ଉଚ୍ ଛୁଷ୍ମା ଽ ଓଷଧୀନାଂ ଗାଵୋ ଗୋଷ୍ଠାଦ୍ ଇଵେରତେ । ଧନꣳ ସନିଷ୍ଯନ୍ତୀନାମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ ॥ 12. 83 ଇଷ୍କୃତିର୍ ନାମ ଵୋ ମାତାଥୋ ଯୂଯꣳ ସ୍ଥ ନିଷ୍କୃତୀଃ । ସୀରାଃ ପତତ୍ରିଣୀ ସ୍ଥନ ଯଦ୍ ଆମଯତି ନିଷ୍କୃଥ
ଔଷଧୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଗାଈମାନେ ଗୋଠରୁ ବାହାରିଯିବା ପରି ଚାଲିଯାଏ; ହେ ପୁରୁଷ, ଧନ ଆଣିଦେବା ଏହି ଅଔଷଧୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ତୁମେ।
ଅତି ଵିଶ୍ଵାଃ ପରିଷ୍ଠା ସ୍ତେନ ଇଵ ଽ ଵ୍ରଜମ୍ ଅକ୍ରମୁଃ । ଓଷଧୀଃ ପ୍ରାଚୁଚ୍ଯଵୁର୍ ଯତ୍ କିଂ ଚ ତନ୍ଵୋ ରପଃ
ସମସ୍ତ ସୀମା ଛାଡ଼ି, ଚୋର ଝୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ଔଷଧୀମାନେ ହିଲାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି; ଦେହରେ ଯେଉଁ ଅଶୁଦ୍ଧି ଥିଲା, ସେ ସବୁ ବିଲିନ ହୋଇଗଲା।
ଯଦ୍ ଇମା ଵାଜଯନ୍ନ୍ ଅହମ୍ ଓଷଧୀର୍ ହସ୍ତ ଽ ଆଦଧେ । ଆତ୍ମା ଯକ୍ଷ୍ମସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି ପୁରା ଜୀଵଗୃଭୋ ଯଥା
ମୁଁ ଶକ୍ତି ଆଶା କରି, ଏହି ଔଷଧୀମାନେକୁ ହାତରେ ନେଲି, ତେବେ ରୋଗର ମୂଳ ନଶିଯାଏ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ମୃତ୍ୟୁର ଗଢ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯୌଷଧୀଃ ପ୍ରସର୍ପଥାଙ୍ଗମ୍-ଅଙ୍ଗଂ ପରୁଷ୍-ପରୁଃ । ତତୋ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ଵି ବାଧଧ୍ଵ ଽ ଉଗ୍ରୋ ମଧ୍ଯମଶୀର୍ ଇଵ
ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧୀମାନେ ଦେହର ଅଂଶେ ଅଂଶେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମେ ରୋଗକୁ ଦୂର କର, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୂର ବିରୋଧୀକୁ ହଟାଏ।
ସାକଂ ଯକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରପତ ଚାଷେଣ କିକିଦୀଵିନା । ସାକଂ ଵାତସ୍ଯ ଧ୍ରାଜ୍ଯା ସାକଂ ନଶ୍ଯ ନିହାକଯା
ରୋଗ ସହିତ, ଚାଷ ଓ କିକିଦୀବି ପକ୍ଷୀ ସହିତ, ବାତାସର ଝୋକାରେ, କୁହୁଡ଼ି ହଟିଯିବା ପରି, ସମସ୍ତେ ଦୂରେ ହଟିଯାଅ।
ଅନ୍ଯା ଵୋ ଽ ଅନ୍ଯାମ୍ ଅଵତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯା ଽ ଉପାଵତ । ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସଂଵିଦାନା ଽ ଇଦଂ ମେ ପ୍ରାଵତା ଵଚଃ
ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ଅନ୍ୟେ ଆଉ ଅନ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କର; ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ଏହି ମୋର ଅନୁଗ୍ରହ ପୂରଣ କର।
ଯାଃ ଫଲିନୀର୍ ଯା ଽ ଅଫଲା ଽ ଅପୁଷ୍ପା ଯାଶ୍ ଚ ପୁଷ୍ପିଣୀଃ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତାସ୍ ତା ନୋ ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ଵ୍ ଅꣳହସଃ
ଯେଉଁଠି ଫଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଅଛି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଏହି ଔଷଧୀମାନେ ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମା ଶପଥ୍ଯାଦ୍ ଅଥୋ ଵରୁଣ୍ଯାଦ୍ ଉତ । ଅଥୋ ଯମସ୍ଯ ପଡ୍ଵୀଶାତ୍ ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଦେଵକିଲ୍ଵିଷାତ୍
ମୋତେ ଶାପରୁ, ବା ଵରୁଣଙ୍କ ରୋଷରୁ, ଯମଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଅଵପତନ୍ତୀର୍ ଅଵଦନ୍ ଦିଵ ଽ ଓଷଧଯସ୍ ପରି । ଯଂ ଜୀଵମ୍ ଅଶ୍ନଵାମହୈ ନ ସ ରିଷ୍ଯାତି ପୂରୁଷଃ
ଔଷଧୀମାନେ ଆକାଶରୁ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ଜୀବନର ଆସ୍ବାଦ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ନଶିଯାଏ ନାହିଁ।
ଯା ଽ ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ ବହ୍ଵୀଃ ଶତଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ତାସାମ୍ ଅସି ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମାରଂ କାମାଯ ଶꣳ ହୃଦେ
ସୋମ ରାଜାଙ୍କର ଅନେକ, ଶତଚକ୍ଷୁ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ହୃଦୟର ସୁଖ ପାଇଁ।
ଯା ଽ ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ ଵିଷ୍ଠିତାଃ ପୃଥିଵୀମ୍ ଅନୁ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତା ଽ ଅସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ସୋମ ରାଜାଙ୍କର ଯେଉଁ ଔଷଧୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ସେମାନେ ଏହି ଜଣେକୁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦିଅ।
ଯାଶ୍ ଚେଦମ୍ ଉପଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯାଶ୍ ଚ ଦୂରଂ ପରାଗତାଃ । ସର୍ଵାଃ ସଂଗତ୍ଯ ଵୀରୁଧୋ ଽସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ଏଠାରେ ଶୁଣୁଥିବା ଓ ଦୂରକୁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଔଷଧୀମାନେ, ଏକତାରେ ଏହି ଜଣେକୁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦିଅ।
ମା ଵୋ ରିଷତ୍ ଖନିତା ଯସ୍ମୈ ଚାହଂ ଖନାମି ଵଃ । ଦ୍ଵିପାଚ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ ଅସ୍ମାକꣳ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଅନାତୁରମ୍
ଯିଏ ତୁମକୁ ଖୋଦେ, ବା ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି, ସେମାନେ କେବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ; ଆମ ସମସ୍ତ ଦୁଇପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଜନ୍ତୁ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହନ୍ତୁ।
ଓଷଧଯଃ ସମ୍ ଅଵଦନ୍ତ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା । ଯସ୍ମୈ କୃଣୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ତꣳ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଔଷଧୀମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହିତ ଏକାଠି କହିଲେ: 'ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିଆରି କରନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ଆମେ ସେଉଁଠି ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବୁ।'
ନାଶଯିତ୍ରୀ ବଲାସସ୍ଯାର୍ଶସ ଽଉପଚିତାମ୍ ଅସି । ଅଥୋ ଶତସ୍ଯ ଯକ୍ଷ୍ମାଣାଂ ପାକାରୋର୍ ଅସି ନାଶନୀ
ତୁମେ ଫୁଲିଯିବା ରୋଗର ନାଶକ, ଅର୍ଶ ଦୂର କରିବାରି; ଏବଂ ଶତଧା ରୋଗର ପାକକାରୀ ଓ ନାଶକ ହେଉଛ।
ତ୍ଵାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଽଅଖନꣳସ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ ତ୍ଵାଂ ବୃହସ୍ପତିଃ । ତ୍ଵାମ୍ ଓଷଧେ ସୋମୋ ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଯକ୍ଷ୍ମାଦ୍ ଅମୁଚ୍ଯତ
ତୁମକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଖୋଦିଥିଲେ; ଔଷଧି, ସୋମ ରାଜା ଜ୍ଞାନୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ସହସ୍ଵ ମେ ଽ ଅରାତୀଃ ସହସ୍ଵ ପୃତନାଯତଃ । ସହସ୍ଵ ସର୍ଵଂ ପାପ୍ମାନꣳ ସହମାନାସ୍ଯ୍ ଓଷଧେ
ମୋ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁତାକୁ ସହିଅ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ସହିଅ; ସମସ୍ତ ଅପମାନକୁ ସହିଅ, ହେ ଦୀର୍ଘସହିଷ୍ଣୁ ଔଷଧି।
ଦୀର୍ଘାଯୁସ୍ତ ଽ ଓଷଧେ ଖନିତା ଯସ୍ମୈ ଚ ତ୍ଵା ଖନାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଅଥୋ ତ୍ଵଂ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଶତଵଲ୍ଶା ଵି ରୋହତାତ୍
ଯାହା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଖୋଦାଯାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉନ୍ତୁ; ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ ଶତମୂଳ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ।
ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମାସ୍ଯ୍ ଓଷଧେ ତଵ ଵୃକ୍ଷା ଽ ଉପସ୍ତଯଃ । ଉପସ୍ତିର୍ ଅସ୍ତୁ ସୋ ସ୍ମାକଂ ଯୋଽଅସ୍ମାꣳ୨ଽ ଅଭିଦାସତି
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଔଷଧି, ତୁମର ଗଛମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ। ଯେଉଁଠିଏ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ରହୁ।
ମା ମା ହିꣳସୀଜ୍ ଜନିତା ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଯୋ ଵା ଦିଵꣳ ସତ୍ଯଧର୍ମା ଵ୍ଯାନଟ୍ । ଯଶ୍ ଚାପଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରଥମୋ ଜଜାନ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ
ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପାଦକ, କିମ୍ବା ଯିଏ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ଜଳକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଆମେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବି ଦେବା?
ଅଭ୍ଯା ଵର୍ତସ୍ଵ ପୃଥିଵି ଯଜ୍ଞେନ ପଯସା ସହ । ଵପାଂ ତେ ଅଗ୍ନିର୍ ଽ ଇଷିତୋ ଽ ଅରୋହତ୍
ହେ ପୃଥିବୀ, ଯଜ୍ଞ ସହିତ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼। ତୁମ ଶରୀରର ଚର୍ବିରେ ଅଗ୍ନି ନିବେଶ କରୁ।
ଅଗ୍ନେ ଯତ୍ ତେ ଶୁକ୍ରଂ ଯଚ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଯତ୍ ପୂତଂ ଯଚ୍ ଚ ଯଜ୍ଞିଯମ୍ । ତଦ୍ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଭରାମସି
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଯେଉଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଯେଉଁ ଚମକ, ଯେଉଁ ପବିତ୍ରତା ଓ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେସବୁ ଆମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଉଛୁ।
ଇଷମୂର୍ଜମ୍ ଅହମ୍ ଇତ ଽ ଆଦମ୍ ଋତସ୍ଯ ଯୋନିଂ ମହିଷସ୍ଯ ଧାରାମ୍ । ଆ ମା ଗୋଷୁ ଵିଶତ୍ଵା ତନୂଷୁ ଜହାମି ସେଦିମ୍ ଅନିରାମ୍ ଅମୀଵାମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଆହାର ଓ ଶକ୍ତି, ସତ୍ୟର ମୂଳ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିର ଧାରା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଏହା ଆମର ଗାଈ ଓ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ। ମୁଁ ରୋଗ, ବନ୍ଧ୍ୟତ୍ୱ ଓ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରୁଛି।
ଅଗ୍ନେ ତଵ ଶ୍ରଵୋ ଵଯୋ ମହି ଭ୍ରାଜନ୍ତେ ଽ ଅର୍ଚଯୋ ଵିଭାଵସୋ । ବୃହଦ୍ଭାନୋ ଶଵସା ଵାଜମ୍ ଉକ୍ଥ୍ଯଂ ଦଧାସି ଦାଶୁଷେ କଵେ
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ବଡ଼; ତୁମର ଶିଖାମାନେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ବିଶାଳ ଆଲୋକରେ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସା ଦେଉଛ।
ପାଵକଵର୍ଚାଃ ଶୁକ୍ରଵର୍ଚା ଽ ଅନୂନଵର୍ଚା ଽ ଉଦ୍ ଇଯର୍ଷି ଭାନୁନା । ପୁତ୍ରୋ ମାତରା ଵିଚରନ୍ନ୍ ଉପାଵସି ପୃଣକ୍ଷି ରୋଦସୀ ଽ ଉଭେ
ପବିତ୍ର ଚମକ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚମକ, ଅକ୍ଷୟ ଚମକ ସହିତ ତୁମେ ଆଲୋକରେ ଉପରକୁ ବଢ଼ୁଛ। ଜଣେ ପୁଅ ଦୁଇ ମାଆଁ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଚଳାଚଳ କରେ, ସେପରି ତୁମେ ଦୁଇ ଜଗତ୍କୁ ପୂରଣ କରୁଛ।
ଊର୍ଜୋ ନପାଜ୍ ଜାତଵେଦଃ ସୁଶସ୍ତିଭିର୍ ମନ୍ଦସ୍ଵ ଧୀତିଭିର୍ ହିତଃ । ତ୍ଵେ ଽ ଇଷଃ ସଂ ଦଧୁର୍ ଭୂରିଵର୍ପସଶ୍ ଚିତ୍ରୋତଯୋ ଵାମଜାତାଃ
ହେ ଜାତବେଦ, ଶକ୍ତିର ସନ୍ତାନ, ଭଲ ପ୍ରଶଂସାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ, ଜ୍ଞାନୀ ଚିନ୍ତାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତୁମେ ଯେଉଁ ବହୁ ରୂପରେ ଅଛ, ଦାତାମାନେ ତାହାରେ ତାଙ୍କର ଦାନ ରଖିଛନ୍ତି।
ଇରଜ୍ଯନ୍ନ୍ ଅଗ୍ନେ ପ୍ରଥଯସ୍ଵ ଜନ୍ତୁଭିର୍ ଅସ୍ମେ ରାଯୋ ଽ ଅମର୍ତ୍ଯ । ସ ଦର୍ଶତସ୍ଯ ଵପୁଷୋ ଵି ରାଜସି ପୃଣକ୍ଷି ସାନସିଂ କ୍ରତୁମ୍
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ଧନ ବଢ଼ା। ହେ ଅମର, ଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ ତୁମେ ଚମକୁଛ, ଶକ୍ତିରେ ଆସନକୁ ପୂରଣ କରୁଛ।
ଇଷ୍କର୍ତାରମ୍ ଅଧ୍ଵରସ୍ଯ ପ୍ରଚେତସଂ କ୍ଷଯନ୍ତꣳ ରାଧସୋ ମହଃ । ରାତିଂ ଵାମସ୍ଯ ସୁଭଗାଂ ମହୀମ୍ ଇଷଂ ଦଧାସି ସାନସିꣳ ରଯିମ୍
ଯଜ୍ଞର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜ୍ଞାନୀ, ବଡ଼ ଧନର ନିବାସୀ, ତୁମେ ଶୁଭ୍ର, ବଡ଼ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦାନ ଦେଉଛ। ଆସନରେ ଅଧିକ ଆହାର ଓ ଧନ ଦେଉଛ।
ଋତାଵାନଂ ମହିଷଂ ଵିଶ୍ଵଦର୍ଶତମ୍ ଅଗ୍ନିꣳ ସୁମ୍ନାଯ ଦଧିରେ ପୁରୋ ଜନାଃ । ଶ୍ରୁତ୍କର୍ଣꣳ ସପ୍ରଥସ୍ତମଂ ତ୍ଵା ଗିରା ଦୈଵ୍ଯଂ ମାନୁଷା ଯୁଗା
ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା, ଋତର ଅନୁସରଣକାରୀ ଭାବେ ଭଲ ଫଳ ପାଇଁ ବସାଇଛନ୍ତି। ହେ ଦିବ୍ୟ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସବୁଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ, ସମସ୍ତ ଯୁଗର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଆ ପ୍ଯାଯସ୍ଵ ସମ୍ ଏତୁ ତେ ଵିଶ୍ଵତଃ ସୋମ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯମ୍ । ଭଵା ଵାଜସ୍ଯ ସଂଗଥେ
ହେ ସୋମ, ତୁମେ ନିଜକୁ ପୂରଣ କର, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ରିତ ହେଉ। ଶକ୍ତିର ସମାବେଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ।