{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ1} ଈଶା ଵାସ୍ଯମ୍ ଇଦꣳ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ କିଂ ଚ ଜଗତ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ । ତେନ ତ୍ଯକ୍ତେନ ଭୁଞ୍ଜୀଥା ମା ଗୃଧଃ କସ୍ଯ ସ୍ଵିଦ୍ ଧନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଯେଉଁଠି କିଛି ଚଳିଛି, ସେ ସବୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଉପଭୋଗ କର; କାହାର ଧନରେ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ2} କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଏଵେହ କର୍ମାଣି ଜିଜୀଵିଷେଚ୍ ଛତꣳ ସମାଃ । ଏଵଂ ତ୍ଵଯି ନାନ୍ଯଥେତୋ ଽସ୍ତି ନ କର୍ମ ଲିପ୍ଯତେ ନରେ
ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି କରି ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ଆଘାତ କରିବ ନାହିଁ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ3} ଅସୁର୍ଯା ନାମ ତେ ଲୋକା ଽଅନ୍ଧେନ ତମସାଵୃତାଃ । ତାꣳସ୍ ତେ ପ୍ରେତ୍ଯାପି ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯେ କେ ଚାତ୍ମହନୋ ଜନାଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ସେଗୁଡିକୁ ଅସୁରୀ ଲୋକ କୁହାଯାଏ। ଯେମାନେ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ4} ଅନେଜଦ୍ ଏକଂ ମନସୋ ଜଵୀଯୋ ନୈନଦ୍ ଦେଵା ଽ ଆପ୍ନୁଵନ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଅର୍ଶତ୍ । ତଦ୍ ଧାଵତୋ ଽନ୍ଯାନ୍ ଅତ୍ଯ୍ ଏତି ତିଷ୍ଠତ୍ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅପୋ ମାତରିଶ୍ଵା ଦଧାତି
ଏହି ଏକଟି ଅଚଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନରୁ ଶୀଘ୍ର। ଦେବତାମାନେ ତାକୁ ପୂର୍ବରୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହାରେ ବାୟୁ ଜଳକୁ ରଖିଥାଏ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ5} ତଦ୍ ଏଜତି ତନ୍ ନୈଜତି ତଦ୍ ଦୂରେ ତଦ୍ ଵ୍ ଅନ୍ତିକେ । ତଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ତଦ୍ ଉ ସର୍ଵସ୍ଯାସ୍ଯ ବାହ୍ଯତଃ
ଏହା ଚଳେ, ଏହା ଚଳେନାହିଁ; ଏହା ଦୂରେ ଅଛି, ଏହା ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହା ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଭିତରେ ଅଛି, ଏହା ସମସ୍ତର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ6} ଯସ୍ ତୁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନ୍ନ୍ ଏଵାନୁପଶ୍ଯତି । ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଚାତ୍ମାନଂ ତତୋ ନ ଵି ଚିକିତ୍ସତି
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ସେ କେବେ ଦ୍ୱିଧା ହୁଏ ନାହିଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ7} ଯସ୍ମିନ୍ତ୍ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମୈଵାଭୂଦ୍ ଵିଜାନତଃ । ତତ୍ର କୋ ମୋହଃ କଃ ଶୋକ ଽ ଏକତ୍ଵମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତଃ
ଯାହା ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆତ୍ମାରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ କେଉଁ ମୋହ, କେଉଁ ଶୋକ ରହିପାରିବ? ଏକତ୍ୱକୁ ଦେଖିଥିବା ପାଇଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ8} ସ ପର୍ଯ୍ ଅଗାଚ୍ ଛୁକ୍ରମ୍ ଅକାଯମ୍ ଅଵ୍ରଣମ୍ ଅସ୍ନାଵିରꣳ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଅପାପଵିଦ୍ଧମ୍ । କଵିର୍ ମନୀଷୀ ପରିଭୂଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଯାଥାତଥ୍ଯତୋ ଽର୍ଥାନ୍ ଵ୍ଯଦଧାଚ୍ଛାଶ୍ଵତୀଭ୍ଯଃ ସମାଭ୍ଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ପବିତ୍ର, ଦେହ ନଥିବା, ଅଘାତ ନଥିବା, ରକ୍ତମାଂସ ନଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ, ପାପରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ସେ ଦୃଷ୍ଟା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସ୍ୱୟଂଜାତ, ସତ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 9।କାଣ୍ଵ12} ଅନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ର ଵିଶନ୍ତି ଯେ ଽସଂଭୂତିମ୍ ଉପାସତେ । ତତୋ ଭୂଯ ଽ ଇଵ ତେ ତମୋ ଯ ଽ ଉ ସଂଭୂତ୍ଯାꣳ ରତାଃ
ଯେମାନେ ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ବ୍ୟକ୍ତରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 10।କାଣ୍ଵ13} ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାହୁଃ ସଂଭଵାଦ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଆହୁର୍ ଅସଂଭଵାତ୍ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ଧୀରାଣାଂ ଯେ ନସ୍ ତଦ୍ ଵିଚଚକ୍ଷିରେ
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏକ ଜିନିଷ ହୁଏ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହୁଏ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହିପରି ଆମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ବୁଝାଇଥିଲେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 11।କାଣ୍ଵ14} ସଂଭୂତିଂ ଚ ଵିନାଶଂ ଚ ଯସ୍ ତଦ୍ ଵେଦୋଭଯꣳ ସହ । ଵିନାଶେନ ମୃତ୍ଯୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ସଂଭୂତ୍ଯାମୃତମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବିନାଶ, ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ଜାଣେ, ସେ ବିନାଶ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 12।କାଣ୍ଵ9} ଅନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ର ଵିଶନ୍ତି ଯେ ଽଵିଦ୍ଯାମ୍ ଉପାସତେ । ତତୋ ଭୂଯ ଽ ଇଵ ତେ ତମୋ ଯ ଽ ଉ ଵିଦ୍ଯାଯାꣳ ରତାଃ
ଯେମାନେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 13।କାଣ୍ଵ10} ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାହୁର୍ ଵିଦ୍ଯାଯା ଽ ଅନ୍ଯଦ୍ ଆହୁର୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯାଃ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ଧୀରାଣାଂ ଯେ ନସ୍ ତଦ୍ ଵିଚଚକ୍ଷିରେ
ଜ୍ଞାନରୁ ଏକ ଜିନିଷ ହୁଏ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହୁଏ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହିପରି ଆମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ବୁଝାଇଥିଲେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 14।କାଣ୍ଵ11} ଵିଦ୍ଯାଂ ଚାଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଯସ୍ ତଦ୍ ଵେଦୋଭଯꣳ ସହ । ଅଵିଦ୍ଯଯା ମୃତ୍ଯୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯଯାମୃତମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ଜାଣେ, ସେ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 15} ଵାଯୁର୍ ଅନିଲମ୍ ଅମୃତମ୍ ଅଥେଦଂ ଭସ୍ମାନ୍ତꣳ ଶରୀରମ୍ । ଓ3ମ୍ କ୍ରତୋ ସ୍ମର କ୍ଲିବେ ସ୍ମର କୃତꣳ ସ୍ମର
ବାୟୁ ଅମର, ଏହି ଶରୀର ଅବଶେଷରେ ଭସ୍ମ ହେବ। ହେ ମନ, ସ୍ମରଣ କର! ହେ କର୍ତ୍ତା, ସ୍ମରଣ କର! ଯାହା କରିଛୁ, ତାହା ସ୍ମରଣ କର!
{ଈଶାଵା.ଉପ. 16।କାଣ୍ଵ18} ଅଗ୍ନେ ନଯ ସୁପଥା ରାଯେ ଽ ଅସ୍ମାନ୍ ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ଵଯୁନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁଯୋଧ୍ଯ୍ ଅସ୍ମଜ୍ ଜୁହୁରାଣମ୍ ଏନୋ ଭୂଯିଷ୍ଠାଂ ତେ ନମ ଽ ଉକ୍ତିଂ ଵିଧେମ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଭଲ ପଥରେ ନେଇଯାଅ, ଆମ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଦେବତା। ଆମ ପାପକୁ ଦୂର କର। ତୁମକୁ ଆମେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 17।କାଣ୍ଵ15} ହିରଣ୍ମଯେନ ପାତ୍ରେଣ ସତ୍ଯସ୍ଯାପିହିତଂ ମୁଖମ୍ । ଯୋ ଽସାଵ୍ ଆଦିତ୍ଯେ ପୁରୁଷଃ ସୋ ଽସାଵ୍ ଅହମ୍ । ଓ୩ମ୍ ଖଂ ବ୍ରହ୍ମ
ସତ୍ୟର ମୁହଁଟି ଏକ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ପୁରୁଷ ମୁଁ ହେଉଛି। ଓଁ, ଆକାଶ, ବ୍ରହ୍ମ।