ଅଷାଢାସି ସହମାନା ସହସ୍ଵାରାତୀଃ ସହସ୍ଵ ପୃତନାଯତଃ । ସହସ୍ରଵୀର୍ଯାସି ସା ମା ଜିନ୍ଵ ॥ 27 ମଧୁ ଵାତା ଽ ଋତାଯତେ ମଧୁ କ୍ଷରନ୍ତି ସିନ୍ଧଵଃ । ମାଧ୍ଵୀର୍ ନଃ ସନ୍ତ୍ଵ୍ ଓଷଧୀଃ
ତୁମେ ଅଷାଢ଼ା, ସହନଶୀଳ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କର, ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ଦମନ କର। ତୁମର ଶକ୍ତି ହଜାର ଗୁଣା, ଏହି ଶକ୍ତି ସହିତ ମୁଁ ବିଜୟୀ ହେଉ।
ମଧୁ ନକ୍ତମ୍ ଉତୋଷସୋ ମଧୁମତ୍ ପାର୍ଥିଵꣳ ରଜଃ । ମଧୁ ଦ୍ଯୌର୍ ଅସ୍ତୁ ନଃ ପିତା
ମଧୁର ହେଉ ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ, ମଧୁର ହେଉ ପୃଥିବୀ ରାଜ୍ୟ। ଆମ ପାଇଁ ଆକାଶ, ଆମ ପିତା, ମଧୁର ହେଉ।
ମଧୁମାନ୍ ନୋ ଵନସ୍ପତିର୍ ମଧୁମାଁ୨ଽ ଅସ୍ତୁ ସୂର୍ଯଃ । ମାଧ୍ଵୀର୍ ଗାଵୋ ଭଵନ୍ତୁ ନଃ
ମଧୁର ହେଉ ଆମ ପାଇଁ ବନସ୍ପତି, ମଧୁର ହେଉ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆମ ଗାଈମାନେ ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।
ଅପାଂ ଗମ୍ଭନ୍ତ୍ ସୀଦ ମା ତ୍ଵା ସୂର୍ଯୋଽଭି ତାପ୍ସୀନ୍ ମାଗ୍ନିର୍ ଵୈଶ୍ଵାନରଃ । ଅଚ୍ଛିନ୍ନପତ୍ରାଃ ପ୍ରଜା ଽ ଅନୁଵୀକ୍ଷସ୍ଵାନୁ ତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯା ଵୃଷ୍ଟିଃ ସଚତାମ୍
ଜଳର ଗଭୀରତାରେ ବସ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ଦହିବା ନାହିଁ, ନ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର। ତୁମର ସନ୍ତାନମାନେ ଅଖଣ୍ଡ ରହନ୍ତୁ, ଦିବ୍ୟ ବୃଷ୍ଟି ତୁମ ସହ ରହୁ।
ତ୍ରୀନ୍ତ୍ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ ସମ୍ ଅସୃପତ୍ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ ଅପାଂ ପତିର୍ ଵୃଷଭ ଽ ଇଷ୍ଟକାନାମ୍ । ପୁରୀଷଂ ଵସାନଃ ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ଯତ୍ର ପୂର୍ଵେ ପରେତାଃ
ଜଳର ମାଲିକ, ଇଟାମାନଙ୍କ ବୃଷଭ, ତିନି ସମୁଦ୍ର ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ, ମଳ ପିନ୍ଧି, ନିକଟ କର୍ମର ଲୋକରେ। ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବଜମାନେ ଗଲେ।
ମହୀ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଚ ନ ଽ ଇମଂ ଯଜ୍ଞଂ ମିମିକ୍ଷତାମ୍ । ପିପୃତାଂ ନୋ ଭରୀମଭିଃ
ବଡ଼ ଦିଗବନ୍ଧୁ ଓ ପୃଥିବୀ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆମ ପାଇଁ ମାପନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଆମକୁ ପ୍ରଚୁରତାରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ପଶ୍ଯତ ଯତୋ ଵ୍ରତାନି ପସ୍ପଶେ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯୁଜ୍ଯଃ ସଖା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଯେଉଁଠି ନୀତିମାନ୍ୟତା ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ବନ୍ଧୁ।
ଧ୍ରୁଵାସି ଧରୁଣେତୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଥମମ୍ ଏଭ୍ଯୋ ଯୋନିଭ୍ଯୋ ଽ ଅଧି ଜାତଵେଦାଃ । ସ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭାନୁଷ୍ଟୁଭା ଚ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯଂ ଵହତୁ ପ୍ରଜାନନ୍
ତୁମେ ଦୃଢ଼, ଆଧାର, ଏହି ସମସ୍ତ ମୂଳରୁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ହେ ଜାତବେଦା। ସେ, ଜାଣି, ଗାୟତ୍ରୀ, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ହବି ବହନ କରୁ।
ଇଷେ ରାଯେ ରମସ୍ଵ ସହସେ ଦ୍ଯୁମ୍ନ ଽ ଊର୍ଜେଽ ଅପତ୍ଯାଯ । ସମ୍ରାଡ୍ ଅସି ସ୍ଵରାଡ୍ ଅସି ସାରସ୍ଵତୌ ତ୍ଵୋତ୍ସୌ ପ୍ରାଵତାମ୍
ପୋଷଣ, ଧନ, ଶକ୍ତି, ତେଜ, ଉର୍ଜା ଓ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମେ ସାମ୍ରାଟ୍, ସ୍ୱୟଂଶାସନ। ସାରସ୍ୱତୀ ଓ ଦୁଇ ନଦୀ ତୁମକୁ ପ୍ରଚୁରତା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଅଗ୍ନେ ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଯେ ତଵାଶ୍ଵାସୋ ଦେଵ ସାଧଵଃ । ଅରଂ ଵହନ୍ତି ମନ୍ଯଵେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସେଇ ନିୟମିତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯୋଗ କର, ଦେବତା, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଆହୁତି ବହନ କରନ୍ତି।
ଯୁକ୍ଷ୍ଵା ହି ଦେଵହୂତମାଁ୨ଽ ଅଶ୍ଵାଁ୨ଽ ଅଗ୍ନେ ରଥୀର୍ ଇଵ । ନି ହୋତା ପୂର୍ଵ୍ଯଃ ସଦଃ
ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କ ଡାକରିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଯୋଗ କର, ରଥଚାଳକ ପରି। ପୁରାତନ ହୋତା ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତୁ।
ସମ୍ଯକ୍ ସ୍ରଵନ୍ତି ସରିତୋ ନ ଧେନା ଽ ଅନ୍ତର୍ ହୃଦା ମନସା ପୂଯମାନାଃ । ଘୃତସ୍ଯ ଧାରା ଽ ଅଭି ଚାକଶୀମି ହିରଣ୍ଯଯୋ ଵେତସୋ ମଧ୍ଯେ ଽ ଅଗ୍ନେଃ
ନଦୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଗାଈମାନେ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ହୃଦୟ ଓ ମନରେ ପବିତ୍ର। ମୁଁ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଘୃତର ଧାରା, ସୁନାର ଖସି, ଦେଖୁଛି।
ଋଚେ ତ୍ଵା ରୁଚେ ତ୍ଵା ଭାସେ ତ୍ଵା ଜ୍ଯୋତିଷେ ତ୍ଵା । ଅଭୂଦ୍ ଇଦଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଭୁଵନସ୍ଯ ଵାଜିନମ୍ ଅଗ୍ନେର୍ ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ଚ
ସ୍ତୋତ୍ର ପାଇଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଁ, ଚମକ ପାଇଁ, ଆଲୋକ ପାଇଁ, ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଗୋଡ଼ା ଭାବେ ଉଦୟ ହେଲା, ଅଗ୍ନି ଓ ବୈଶ୍ୱାନରର।
ଅଗ୍ନିର୍ ଜ୍ଯୋତିଷା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ ରୁକ୍ମୋ ଵର୍ଚସା ଵର୍ଚସ୍ଵାନ୍ । ସହସ୍ରଦା ଽ ଅସି ସହସ୍ରାଯ ତ୍ଵା
ଅଗ୍ନି, ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ସୁନାରେ ଚମକୁଥିବା, ତେଜରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ହଜାର ଦେବାଳୁ, ହଜାର ପାଇଁ ତୁମେ।
ଆଦିତ୍ଯଂ ଗର୍ଭଂ ପଯସା ସମ୍ ଅଙ୍ଧି ସହସ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତିମାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପମ୍ । ପରି ଵୃଙ୍ଧି ହରସା ମାଭି ମꣳସ୍ଥାଃ ଶତାଯୁଷଂ କୃଣୁହି ଚୀଯମାନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗର୍ଭକୁ ଦୁଧର ଏସେନ୍ସରେ ମିଶା, ହଜାର ଆକାରର ପ୍ରତିମା, ସମସ୍ତ ଆକାରର ଅବତାର। ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି କର, ଭୟ କରିବା ନୁହଁ, ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶତବର୍ଷୀୟ କର।
ଵାତସ୍ଯ ଜୂତିଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ନାଭିମ୍ ଅଶ୍ଵଂ ଜଜ୍ଞାନꣳ ସରିରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ । ଶିଶୁଂ ନଦୀନାꣳ ହରିମ୍ ଅଦ୍ରିବୁଧ୍ନମ୍ ଅଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍
ବାୟୁର ଗତି, ଭାରୁଣର ନାଭି, ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଘୋଡା, ନଦୀମାନଙ୍କର ଶିଶୁ, ପହାଡ଼ର ମୂଳରେ ଥିବା ହଳଦିଆ ଅଗ୍ନି—ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନି।
ଅଜସ୍ରମ୍ ଇନ୍ଦୁମ୍ ଅରୁଷଂ ଭୁରଣ୍ଯୁମ୍ ଅଗ୍ନିମ୍ ଈଡେ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଂ ନମୋଭିଃ । ସ ପର୍ଵଭିର୍ ଋତୁଶଃ କଲ୍ପମାନୋ ଗାଂ ମା ହିꣳସୀର୍ ଅଦିତିଂ ଵିରାଜମ୍
ଅବିରତ, ଲାଲ, ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ମୁଁ ସମ୍ମାନ ସହ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ପୁରୁଣା ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନି। ସେ ପର୍ବତ ସହ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜକୁ ଗଠନ କରେ, ପୃଥିବୀ, ଅଦିତି କିମ୍ବା ଚମକୁଥିବା ଦେବୀକୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନି।
ଵରୂତ୍ରୀଂ ତ୍ଵଷ୍ଟୁର୍ ଵରୁଣସ୍ଯ ନାଭିମ୍ ଅଵିଂ ଜଜ୍ଞାନାꣳ ରଜସଃ ପରସ୍ମାତ୍ । ମହୀꣳ ସାହସ୍ରୀମ୍ ଅସୁରସ୍ଯ ମାଯାମ୍ ଅଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍
ତ୍ୱଷ୍ଟାର ଆବରଣ, ଭାରୁଣର ନାଭି, ଉଚ୍ଚ ରଜସରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମେଉଁ, ଅସୁରର ବଡ଼, ହଜାର ଗୁଣର ମାୟା—ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନି।
ଯୋ ଽ ଅଗ୍ନିର୍ ଅଗ୍ନେର୍ ଅଧିଯ୍ ଅଜାଯତ ଶୋକାତ୍ ପୃଥିଵ୍ଯା ଽ ଉତ ଵା ଦିଵସ୍ ପରି । ଯେନ ପ୍ରଜା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଜଜାନ ତମ୍ ଅଗ୍ନେ ହେଡଃ ପରି ତେ ଵୃଣକ୍ତୁ
ଯିଏ ଅଗ୍ନି, ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ, ପୃଥିବୀର ତାପରୁ କିମ୍ବା ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ଅଗ୍ନି, ତୁମର କୃପା ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରୁ।
ଚିତ୍ରଂ ଦେଵାନାମ୍ ଉଦ୍ ଅଗାଦ୍ ଅନୀକଂ ଚକ୍ଷୁର୍ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯାଗ୍ନେଃ । ଆପ୍ରା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଽ ଅନ୍ତରିକ୍ଷꣳ ସୂର୍ଯ ଽ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ ତସ୍ଥୁଷଶ୍ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ମୁହଁ ଉଦୟ ହୋଇଛି, ମିତ୍ର, ଵରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ; ଏହା ଦିନ, ପୃଥିବୀ ଓ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ପୂରଣ କରେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତର ଆତ୍ମା।
ଇମଂ ମା ହିꣳସୀର୍ ଦ୍ଵିପାଦଂ ପଶୁꣳ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମେଧାଯ ଚୀଯମାନଃ । ମଯୁଂ ପଶୁଂ ମେଧମ୍ ଅଗ୍ନେ ଜୁଷସ୍ଵ ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ମଯୁଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଦୁଇପାଦୀ ପଶୁକୁ ହିଂସା କରିନହଁ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଯେଉଁଥିରେ ବଳି ପାଇଁ ଉନ୍ନତି ହେଉଛି; ଅଗ୍ନି, ବଳି ପଶୁକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଶିଖାରେ ଯାଉ, ତୁମ ଶିଖା ସେକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମଂ ମା ହିꣳସୀର୍ ଏକଶଫଂ ପଶୁଂ କନିକ୍ରଦଂ ଵାଜିନଂ ଵାଜିନେଷୁ । ଗୌରମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଗୌରଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଏକ ଖୁର ଥିବା, ହୁଁହୁଁ କରୁଥିବା ଅଶ୍ୱକୁ ହିଂସା କରିନହଁ, ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ଆମେ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲୀ ଗୌରକୁ ପଠାଉଛି, ଏହା ସହିତ ଶରୀରରେ ବସିବା; ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଶିଖାରେ ଯାଉ, ତୁମ ଶିଖା ସେକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମꣳ ସାହସ୍ରꣳ ଶତଧାରମ୍ ଉତ୍ସଂ ଵ୍ଯଚ୍ଯମାନꣳ ସରିରସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ । ଘୃତଂ ଦୁହାନାମ୍ ଅଦିତିଂ ଜନାଯାଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ । ଗଵଯମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଗଵଯଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଧାରା ଓ ଶତ ଝରଣା ଭଳି ବହୁଥିବା ଉତ୍ସରୁ ଘିଅ ଦୁହାଯାଉଛି, ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦିତି ଅଟୁଟ ଦୟା। ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିନଥିବା। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଗୋବାଳକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଇମମୂର୍ଣାଯୁଂ ଵରୁଣସ୍ଯ ନାଭିଂ ତ୍ଵଚଂ ପଶୂନାଂ ଦ୍ଵିପଦାଂଚତୁଷ୍ପଦାମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରଥମଂ ଜନିତ୍ରମ୍ ଅଗ୍ନେ ମା ହିꣳସୀଃ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ । ଉଷ୍ଟ୍ରମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଉଷ୍ଟ୍ରଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଏହି ଉଲ ଭରିଥିବା ଭରୁଣଙ୍କ ନାଭି, ଦୁଇପା ଓ ଚାରିପା ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଚମଡ଼, ଏହା ତ୍ୱଷ୍ଟାର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପତ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିନଥିବା। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଉଷ୍ଟ୍ରକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ଅଜୋ ହ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନେର୍ ଅଜନିଷ୍ଟ ଶୋକାତ୍ ସୋ ଽ ଅପଶ୍ଯଜ୍ ଜନିତାରମ୍ ଅଗ୍ରେ । ତେନ ଦେଵା ଦେଵତାମ୍ ଅଗ୍ରମ୍ ଆଯꣳସ୍ ତେନ ରୋହମ୍ ଆଯନ୍ନ୍ ଉପ ମେଧ୍ଯାସଃ । ଶରଭମ୍ ଆରଣ୍ଯମ୍ ଅନୁ ତେ ଦିଶାମି ତେନ ଚିନ୍ଵାନସ୍ ତନ୍ଵୋ ନି ଷୀଦ । ଶରଭଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ ଯଂ ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ ତଂ ତେ ଶୁଗ୍ ଋଚ୍ଛତୁ
ଅଗ୍ନିର ତାପରୁ ମେଁଦା ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାକୁ ଦେଖିଲା। ଏହା ସହିତ ଦେବମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ, ଏହା ସହିତ ଆଚାର୍ୟମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ଲାଗିଲେ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଜଙ୍ଗଲ ଶରଭକୁ ଦେଉଛି, ଏହା ସହିତ ତୁମେ ଶରୀରରେ ବସିବା। ଯେଉଁ ଜଣେ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ସେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ୁ, ତୁମ ଅଗ୍ନି ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
ତ୍ଵଂ ଯଵିଷ୍ଠ ଦାଶୁଷୋ ନୄꣳଃ ପାହି ଶୃଣୁଧୀ ଗିରଃ । ରକ୍ଷା ତୋକମ୍ ଉତ ତ୍ମନା
ତୁମେ ସବୁଠୁ ଯୁବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣ। ସନ୍ତାନକୁ ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଯଂ ପୁରୋ ଭୁଵଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣୋ ଭୌଵନାଯଃ । ଵସନ୍ତଃ ପ୍ରାଣାଯନଃ । ଗାଯତ୍ରୀ ଵାସନ୍ତୀ । ଗାଯତ୍ର୍ଯୈ ଗାଯତ୍ରମ୍ । ଗାଯତ୍ରାଦ୍ ଉପାꣳଶୁଃ । ଉପାꣳଶୋସ୍ ତ୍ରିଵୃତ୍ । ତ୍ରିଵୃତୋ ରଥନ୍ତରମ୍ । ଵସିଷ୍ଠ ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ପ୍ରାଣଂ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଏହିଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହାର ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଭୂବନର ପ୍ରାଣ। ବସନ୍ତ ହେଉଛି ପ୍ରାଣର ରୂପ। ଗାୟତ୍ରୀ ହେଉଛି ବସନ୍ତର ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀ ପାଇଁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ। ଗାୟତ୍ରୀରୁ ଉପାଂଶୁ ମିଳେ। ଉପାଂଶୁରୁ ତିନି ଭାଗ। ତିନି ଭାଗରୁ ରଥନ୍ତର ମିଳେ। ବସିଷ୍ଠ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଅଯଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯଚାଃ । ତସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁର୍ ଵୈଶ୍ଵଵ୍ଯଚସମ୍ । ଵର୍ଷାଶ୍ ଚାକ୍ଷୁଷ୍ଯଃ । ଜଗତୀ ଵାର୍ଷୀ । ଜଗତ୍ଯା ଽ ଋକ୍ସମମ୍ । ଋକ୍ସମାଚ୍ ଛୁକ୍ରଃ । ଶୁକ୍ରାତ୍ ସପ୍ତଦଶଃ । ସପ୍ତଦଶାଦ୍ ଵୈରୂପମ୍ । ଜମଦଗ୍ନିର୍ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ଚକ୍ଷୁର୍ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଅପାଂ ତ୍ଵେମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵୋଦ୍ମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଭସ୍ମନ୍ତ୍ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଜ୍ଯୋତିଷି ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵାଯନେ ସାଦଯାମି । ଅର୍ଣଵେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ସମୁଦ୍ରେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ସରିରେ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା କ୍ଷଯେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଧିଷି ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଦନେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ସଧସ୍ଥେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ଯୋନୌ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ପୁରୀଷେ ସାଦଯାମି । ଅପାଂ ତ୍ଵା ପାଥସି ସାଦଯାମି । ଗାଯତ୍ରେଣ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ଜାଗତେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ଆନୁଷ୍ଟୁଭେନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି । ପାଶ୍ରୂନ ତ୍ଵା ଛନ୍ଦସା ସାଦଯାମି
ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ସେଷରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଛାରରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଆଲୋକରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଗତିରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସାଗରର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେହର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ନାଶରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଆସନରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଘରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଉପରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ଗର୍ଭରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ମଳରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଳର ପଥରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଶ୍ରୁ ଛନ୍ଦରେ ବସାଉଛି।
ଅଯଂ ଦକ୍ଷିଣା ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ତସ୍ଯ ମନୋ ଵୈଶ୍ଵକର୍ମଣମ୍ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ମାନସଃ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁବ୍ ଗ୍ରୈଷ୍ମୀ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭଃ ସ୍ଵାରମ୍ । ସ୍ଵାରାଦ୍ ଅନ୍ତର୍ଯାମଃ । ଽଅନ୍ତର୍ଯାମାତ୍ ପଞ୍ଚଦଶଃ । ପଞ୍ଚଦଶାଦ୍ ବୃହତ୍ । ଭରଦ୍ଵାଜ ଽ ଋଷିଃ । ପ୍ରଜାପତିଗୃହୀତଯା ତ୍ଵଯା ମନୋ ଗୃହ୍ଣାମି ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଏହିଠାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସବୁ କାମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଏହାର ମନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ କାମର ମନ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ହେଉଛି ମନର ରୂପ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ହେଉଛି ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ପାଇଁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦ। ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ରୁ ସ୍ୱାର ମିଳେ। ସ୍ୱାରରୁ ଅନ୍ତର୍ୟାମ। ଅନ୍ତର୍ୟାମରୁ ପନ୍ଦରତମ। ପନ୍ଦରତମରୁ ବୃହତ୍। ଭରଦ୍ୱାଜ ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଏହିଠାରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହାର ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି। ବର୍ଷା ହେଉଛି ଚକ୍ଷୁର ରୂପ। ଜଗତୀ ହେଉଛି ବର୍ଷାର ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀ ପାଇଁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ। ଜଗତୀରୁ ଋକ୍ସମା ମିଳେ। ଋକ୍ସମାରୁ ଶୁକ୍ର। ଶୁକ୍ରରୁ ସତରତମ। ସତରତମରୁ ବୈରୂପ। ଜମଦଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ଋଷି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ତୁମ ସହିତ, ମୁଁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।