କାମଂ କାମଦୁଘେ ଧୁକ୍ଷ୍ଵ ମିତ୍ରାଯ ଵରୁଣାଯ ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପୂଷ୍ଣେ ପ୍ରଜାଭ୍ଯ ଽ ଓଷଧୀଭ୍ଯଃ
ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ଏଇ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ପୂଷା, ଲୋକମାନେ ଓ ଔଷଧିମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦିଅ।
ଵି ମୁଚ୍ଯଧ୍ଵମ୍ ଅଘ୍ନ୍ଯା ଦେଵଯାନା ଽ ଅଗନ୍ମ ତମସସ୍ ପାରମ୍ ଅସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିର୍ ଆପାମ
ହେ ଅଯୁକ୍ତ ଗାଈମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା, ମୁକ୍ତ ହେଉ; ଆମେ ଅନ୍ଧକାରର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ଏହି ଆଲୋକକୁ ଲାଭ କରିଛୁ।
ସଜୂର୍ ଅବ୍ଦୋ ଽ ଅଯଵୋଭିଃ ସଜୂର୍ ଉଷା ଽ ଅରୁଣୀଭିଃ ସଜୋଷସାଵ୍ ଅଶ୍ଵିନା ଦꣳସୋଭିଃ ସଜୂଃ ସୂର ଽ ଏତଶେନ ସଜୂର୍ ଵୈଶ୍ଵାନର ଽ ଇଡଯା ଘୃତେନ ସ୍ଵାହା
ବର୍ଷ ସହିତ, ଋତୁମାନେ ସହିତ; ପ୍ରଭାତ ସହିତ, ଲାଲ ଆଲୋକ ସହିତ; ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ସହିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ସହିତ; ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର, ଇଡା, ଘୃତ ସହିତ—ସ୍ୱାହା!
ଯା ଓଷଧୀଃ ପୂର୍ଵା ଜାତା ଦେଵେଭ୍ଯସ୍ ତ୍ରିଯୁଗଂ ପୁରା । ମନୈ ନୁ ବଭ୍ରୂଣାମ୍ ଅହꣳ ଶତଂ ଧାମାନି ସପ୍ତ ଚ
ଯେଉଁ ଔଷଧିମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ, ତିନି ଯୁଗ ତଳେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ—ସେଇ ବାଡ଼ ରଙ୍ଗର ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଏବେ ମୁଁ ଶତ ଘର ଓ ସାତଟି ସ୍ଥାନ ସ୍ମରଣ କରୁଛି।
ଶତଂ ଵୋ ଽ ଅମ୍ବ ଧାମାନି ସହସ୍ରମ୍ ଉତ ଵୋ ରୁହଃ । ଅଧା ଶତକ୍ରତ୍ଵୋ ଯୂଯମ୍ ଇମଂ ମେ ଽ ଅଗଦଂ କୃତ
ହେ ମାଆମାନେ, ତୁମର ଶତ ଘର ଅଛି, ହଜାର ଶାଖା ଅଛି; ଏହିପରି, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମୋ ଔଷଧିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର।
ଓଷଧୀଃ ପ୍ରତି ମୋଦଧ୍ଵଂ ପୁଷ୍ପଵତୀଃ ପ୍ରସୂଵରୀଃ । ଅଶ୍ଵା ଽ ଇଵ ସଜିତ୍ଵରୀର୍ ଵୀରୁଧଃ ପାରଯିଷ୍ଣ୍ଵଃ
ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା ଔଷଧିମାନେ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ; ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ପରି, ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛମାନେ ଆମକୁ ସଫଳତାରେ ନେଉନ୍ତୁ।
ଓଷଧୀର୍ ଇତି ମାତରସ୍ ତଦ୍ ଵୋ ଦେଵୀର୍ ଉପ ବ୍ରୁଵେ । ସନେଯମ୍ ଅଶ୍ଵଂ ଗାଂ ଵାସ ଽ ଆତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ
ଔଷଧିମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାଆ ବୋଲି ଡାକୁଛି, ଦେବୀମାନେ; ମୁଁ ଏକ ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ପୋଷାକ ଓ ତୁମ ଆତ୍ମା ଲାଭ କରିପାରିଁ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥେ ଵୋ ନିଷଦନଂ ପର୍ଣେ ଵୋ ଵସତିଷ୍ କୃତା । ଗୋଭାଜ ଽ ଇତ୍ କିଲାସଥ ଯତ୍ ସନଵଥ ପୂରୁଷମ୍
ତୁମର ବାସ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛରେ, ତୁମର ନିବାସ ପତ୍ରରେ; ଗାଈର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୋଷିତ, କୁହାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମଣିଷକୁ ପୁନଃ ନବୀନ କର।
ଯତ୍ରୌଷଧୀଃ ସମଗ୍ମତ ରାଜାନଃ ସମିତାଵ୍ ଇଵ । ଵିପ୍ରଃ ସ ଽ ଉଚ୍ଯତେ ଭିଷଗ୍ ରକ୍ଷୋହାମୀଵଚାତନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧିମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ସଭାରେ ଯେପରି—ସେଠାରେ ଯିଏ ଦେଉତା, ଚିକିତ୍ସକ, ଭୂତ ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ସେ ମହାପୁରୁଷ କୁହାଯାଏ।
ଅଶ୍ଵାଵତୀꣳ ସୋମାଵତୀମୂର୍ଜଯନ୍ତୀମ୍ ଉଦୋଜସମ୍ । ଆଵିତ୍ସି ସର୍ଵା ଽ ଓଷଧୀର୍ ଅସ୍ମା ଅରିଷ୍ଟତାତଯେ
ଘୋଡ଼ାରେ ଧନୀ, ସୋମରେ ପ୍ରଚୁର, ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ପ୍ରବଳତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସମସ୍ତ ଔଷଧିମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ।
ଉଚ୍ ଛୁଷ୍ମା ଽ ଓଷଧୀନାଂ ଗାଵୋ ଗୋଷ୍ଠାଦ୍ ଇଵେରତେ । ଧନꣳ ସନିଷ୍ଯନ୍ତୀନାମ୍ ଆତ୍ମାନଂ ତଵ ପୂରୁଷ ॥ 12. 83 ଇଷ୍କୃତିର୍ ନାମ ଵୋ ମାତାଥୋ ଯୂଯꣳ ସ୍ଥ ନିଷ୍କୃତୀଃ । ସୀରାଃ ପତତ୍ରିଣୀ ସ୍ଥନ ଯଦ୍ ଆମଯତି ନିଷ୍କୃଥ
ଔଷଧୀମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଗାଈମାନେ ଗୋଠରୁ ବାହାରିଯିବା ପରି ଚାଲିଯାଏ; ହେ ପୁରୁଷ, ଧନ ଆଣିଦେବା ଏହି ଅଔଷଧୀମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ତୁମେ।
ଅତି ଵିଶ୍ଵାଃ ପରିଷ୍ଠା ସ୍ତେନ ଇଵ ଽ ଵ୍ରଜମ୍ ଅକ୍ରମୁଃ । ଓଷଧୀଃ ପ୍ରାଚୁଚ୍ଯଵୁର୍ ଯତ୍ କିଂ ଚ ତନ୍ଵୋ ରପଃ
ସମସ୍ତ ସୀମା ଛାଡ଼ି, ଚୋର ଝୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ଔଷଧୀମାନେ ହିଲାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି; ଦେହରେ ଯେଉଁ ଅଶୁଦ୍ଧି ଥିଲା, ସେ ସବୁ ବିଲିନ ହୋଇଗଲା।
ଯଦ୍ ଇମା ଵାଜଯନ୍ନ୍ ଅହମ୍ ଓଷଧୀର୍ ହସ୍ତ ଽ ଆଦଧେ । ଆତ୍ମା ଯକ୍ଷ୍ମସ୍ଯ ନଶ୍ଯତି ପୁରା ଜୀଵଗୃଭୋ ଯଥା
ମୁଁ ଶକ୍ତି ଆଶା କରି, ଏହି ଔଷଧୀମାନେକୁ ହାତରେ ନେଲି, ତେବେ ରୋଗର ମୂଳ ନଶିଯାଏ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ମୃତ୍ୟୁର ଗଢ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯୌଷଧୀଃ ପ୍ରସର୍ପଥାଙ୍ଗମ୍-ଅଙ୍ଗଂ ପରୁଷ୍-ପରୁଃ । ତତୋ ଯକ୍ଷ୍ମଂ ଵି ବାଧଧ୍ଵ ଽ ଉଗ୍ରୋ ମଧ୍ଯମଶୀର୍ ଇଵ
ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧୀମାନେ ଦେହର ଅଂଶେ ଅଂଶେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମେ ରୋଗକୁ ଦୂର କର, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୂର ବିରୋଧୀକୁ ହଟାଏ।
ସାକଂ ଯକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରପତ ଚାଷେଣ କିକିଦୀଵିନା । ସାକଂ ଵାତସ୍ଯ ଧ୍ରାଜ୍ଯା ସାକଂ ନଶ୍ଯ ନିହାକଯା
ରୋଗ ସହିତ, ଚାଷ ଓ କିକିଦୀବି ପକ୍ଷୀ ସହିତ, ବାତାସର ଝୋକାରେ, କୁହୁଡ଼ି ହଟିଯିବା ପରି, ସମସ୍ତେ ଦୂରେ ହଟିଯାଅ।
ଅନ୍ଯା ଵୋ ଽ ଅନ୍ଯାମ୍ ଅଵତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯାନ୍ଯସ୍ଯା ଽ ଉପାଵତ । ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସଂଵିଦାନା ଽ ଇଦଂ ମେ ପ୍ରାଵତା ଵଚଃ
ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କର, ଅନ୍ୟେ ଆଉ ଅନ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କର; ସମସ୍ତେ ଏକତାରେ ଏହି ମୋର ଅନୁଗ୍ରହ ପୂରଣ କର।
ଯାଃ ଫଲିନୀର୍ ଯା ଽ ଅଫଲା ଽ ଅପୁଷ୍ପା ଯାଶ୍ ଚ ପୁଷ୍ପିଣୀଃ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତାସ୍ ତା ନୋ ମୁଞ୍ଚନ୍ତ୍ଵ୍ ଅꣳହସଃ
ଯେଉଁଠି ଫଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଅଛି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଏହି ଔଷଧୀମାନେ ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ମା ଶପଥ୍ଯାଦ୍ ଅଥୋ ଵରୁଣ୍ଯାଦ୍ ଉତ । ଅଥୋ ଯମସ୍ଯ ପଡ୍ଵୀଶାତ୍ ସର୍ଵସ୍ମାଦ୍ ଦେଵକିଲ୍ଵିଷାତ୍
ମୋତେ ଶାପରୁ, ବା ଵରୁଣଙ୍କ ରୋଷରୁ, ଯମଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଅଵପତନ୍ତୀର୍ ଅଵଦନ୍ ଦିଵ ଽ ଓଷଧଯସ୍ ପରି । ଯଂ ଜୀଵମ୍ ଅଶ୍ନଵାମହୈ ନ ସ ରିଷ୍ଯାତି ପୂରୁଷଃ
ଔଷଧୀମାନେ ଆକାଶରୁ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ଜୀବନର ଆସ୍ବାଦ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ନଶିଯାଏ ନାହିଁ।
ଯା ଽ ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ ବହ୍ଵୀଃ ଶତଵିଚକ୍ଷଣାଃ । ତାସାମ୍ ଅସି ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମାରଂ କାମାଯ ଶꣳ ହୃଦେ
ସୋମ ରାଜାଙ୍କର ଅନେକ, ଶତଚକ୍ଷୁ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ହୃଦୟର ସୁଖ ପାଇଁ।
ଯା ଽ ଓଷଧୀଃ ସୋମରାଜ୍ଞୀର୍ ଵିଷ୍ଠିତାଃ ପୃଥିଵୀମ୍ ଅନୁ । ବୃହସ୍ପତିପ୍ରସୂତା ଽ ଅସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ସୋମ ରାଜାଙ୍କର ଯେଉଁ ଔଷଧୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ସେମାନେ ଏହି ଜଣେକୁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦିଅ।
ଯାଶ୍ ଚେଦମ୍ ଉପଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯାଶ୍ ଚ ଦୂରଂ ପରାଗତାଃ । ସର୍ଵାଃ ସଂଗତ୍ଯ ଵୀରୁଧୋ ଽସ୍ଯୈ ସଂ ଦତ୍ତ ଵୀର୍ଯମ୍
ଏଠାରେ ଶୁଣୁଥିବା ଓ ଦୂରକୁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଔଷଧୀମାନେ, ଏକତାରେ ଏହି ଜଣେକୁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଦିଅ।
ମା ଵୋ ରିଷତ୍ ଖନିତା ଯସ୍ମୈ ଚାହଂ ଖନାମି ଵଃ । ଦ୍ଵିପାଚ୍ ଚତୁଷ୍ପାଦ୍ ଅସ୍ମାକꣳ ସର୍ଵମ୍ ଅସ୍ତ୍ଵ୍ ଅନାତୁରମ୍
ଯିଏ ତୁମକୁ ଖୋଦେ, ବା ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି, ସେମାନେ କେବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ; ଆମ ସମସ୍ତ ଦୁଇପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଜନ୍ତୁ ରୋଗମୁକ୍ତ ରହନ୍ତୁ।
ଓଷଧଯଃ ସମ୍ ଅଵଦନ୍ତ ସୋମେନ ସହ ରାଜ୍ଞା । ଯସ୍ମୈ କୃଣୋତି ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ ତꣳ ରାଜନ୍ ପାରଯାମସି
ଔଷଧୀମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହିତ ଏକାଠି କହିଲେ: 'ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିଆରି କରନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ଆମେ ସେଉଁଠି ଉଦ୍ଧାର କରିଦେବୁ।'
ନାଶଯିତ୍ରୀ ବଲାସସ୍ଯାର୍ଶସ ଽଉପଚିତାମ୍ ଅସି । ଅଥୋ ଶତସ୍ଯ ଯକ୍ଷ୍ମାଣାଂ ପାକାରୋର୍ ଅସି ନାଶନୀ
ତୁମେ ଫୁଲିଯିବା ରୋଗର ନାଶକ, ଅର୍ଶ ଦୂର କରିବାରି; ଏବଂ ଶତଧା ରୋଗର ପାକକାରୀ ଓ ନାଶକ ହେଉଛ।
ତ୍ଵାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଽଅଖନꣳସ୍ ତ୍ଵାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ ତ୍ଵାଂ ବୃହସ୍ପତିଃ । ତ୍ଵାମ୍ ଓଷଧେ ସୋମୋ ରାଜା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଯକ୍ଷ୍ମାଦ୍ ଅମୁଚ୍ଯତ
ତୁମକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଖୋଦିଥିଲେ; ଔଷଧି, ସୋମ ରାଜା ଜ୍ଞାନୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ସହସ୍ଵ ମେ ଽ ଅରାତୀଃ ସହସ୍ଵ ପୃତନାଯତଃ । ସହସ୍ଵ ସର୍ଵଂ ପାପ୍ମାନꣳ ସହମାନାସ୍ଯ୍ ଓଷଧେ
ମୋ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁତାକୁ ସହିଅ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ସହିଅ; ସମସ୍ତ ଅପମାନକୁ ସହିଅ, ହେ ଦୀର୍ଘସହିଷ୍ଣୁ ଔଷଧି।
ଦୀର୍ଘାଯୁସ୍ତ ଽ ଓଷଧେ ଖନିତା ଯସ୍ମୈ ଚ ତ୍ଵା ଖନାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍ । ଅଥୋ ତ୍ଵଂ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ ଭୂତ୍ଵା ଶତଵଲ୍ଶା ଵି ରୋହତାତ୍
ଯାହା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଖୋଦାଯାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉନ୍ତୁ; ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ ଶତମୂଳ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ।
ତ୍ଵମ୍ ଉତ୍ତମାସ୍ଯ୍ ଓଷଧେ ତଵ ଵୃକ୍ଷା ଽ ଉପସ୍ତଯଃ । ଉପସ୍ତିର୍ ଅସ୍ତୁ ସୋ ସ୍ମାକଂ ଯୋଽଅସ୍ମାꣳ୨ଽ ଅଭିଦାସତି
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଔଷଧି, ତୁମର ଗଛମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ହେଉ। ଯେଉଁଠିଏ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ରହୁ।
ମା ମା ହିꣳସୀଜ୍ ଜନିତା ଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଯୋ ଵା ଦିଵꣳ ସତ୍ଯଧର୍ମା ଵ୍ଯାନଟ୍ । ଯଶ୍ ଚାପଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରଥମୋ ଜଜାନ କସ୍ମୈ ଦେଵାଯ ହଵିଷା ଵିଧେମ
ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ପାଦକ, କିମ୍ବା ଯିଏ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ଜଳକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଆମେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବି ଦେବା?