ଇମଂ ମା ହିꣳସୀର୍ ଦ୍ଵିପାଦଂ ପଶୁꣳ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମେଧାଯ ଚୀଯମାନଃ । ମଯୁଂ ପଶୁଂ ମେଧମ୍ ଅଗ୍ନେ ଜୁଷସ୍ଵ ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ମଯୁଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଦୁଇପାଦୀ ପଶୁକୁ ହିଂସା କରିନହଁ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଯେଉଁଥିରେ ବଳି ପାଇଁ ଉନ୍ନତି ହେଉଛି; ଅଗ୍ନି, ବଳି ପଶୁକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଶିଖାରେ ଯାଉ, ତୁମ ଶିଖା ସେକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମଂ ମା ହିꣳସୀର୍ ଏକଶଫଂ ପଶୁଂ କନିକ୍ରଦଂ ଵାଜିନଂ ଵାଜିନେଷୁ । ଗୌରମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଗୌରଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଏକ ଖୁର ଥିବା, ହୁଁହୁଁ କରୁଥିବା ଅଶ୍ୱକୁ ହିଂସା କରିନହଁ, ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଆମେ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଗୌରକୁ ପଠାଉଛି, ଏହା ସହିତ ଶରୀରରେ ବସିବା; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଶିଖାରେ ଯାଉ, ତୁମ ଶିଖା ସେକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମꣳ ସାହସ୍ରꣳ ଶତଧାରମ୍ ଉତ୍ସଂ ଵ୍ଯଚ୍ଯମାନꣳ ସରିରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ । ଘୃତଂ ଦୁହାନାମ୍ ଅଦିତିଂ ଜନାଯାଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ । ଗଵଯମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଗଵଯଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଧାରା ଓ ଶତ ଝରଣା ଭଳି ବହୁଥିବା ଉତ୍ସରୁ ଘିଅ ଦୁହାଯାଉଛି, ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦିତି ଅଟୁଟ ଦୟା। ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିନଥିବା। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଗୋବାଳକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମମୂର୍ଣାଯୁଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ନାଭିଂ ତ୍ଵଚଂ ପଶୂନାଂ ଦ୍ଵିପଦାଂଚତୁଷ୍ପଦାମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଥମଂ ଜନିତ୍ରମ୍ ଅଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ । ଉଷ୍ଟ୍ରମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଉଷ୍ଟ୍ରଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଉଲ ଭରିଥିବା ଭରୁଣଙ୍କ ନାଭି, ଦୁଇପା ଓ ଚାରିପା ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଚମଡ଼, ଏହା ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପତ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିନଥିବା। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଉଷ୍ଟ୍ରକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଅଜୋ ହ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନେର୍ ଅଜନିଷ୍ଟ ଶୋକାତ୍ ସୋ ଽ ଅପଶ୍ଯଜ୍ ଜନିତାରମ୍ ଅଗ୍ରେ । ତେନ ଦେଵା ଦେଵତାମ୍ ଅଗ୍ରମ୍ ଆଯꣳସ୍ ତେନ ରୋହମ୍ ଆଯନ୍ନ୍ ଉପ ମେଧ୍ଯାସଃ । ଶରଭମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଶରଭଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଅଗ୍ନିର ତାପରୁ ମେଁଦା ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାକୁ ଦେଖିଲା। ଏହା ସହିତ ଦେବମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ, ଏହା ସହିତ ଆଚାର୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ଲାଗିଲେ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଶରଭକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ତ୍ଵଂ ଯଵିଷ୍ଠ ଦାଶୁଷୋ ନୄꣳଃ ପାହି ଶୃଣୁଧୀ ଗିରଃ । ରକ୍ଷା ତୋକମ୍ ଉତ ତ୍ମନା
ତୁମେ ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣ। ସନ୍ତାନକୁ ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଯଂ ପୁରୋ ଭୁଵଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣୋ ଭୌଵନାଯଃ । ଵସନ୍ତଃ ପ୍ରାଣାଯନଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଵାସନ୍ତୀ । ଗାଯତ୍ର୍ଯୈ ଗାଯତ୍ରମ୍ । ଗାଯତ୍ରାଦ୍ ଉପାꣳଶୁଃ । ଉପାꣳଶୋସ୍ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ତ୍ରିଵୃତୋ ରଥନ୍ତରମ୍ । ଵସିଷ୍ଠ ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ପ୍ରାଣଂ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଏହିଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହାର ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଭୂବନର ପ୍ରାଣ। ବସନ୍ତ ହେଉଛି ପ୍ରାଣର ରୂପ। ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବସନ୍ତର ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀ ପାଇଁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀରୁ ଉପାଂଶୁ ମିଳେ। ଉପାଂଶୁରୁ ତିନି ଭାଗ। ତିନି ଭାଗରୁ ରଥନ୍ତର ମିଳେ। ବସିଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଅଯଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ । ତସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁର୍ ଵୈଶ୍ଵଵ୍ଯଚସମ୍ । ଵର୍ଷାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷ୍ଯଃ । ଜଗତୀ ଵାର୍ଷୀ । ଜଗତ୍ଯା ଽ ଋକ୍ସମମ୍ । ଋକ୍ସମାଚ୍ ଛୁକ୍ରଃ । ଶୁକ୍ରାତ୍ ସପ୍ତଦଶଃ । ସପ୍ତଦଶାଦ୍ ଵୈରୂପମ୍ । ଜମଦଗ୍ନିର୍ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ଚକ୍ଷୁର୍ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଇଦଂ ଉତ୍ତରାତ୍ ସ୍ଵଃ । ତସ୍ଯ ଶ୍ରୋତ୍ରꣳ ସୌଵମ୍ । ଶରଚ୍ ଛ୍ରୌତ୍ରୀ । ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଶାରଦୀ । ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଽ ଐଡମ୍ । ଐଡାନ୍ ମନ୍ଥୀ । ମନ୍ଥିନ ଽ ଏକଵିꣳଶଃ ଽ । ଏକଵିꣳଶାଦ୍ ଵୈରାଜମ୍ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଇଯଂ ଉପରି ମତିଃ । ତସ୍ଯୈ ଵାଙ୍ ମାତ୍ଯା । ହେମନ୍ତୋ ଵାଚ୍ଯଃ । ପଙ୍କ୍ତିର୍ ହୈମନ୍ତୀ । ପଙ୍କ୍ତ୍ଯୈ ନିଧନଵତ୍ । ନିଧନଵତ ଽ ଆଗ୍ରଯଣଃ । ଆଗ୍ରଯଣାତ୍ ତ୍ରିଣଵତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶୌ । ତ୍ରିଣଵତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିꣳଶାଭ୍ଯାꣳ ଶାକ୍ଵରରୈଵତେ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମ ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ଵାଚଂ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ । [ ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍ ॥ ]???
ଧ୍ରୁଵକ୍ଷିତିର୍ ଧ୍ରୁଵଯୋନିର୍ ଧ୍ରୁଵାସି ଧ୍ରୁଵଂ ଯୋନିମ୍ ଆ ସୀଦ ସାଧୁଯା । ଉଖ୍ଯସ୍ଯ କେତୁଂ ପ୍ରଥମଂ ଜୁଷାଣା । ଅଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ତୁମେ ଦୃଢ଼ ପୃଥିବୀ, ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭ; ତୁମେ ଦୃଢ଼, ଭଲ ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭରେ ବସ। ଯୋଗ୍ୟ ଯାନର ପ୍ରଥମ ପତାକା ଗ୍ରହଣ କର। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ, ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାନ୍ତୁ।
କୁଲାଯିନୀ ଘୃତଵତୀ ପୁରଂଧିଃ ସ୍ଯୋନେ ସୀଦ ସଦନେ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଅଭି ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରା ଵସଵୋ ଗୃଣନ୍ତ୍ଵ୍ ଇମା ବ୍ରହ୍ମ ପୀପିହି ସୌଭଗାଯ । ଅଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦାୟିନୀ, ଘର ବନାଇଥିବା ମହିଳା, ପୃଥିବୀର ଆସନରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ। ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁନ୍ତୁ; ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ରକ୍ଷା କର। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ, ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ସ୍ଵୈର୍ ଦକ୍ଷୈର୍ ଦକ୍ଷପିତେହ ସୀଦ ଦେଵାନାꣳ ସୁମ୍ନେ ବୃହତେ ରଣାଯ । ପିତେଵୈଧି ସୂନଵ ଽ ଆ ସୁଶେଵା ସ୍ଵାଵେଶା ତନ୍ଵା ସଂ ଵିଶସ୍ଵ । ଅଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଦକ୍ଷତାର ପିତା, ଏଠାରେ ବସ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ବଡ଼ କୃପା ପାଇଁ ଏହି ବିଜୟ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ନିଅ। ପିତା ଯେପରି ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଭଲପାଏ, ସେପରି ଆମ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୁଅ, ନିଜ ଦେହରେ ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପୁରୀଷମ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଅପ୍ସୋ ନାମ ତାଂ ତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵେ ଽ ଅଭି ଗୃଣନ୍ତୁ ଦେଵାଃ । ସ୍ତୋମପୃଷ୍ଠା ଘୃତଵତୀହ ସୀଦ ପ୍ରଜାଵଦ୍ ଅସ୍ମେ ଦ୍ରଵିଣା ଯଜସ୍ଵ । ଅଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଆର୍ଦ୍ରତା, ତୁମ ନାମ ଜଳ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁନ୍ତୁ। ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେଉଁ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତିତ, ସେଇ ତୁମେ ଏଠାରେ ବସ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ସହିତ ଧନ ଦିଅ। ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ଅଦିତ୍ଯାସ୍ ତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠେ ସାଦଯାମ୍ଯ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ଧର୍ତ୍ରୀଂ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭନୀଂ ଦିଶାମଧିପତ୍ନୀଂ ଭୁଵନାନାମୂର୍ମିର୍ ଦ୍ରପ୍ସୋ ଽ ଅପାମ୍ ଅସି ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ ଽ ଋଷିଃ । ଅଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ମୁଁ ତୁମକୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ପୃଥିବୀର ପିଛିରେ ବସାଉଛି। ତୁମେ ମଧ୍ୟାକାଶର ଆଧାର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗର ମାଲିକା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ତରଙ୍ଗ ଓ ଜଳର ବିନ୍ଦୁ। ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମର କର୍ତ୍ତା ଓ ଋଷି। ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବସାନ୍ତୁ।
ଶୁକ୍ରଶ୍ ଚ ଶୁଚିଶ୍ ଚ ଗ୍ରୀଷ୍ମାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋ ଽସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋ ଽନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ଗ୍ରୈଷ୍ମାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନାଽ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵା ଽ ଅଭିସଂ ଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ପ୍ରାଣଂ ମେ ପାହି । ଅପାନଂ ମେ ପାହି । ଵ୍ଯାନଂ ମେ ପାହି । ଚକ୍ଷୁର୍ ମ ଽ ଉର୍ଵ୍ଯା ଵି ଭାହି । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମେ ଶ୍ଲୋକଯ । ଅପଃ ପିନ୍ଵ । ଓଷଧୀର୍ ଜିନ୍ଵ । ଦ୍ଵିପାଦ୍ ଅଵ । ଚତୁଷ୍ପାତ୍ ପାହି । ଦିଵୋ ଵୃଷ୍ଟିମ୍ ଏରଯ
ମୋର ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋର ନିମ୍ନଗତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋର ବିସ୍ତୃତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କର। ମୋର କାନକୁ ପ୍ରଶଂସିତ କର। ପାଣିକୁ ପୁଷ୍ଟ କର। ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର। ଦୁଇ ପାଉଁଥିବାମାନେ ନିରାପଦ ରୁହନ୍ତୁ। ଚାରି ପାଉଁଥିବାମାନେ ରକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଆକାଶରୁ ବର୍ଷା ପଡ଼ା।
ଅନଡ୍ଵାନ୍ ଵଯଃ ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଧେନୁର୍ ଵଯୋ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ର୍ଯଵିର୍ ଵଯସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଦିତ୍ଯଵାଡ୍ ଵଯୋ ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଞ୍ଚାଵିର୍ ଵଯୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିଵତ୍ସୋ ଵଯ ଽ ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ତୁର୍ଯଵାଡ୍ ଵଯୋ ଽନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । [ ଲୋକଂ ପୃଣ ଛିଦ୍ରଂ ପୃଣାଥୋ ସୀଦ ଧ୍ରୁଵା ତ୍ଵମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ତ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅସ୍ମିନ୍ ଯୋନାଵ୍ ଅସୀଷଦନ୍ । ତା ଅସ୍ଯ ସୂଦଦୋହସଃ ସୋମꣳ ଶ୍ରୀଣନ୍ତି ପୃଶ୍ନଯଃ । ଜନ୍ମନ୍ ଦେଵାନାଂ ଵିଶସ୍ ତ୍ରିଷ୍ଵ୍ ଆ ରୋଚନେ ଦିଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵା ଅଵୀଵୃଧନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରଵ୍ଯଚସଂ ଗିରଃ । ରଥୀତମꣳ ରଥୀନାଂ ଵାଜାନାꣳ ସତ୍ପତିଂ ପତିମ୍ ॥ ]???
ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଽ ଅଵ୍ଯଥମାନାମ୍ ଇଷ୍ଟକାଂ ଦୃꣳହତଂ ଯୁଵମ୍ । ପୃଷ୍ଠେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଵିବାଧସେ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଏହି ଇଷ୍ଟକାକୁ ଅଡ଼ିଗ କର। ଏହାର ପିଠିରେ ତୁମେ ଦିନ ଓ ଜମି, ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଧାରଣ କର।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵା ସାଦଯତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ଵ୍ଯଚସ୍ଵତୀଂ ପ୍ରଥସ୍ଵତୀମ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଯଚ୍ଛାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦୃꣳହାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ମା ହିꣳସୀଃ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ପ୍ରାଣାଯାପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯୋଦାନାଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈ ଚରିତ୍ରାଯ । ଵାଯୁଷ୍ ଟ୍ଵାଭି ପାତୁ ମହ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯା ଛର୍ଦିଷା ଶଂତମେନ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ
ରାଜ୍ଞ୍ଯ୍ ଅସି ପ୍ରାଚୀ ଦିକ୍ । ଵିରାଡ୍ ଅସି ଦକ୍ଷିଣା ଦିକ୍ । ସମ୍ରାଡ୍ ଅସି ପ୍ରତୀଚୀ ଦିକ୍ । ସ୍ଵରାଡ୍ ଅସ୍ଯ୍ ଉଦୀଚୀ ଦିକ୍ । ଅଧିପତ୍ନ୍ଯ୍ ଅସି ବୃହତୀ ଦିକ୍
ତୁମେ ରାଣୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗ। ତୁମେ ବିରାଟ୍, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ। ତୁମେ ସମ୍ରାଟ୍, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ। ତୁମେ ସ୍ୱରାଟ୍, ଉତ୍ତର ଦିଗ। ତୁମେ ମହାନ ଦିଗର ସ୍ୱାମିନୀ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ତ୍ଵା ସାଦଯତ୍ଵ୍ ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀମ୍ । ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ପ୍ରାଣାଯାପାନାଯ ଵ୍ଯାନାଯ ଵିଶ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ ଯଚ୍ଛ । ଵାଯୁଷ୍ଟେ ଽଧିପତିସ୍ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵା ସୀଦ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ପିଠିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ବସାଉନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ୱାସ, ନିଶ୍ୱାସ, ବିକୀରଣ ଶ୍ୱାସ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ଦିଅ। ବାୟୁ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ; ସେଇ ଦେବତା ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ଆଯୁର୍ ମେ ପାହି । ପ୍ରାଣଂ ମେ ପାହି । ଅପାନଂ ମେ ପାହି । ଵ୍ଯାନଂ ମେ ପାହି । ଚକ୍ଷୁର୍ ମେ ପାହି । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମେ ପାହି । ଵାଚଂ ମେ ପିନ୍ଵ । ମନୋ ମେ ଜିନ୍ଵ । ଆତ୍ମାନଂ ମେ ପାହି । ଜ୍ଯୋତିର୍ ମେ ଯଚ୍ଛ
ମୋ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ନିମ୍ନଗତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ଶ୍ୱାସକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ ଶ୍ରବଣକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋ କଥାକୁ ପୁଷ୍ଟ କର। ମୋ ମନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର। ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୋତେ ଆଲୋକ ଦିଅ।
ମା ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରମା ଛନ୍ଦଃ । ପ୍ରତିମା ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଅସ୍ରୀଵଯଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦଃ । ବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦଃ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଜଗତୀ ଛନ୍ଦଃ
ମା ଛନ୍ଦ। ପ୍ରମା ଛନ୍ଦ। ପ୍ରତିମା ଛନ୍ଦ। ଅଶ୍ରୀବୟ ଛନ୍ଦ। ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ। ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ। ବୃହତୀ ଛନ୍ଦ। ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ବିରାଟ୍ ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ।
ଅପାଂ ତ୍ଵେମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵୋଦ୍ମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଭସ୍ମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଜ୍ଯୋତିଷି ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵାଯନେ ସାଦଯାମି । ଅର୍ଣଵେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ସମୁଦ୍ରେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ସରିରେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା କ୍ଷଯେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଧିଷି ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଧସ୍ଥେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଯୋନୌ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ପୁରୀଷେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ପାଥସି ସାଦଯାମି । ଗାଯତ୍ରେଣ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ଜାଗତେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ଆନୁଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ପାଶ୍ରୂନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି
ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ସେଷରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଛାରରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଆଲୋକରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଗତିରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସାଗରର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେହର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ନାଶରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଆସନରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଉପରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଗର୍ଭରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ମଳରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ପଥରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଶ୍ରୁ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି।
ଅଯଂ ଦକ୍ଷିଣା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ତସ୍ଯ ମନୋ ଵୈଶ୍ଵକର୍ମଣମ୍ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ମାନସଃ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ ଗ୍ରୈଷ୍ମୀ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ ସ୍ଵାରମ୍ । ସ୍ଵାରାଦ୍ ଅନ୍ତର୍ଯାମଃ । ଽଅନ୍ତର୍ଯାମାତ୍ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ପଞ୍ଚଦଶାଦ୍ ବୃହତ୍ । ଭରଦ୍ଵାଜ ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ମନୋ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଏହିଠାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସବୁ କାମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଏହାର ମନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ କାମର ମନ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ହେଉଛି ମନର ରୂପ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ହେଉଛି ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ପାଇଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ରୁ ସ୍ୱାର ମିଳେ। ସ୍ୱାରରୁ ଅନ୍ତର୍ୟାମ। ଅନ୍ତର୍ୟାମରୁ ପନ୍ଦରତମ। ପନ୍ଦରତମରୁ ବୃହତ୍। ଭରଦ୍ୱାଜ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଏହିଠାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହାର ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି। ବର୍ଷା ହେଉଛି ଚକ୍ଷୁର ରୂପ। ଜଗତୀ ହେଉଛି ବର୍ଷାର ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀ ପାଇଁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀରୁ ଋକ୍ସମା ମିଳେ। ଋକ୍ସମାରୁ ଶୁକ୍ର। ଶୁକ୍ରରୁ ସତରତମ। ସତରତମରୁ ବୈରୂପ। ଜମଦଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଏହା ଉତ୍ତର ଦିଗର ସ୍ୱର୍ଗ। ଏହାର କାନ୍ ହେଉଛି ସୌମନ ଗୀତ। ଶରତ୍ ଋତୁ ଏହି କାନ୍ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଶାରଦ୍ ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍। ଏହି ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ କୁ ଏଇଡ଼ମ୍ କୁହାଯାଏ। ଏଇଡ଼ମ୍ ହେଉଛି ମଥିବା ଉପକରଣ। ଏହି ମଥିବା ଉପକରଣ ଏକୋଇଶି। ଏକୋଇଶିରୁ ବୈରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହାର ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କାନ୍ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଏହା ଉପରେ ଥିବା ବୁଦ୍ଧି। ଏହାର ମାଆ ହେଉଛି ବାକ୍। ହେମନ୍ତ ଋତୁ ବାକ୍ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ହେମନ୍ତ ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି। ପଙ୍କ୍ତିରେ ନିଧନ ଅଛି। ନିଧନ ସହିତ ଆଗ୍ରୟଣ। ଆଗ୍ରୟଣରୁ ଉନଚାଳିଶ ହୁଏ। ଏହି ଉନଚାଳିଶରୁ ଶାକ୍ବର ଓ ରୈବତ ଆସେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହାର ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାକ୍ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ଶୁକ୍ର ଓ ଶୁଚି ଦୁଇଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଏକତା। ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ଔଷଧି, ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଗ୍ନି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୟାରି ହେଉ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିମାନେ ଦ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ତୟାରି ହେଉ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତା ସହିତ, ଓ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ସଜୂର୍ ଋତୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଧାଭିଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈର୍ ଵଯୋନାଧୈର୍ ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଯାଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା । ସଜୂର୍ ଋତୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଧାଭିଃ ସଜୂର୍ ଵସୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈର୍ ଵଯୋନାଧୈର୍ ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଯାଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା । ସଜୂର୍ ଋତୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଧାଭିଃ ସଜୂ ରୁଦ୍ରୈଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈର୍ ଵଯୋନାଧୈର୍ ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଯାଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା । ସଜୂର୍ ଋତୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଧାଭିଃ ସଜୂର୍ ଆଦିତ୍ଯୈଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈର୍ ଵଯୋନାଧୈର୍ ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଯାଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା । ସଜୂର୍ ଋତୁଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଧାଭିଃ ସଜୂର୍ ଵିଶ୍ଵୈର୍ ଦେଵୈଃ ସଜୂର୍ ଦେଵୈର୍ ଵଯୋନାଧୈର୍ ଅଗ୍ନଯେ ତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵାନରାଯାଶ୍ଵିନାଧ୍ଵର୍ଯୂ ସାଦଯତାମ୍ ଇହ ତ୍ଵା
ଋତୁମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ଦେବତାମାନେ, ଗର୍ଭର ନାୟକମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ। ଋତୁମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ବସୁମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଗର୍ଭର ନାୟକମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ। ଋତୁମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ରୁଦ୍ରମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଗର୍ଭର ନାୟକମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ। ଋତୁମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଗର୍ଭର ନାୟକମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ। ଋତୁମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଗର୍ଭର ନାୟକମାନେ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ।
ମୂର୍ଧା ଵଯଃ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । କ୍ଷତ୍ରଂ ଵଯୋ ମଯଂଦଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଷ୍ଟମ୍ଭୋ ଵଯୋ ଽଧିପତିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵଯଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ଛନ୍ଦଃ । ଵସ୍ତୋ ଵଯୋ ଵିଵଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵୃଷ୍ଣିର୍ ଵଯୋ ଵିଶାଲଂ ଛନ୍ଦଃ । ପୁରୁଷୋ ଵଯସ୍ ତନ୍ଦ୍ରଂ ଛନ୍ଦଃ । ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵଯୋ ଽନାଧୃଷ୍ଟଂ ଛନ୍ଦଃ । ସିꣳହୋ ଵଯଶ୍ ଛଦିଶ୍ ଛନ୍ଦଃ । ପଷ୍ଠଵାଡ୍ ଵଯୋ ବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଉକ୍ଷା ଵଯଃ କକୁପ୍ ଛନ୍ଦଃ । ଽ ଋଷଭୋ ଵଯଃ ସତୋବୃହତୀ ଛନ୍ଦଃ
ମୁଣ୍ଡ ହେଉଛି ବୟଃ, ପ୍ରଜାପତି, ଛନ୍ଦ। କ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ବୟଃ, ମୟଂଦ, ଛନ୍ଦ। ଆଧାର ହେଉଛି ବୟଃ, ଅଧିପତି, ଛନ୍ଦ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ହେଉଛି ବୟଃ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ଛନ୍ଦ। ଘର ହେଉଛି ବୟଃ, ବିବଳମ୍, ଛନ୍ଦ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି ବୟଃ, ବିଶାଳ, ଛନ୍ଦ। ପୁରୁଷ ହେଉଛି ବୟଃ, ତନ୍ଦ୍ର, ଛନ୍ଦ। ବାଘ ହେଉଛି ବୟଃ, ଅନାଧୃଷ୍ଟ, ଛନ୍ଦ। ସିଂହ ହେଉଛି ବୟଃ, ଛଦି, ଛନ୍ଦ। ପଷ୍ଠବାଡ଼ ହେଉଛି ବୟଃ, ବୃହତୀ, ଛନ୍ଦ। ବୃଷ ହେଉଛି ବୟଃ, କକୁପ୍, ଛନ୍ଦ। ଋଷଭ ହେଉଛି ବୟଃ, ସତୋବୃହତୀ, ଛନ୍ଦ।
ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ବୃଷ ହେଉଛି ବୟଃ, ପଙ୍କ୍ତି, ଛନ୍ଦ। ଗାଈ ହେଉଛି ବୟଃ, ଜଗତୀ, ଛନ୍ଦ। ତିନି ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ତୃଷ୍ଟୁପ୍, ଛନ୍ଦ। ଦୁଇ ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ବିରାଟ୍, ଛନ୍ଦ। ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଛନ୍ଦ। ତିନି ବଛା ଥିବା ଗାଈ ହେଉଛି ବୟଃ, ଉଷ୍ଣିକ୍, ଛନ୍ଦ। ଚାରି ବର୍ଷର ବୟସ୍କ ହେଉଛି ବୟଃ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଛନ୍ଦ।
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଶର ପିଠିରେ ବସାଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅଛ। ମଧ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଧର, ସ୍ଥିର କର, ଏବଂ କିଛି କ୍ଷତି ନ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ୱାସ, ନିଶ୍ୱାସ, ବିକୀରଣ ଶ୍ୱାସ, ଉପରକୁ ଯିବା ଶ୍ୱାସ, ସ୍ଥିରତା ଓ ଆଚରଣ ପାଇଁ। ବାୟୁ ତୁମକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ, ମଙ୍ଗଳ, ରକ୍ଷା, ଶାନ୍ତି ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ; ସେଇ ଦେବତା ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ନଭଶ୍ ଚ ନଭସ୍ଯଶ୍ ଚ ଵାର୍ଷିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋ ସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋଽନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ଵାର୍ଷିକାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନାଽ ଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵା ଽ ଅଭିସଂ ଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ନଭସ୍ ଓ ନଭସ୍ୟ ଦୁଇଟି ବର୍ଷା ଋତୁ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଏକତା। ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଜଳ ଓ ଔଷଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକି ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ବର୍ଷା ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।
ଇଷଶ୍ ଚୋର୍ଜଶ୍ ଚ ଶାରଦାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଗ୍ନେର୍ ଅନ୍ତଃଶ୍ଲେଷୋଽସି କଲ୍ପେତାଂ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଆପ ଽ ଓଷଧଯଃ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ଅଗ୍ନଯଃ ପୃଥଙ୍ ନମ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯାଯ ସଵ୍ରତାଃ । ଯେ ଽ ଅଗ୍ନଯଃ ସମନସୋଽନ୍ତରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଇମେ ଶାରଦାଵ୍ ଋତୂ ଽ ଅଭିକଲ୍ପମାନା ଽଇନ୍ଦ୍ରମ୍ ଇଵ ଦେଵାଽ ଅଭିସଂ ଵିଶନ୍ତୁ ତଯା ଦେଵତଯାଙ୍ଗିରସ୍ଵଦ୍ ଧ୍ରୁଵେ ସୀଦତମ୍
ଇଷ ଓ ଊର୍ଜା ଦୁଇଟି ଶରଦ୍ ଋତୁ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭିତର ଏକତା। ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଜଳ ଓ ଔଷଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ, ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକି ଦ୍ୟୌଃ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଶରଦ୍ ଋତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ସେଇ ଦେବତାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ସହିତ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ।