ମୂର୍ଧା ଵଯଃ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଯୋ ମଯଂଦଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ଟମ୍ଭୋ ଵଯୋ ଽଧିପତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵଯଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ଛନ୍ଦଃ । ଵସ୍ତୋ ଵଯୋ ଵିଵଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵୃଷ୍ଣିର୍ ଵଯୋ ଵିଶାଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ପୁରୁଷୋ ଵଯସ୍ ତନ୍ଦ୍ରଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵଯୋ ଽନାଧୃଷ୍ଟଂ ଛନ୍ଦଃ । ସିꣳହୋ ଵଯଶ୍ ଛଦିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଷ୍ଠଵାଡ୍ ଵଯୋ ବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଉକ୍ଷା ଵଯଃ କକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଋଷଭୋ ଵଯଃ ସତୋବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ
ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ବୟଃ, ପ୍ରଜାପତି, ଛନ୍ଦ। କ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ବୟଃ, ମୟଂଦ, ଛନ୍ଦ। ଆଧାର ହେଉଛି ବୟଃ, ଅଧିପତି, ଛନ୍ଦ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ହେଉଛି ବୟଃ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ଛନ୍ଦ। ଘର ହେଉଛି ବୟଃ, ବିବଳମ୍, ଛନ୍ଦ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି ବୟଃ, ବିଶାଳ, ଛନ୍ଦ। ପୁରୁଷ ହେଉଛି ବୟଃ, ତନ୍ଦ୍ର, ଛନ୍ଦ। ବାଘ ହେଉଛି ବୟଃ, ଅନାଧୃଷ୍ଟ, ଛନ୍ଦ। ସିଂହ ହେଉଛି ବୟଃ, ଛଦି, ଛନ୍ଦ। ପଷ୍ଠବାଡ଼ ହେଉଛି ବୟଃ, ବୃହତୀ, ଛନ୍ଦ। ବୃଷ ହେଉଛି ବୟଃ, କକୁପ୍, ଛନ୍ଦ। ଋଷଭ ହେଉଛି ବୟଃ, ସତୋବୃହତୀ, ଛନ୍ଦ।
ଅନଡ୍ଵାନ୍ ଵଯଃ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଧେନୁର୍ ଵଯୋ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ର୍ଯଵିର୍ ଵଯସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଦିତ୍ଯଵାଡ୍ ଵଯୋ ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଞ୍ଚାଵିର୍ ଵଯୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିଵତ୍ସୋ ଵଯ ଽ ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ତୁର୍ଯଵାଡ୍ ଵଯୋ ଽନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । [ ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍ ॥ ]???
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଽ ଅଵ୍ଯଥମାନାମ୍ ଇଷ୍ଟକାଂ ଦୃꣳହତଂ ଯୁଵମ୍ । ପୃଷ୍ଠେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଵିବାଧସେ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏହି ଇଷ୍ଟକାକୁ ଅଡ଼ିଗ କର। ଏହାର ପିଠିରେ ତୁମେ ଦିନ ଓ ଜମି, ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କର।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵା ସାଦଯତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ଵ୍ଯଚସ୍ଵତୀଂ ପ୍ରଥସ୍ଵତୀମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଯଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦୃꣳହାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ମା ହିꣳସୀଃ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ପ୍ରାଣାଯାପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯୋଦାନାଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈ ଚରିତ୍ରାଯ । ଵାଯୁଷ୍ ଟ୍ଵାଭି ପାତୁ ମହ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ଛର୍ଦିଷା ଶଂତମେନ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ
ରାଜ୍ଞ୍ଯ୍ ଅସି ପ୍ରାଚୀ ଦିକ୍ । ଵିରାଡ୍ ଅସି ଦକ୍ଷିଣା ଦିକ୍ । ସମ୍ରାଡ୍ ଅସି ପ୍ରତୀଚୀ ଦିକ୍ । ସ୍ଵରାଡ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଉଦୀଚୀ ଦିକ୍ । ଅଧିପତ୍ନ୍ଯ୍ ଅସି ବୃହତୀ ଦିକ୍
ତୁମେ ରାଣୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗ। ତୁମେ ବିରାଟ୍, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ। ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ। ତୁମେ ସ୍ୱରାଟ୍, ଉତ୍ତର ଦିଗ। ତୁମେ ମହାନ ଦିଗର ସ୍ୱାମିନୀ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵା ସାଦଯତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀମ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ପ୍ରାଣାଯାପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯ ଵିଶ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ ଯଚ୍ଛ । ଵାଯୁଷ୍ଟେ ଽଧିପତିସ୍ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ପିଠିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ବସାଉନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ୱାସ, ନିଶ୍ୱାସ, ବିକୀରଣ ଶ୍ୱାସ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ଦିଅ। ବାୟୁ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ; ସେଇ ଦେବତା ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ଆଯୁର୍ ମେ ପାହି । ପ୍ରାଣଂ ମେ ପାହି । ଅପାନଂ ମେ ପାହି । ଵ୍ଯାନଂ ମେ ପାହି । ଚକ୍ଷୁର୍ ମେ ପାହି । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମେ ପାହି । ଵାଚଂ ମେ ପିନ୍ଵ । ମନୋ ମେ ଜିନ୍ଵ । ଆତ୍ମାନଂ ମେ ପାହି । ଜ୍ଯୋତିର୍ ମେ ଯଚ୍ଛ
ମୋ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ନିମ୍ନଗତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଶ୍ରବଣକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ କଥାକୁ ପୁଷ୍ଟ କର। ମୋ ମନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର। ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋତେ ଆଲୋକ ଦିଅ।
ମା ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରମା ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରତିମା ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅସ୍ରୀଵଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଜଗତୀ ଛନ୍ଦଃ
ମା ଛନ୍ଦ। ପ୍ରମା ଛନ୍ଦ। ପ୍ରତିମା ଛନ୍ଦ। ଅଶ୍ରୀବୟ ଛନ୍ଦ। ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ। ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ। ବୃହତୀ ଛନ୍ଦ। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ବିରାଟ୍ ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ।
ପୃଥିଵୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଛନ୍ଦଃ । ଦ୍ଯୌଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସମାଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଛନ୍ଦଃ । ଵାକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ମନଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କୃଷିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ହିରଣ୍ଯଂ ଛନ୍ଦଃ । ଗୌଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅଜା ଛନ୍ଦଃ । ଽଅଶ୍ଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ
ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଛନ୍ଦ; ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଛନ୍ଦ; ଦିବି ଛନ୍ଦ; ବର୍ଷ ଛନ୍ଦ; ତାରାଗୁଡିକ ଛନ୍ଦ; କଥା ଛନ୍ଦ; ମନ ଛନ୍ଦ; ଚାଷ ଛନ୍ଦ; ସୁନା ଛନ୍ଦ; ଗାଈ ଛନ୍ଦ; ଛେଉ ଛନ୍ଦ; ଘୋଡା ଛନ୍ଦ।
ଅଗ୍ନିର୍ ଦେଵତା । ଵାତୋ ଦେଵତା । ସୂର୍ଯୋ ଦେଵତା । ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେଵତା । ଵସଵୋ ଦେଵତା । ରୁଦ୍ରା ଦେଵତା । ଽଽଆଦିତ୍ଯା ଦେଵତା । ମରୁତୋ ଦେଵତା । ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଦେଵତା । ବୃହସ୍ପତିର୍ ଦେଵତା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵତା । ଵରୁଣୋ ଦେଵତା
ଅଗ୍ନି ଦେବତା; ବାୟୁ ଦେବତା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେବତା; ବସୁ ଦେବତା; ରୁଦ୍ର ଦେବତା; ଆଦିତ୍ୟ ଦେବତା; ମାରୁତ ଦେବତା; ସମସ୍ତ ଦେବତା; ବୃହସ୍ପତି ଦେବତା; ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା; ବରୁଣ ଦେବତା।
ମୂର୍ଧାସି ରାଡ୍ ଧ୍ରୁଵାସି ଧରୁଣା ଧର୍ତ୍ର୍ଯ୍ ଅସି ଧରଣୀ । ଆଯୁଷେ ତ୍ଵା ଵର୍ଚସେ ତ୍ଵା କୃଷ୍ଯୈ ତ୍ଵା କ୍ଷେମାଯ ତ୍ଵା
ତୁମେ ମୁଣ୍ଡ, ଶାସକ, ଅଟୁଟ ଭିତ, ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀ। ଜୀବନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଚାଷ, ଭଲରେ ରହିବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।
ଅଗ୍ନେର୍ ଭାଗୋ ଽସି ଦୀକ୍ଷାଯା ଽ ଆଧିପତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରିଵୃତ୍ ସ୍ତୋମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାଗୋ ଽସି ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରꣳ ସ୍ପୃତଂ ପଞ୍ଚଦଶଃ ସ୍ତୋମଃ । ନୃଚକ୍ଷସାଂ ଭାଗୋ ଽସି ଧାତୁର୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଜନିତ୍ରꣳ ସ୍ପୃତꣳ ସପ୍ତଦଶଃ ସ୍ତୋମଃ । ମିତ୍ରସ୍ଯ ଭାଗୋ ଽସି ଵରୁଣସ୍ଯାଧିପତ୍ଯଂ ଦିଵୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ ଵାତ ସ୍ପୃତ ଽଏକଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ
ଵସୂନାଂ ଭାଗୋ ଽସି ରୁଦ୍ରାଣାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଚତୁଷ୍ପାତ୍ ସ୍ପୃତଂ ଚତୁର୍ଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ଭାଗୋ ଽସି ମରୁତାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଗର୍ଭା ସ୍ପୃତାଃ ପଞ୍ଚଵିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଅଦିତ୍ଯୈ ଭାଗୋ ଽସି ପୂଷ୍ଣ ଽ ଆଧିପତ୍ଯମ୍ ଓଜ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରିଣଵ ସ୍ତୋମଃ । ଦେଵସ୍ଯ ସଵିତୁର୍ ଭାଗୋ ଽସି ବୃହସ୍ପତେର୍ ଆଧିପତ୍ଯꣳ ସମୀଚୀର୍ ଦିଶ ସ୍ପୃତାଶ୍ ଚତୁଷ୍ଟୋମ ସ୍ତୋମଃ
ଯଵାନାଂ ଭାଗୋ ଽସ୍ଯ୍ ଅଯଵାନାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ପ୍ରଜା ସ୍ପୃତାଶ୍ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ । ଋଭୂଣାଂ ଭାଗୋ ଽସି ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଦେଵାନାମ୍ ଆଧିପତ୍ଯଂ ଭୂତꣳ ସ୍ପୃତଂ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶ ସ୍ତୋମଃ
ତୁମେ ଯବର ଅଂଶ, ଯବ ନୁହେଁଥିବାର ଅଧିପତି, ସନ୍ତାନର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚଉଅଳିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଋଭୁମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଭୂତମାନଙ୍କର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ତେତିସ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ସହଶ୍ ଚ ସହସ୍ଯଶ୍ ଚ ହୈମନ୍ତିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋ ସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋ ନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ହୈମନ୍ତିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନା ଽ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵା ଽ ଅଭିସଂଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ଏକଯାସ୍ତୁଵତ ପ୍ରଜା ଽ ଅଧୀଯନ୍ତ ପ୍ରଜାପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ତିସୃଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ବ୍ରହ୍ମାସୃଜ୍ଯତ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଭୂତାନାଂ ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ସପ୍ତ ଋଷଯୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଧାତାଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍
ଏକ ଷ୍ଲୋକରେ ସନ୍ତାନମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ; ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ତିନି ଷ୍ଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପାଞ୍ଚ ଷ୍ଲୋକରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସାତ ଷ୍ଲୋକରେ ସାତ ଋଷି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଧାତାଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ପିତରୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତାଦିତିର୍ ଅଧ୍ନିପତ୍ନ୍ଯ୍ ଆସୀତ୍ । ଏକାଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଽ ଋତଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତାର୍ତଵା ଽ ଅଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ମାସା ଽ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ସଂଵତ୍ସରୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ କ୍ଷତ୍ରମ୍ ଅସୃଜ୍ଯତେନ୍ଦ୍ରୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍
ନଉ ଷ୍ଲୋକରେ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଅଦିତି ମହିଳା ମାଳିକ ଥିଲେ। ଏଗାର ଷ୍ଲୋକରେ ଋତୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଋତୁମାନଙ୍କର ମାଳିକ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ତେର ଷ୍ଲୋକରେ ମାସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବର୍ଷ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପନ୍ଦର ଷ୍ଲୋକରେ ଶାସନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସତର ଷ୍ଲୋକରେ ଗୃହପାଳି ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଦଶଭିର୍ ଅସ୍ତୁଵତ ଶୂଦ୍ରାର୍ଯାଵ୍ ଅସୃଜ୍ଯେତାମ୍ ଅହୋରାତ୍ରେ ଽ ଅଧିପତ୍ନୀ ଆସ୍ତାମ୍ । ଏକଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତୈକଶଫାଃ ପଶଵୋ ସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଵରୁଣୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ତ୍ରଯୋଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ କ୍ଷୁଦ୍ରାଂ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ପୂଷାଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ପଞ୍ଚଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତାଽଽରଣ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଵାଯୁର୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ସପ୍ତଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଵ୍ଯୈତାଂ ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରାଽ ଆଦିତ୍ଯାଽ ଅନୁଵ୍ଯ୍ ଆଯꣳସ୍ ତ ଽ ଏଵାଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍
ଅଗ୍ନେ ଜାତାନ୍ ପ୍ର ଣୁଦ ନଃ ସପତ୍ନାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଜାତାନ୍ ନୁଦ ଜାତଵେଦଃ । ଅଧି ନୋ ବ୍ରୂହି ସୁମନା ଽ ଅହେଡꣳସ୍ ତଵ ସ୍ଯାମ ଶର୍ମꣳସ୍ ତ୍ରିଵରୂଥ ଽ ଉଦ୍ଭୌ
ଅଗ୍ନି, ଆମର ବିପକ୍ଷରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର; ଜାତବେଦ, ଏଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦୂର କର। ଆମ ସହ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ କଥା କର; ଆମେ କେହିଁ ହାନି ନ ପାଉ, ତୁମ ତିନି ରକ୍ଷା ଆଶ୍ରୟରେ ନିରାପଦ ରହିପାରିବା।
ସହସା ଜାତାନ୍ ପ୍ର ଣୁଦା ନଃ ସପତ୍ନାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯ୍ ଅଜାତାନ୍ ଜାତଵେଦୋ ନୁଦସ୍ଵ । ଅଧି ନୋ ବ୍ରୂହି ସୁମନସ୍ଯମାନୋ ଵଯꣳ ସ୍ଯାମ ପ୍ର ଣୁଦା ନଃ ସପତ୍ନାନ୍
ଶକ୍ତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର; ଜାତବେଦ, ଏଉଁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର। ଆମ ସହ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ କଥା କର; ଆମେ ନିରାପଦ ରହିପାରିବା, ବିପକ୍ଷମାନେକୁ ଦୂର କର।
ଷୋଡଶୀ ସ୍ତୋମ ଽ ଓଜୋ ଦ୍ରଵିଣମ୍ । ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିꣳଶ ସ୍ତୋମୋ ଵର୍ଚୋ ଦ୍ରଵିଣମ୍ । ଅଗ୍ନେଃ ପୁରୀଷମ୍ ଅସ୍ଯ ଅପ୍ସୋ ନାମ ତାଂ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେ ଽ ଅଭି ଗୃଣନ୍ତୁ ଦେଵାଃ । ସ୍ତୋମପୃଷ୍ଠା ଘୃତଵତୀହ ସୀଦ ପ୍ରଜାଵଦ୍ ଅସ୍ମେ ଦ୍ରଵିଣା ଯଜସ୍ଵ
ଷୋଡଶୀ ଷ୍ଟୋମ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଚଉଉଁଚଉଁଯି ଷ୍ଟୋମ ଚମକ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନିର ମଳ ଏହି; ଜଳରେ ଏହାର ନାମ; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତୁ। ଘୃତ ଦେଇ ଷ୍ଟୋମର ପିଠରେ ବସିଥିବା, ଆମ ପ୍ରଜା ଓ ଧନ ଦେଉ, ଯଜ୍ଞ କର।
ଏଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵରିଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଶଂଭୂଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପରିଭୂଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଆଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ମନଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵ୍ଯଚଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସିନ୍ଧୁଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସମୁଦ୍ରଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସରିରଂ ଛନ୍ଦଃ । କକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିକକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । କାଵ୍ଯଂ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅଙ୍କୁପଂ ଛନ୍ଦଃ । ଅକ୍ଷରପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଦପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ଟାରପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କ୍ଷୁରୋ ଭ୍ରାଜଶ୍ ଛନ୍ଦଃ
ଏଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବରିଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ଶମ୍ଭୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ପରିଭୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଆଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ମନା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବ୍ୟାଚା ଏକ ଚନ୍ଦ; ସିନ୍ଧୁ ଏକ ଚନ୍ଦ; ସମୁଦ୍ର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଶରୀର ଏକ ଚନ୍ଦ; କକୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ତ୍ରିକକୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; କାବ୍ୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅଙ୍କୁପ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅକ୍ଷରପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; ପଦପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଷ୍ଟାରପଙ୍କ୍ତି ଏକ ଚନ୍ଦ; କ୍ଷୁରୋ ଭ୍ରାଜ ଏକ ଚନ୍ଦ।
ଆଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରଚ୍ଛଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସଂଯଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଯଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ବୃହଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ରଥନ୍ତରଂ ଛନ୍ଦଃ । ନିକାଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଵଧଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଗିରଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଭ୍ରଜଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ସꣳସ୍ତୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଏଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵରିଵଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵଯସ୍କୃଚ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ପର୍ଧାଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଶାଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ଛଦିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଦୂରୋହଣଂ ଛନ୍ଦଃ । ତନ୍ଦ୍ରଂ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅଙ୍କାଙ୍କଂ ଛନ୍ଦଃ
ତନ୍ତୁନା ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ରାଯସ୍ପୋଷଂ ଜିନ୍ଵ । ସꣳସର୍ପେଣ ଶ୍ରୁତାଯ ଶ୍ରୁତଂ ଜିନ୍ଵ । ଐଡେନୌଷଧୀଭିର୍ ଓଷଧୀର୍ ଜିନ୍ଵ । ଉତ୍ତମେନ ତନୂଭିସ୍ ତନୂର୍ ଜିନ୍ଵ । ଵଯୋଧସାଧୀତେନାଧୀତଂ ଜିନ୍ଵ । ଅଭିଜିତା ତେଜସା ତେଜୋ ଜିନ୍ଵ
ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ବୃଷ ହେଉଛି ବୟଃ, ପଙ୍କ୍ତି, ଛନ୍ଦ। ଗାଈ ହେଉଛି ବୟଃ, ଜଗତୀ, ଛନ୍ଦ। ତିନି ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ତୃଷ୍ଟୁପ୍, ଛନ୍ଦ। ଦୁଇ ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ବିରାଟ୍, ଛନ୍ଦ। ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଛନ୍ଦ। ତିନି ବଛା ଥିବା ଗାଈ ହେଉଛି ବୟଃ, ଉଷ୍ଣିକ୍, ଛନ୍ଦ। ଚାରି ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଛନ୍ଦ।
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ପିଠିରେ ବସାଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅଛ। ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଧର, ସ୍ଥିର କର, ଏବଂ କିଛି କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ୱାସ, ନିଶ୍ୱାସ, ବିକୀରଣ ଶ୍ୱାସ, ଉପରକୁ ଯିବା ଶ୍ୱାସ, ସ୍ଥିରତା ଓ ଆଚରଣ ପାଇଁ। ବାୟୁ ତୁମକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ, ମଙ୍ଗଳ, ରକ୍ଷା, ଶାନ୍ତି ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ; ସେଇ ଦେବତା ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ନଭଶ୍ ଚ ନଭସ୍ଯଶ୍ ଚ ଵାର୍ଷିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋ ସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋଽନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ଵାର୍ଷିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନାଽ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵା ଽ ଅଭିସଂ ଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ନଭସ୍ ଓ ନଭସ୍ୟ ଦୁଇଟି ବର୍ଷା ଋତୁ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଏକତା। ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଜଳ ଓ ଔଷଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକି ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ବର୍ଷା ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ଇଷଶ୍ ଚୋର୍ଜଶ୍ ଚ ଶାରଦାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋଽସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋଽନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ଶାରଦାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନା ଽଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵାଽ ଅଭିସଂ ଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ଇଷ ଓ ଊର୍ଜା ଦୁଇଟି ଶରଦ୍ ଋତୁ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଏକତା। ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଜଳ ଓ ଔଷଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକି ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଶରଦ୍ ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ଯନ୍ତ୍ରୀ ରାଡ୍ ଯନ୍ତ୍ର୍ଯ୍ ଅସି ଯମନୀ ଧ୍ରୁଵାସି ଧରିତ୍ରୀ । ଇଷେ ତ୍ଵୋର୍ଜେ ତ୍ଵା ରଯ୍ଯୈ ତ୍ଵା ପୋଷାଯ ତ୍ଵା । ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍
ତୁମେ ଯନ୍ତ୍ରୀ, ଶାସକ, ନିୟମକ, ଅଟୁଟ, ଧାରଣ କରୁଥିବା। ଖାଦ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଧନ, ପୋଷଣ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଜଗତକୁ ପୂରଣ କର, ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କର, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସି ରୁହ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି ଏହି ଗର୍ଭରେ ତୁମକୁ ବସାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରିଶ୍ନି ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଦୁହିବା ଗାଈମାନେ। ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ତିନି ଦିବି ଆଲୋକରେ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ କଥା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିପତି, ରଥ ଚାଳକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପୁରସ୍କାରର ମାଳିକ।
ଆଶୁର୍ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ଭାନ୍ତଃ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ଵ୍ଯୋମା ସପ୍ତଦଶଃ । ଧରୁଣ ଽ ଏକଵିꣳଶଃ । ପ୍ରତୂର୍ତିର୍ ଅଷ୍ଟାଦଶଃ । ତପୋ ନଵଦଶଃ । ଽଅଭୀଵର୍ତଃ ସଵିꣳଶଃ । ଵର୍ଚୋ ଦ୍ଵାଵିꣳଶଃ । ସଂଭରଣସ୍ ତ୍ରଯୋଵିꣳଶଃ । ଯୋନିଶ୍ ଚତୁର୍ଵିꣳଶଃ । ଗର୍ଭାଃ ପଞ୍ଚଵିꣳଶଃ । ଽ ଓଜସ୍ ତ୍ରିଣଵଃ । କ୍ରତୁର୍ ଏକତ୍ରିꣳଶଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ବ୍ରଧ୍ନସ୍ଯ ଵିଷ୍ଟପଂ ଚତୁସ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ନାକଃ ଷଟ୍ତ୍ରିꣳଶଃ । ଵିଵର୍ତୋ ଷ୍ଟାଚତ୍ଵାରିꣳଶଃ । ଧର୍ତ୍ରଂ ଚତୁଷ୍ଟୋମଃ
ତେଜସ୍ବୀ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଦୀପ୍ତି ପନ୍ଦର ପ୍ରକାରର, ଆକାଶ ସତର ପ୍ରକାରର, ଆଧାର ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର, ବିସ୍ତାର ଅଠର ପ୍ରକାରର, ଉଷ୍ମା ଉନେଇସ ପ୍ରକାରର, ପୁନଃ ଫେରିବା ଛବିଶ ପ୍ରକାରର, ଚମକ ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର, ସଂଗ୍ରହ ବଇଶ ପ୍ରକାରର, ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଚଉବିଶ ପ୍ରକାରର, ଗର୍ଭ ପଚିଶ ପ୍ରକାରର, ଶକ୍ତି ଉଣଚାଳିଶ ପ୍ରକାରର, ଇଚ୍ଛା ଏକତିସ ପ୍ରକାରର, ଆଧାର ତେତିସ ପ୍ରକାରର, ବ୍ରଧ୍ନର ବିସ୍ତାର ଚଉତିସ ପ୍ରକାରର, ଶିଖର ଛଅତିସ ପ୍ରକାରର, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଠଚଉଅଳିଶ ପ୍ରକାରର, ଧାରଣ କ୍ୱାତିସ ପ୍ରକାରର।
ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଅଂଶ, ଦୀକ୍ଷାର ଅଧିପତି, ବ୍ରହ୍ମର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ତିନି ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶ, ବିଷ୍ଣୁର ଅଧିପତି, ଶାସନର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ପନ୍ଦର ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ଧାତାର ଅଧିପତି, ଜନ୍ମଦାତାର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ସତର ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ମିତ୍ରର ଅଂଶ, ବରୁଣର ଅଧିପତି, ଦିବର ବର୍ଷା, ବାୟୁର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଏକୋଇଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ତୁମେ ବସୁମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଚାରିପାଇଁ ଜୀବର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚଉବିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଂଶ, ମରୁତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ଗର୍ଭର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ପଚିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଅଦିତିର ଅଂଶ, ପୂଷଣର ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଉଣଚାଳିଶ ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର। ତୁମେ ଦେବତା ସବିତାର ଅଂଶ, ବୃହସ୍ପତିର ଅଧିପତି, ଭଲ ଦିଶାର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ସ୍ତୋତ୍ର।
ସହ ଓ ସହସ୍ୟ, ଏହି ଦୁଇ ହେମନ୍ତ ଋତୁ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଆଲିଙ୍ଗନ। ଦିନ ଓ ଜମି, ପାଣି ଓ ଉଦ୍ଭିଦ, ଅଗ୍ନିଗୁଡିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡିକ ଦିନ ଓ ଜମିର ଭିତରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇ ହେମନ୍ତ ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଦେବତା ଶକ୍ତି ସହିତ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସି ରହନ୍ତୁ।
ଉନିଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଶୂଦ୍ର ଓ ଆର୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଦିନ ଓ ରାତି ମହିଳା ମାଳିକ ଥିଲେ। ଏକୋଇଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଏକ ଖୁର ଥିବା ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବରୁଣ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ଏକୋଇଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଛୋଟ ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପୂଷା ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ପଚିଶ ଷ୍ଲୋକରେ ଜଙ୍ଗଲ ପଶୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ବାୟୁ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ସତେଇ ଷ୍ଲୋକରେ ଦିନ ଓ ଜମି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା; ଵସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପରେ ପରେ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ନଵଵିꣳଶତ୍ଯାସ୍ତୁଵତ ଵନସ୍ପତଯୋଽସୃଜ୍ଯନ୍ତ ସୋମୋ ଽଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । ଏକତ୍ରିꣳଶତାସ୍ତୁଵତ ପ୍ରଜା ଽ ଅସୃଜ୍ଯନ୍ତ ଯଵାଶ୍ ଚାଯଵାଶ୍ ଚାଧିପତଯ ଽ ଆସନ୍ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶତାସ୍ତୁଵତ ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଅଶାମ୍ଯନ୍ ପ୍ରଜାପତିଃ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯ୍ ଅଧିପତିର୍ ଆସୀତ୍ । [ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍
ଉନତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଗଳ ଗଛଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା; ସୋମ ଏହାର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ଏକତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା; ଯବ ଓ ଅଯବ ଏହାର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତେତିସ ଷ୍ଟୋମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଗୁଡିକୁ ଶକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ପ୍ରଜାପତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅଧିପତି ଥିଲେ। [ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କର, ଖାଲି ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କର, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ବୃହସ୍ପତି, ତୁମକୁ ଏହି ଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ପୃଶ୍ନି ଗାଁମାନେ ସୋମ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ, ତିନି ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଏହି କୁଳମାନେ ରହିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରଥୀ, ଯଜ୍ଞର ସତ୍ୟ ମାଳିକ।]
ଆଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ପ୍ରଚ୍ଛା ଏକ ଚନ୍ଦ; ସଂୟଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିୟଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୃହଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ରଥାନ୍ତର ଏକ ଚନ୍ଦ; ନିକାୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିବଧ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଗିର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଭ୍ରାଜ ଏକ ଚନ୍ଦ; ସଂସ୍ତୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଏଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବରିଭା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୟ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବୟସ୍କୃଚ୍ ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଷ୍ପର୍ଧା ଏକ ଚନ୍ଦ; ବିଶାଳ ଏକ ଚନ୍ଦ; ଚଦି ଏକ ଚନ୍ଦ; ଦୂରୋହଣ ଏକ ଚନ୍ଦ; ତନ୍ଦ୍ର ଏକ ଚନ୍ଦ; ଅଙ୍କାଙ୍କ ଏକ ଚନ୍ଦ।
ରଶ୍ମିନା ସତ୍ଯାଯ ସତ୍ଯଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରେତିନା ଧର୍ମଣା ଧର୍ମଂ ଜିନ୍ଵ । ଅନ୍ଵିତ୍ଯା ଦିଵା ଦିଵଂ ଜିନ୍ଵ । ସଂଧିନାନ୍ତରିକ୍ଷେଣାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରତିଧିନା ପୃଥିଵ୍ଯା ପୃଥିଵୀଂ ଜିନ୍ଵ । ଵିଷ୍ଟମ୍ଭେନ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵୃଷ୍ଟିଂ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରଵଯା ଽହ୍ନାହର୍ ଜିନ୍ଵ । ଅନୁଯା ରାତ୍ର୍ଯା ରାତ୍ରୀଂ ଜିନ୍ଵ । ଉଶିଜା ଵସୁଭ୍ଯୋ ଵସୂନ୍ ଜିନ୍ଵ । ପ୍ରକେତେନାଦିତ୍ଯେଭ୍ଯ ଽ ଆଦିତ୍ଯାନ୍ ଜିନ୍ଵ
କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ପୂର୍ବଜ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଅନୁସରଣ ଦ୍ୱାରା ଦିବ ପାଇଁ ଦିବକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ସଂଯୋଗ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟାକାଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ବିପରୀତ ଓ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଭଳି ଓ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଦିନର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ଦିନ ପାଇଁ ଦିନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ରାତିର ଅନୁସରଣ ଦ୍ୱାରା ରାତି ପାଇଁ ରାତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ତ୍ୱରିତ ଦ୍ୱାରା ଧନ ପାଇଁ ଧନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଚିହ୍ନ ଓ ଆଦିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଦିତ୍ୟ ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର।
ତନ୍ତୁ ଓ ଧନବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧନବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଧନବୃଦ୍ଧିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଗତି ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ଶ୍ରବଣକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ସାହାଯ୍ୟ ଓ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଔଷଧି ପାଇଁ ଔଷଧିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ପାଇଁ ଦେହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ବୟସ୍ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର; ଜୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର।