ਪੁਰਾਤਨ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਸੀ? ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ ਕੀ ਸੀ? ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਕੀ ਸੀ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਸਵਰਗ ਪੁਰਾਤਨ ਇਰਾਦਾ ਸੀ; ਘੋੜਾ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਰਾਮ ਪਿਲਿੱਪਿਲਾ ਸੀ; ਰਾਤ ਪਿਸ਼ੰਗਿਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਵਾਯੂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਪਕਿਆ ਹੋਏ ਨਾਲ, ਕਾਲੇ ਗਲ ਵਾਲੇ ਬਕਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਆਗਰੋਧ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਵਾਧ ਨਾਲ। ਇਹ ਰਥ ਦਾ ਬਲਦ ਹੈ; ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਥ ਰਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਘੋੜਾ ਵੀ ਰਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ—ਸੋਮਾ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾਓ; ਆਪ ਹੀ ਯਜਨਾ ਕਰੋ, ਆਪ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰਿ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਖੇ। ਅਗਨੀ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਜੀਤ ਲਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜੀਤ ਲਵੋਗੇ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੋਗੇ। ਵਾਯੂ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਜੀਤ ਲਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜੀਤ ਲਵੋਗੇ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੋਗੇ। ਸੂਰਿਆ ਪਸ਼ੂ ਸੀ; ਉਸ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਜੀਤ ਲਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜੀਤ ਲਵੋਗੇ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵੋਗੇ। ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ; ਅਪਾਨ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ; ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ। ਮਾਂ, ਅੰਬਿਕਾ, ਅੰਬਾਲਿਕਾ, ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਕਾਮਪਲਵਾ ਦੀ ਸੁਭਾਗਣ ਵਧੀਅਾ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ; ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ। ਵਾਸੁ, ਮੇਰੇ ਹੋ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਅੰਕੁਰ ਦਾ ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ। ਦੋਵੇਂ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕੱਠੇ ਚੱਲੋ; ਅਕਾਸ਼ੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਧੋ। ਬਲਦ, ਘੋੜਾ, ਬੀਜ-ਵਾਹਕ, ਬੀਜ ਵਾਹਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖੇ। ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਵੋ; ਬਲਦ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਯਕਾਸਕਉ, ਸ਼ਕੁੰਤਿਕਾਹਲਗ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ 'ਨਿਗਲਗਲੀਤੀ' ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ, ਧਾਰਕ ਵਜੋਂ। ਯਕੋ, ਅਸਕਉ, ਸ਼ਕੁੰਤਕਾ, ਆਹਲਗ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ, ਅਧਵਰਯੁ, ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਬੋਲ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਵਧਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟੋਪ ਤੇ ਹਨ। 'ਪ੍ਰਤਿਲਾਮੀਤੀ,' ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟੋਪ ਤੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਬੋਲ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਹਿੱਸਾ ਵਧੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਮੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹਿਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਜਲ-झਿਲਲੇ ਮੋਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਥਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਟਖਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚੌੜੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੰਘ ਨਾਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਜਦੋਂ ਹਿਰਨ ਜੌ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਆਰੀਆ ਔਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਜਦੋਂ ਹਿਰਨ ਜੌ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਪੋਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਆਰੀਆ ਔਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਮੈਂ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵੱਲ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ, ਪੰਕਤੀ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਉਸ਼ਣਿਹ, ਕਕੁਭ, ਸੂਚੀ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ। ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਛੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਣਗਠੇ ਤੇ ਗਠੇ ਛੰਦ, ਸੂਚੀ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ, ਚਮਕਦੇ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮਹਾਂ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਸੂਚੀ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ। ਮਰਦ, ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਵੰਡਣ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸੂਚੀ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ। ਚਾਂਦੀ, ਹਿਰਨ, ਸੀਸਾ, ਜੋਤ, ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ; ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਦਾਂ, ਪਟੀਆਂ, ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ। ਸ਼ਾਇਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜੌ ਹੈ, ਜੌ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੀਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਓ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਕੱਟਦਾ, ਕੌਣ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ, ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਬੰਨ੍ਹਦਾ; ਕੌਣ, ਬਿਨਾਂ, ਤੇਰਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਰਿਸ਼ੀ? ਰੁੱਤਾਂ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਜੋੜ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਅੱਧ-ਮਹੀਨੇ, ਅੰਗ, ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਮਹੀਨੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਮਰੁਤ, ਤੈਨੂੰ ਪੀਸਦੇ ਤੇ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਦੇਵ-ਪੁਜਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਅੰਗ, ਜੋੜਾਂ ਤੇ, ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਤੇਰੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਉੱਪਰਲੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਹੇਠਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ; ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮੱਤੜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ। ਕੌਣ ਇਕੱਲਾ ਚਲਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਸਰਦੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀ ਹੈ? ਵੱਡਾ ਢੱਕਣ ਕੀ ਹੈ? ਸੂਰਜ ਇਕੱਲਾ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਗ ਸਰਦੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵੱਡਾ ਢੱਕਣ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀ ਹੈ? ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਝੀਲ ਕੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਦਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਝੀਲ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਪਗ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਇਸ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ।