਜ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਭਰਮ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਪਹਿਲਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਸੀ? ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੀ ਸੀ? ਉੱਤਰ: ਅਸਮਾਨ ਪਹਿਲਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ; ਘੋੜਾ ਵੱਡੀ ਤੇਜ਼ੀ; ਬੱਕਰੀ ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ; ਰਾਤ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: ਇਹ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕੁਰੂਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੌਣ? ਕੌਣ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਉੱਡਦਾ? ਕੌਣ ਰਾਹ 'ਤੇ ਸਰਕਦਾ? ਉੱਤਰ: ਮਾਦਾ ਬੱਕਰੀ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਹੈ; ਕੁੱਤਾ ਕੁਰੂਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ; ਖਰਗੋਸ਼ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਉੱਡਦਾ; ਸੱਪ ਰਾਹ 'ਤੇ ਸਰਕਦਾ। ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਸ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਮਲ? ਕਿੰਨੇ ਅੱਖਰ? ਕਿੰਨੇ ਹਵਨ? ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਿੱਥਾਂ 'ਚ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ? ਯਜਨਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ? ਉੱਤਰ: ਛੇ ਮਲ, ਸੌ ਅੱਖਰ, ਅੱਸੀ ਹਵਨ, ਤਿੰਨ ਜਲਣ-ਲੱਕੜੀਆਂ; ਯਜਨਾ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਭਿ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ? ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ? ਸੂਰਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੂਲ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ? ਚੰਦ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ? ਉੱਤਰ: ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਭਿ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਾਣਦਾ। ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੂਲ ਜਾਣਦਾ, ਤੇ ਚੰਦ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਭਿ; ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ; ਬੋਲੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ—ਇਹ ਕੀ ਹਨ? ਉੱਤਰ: ਇਹ ਯਜਨਾ-ਵੇਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੂਰਲਾ ਅੰਤ ਹੈ; ਇਹ ਯਜਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਭਿ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਮਾ ਮਹਾਨ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਬੋਲੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ ਹੈ। ਜੋ ਚੰਗਾ ਜਨਮਿਆ, ਆਪ-ਵੈਦ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੋਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ; ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਵਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਮਾ ਪੀਵੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਘੇਰ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹੋਈਏ। ਹੁਣ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਵੰਡ: ਘੋੜਾ ਉਪਰਲਾ ਭਾਗ ਹੈ; ਗਾਂ ਤੇ ਹਿਰਨ ਤੇਰੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਕਾਲਾ-ਗਲ Agni ਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ; ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਭੇਡ ਹੇਠਾਂ, ਰੇਤ ਹੇਠ; ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਟ; ਸੌਮ੍ਯ ਤੇ ਪੌਸ਼ਣ ਦੇ ਬਾਂਹ; ਕਾਲਾ ਨਾਭੀ 'ਤੇ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਾਸੇ; ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖ, ਤਵਸਤ੍ਰ ਦੇ; ਵਾਲੀ ਪੱਟ, ਵਾਯੂ ਦੇ; ਚਿੱਟੀ ਪੂੰਛ ਇੰਦਰ ਦੀ; ਸੁੰਦਰ ਸਵਪਸਿਆ ਦਾ; ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬੌਨਾ। ਲਾਲ, ਧੂਂਹਲੇ ਲਾਲ, ਕਰਕੰਧੂ ਲਾਲ ਤੇਰੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਖੀ; ਭੂਰੇ, ਲਾਲ-ਭੂਰੇ, ਚਿੱਟੇ-ਭੂਰੇ ਵਰੁਣ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਸਰਵ-ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਚਿੱਟੇ-ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਸਰਵ-ਚਿੱਟੇ-ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ, ਛੋਟੇ-ਚਿੱਟੇ, ਵੱਡੇ-ਚਿੱਟੇ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਦੇ। ਸਾਫ-ਕੋਟ ਵਾਲੇ, ਸਰਵ-ਸਾਫ-ਕੋਟ, ਰਤਨ-ਕੋਟ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ, ਚਿੱਟੀ-ਅੱਖ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਕੰਨ ਯਮ ਦੇ; ਲਪੇਟੇ ਰੌਦ੍ਰ ਦੇ; ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਰਜਨਯ ਦੇ। ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ, ਆੜੇ-ਚਿੱਟੇ, ਉਪਰਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਮਾਰੁਤ ਦੇ; ਲਾਲ, ਲਾਲ-ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ; ਪਲੀ-ਕੰਨ, ਸੂਂਹ-ਕੰਨ, ਉਪਰਲੇ-ਲੋਹੇ-ਕੰਨ ਤਵਸਤ੍ਰ ਦੇ; ਕਾਲਾ-ਗਲ, ਚਿੱਟੀ-ਅੱਖ, ਚਿੰਨ੍ਹ-ਪੱਟ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਦੇ; ਕਾਲੀ-ਉਂਗਲੀ, ਛੋਟੀ-ਉਂਗਲੀ, ਵੱਡੀ-ਉਂਗਲੀ ਉਸ਼ਾ ਦੇ। ਕਾਰੀਗਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੇ; ਲਾਲ ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ; ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਬੋਲੀ ਲਈ; ਅਣਜਾਣ ਅਦਿਤੀ ਲਈ; ਸਮ-ਰੂਪ ਧਾਤ੍ਰ ਲਈ; ਵੱਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ। ਕਾਲਾ-ਗਲ ਅਗਨੀ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਵਸੁ ਦੇ; ਲਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇ; ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਪਰਜਨਯ ਦੇ। ਉੱਚੇ, ਬਲਦ, ਬੌਨੇ ਇੰਦਰ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ; ਉੱਚੇ, ਚਿੱਟੇ-ਬਾਂਹ, ਚਿੱਟੇ-ਪਿੱਠ ਇੰਦਰ-ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ; ਸੂਰ-ਰੂਪ ਤੇਜ਼; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ-ਮਾਰੁਤ ਦੇ; ਹਨੇਰੇ ਪੌਸ਼ਣ ਦੇ। ਇਹ ਹਨ: ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਜੋੜੇ, ਦੋ-ਰੂਪ; ਅਗਨੀ-ਸੋਮਾ ਜੋੜੇ, ਬੌਨੇ; ਅਨਡਵਾਹ, ਅਗਨੀ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੋੜੇ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ; ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣੀ, ਹੋਰ; ਮੈਤ੍ਰੀ, ਹੋਰ। ਕਾਲਾ-ਗਲ ਅਗਨੀ ਦੇ; ਪੀਲੇ ਸੋਮਾ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ ਵਾਯੂ ਦੇ; ਬਿਨਾ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਦਿਤੀ ਦੇ; ਸਮ-ਰੂਪ ਧਾਤ੍ਰ ਦੇ; ਵੱਛੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ। ਕਾਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ; ਧੂਂਹਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ; ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਜਲੀ ਦੇ; ਰਾਖੀ ਤਾਰੇ ਦੇ। ਉਹ ਧੂਂਹਲੇ ਬਸੰਤ ਲਈ, ਚਿੱਟੇ ਗਰਮੀ ਲਈ, ਕਾਲੇ ਵਧ ਲਈ, ਲਾਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਤਝੜ ਲਈ, ਪੀਲੇ ਸਰਦੀ ਲਈ, ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਠੰਢੀ ਮੌਸਮ ਲਈ। ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਲਈ, ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਲਈ, ਦੋ ਸਾਲਾ ਜਗਤੀ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਵੱਛੇ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਲਈ, ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਉਸ਼ਣਿਹ ਲਈ। ਛੇ ਸਾਲਾ ਵੱਛੇ ਵੀਰਾਜ ਲਈ; ਬਲਦ ਬ੍ਰਹਤੀ ਲਈ; ਬਲ Kakubh ਲਈ; ਅਨਡਵਾਹ ਪੰਕਤੀ ਲਈ; ਗਾਂ ਅਤਿਚੰਦਸ ਲਈ। ਕਾਲਾ-ਗਲ ਅਗਨੀ ਦੇ; ਪੀਲੇ ਸੋਮਾ ਦੇ; ਉਪਧਵਸਤਾਟ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ; ਵੱਛੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ; ਹਨੇਰੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ; ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਾਰੁਤ ਦੇ; ਬਹੁ-ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੇ; ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ। ਇਹ ਹਲਚਲ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਹਨ: ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਜੋੜੇ, ਕਾਲੇ, ਵਰੁਣ ਜੋੜੇ, ਚਿੱਟੇ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਮਾਰੁਤ, ਅਤੇ ਸਰਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਤੀ-ਅਸਮਾਨ, ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।