ପୃଥିଵୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଛନ୍ଦଃ । ଦ୍ଯୌଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସମାଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଛନ୍ଦଃ । ଵାକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ମନଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କୃଷିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ହିରଣ୍ଯଂ ଛନ୍ଦଃ । ଗୌଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅଜା ଛନ୍ଦଃ । ଽଅଶ୍ଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ
ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଛନ୍ଦ; ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଛନ୍ଦ; ଦିବି ଛନ୍ଦ; ବର୍ଷ ଛନ୍ଦ; ତାରାଗୁଡିକ ଛନ୍ଦ; କଥା ଛନ୍ଦ; ମନ ଛନ୍ଦ; ଚାଷ ଛନ୍ଦ; ସୁନା ଛନ୍ଦ; ଗାଈ ଛନ୍ଦ; ଛେଉ ଛନ୍ଦ; ଘୋଡା ଛନ୍ଦ।
ଅଗ୍ନିର୍ ଦେଵତା । ଵାତୋ ଦେଵତା । ସୂର୍ଯୋ ଦେଵତା । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେଵତା । ଵସଵୋ ଦେଵତା । ରୁଦ୍ରା ଦେଵତା । ଽଽଆଦିତ୍ଯା ଦେଵତା । ମରୁତୋ ଦେଵତା । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଦେଵତା । ବୃହସ୍ପତିର୍ ଦେଵତା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵତା । ଵରୁଣୋ ଦେଵତା
ଅଗ୍ନି ଦେବତା; ବାୟୁ ଦେବତା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେବତା; ବସୁ ଦେବତା; ରୁଦ୍ର ଦେବତା; ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତା; ମାରୁତ ଦେବତା; ସମସ୍ତ ଦେବତା; ବୃହସ୍ପତି ଦେବତା; ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା; ବରୁଣ ଦେବତା।
ମୂର୍ଧାସି ରାଡ୍ ଧ୍ରୁଵାସି ଧରୁଣା ଧର୍ତ୍ର୍ଯ୍ ଅସି ଧରଣୀ । ଆଯୁଷେ ତ୍ଵା ଵର୍ଚସେ ତ୍ଵା କୃଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା କ୍ଷେମାଯ ତ୍ଵା
ତୁମେ ମୁଣ୍ଡ, ଶାସକ, ଅଟୁଟ ଭିତ, ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀ। ଜୀବନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଚାଷ, ଭଲରେ ରହିବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅଗ୍ନେର୍ ଭାଗୋ ଽସି ଦୀକ୍ଷାଯା ଽ ଆଧିପତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରିଵୃତ୍ ସ୍ତୋମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଗୋ ଽସି ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରꣳ ସ୍ପୃତଂ ପଞ୍ଚଦଶଃ ସ୍ତୋମଃ । ନୃଚକ୍ଷସାଂ ଭାଗୋ ଽସି ଧାତୁର୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଜନିତ୍ରꣳ ସ୍ପୃତꣳ ସପ୍ତଦଶଃ ସ୍ତୋମଃ । ମିତ୍ରସ୍ଯ ଭାଗୋ ଽସି ଵରୁଣସ୍ଯାଧିପତ୍ଯଂ ଦିଵୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ ଵାତ ସ୍ପୃତ ଽଏକଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ
ଵସୂନାଂ ଭାଗୋ ଽସି ରୁଦ୍ରାଣାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଚତୁଷ୍ପାତ୍ ସ୍ପୃତଂ ଚତୁର୍ଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଭାଗୋ ଽସି ମରୁତାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଗର୍ଭା ସ୍ପୃତାଃ ପଞ୍ଚଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଅଦିତ୍ଯୈ ଭାଗୋ ଽସି ପୂଷ୍ଣ ଽ ଆଧିପତ୍ଯମ୍ ଓଜ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରିଣଵ ସ୍ତୋମଃ । ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁର୍ ଭାଗୋ ଽସି ବୃହସ୍ପତେର୍ ଆଧିପତ୍ଯꣳ ସମୀଚୀର୍ ଦିଶ ସ୍ପୃତାଶ୍ ଚତୁଷ୍ଟୋମ ସ୍ତୋମଃ
ଯଵାନାଂ ଭାଗୋ ଽସ୍ଯ୍ ଅଯଵାନାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ପ୍ରଜା ସ୍ପୃତାଶ୍ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଋଭୂଣାଂ ଭାଗୋ ଽସି ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଦେଵାନାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଭୂତꣳ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ
ତୁମେ ଯବର ଅଂଶ, ଯବ ନୁହେଁଥିବାର ଅଧିପତି, ସନ୍ତାନର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚଉଅଳିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଋଭୁମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଭୂତମାନଙ୍କର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ତେତିସ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ସହଶ୍ ଚ ସହସ୍ଯଶ୍ ଚ ହୈମନ୍ତିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋ ସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋ ନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ହୈମନ୍ତିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନା ଽ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵା ଽ ଅଭିସଂଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ଏକଯାସ୍ତୁଵତ ପ୍ରଜା ଽ ଅଧୀଯନ୍ତ ପ୍ରଜାପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ତିସୃଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ବ୍ରହ୍ମାସୃଜ୍ଯତ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଭୂତାନାଂ ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ସପ୍ତ ଋଷଯୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଧାତାଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍
ଏକ ଷ୍ଲୋକରେ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ; ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ତିନି ଷ୍ଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପାଞ୍ଚ ଷ୍ଲୋକରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସାତ ଷ୍ଲୋକରେ ସାତ ଋଷି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଧାତାଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ପିତରୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତାଦିତିର୍ ଅଧ୍ନିପତ୍ନ୍ଯ୍ ଆସୀତ୍ । ଏକାଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଽ ଋତଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତାର୍ତଵା ଽ ଅଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ମାସା ଽ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ସଂଵତ୍ସରୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ କ୍ଷତ୍ରମ୍ ଅସୃଜ୍ଯତେନ୍ଦ୍ରୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍
ନଉ ଷ୍ଲୋକରେ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଅଦିତି ମହିଳା ମାଳିକ ଥିଲେ। ଏଗାର ଷ୍ଲୋକରେ ଋତୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଋତୁମାନଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ତେର ଷ୍ଲୋକରେ ମାସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବର୍ଷ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପନ୍ଦର ଷ୍ଲୋକରେ ଶାସନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସତର ଷ୍ଲୋକରେ ଗୃହପାଳି ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଶୂଦ୍ରାର୍ଯାଵ୍ ଅସୃଜ୍ଯେତାମ୍ ଅହୋରାତ୍ରେ ଽ ଅଧିପତ୍ନୀ ଆସ୍ତାମ୍ । ଏକଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତୈକଶଫାଃ ପଶଵୋ ସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଵରୁଣୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ତ୍ରଯୋଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ କ୍ଷୁଦ୍ରାଂ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ପୂଷାଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତାଽଽରଣ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଵାଯୁର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଵ୍ଯୈତାଂ ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଽ ଆଦିତ୍ଯାଽ ଅନୁଵ୍ଯ୍ ଆଯꣳସ୍ ତ ଽ ଏଵାଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍
ଅଗ୍ନେ ଜାତାନ୍ ପ୍ର ଣୁଦ ନଃ ସପତ୍ନାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଜାତାନ୍ ନୁଦ ଜାତଵେଦଃ । ଅଧି ନୋ ବ୍ରୂହି ସୁମନା ଽ ଅହେଡꣳସ୍ ତଵ ସ୍ଯାମ ଶର୍ମꣳସ୍ ତ୍ରିଵରୂଥ ଽ ଉଦ୍ଭୌ
ଅଗ୍ନି, ଆମର ବିପକ୍ଷରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର; ଜାତବେଦ, ଏଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର। ଆମ ସହ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ କଥା କର; ଆମେ କେହିଁ ହାନି ନ ପାଉ, ତୁମ ତିନି ରକ୍ଷା ଆଶ୍ରୟରେ ନିରାପଦ ରହିପାରିବା।
ସହସା ଜାତାନ୍ ପ୍ର ଣୁଦା ନଃ ସପତ୍ନାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଜାତାନ୍ ଜାତଵେଦୋ ନୁଦସ୍ଵ । ଅଧି ନୋ ବ୍ରୂହି ସୁମନସ୍ଯମାନୋ ଵଯꣳ ସ୍ଯାମ ପ୍ର ଣୁଦା ନଃ ସପତ୍ନାନ୍
ଶକ୍ତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର; ଜାତବେଦ, ଏଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର। ଆମ ସହ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ କଥା କର; ଆମେ ନିରାପଦ ରହିପାରିବା, ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର।
ଷୋଡଶୀ ସ୍ତୋମ ଽ ଓଜୋ ଦ୍ରଵିଣମ୍ । ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିꣳଶ ସ୍ତୋମୋ ଵର୍ଚୋ ଦ୍ରଵିଣମ୍ । ଅଗ୍ନେଃ ପୁରୀଷମ୍ ଅସ୍ଯ ଅପ୍ସୋ ନାମ ତାଂ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେ ଽ ଅଭି ଗୃଣନ୍ତୁ ଦେଵାଃ । ସ୍ତୋମପୃଷ୍ଠା ଘୃତଵତୀହ ସୀଦ ପ୍ରଜାଵଦ୍ ଅସ୍ମେ ଦ୍ରଵିଣା ଯଜସ୍ଵ
ଷୋଡଶୀ ଷ୍ଟୋମ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଚଉଉଁଚଉଁଯି ଷ୍ଟୋମ ଚମକ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନିର ମଳ ଏହି; ଜଳରେ ଏହାର ନାମ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ। ଘୃତ ଦେଇ ଷ୍ଟୋମର ପିଠରେ ବସିଥିବା, ଆମ ପ୍ରଜା ଓ ଧନ ଦେଉ, ଯଜ୍ଞ କର।
ଏଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵରିଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଶଂଭୂଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପରିଭୂଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଆଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ମନଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵ୍ଯଚଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସିନ୍ଧୁଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସମୁଦ୍ରଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସରିରଂ ଛନ୍ଦଃ । କକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିକକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । କାଵ୍ଯଂ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅଙ୍କୁପଂ ଛନ୍ଦଃ । ଅକ୍ଷରପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଦପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ଟାରପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କ୍ଷୁରୋ ଭ୍ରାଜଶ୍ ଛନ୍ଦଃ
ଏଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବରିଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ଶମ୍ଭୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ପରିଭୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଆଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ମନା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବ୍ୟାଚା ଏକ ଚନ୍ଦ; ସିନ୍ଧୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ସମୁଦ୍ର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଶରୀର ଏକ ଚନ୍ଦ; କକୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ତ୍ରିକକୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; କାବ୍ୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅଙ୍କୁପ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅକ୍ଷରପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; ପଦପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଷ୍ଟାରପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; କ୍ଷୁରୋ ଭ୍ରାଜ ଏକ ଚନ୍ଦ।
ଆଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସଂଯଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଯଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ବୃହଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ରଥନ୍ତରଂ ଛନ୍ଦଃ । ନିକାଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଵଧଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଗିରଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଭ୍ରଜଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସꣳସ୍ତୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଏଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵରିଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵଯସ୍କୃଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ପର୍ଧାଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଶାଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ଛଦିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଦୂରୋହଣଂ ଛନ୍ଦଃ । ତନ୍ଦ୍ରଂ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅଙ୍କାଙ୍କଂ ଛନ୍ଦଃ
ତନ୍ତୁନା ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ରାଯସ୍ପୋଷଂ ଜିନ୍ଵ । ସꣳସର୍ପେଣ ଶ୍ରୁତାଯ ଶ୍ରୁତଂ ଜିନ୍ଵ । ଐଡେନୌଷଧୀଭିର୍ ଓଷଧୀର୍ ଜିନ୍ଵ । ଉତ୍ତମେନ ତନୂଭିସ୍ ତନୂର୍ ଜିନ୍ଵ । ଵଯୋଧସାଧୀତେନାଧୀତଂ ଜିନ୍ଵ । ଅଭିଜିତା ତେଜସା ତେଜୋ ଜିନ୍ଵ
ପ୍ରତିପଦ୍ ଅସି ପ୍ରତିପଦେ ତ୍ଵା । ଅନୁପଦ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଅନୁପଦେ ତ୍ଵା । ସମ୍ପଦ୍ ଅସି ସମ୍ପଦେ ତ୍ଵା । ତେଜୋ ଽସି ତେଜସେ ତ୍ଵା
ତୁମେ ପ୍ରଥମ ପଦ; ପ୍ରଥମ ପଦ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି।
ତୁ. କୂର୍ମପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/41y ୧.୪୩.୩], ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/17qn ୧.୨.୨୪.୬୮], ଵାଯୁପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/5nr ୫୩.୪୪]ଅଯଂ ପୁରୋ ହରିକେଶଃ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିସ୍ ତସ୍ଯ ରଥଗୃତ୍ସଶ୍ ଚ ରଥୌଜାଶ୍ ଚ ସେନାନୀଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ । ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲା ଚ କ୍ରତୁସ୍ଥଲା ଚାପ୍ସରସୌ ଦଙ୍କ୍ଷ୍ଣଵଃ ପଶଵୋ ହେତିଃ ପୌରୁଷେଯୋ ଵଧଃ ପ୍ରହେତିସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ନମୋ ଽ ଅସ୍ତୁ ତେ ନୋ ଽଵନ୍ତୁ ତେ ନୋ ମୃଡଯନ୍ତୁ ତେ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ ଚ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତମ୍ ଏଷାଂ ଜମ୍ଭେ ଦଧ୍ମଃ
ଯନ୍ତ୍ରୀ ରାଡ୍ ଯନ୍ତ୍ର୍ଯ୍ ଅସି ଯମନୀ ଧ୍ରୁଵାସି ଧରିତ୍ରୀ । ଇଷେ ତ୍ଵୋର୍ଜେ ତ୍ଵା ରଯ୍ଯୈ ତ୍ଵା ପୋଷାଯ ତ୍ଵା । ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍
ତୁମେ ଯନ୍ତ୍ରୀ, ଶାସକ, ନିୟମକ, ଅଟୁଟ, ଧାରଣ କରୁଥିବା। ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ପୋଷଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଜଗତକୁ ପୂରଣ କର, ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କର, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସି ରୁହ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି ଏହି ଗର୍ଭରେ ତୁମକୁ ବସାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରିଶ୍ନି ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଦୁହିବା ଗାଈମାନେ। ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ତିନି ଦିବି ଆଲୋକରେ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ କଥା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିପତି, ରଥ ଚାଳକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପୁରସ୍କାରର ମାଳିକ।
ଆଶୁର୍ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ଭାନ୍ତଃ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ଵ୍ଯୋମା ସପ୍ତଦଶଃ । ଧରୁଣ ଽ ଏକଵିꣳଶଃ । ପ୍ରତୂର୍ତିର୍ ଅଷ୍ଟାଦଶଃ । ତପୋ ନଵଦଶଃ । ଽଅଭୀଵର୍ତଃ ସଵିꣳଶଃ । ଵର୍ଚୋ ଦ୍ଵାଵିꣳଶଃ । ସଂଭରଣସ୍ ତ୍ରଯୋଵିꣳଶଃ । ଯୋନିଶ୍ ଚତୁର୍ଵିꣳଶଃ । ଗର୍ଭାଃ ପଞ୍ଚଵିꣳଶଃ । ଽ ଓଜସ୍ ତ୍ରିଣଵଃ । କ୍ରତୁର୍ ଏକତ୍ରିꣳଶଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ବ୍ରଧ୍ନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପଂ ଚତୁସ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ନାକଃ ଷଟ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ଵିଵର୍ତୋ ଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିꣳଶଃ । ଧର୍ତ୍ରଂ ଚତୁଷ୍ଟୋମଃ
ତେଜସ୍ବୀ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଦୀପ୍ତି ପନ୍ଦର ପ୍ରକାରର, ଆକାଶ ସତର ପ୍ରକାରର, ଆଧାର ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର, ବିସ୍ତାର ଅଠର ପ୍ରକାରର, ଉଷ୍ମା ଉନେଇସ ପ୍ରକାରର, ପୁନଃ ଫେରିବା ଛବିଶ ପ୍ରକାରର, ଚମକ ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର, ସଂଗ୍ରହ ବଇଶ ପ୍ରକାରର, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଚଉବିଶ ପ୍ରକାରର, ଗର୍ଭ ପଚିଶ ପ୍ରକାରର, ଶକ୍ତି ଉଣଚାଳିଶ ପ୍ରକାରର, ଇଚ୍ଛା ଏକତିସ ପ୍ରକାରର, ଆଧାର ତେତିସ ପ୍ରକାରର, ବ୍ରଧ୍ନର ବିସ୍ତାର ଚଉତିସ ପ୍ରକାରର, ଶିଖର ଛଅତିସ ପ୍ରକାରର, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଠଚଉଅଳିଶ ପ୍ରକାରର, ଧାରଣ କ୍ୱାତିସ ପ୍ରକାରର।
ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅଂଶ, ଦୀକ୍ଷାର ଅଧିପତି, ବ୍ରହ୍ମର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ତିନି ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ, ବିଷ୍ଣୁର ଅଧିପତି, ଶାସନର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ପନ୍ଦର ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ଧାତାର ଅଧିପତି, ଜନ୍ମଦାତାର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ସତର ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ମିତ୍ରର ଅଂଶ, ବରୁଣର ଅଧିପତି, ଦିବର ବର୍ଷା, ବାୟୁର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ତୁମେ ବସୁମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଚାରିପାଇଁ ଜୀବର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚଉବିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ମରୁତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଗର୍ଭର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ପଚିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଅଦିତିର ଅଂଶ, ପୂଷଣର ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଉଣଚାଳିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଦେବତା ସବିତାର ଅଂଶ, ବୃହସ୍ପତିର ଅଧିପତି, ଭଲ ଦିଶାର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ସହ ଓ ସହସ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇ ହେମନ୍ତ ଋତୁ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଆଲିଙ୍ଗନ। ଦିନ ଓ ଜମି, ପାଣି ଓ ଉଦ୍ଭିଦ, ଅଗ୍ନିଗୁଡିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡିକ ଦିନ ଓ ଜମିର ଭିତରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇ ହେମନ୍ତ ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଦେବତା ଶକ୍ତି ସହିତ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସି ରହନ୍ତୁ।
ଉନିଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଶୂଦ୍ର ଓ ଆର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଦିନ ଓ ରାତି ମହିଳା ମାଳିକ ଥିଲେ। ଏକୋଇଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଏକ ଖୁର ଥିବା ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବରୁଣ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ଏକୋଇଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଛୋଟ ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପୂଷା ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପଚିଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଜଙ୍ଗଲ ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବାୟୁ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସତେଇ ଷ୍ଲୋକରେ ଦିନ ଓ ଜମି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ଵସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପରେ ପରେ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ ଵନସ୍ପତଯୋଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ସୋମୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ଏକତ୍ରିꣳଶତାସ୍ତୁଵତ ପ୍ରଜା ଽ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଯଵାଶ୍ ଚାଯଵାଶ୍ ଚାଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶତାସ୍ତୁଵତ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅଶାମ୍ଯନ୍ ପ୍ରଜାପତିଃ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯ୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । [ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍
ଉନତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଳ ଗଛଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା; ସୋମ ଏହାର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ଏକତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା; ଯବ ଓ ଅଯବ ଏହାର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତେତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଗୁଡିକୁ ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ପ୍ରଜାପତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅଧିପତି ଥିଲେ। [ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କର, ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କର, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି, ତୁମକୁ ଏହି ଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ପୃଶ୍ନି ଗାଁମାନେ ସୋମ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ, ତିନି ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଏହି କୁଳମାନେ ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରଥୀ, ଯଜ୍ଞର ସତ୍ୟ ମାଳିକ।]
ଆଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ପ୍ରଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ସଂୟଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିୟଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୃହଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ରଥାନ୍ତର ଏକ ଚନ୍ଦ; ନିକାୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିବଧ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଗିର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଭ୍ରାଜ ଏକ ଚନ୍ଦ; ସଂସ୍ତୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଏଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବରିଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୟସ୍କୃଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଷ୍ପର୍ଧା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଶାଳ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଚଦି ଏକ ଚନ୍ଦ; ଦୂରୋହଣ ଏକ ଚନ୍ଦ; ତନ୍ଦ୍ର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅଙ୍କାଙ୍କ ଏକ ଚନ୍ଦ।
ରଶ୍ମିନା ସତ୍ଯାଯ ସତ୍ଯଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରେତିନା ଧର୍ମଣା ଧର୍ମଂ ଜିନ୍ଵ । ଅନ୍ଵିତ୍ଯା ଦିଵା ଦିଵଂ ଜିନ୍ଵ । ସଂଧିନାନ୍ତରିକ୍ଷେଣାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରତିଧିନା ପୃଥିଵ୍ଯା ପୃଥିଵୀଂ ଜିନ୍ଵ । ଵିଷ୍ଟମ୍ଭେନ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵୃଷ୍ଟିଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରଵଯା ଽହ୍ନାହର୍ ଜିନ୍ଵ । ଅନୁଯା ରାତ୍ର୍ଯା ରାତ୍ରୀଂ ଜିନ୍ଵ । ଉଶିଜା ଵସୁଭ୍ଯୋ ଵସୂନ୍ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରକେତେନାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯ ଽ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ ଜିନ୍ଵ
କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ପୂର୍ବଜ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଅନୁସରଣ ଦ୍ୱାରା ଦିବ ପାଇଁ ଦିବକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ସଂଯୋଗ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟାକାଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ବିପରୀତ ଓ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଭଳି ଓ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଦିନର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ଦିନ ପାଇଁ ଦିନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ରାତିର ଅନୁସରଣ ଦ୍ୱାରା ରାତି ପାଇଁ ରାତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ତ୍ୱରିତ ଦ୍ୱାରା ଧନ ପାଇଁ ଧନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଚିହ୍ନ ଓ ଆଦିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟ ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର।
ତନ୍ତୁ ଓ ଧନବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧନବୃଦ୍ଧିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଗତି ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ଶ୍ରବଣକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ସାହାଯ୍ୟ ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଔଷଧି ପାଇଁ ଔଷଧିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ପାଇଁ ଦେହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ବୟସ୍ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଜୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର।
ତ୍ରିଵୃଦ୍ ଅସି ତ୍ରିଵୃତେ ତ୍ଵା । ପ୍ରଵୃଦ୍ ଅସି ପ୍ରଵୃତେ ତ୍ଵା । ଵିଵୃଦ୍ ଅସି ଵିଵୃତେ ତ୍ଵା । ସଵୃଦ୍ ଅସି ସଵୃତେ ତ୍ଵା । ଽଽଆକ୍ରମୋ ଽସ୍ଯ୍ ଆକ୍ରମାଯ ତ୍ଵା । ସଂକ୍ରମୋ ଽସି ସଂକ୍ରମାଯ ତ୍ଵା । ଉତ୍କ୍ରମୋ ଽସ୍ଯ୍ ଉତ୍କ୍ରମାଯ ତ୍ଵା । ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିର୍ ଅସ୍ଯ୍ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତ୍ଯୈ ତ୍ଵା । ଅଧିପତିନୋର୍ଜୋର୍ଜଂ ଜିନ୍ଵ
ତୁମେ ତିନି ଗୁଣ; ତିନି ଗୁଣ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି; ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ବିସ୍ତାର; ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ଏକତା; ଏକତା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ଉନ୍ନତି; ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ପଥ; ପଥ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ଉତ୍କ୍ରମ; ଉତ୍କ୍ରମ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ତୁମେ ଯାତ୍ରା; ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି। ମହାଶକ୍ତି ପାଇଁ, ମହାଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର।
ରାଜ୍ଞ୍ଯ୍ ଅସି ପ୍ରାଚୀ ଦିଗ୍ ଵସଵସ୍ ତେ ଦେଵା ଽ ଅଧିପତଯୋ ଽଗ୍ନିର୍ ହେତୀନାଂ ପ୍ରତିଧର୍ତା ତ୍ରିଵୃତ୍ ତ୍ଵା ସ୍ତୋମଃ ପୃଥିଵ୍ଯାꣳ ଶ୍ରଯତ୍ଵ୍ ଆଜ୍ଯମ୍ ଉକ୍ଥମ୍ ଅଵ୍ଯଥାଯୈ ସ୍ତଭ୍ନାତୁ ରଥନ୍ତରꣳ ସାମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯାଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଽ ଋଷଯସ୍ ତ୍ଵା ପ୍ରଥମଜା ଦେଵେଷୁ ଦିଵୋ ମାତ୍ରଯା ଵରିମ୍ଣା ପ୍ରଥନ୍ତୁ ଵିଧର୍ତା ଚାଯମ୍ ଅଧିପତିଶ୍ ଚ ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ସଂଵିଦାନା ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଯଜମାନଂ ଚ ସାଦଯନ୍ତୁ
ତୁମେ ରାଜା, ପୂର୍ବ ଦିଗ; ବସୁମାନେ ତୁମର ଦେବତା, ଅଧିପତି; ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ରର ନେତା, ସମର୍ଥକ; ତିନି ଗୁଣର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁ। ଘିଅ ଓ ଉକ୍ଥ ଅବିଚଳ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରୁ। ରଥନ୍ତର ସାମ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାପିତ କରୁ। ଋଷିମାନେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଜ, ତୁମକୁ ଦିବରେ ମାପ ଓ ବଡିଆ ଭାବରେ ବିସ୍ତାର କରୁ। ସମର୍ଥକ ଓ ଅଧିପତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବାମାନେ, ତୁମକୁ, ଯଜ୍ମାନ, ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବସାଇଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିରାଡ୍ ଅସି ଦକ୍ଷିଣା ଦିଗ୍ ରୁଦ୍ରାସ୍ ତେ ଦେଵା ଽ ଅଧିପତଯ ଽ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ହେତୀନାଂ ପ୍ରତିଧର୍ତା ପଞ୍ଚଦଶସ୍ ତ୍ଵା ସ୍ତୋମଃ ପୃଥିଵ୍ଯାꣳ ଶ୍ରଯତୁ ପ୍ରୌଗମ୍ ଉକ୍ଥମ୍ ଅଵ୍ଯଥାଯୈ ସ୍ତଭ୍ନାତୁ ବୃହତ୍ ସାମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଽ ଋଷଯସ୍ ତ୍ଵା ପ୍ରଥମଜା ଦେଵେଷୁ ଦିଵୋ ମାତ୍ରଯା ଵରିମ୍ଣା ପ୍ରଥନ୍ତୁ ଵିଧର୍ତା ଚାଯମ୍ ଅଧିପତିଶ୍ ଚ ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ସଂଵିଦାନା ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଯଜମାନଂ ଚ ସାଦଯନ୍ତୁ
ତୁମେ ବିରାଟ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ; ରୁଦ୍ରମାନେ ତୁମର ଦେବତା, ଅଧିପତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ରର ନେତା, ସମର୍ଥକ; ପନ୍ଦର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁ। ପ୍ରଉଗ ଉକ୍ଥ ଅବିଚଳ ଭାବେ ସମର୍ଥନ କରୁ। ବୃହତ୍ ସାମ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ସ୍ଥାପିତ କରୁ। ଋଷିମାନେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଜ, ତୁମକୁ ଦିବରେ ମାପ ଓ ବଡିଆ ଭାବରେ ବିସ୍ତାର କରୁ। ସମର୍ଥକ ଓ ଅଧିପତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବାମାନେ, ତୁମକୁ, ଯଜ୍ମାନ, ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ଉପରେ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ବସାଇଦିଅନ୍ତୁ।
ସମ୍ରାଡ୍ ଅସି ପ୍ରତୀଚୀ ଦିଗ୍ ଆଦିତ୍ଯାସ୍ ତେ ଦେଵା ଽ ଅଧିପତଯୋ ଵରୁଣୋ ହେତୀନାଂ ପ୍ରତିଧର୍ତା ସପ୍ତଦଶସ୍ ତ୍ଵା ସ୍ତୋମଃ ପୃଥିଵ୍ଯାꣳ ଶ୍ରଯତୁ ମରୁତ୍ଵତୀଯମ୍ ଉକ୍ଥମ୍ ଅଵ୍ଯଥାଯୈ ସ୍ତଭ୍ନାତୁ ଵୈରୂପꣳ ସାମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଽ ଋଷଯସ୍ ତ୍ଵା ପ୍ରଥମଜା ଦେଵେଷୁ ଦିଵୋ ମାତ୍ରଯା ଵରିମ୍ଣା ପ୍ରଥନ୍ତୁ ଵିଧର୍ତା ଚାଯମ୍ ଅଧିପତିଶ୍ ଚ ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ସଂଵିଦାନା ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଯଜମାନଂ ଚ ସାଦଯନ୍ତୁ
ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଅଧିପତି। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତୁମର ଦେବତା, ଅଧିପତି। ବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମର୍ଥକ। ସପ୍ତଦଶ ଷ୍ଟୋମ ପୃଥିବୀରେ ବସୁ। ମରୁତ୍ବତୀୟ ଉକ୍ଥ ଅବିଘ୍ନରେ ତୁମକୁ ସମର୍ଥନ କରୁ। ବୈରୂପ ସାମ ମଧ୍ୟମ ଆକାଶରେ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରୁ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ଋଷିମାନେ ଦିବରେ ମାପ ଓ ବଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ। ସମର୍ଥକ ଓ ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ, ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ, ଦେବ ଲୋକରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମଣିଷକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ସ୍ଵରାଡ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଉଦୀଚ୍ଯ୍ ଦିଙ୍ ମରୁତସ୍ ତେ ଦେଵା ଽ ଅଧିପତଯଃ ସୋମୋ ହେତୀନାଂ ପ୍ରତିଧର୍ତୈକଵିꣳଶସ୍ ତ୍ଵା ସ୍ତୋମଃ ପୃଥିଵ୍ଯାꣳ ଶ୍ରଯତୁ ନିଷ୍କେଵଲ୍ଯମ୍ ଉକ୍ଥମ୍ ଅଵ୍ଯଥାଯୈ ସ୍ତଭ୍ନାତୁ ଵୈରାଜꣳ ସାମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଽ ଋଷଯସ୍ ତ୍ଵା ପ୍ରଥମଜା ଦେଵେଷୁ ଦିଵୋ ମାତ୍ରଯା ଵରିମ୍ଣା ପ୍ରଥନ୍ତୁ ଵିଧର୍ତା ଚାଯମ୍ ଅଧିପତିଶ୍ ଚ ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ସଂଵିଦାନା ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଯଜମାନଂ ଚ ସାଦଯନ୍ତୁ
ତୁମେ ସ୍ୱରାଟ୍, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅଧିପତି। ମରୁତମାନେ ତୁମର ଦେବତା, ଅଧିପତି। ସୋମ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମର୍ଥକ। ଏକୋଇଶ ଷ୍ଟୋମ ପୃଥିବୀରେ ବସୁ। ନିଷ୍କେବଳ୍ୟ ଉକ୍ଥ ଅବିଘ୍ନରେ ତୁମକୁ ସମର୍ଥନ କରୁ। ବୈରାଜ ସାମ ମଧ୍ୟମ ଆକାଶରେ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରୁ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ଋଷିମାନେ ଦିବରେ ମାପ ଓ ବଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ। ସମର୍ଥକ ଓ ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ, ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ, ଦେବ ଲୋକରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମଣିଷକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ଅଧିପତ୍ନ୍ଯ୍ ଅସି ବୃହତୀ ଦିଗ୍ ଵିଶ୍ଵେ ତେ ଦେଵା ଽ ଅଧିପତଯୋ ବୃହସ୍ପତିର୍ ହେତୀନାଂ ପ୍ରତିଧର୍ତା ତ୍ରିଣଵତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶୌ ତ୍ଵା ସ୍ତୋମୌ ପୃଥିଵ୍ଯାꣳ ଶ୍ରଯତାଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଗ୍ନିମାରୁତେ ଽ ଉକ୍ଥେ ଽ ଅଵ୍ଯଥାଯୈ ସ୍ତଭ୍ନୀତାꣳ ଶାକ୍ଵରରୈଵତେ ସାମନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଽ ଋଷଯସ୍ ତ୍ଵା ପ୍ରଥମଜା ଦେଵେଷୁ ଦିଵୋ ମାତ୍ରଯା ଵରିମ୍ଣା ପ୍ରଥନ୍ତୁ ଵିଧର୍ତା ଚାଯମ୍ ଅଧିପତିଶ୍ ଚ ତେ ତ୍ଵା ସର୍ଵେ ସଂଵିଦାନା ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ଯଜମାନଂ ଚ ସାଦଯନ୍ତୁ
ତୁମେ ଅଧିପତ୍ନୀ, ବୃହତ୍ ଦିଗର ଅଧିପତି। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମର ଦେବତା, ଅଧିପତି। ବୃହସ୍ପତି ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମର୍ଥକ। ତିରିଶ ଷ୍ଟୋମ ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତୁ। ବୈଶ୍ୱଦେବ ଅଗ୍ନିମାରୁତ ଉକ୍ଥ ଅବିଘ୍ନରେ ତୁମକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତୁ। ଶାକ୍ବର ଓ ରୈବତ ସାମ ମଧ୍ୟମ ଆକାଶରେ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ଋଷିମାନେ ଦିବରେ ମାପ ଓ ବଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ। ସମର୍ଥକ ଓ ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ, ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ, ଦେବ ଲୋକରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମଣିଷକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ଏହା ପ୍ରମୁଖ: ହରିକେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ। ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଉଛନ୍ତି ରଥଗୃତ୍ସ, ଏବଂ ରଥଔଜା ଏହି ସେନାର ନେତା ଓ ଗ୍ରାମପତି। ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା ଓ କ୍ରତୁସ୍ଥଳା ଦୁଇଁ ଅପ୍ସରା, ଦଙ୍କ୍ଷ୍ଣବ ପଶୁମାନେ। ଅସ୍ତ୍ର ମାନବ, ବଧ ହେଉଛି ପ୍ରହେତି। ସେମାନେ ପ୍ରତି ନମସ୍କାର; ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ଏବଂ ଯିଏ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜଂଭେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉ।
ଅଯଂ ଦକ୍ଷିଣା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତସ୍ଯ ରଥସ୍ଵନଶ୍ ଚ ରଥେଚିତ୍ରଶ୍ ଚ ସେନାନୀଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ । ମେନକା ଚ ସହଜନ୍ଯା ଚାପ୍ସରସୌ ଯାତୁଧାନା ହେତୀ ରକ୍ଷାꣳସି ପ୍ରହେତିସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ନମୋ ଽଅସ୍ତୁ ତେ ନୋ ଽଵନ୍ତୁ ତେ ନୋ ମୃଡଯନ୍ତୁ ତେ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ ଚ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତମ୍ ଏଷାଂ ଜମ୍ଭେ ଦଧ୍ମଃ
ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱକର୍ମା; ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଲେ ରଥସ୍ୱନ, ଏବଂ ରଥେଚିତ୍ର ହେଲେ ସେନାପତି ଓ ଗ୍ରାମପତି। ମେନକା ଓ ସହଜନ୍ୟା ହେଲେ ଅପ୍ସରାମାନେ; ଯାତୁଧାନ ହେଉଛି ଅସ୍ତ୍ର, ରାକ୍ଷସମାନେ ହେଉଛି ଶସ୍ତ୍ର। ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଦ୍ୱେଷ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଆମପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ଜବା ଭିତରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଛୁ।
ଅଯଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାସ୍ ତସ୍ଯ ରଥପ୍ରୋତଶ୍ ଚାସମରଥଶ୍ ଚ ସେନାନୀଗ୍ରାମଣ୍ଯୌ । ପ୍ରମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ ଚାନୁମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ ଚାପ୍ସରସୌ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ହେତିଃ ସର୍ପା ପ୍ରହେତିସ୍ ତେଭ୍ଯୋ ନମୋ ଽ ଅସ୍ତୁ ତେ ନୋ ଽଵନ୍ତୁ ତେ ନୋ ମୃଡଯନ୍ତୁ ତେ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଯଶ୍ ଚ ନୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ତମ୍ ଏଷାଂ ଜମ୍ଭେ ଦଧ୍ମଃ
ଏହି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱବ୍ୟଚାସ; ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଲେ ରଥପ୍ରୋତ, ଏବଂ ଅସମରଥ ହେଲେ ସେନାପତି ଓ ଗ୍ରାମପତି। ପ୍ରମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ ଓ ଅନୁମ୍ଲୋଚନ୍ତୀ ହେଲେ ଅପ୍ସରାମାନେ; ବାଘ ହେଉଛି ଅସ୍ତ୍ର, ସାପମାନେ ହେଉଛି ଶସ୍ତ୍ର। ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଦ୍ୱେଷ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଆମପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କ ଜବା ଭିତରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଉଛୁ।