ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା । ଚନ୍ଦ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା । ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା । ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା । ଵରୁଣାଯ ସ୍ଵାହା । ନାଭ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା । ପୂତାଯ ସ୍ଵାହା
ଦିଗମାନେକୁ ସ୍ୱାହା; ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସ୍ୱାହା; ନକ୍ଷତ୍ରମାନେକୁ ସ୍ୱାହା; ଜଳକୁ ସ୍ୱାହା; ବରୁଣକୁ ସ୍ୱାହା; ନାଭିକୁ ସ୍ୱାହା; ପବିତ୍ରକୁ ସ୍ୱାହା ।
ଵାଚେ ସ୍ଵାହା । ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା । ପ୍ରାଣାଯ ସ୍ଵାହା । ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ଵାହା । ଚକ୍ଷୁଷେ ସ୍ଵାହା । ଶ୍ରୋତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା । ଶ୍ରୋତ୍ରାଯ ସ୍ଵାହା
ବାଣୀକୁ ସ୍ୱାହା; ପ୍ରାଣକୁ ସ୍ୱାହା; ପ୍ରାଣକୁ ସ୍ୱାହା; ଚକ୍ଷୁକୁ ସ୍ୱାହା; ଚକ୍ଷୁକୁ ସ୍ୱାହା; କାନକୁ ସ୍ୱାହା; କାନକୁ ସ୍ୱାହା ।
ମନସଃ କାମମ୍ ଆକୂତିଂ ଵାଚଃ ସତ୍ଯମ୍ ଅଶୀଯ । ପଶୂନାꣳ ରୂପମ୍ ଅନ୍ନସ୍ଯ ରସୋ ଯଶଃ ଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରଯତାଂ ମଯି ସ୍ଵାହା ॥ 5 ପ୍ରଜାପତିଃ ସଂଭ୍ରିଯମାଣଃ ସମ୍ରାଟ୍ ସଂଭୃତୋ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଃ ସꣳସନ୍ନୋ ଘର୍ମଃ ପ୍ରଵୃକ୍ତସ୍ ତେଜ ଽ ଉଦ୍ଯତ ଽ ଆଶ୍ଵିନଃ ପଯସ୍ଯା ନୀଯମାନେ ପୌଷ୍ଣୋ ଵିଷ୍ଯନ୍ଦମାନେ ମାରୁତଃ କ୍ଲଥନ୍ । ମୈତ୍ରଃ ଶରସି ସଂତାଯ୍ଯମାନେ ଵାଯଵ୍ଯୋ ହ୍ରିଯମାଣ ଽ ଆଗ୍ନେଯୋ ହୂଯମାନୋ ଵାଗ୍ଘୁତଃ
ମୁଁ ମନର ଇଚ୍ଛା, ବାଣୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ବାଣୀର ସତ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି । ପଶୁମାନଙ୍କ ରୂପ, ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ମୋ ଭିତରେ ବସି ରହୁ । ସ୍ୱାହା ।
ସଵିତା ପ୍ରଥମେ ଽହନ୍ନ୍ ଅଗ୍ନିର୍ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଵାଯୁସ୍ ତୃତୀଯ ଽ ଆଦିତ୍ଯଶ୍ ଚତୁର୍ଥେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ପଞ୍ଚମ ଽ ଋତୁଃ ଷଷ୍ଠେ ମରୁତଃ ସପ୍ତମେ ବୃହସ୍ପତିର୍ ଅଷ୍ଟମେ । ମିତ୍ରୋ ନଵମେ ଵରୁଣୋ ଦଶମ ଽ ଇନ୍ଦ୍ର ଽ ଏକାଦଶେ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଦ୍ଵାଦଶେ
ପ୍ରଥମ ଦିନ ସବିତା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଅଗ୍ନି, ତୃତୀୟ ଦିନ ବାୟୁ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆଦିତ୍ୟ, ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର, ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଋତୁ, ସପ୍ତମ ଦିନ ମାରୁତ, ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ବୃହସ୍ପତି; ନବମ ଦିନ ମିତ୍ର, ଦଶମ ଦିନ ବରୁଣ, ଏଗାରସ ଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ସମସ୍ତ ଦେବତା ।
ଉଗ୍ରଶ୍ ଚ ଭୀମଶ୍ ଚ ଧ୍ଵାନ୍ତଶ୍ ଚ ଧୁନିଶ୍ ଚ । ସାସହ୍ଵାꣳଶ୍ ଚାଭିଯୁଗ୍ଵା ଚ ଵିକ୍ଷିପଃ ସ୍ଵାହା ॥ 39. 8 ଅଗ୍ନିꣳ ହୃଦଯେନାଶନିꣳ ହୃଦଯାଗ୍ରେଣ ପଶୁପତିଂ କୃତ୍ସ୍ନହୃଦଯେନ ଭଵଂ ଯକ୍ନା । ଶର୍ଵଂ ମତସ୍ନାଭ୍ଯାମ୍ ଈଶାନଂ ମନ୍ଯୁନା ମହାଦେଵମ୍ ଅନ୍ତଃପର୍ଶଵ୍ଯେନୋଗ୍ରଂ ଦେଵଂ ଵନିଷ୍ଠୁନା ଵସିଷ୍ଠହନୁଃ ଶିଙ୍ଗୀନି କୋଶ୍ଯାଭ୍ଯାମ୍
ଉଗ୍ର, ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ଧକାର, କମ୍ପାମାନ; ବିଜୟୀ, ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ଛିଣ୍ଡିଦେଇଥିବା — ସ୍ୱାହା ।
ଉଗ୍ରଂ ଲୋହିତେନ ମିତ୍ରꣳ ସୌଵ୍ରତ୍ଯେନ ରୁଦ୍ରଂ ଦୌର୍ଵ୍ରତ୍ଯେନେନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରକ୍ରୀଡେନ ମରୁତୋ ବଲେନ ସାଧ୍ଯାନ୍ ପ୍ରମୁଦା । ଭଵସ୍ଯ କଣ୍ଠ୍ଯꣳ ରୁଦ୍ରସ୍ଯାନ୍ତଃପାର୍ଶ୍ଵ୍ଯଂ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଯକୃଚ୍ ଛର୍ଵସ୍ଯ ଵନିଷ୍ଠୁଃ ପଶୁପତେଃ ପୁରୀତତ୍
ଉଗ୍ର ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ମିତ୍ର ଭଲ ଆଚରଣରେ, ରୁଦ୍ର ଖରାପ ଆଚରଣରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଖେଳରେ, ମାରୁତ ଶକ୍ତିରେ, ସାଧ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ; ଭବ ଗଳାରେ, ରୁଦ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ମହାଦେବ ଯକୃତରେ, ଶର୍ବ ପିଠରେ, ପଶୁପତି ପେଟରେ ।
ଲୋମଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଲୋମଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଚେ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଚେ ସ୍ଵାହା ଲୋହିତାଯ ସ୍ଵାହା ଲୋହିତାଯ ସ୍ଵାହା ମେଦୋଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ମେଦୋଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା । ମାꣳସେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ମାꣳସେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ସ୍ନାଵଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ସ୍ନାଵଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହାସ୍ଥଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହାସ୍ଥଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ମଜ୍ଜଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ମଜ୍ଜଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା । ରେତସେ ସ୍ଵାହା ପାଯଵେ ସ୍ଵାହା
ଲୋମକୁ ସ୍ୱାହା, ଲୋମକୁ ସ୍ୱାହା; ଚର୍ମକୁ ସ୍ୱାହା, ଚର୍ମକୁ ସ୍ୱାହା; ଲାଲକୁ ସ୍ୱାହା, ଲାଲକୁ ସ୍ୱାହା; ଚର୍ବିକୁ ସ୍ୱାହା, ଚର୍ବିକୁ ସ୍ୱାହା; ମାଂସକୁ ସ୍ୱାହା, ମାଂସକୁ ସ୍ୱାହା; ନାଡିକୁ ସ୍ୱାହା, ନାଡିକୁ ସ୍ୱାହା; ହାଡକୁ ସ୍ୱାହା, ହାଡକୁ ସ୍ୱାହା; ମଜ୍ଜାକୁ ସ୍ୱାହା, ମଜ୍ଜାକୁ ସ୍ୱାହା; ବୀର୍ୟକୁ ସ୍ୱାହା, ପାଖାନକୁ ସ୍ୱାହା ।
ଆଯାସାଯ ସ୍ଵାହା ପ୍ରାଯାସାଯ ସ୍ଵାହା ସଂଯାସାଯ ସ୍ଵାହା ଵିଯାସାଯ ସ୍ଵାହୋଦ୍ଯାସାଯ ସ୍ଵାହା । ଶୁଚେ ସ୍ଵାହା ଶୋଚତେ ସ୍ଵାହା ଶୋଚମାନାଯ ସ୍ଵାହା ଶୋକାଯ ସ୍ଵାହା
ଉଦ୍ୟମକୁ ସ୍ୱାହା, ପ୍ରୟାସକୁ ସ୍ୱାହା, ଏକତାକୁ ସ୍ୱାହା, ବିୟୋଗକୁ ସ୍ୱାହା, ଉତ୍ଥାନକୁ ସ୍ୱାହା; ପବିତ୍ରକୁ ସ୍ୱାହା, ଚମକକୁ ସ୍ୱାହା, ଚମକୁଥିବାକୁ ସ୍ୱାହା, ଶୋକକୁ ସ୍ୱାହା ।
ତପସେ ସ୍ଵାହା ତପ୍ଯତେ ସ୍ଵାହା ତପ୍ଯମାନାଯ ସ୍ଵାହା ତପ୍ତାଯ ସ୍ଵାହା ଘର୍ମାଯ ସ୍ଵାହା । ନିଷ୍କୃତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ଭେଷଜାଯ ସ୍ଵାହା
ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତପସ୍ୟାକୁ ନମସ୍କାର, ଯେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତାପକୁ ନମସ୍କାର, ପାପ ମୁଚିବା ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ନମସ୍କାର, ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନମସ୍କାର।
ଯମାଯ ସ୍ଵାହାନ୍ତକାଯ ସ୍ଵାହା ମୃତ୍ଯଵେ ସ୍ଵାହା ବ୍ରହ୍ମଣେ ସ୍ଵାହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯୈ ସ୍ଵାହା ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀଭ୍ଯାꣳ ସ୍ଵାହା
ଯମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନ୍ତକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦିବା-ପୃଥିବୀକୁ ନମସ୍କାର।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ1} ଈଶା ଵାସ୍ଯମ୍ ଇଦꣳ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ କିଂ ଚ ଜଗତ୍ଯାଂ ଜଗତ୍ । ତେନ ତ୍ଯକ୍ତେନ ଭୁଞ୍ଜୀଥା ମା ଗୃଧଃ କସ୍ଯ ସ୍ଵିଦ୍ ଧନମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଯେଉଁଠି କିଛି ଚଳିଛି, ସେ ସବୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଉପଭୋଗ କର; କାହାର ଧନରେ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ2} କୁର୍ଵନ୍ନ୍ ଏଵେହ କର୍ମାଣି ଜିଜୀଵିଷେଚ୍ ଛତꣳ ସମାଃ । ଏଵଂ ତ୍ଵଯି ନାନ୍ଯଥେତୋ ଽସ୍ତି ନ କର୍ମ ଲିପ୍ଯତେ ନରେ
ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି କରି ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କରିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ଆଘାତ କରିବ ନାହିଁ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ3} ଅସୁର୍ଯା ନାମ ତେ ଲୋକା ଽଅନ୍ଧେନ ତମସାଵୃତାଃ । ତାꣳସ୍ ତେ ପ୍ରେତ୍ଯାପି ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯେ କେ ଚାତ୍ମହନୋ ଜନାଃ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ସେଗୁଡିକୁ ଅସୁରୀ ଲୋକ କୁହାଯାଏ। ଯେମାନେ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ4} ଅନେଜଦ୍ ଏକଂ ମନସୋ ଜଵୀଯୋ ନୈନଦ୍ ଦେଵା ଽ ଆପ୍ନୁଵନ୍ ପୂର୍ଵମ୍ ଅର୍ଶତ୍ । ତଦ୍ ଧାଵତୋ ଽନ୍ଯାନ୍ ଅତ୍ଯ୍ ଏତି ତିଷ୍ଠତ୍ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅପୋ ମାତରିଶ୍ଵା ଦଧାତି
ଏହି ଏକଟି ଅଚଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନରୁ ଶୀଘ୍ର। ଦେବତାମାନେ ତାକୁ ପୂର୍ବରୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହାରେ ବାୟୁ ଜଳକୁ ରଖିଥାଏ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ5} ତଦ୍ ଏଜତି ତନ୍ ନୈଜତି ତଦ୍ ଦୂରେ ତଦ୍ ଵ୍ ଅନ୍ତିକେ । ତଦ୍ ଅନ୍ତର୍ ଅସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ତଦ୍ ଉ ସର୍ଵସ୍ଯାସ୍ଯ ବାହ୍ଯତଃ
ଏହା ଚଳେ, ଏହା ଚଳେନାହିଁ; ଏହା ଦୂରେ ଅଛି, ଏହା ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହା ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଭିତରେ ଅଛି, ଏହା ସମସ୍ତର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ6} ଯସ୍ ତୁ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମନ୍ନ୍ ଏଵାନୁପଶ୍ଯତି । ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଚାତ୍ମାନଂ ତତୋ ନ ଵି ଚିକିତ୍ସତି
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଦେଖେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ସେ କେବେ ଦ୍ୱିଧା ହୁଏ ନାହିଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ7} ଯସ୍ମିନ୍ତ୍ ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନ୍ଯ୍ ଆତ୍ମୈଵାଭୂଦ୍ ଵିଜାନତଃ । ତତ୍ର କୋ ମୋହଃ କଃ ଶୋକ ଽ ଏକତ୍ଵମ୍ ଅନୁପଶ୍ଯତଃ
ଯାହା ପାଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆତ୍ମାରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠାରେ କେଉଁ ମୋହ, କେଉଁ ଶୋକ ରହିପାରିବ? ଏକତ୍ୱକୁ ଦେଖିଥିବା ପାଇଁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. କାଣ୍ଵ8} ସ ପର୍ଯ୍ ଅଗାଚ୍ ଛୁକ୍ରମ୍ ଅକାଯମ୍ ଅଵ୍ରଣମ୍ ଅସ୍ନାଵିରꣳ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଅପାପଵିଦ୍ଧମ୍ । କଵିର୍ ମନୀଷୀ ପରିଭୂଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ ଯାଥାତଥ୍ଯତୋ ଽର୍ଥାନ୍ ଵ୍ଯଦଧାଚ୍ଛାଶ୍ଵତୀଭ୍ଯଃ ସମାଭ୍ଯଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ପବିତ୍ର, ଦେହ ନଥିବା, ଅଘାତ ନଥିବା, ରକ୍ତମାଂସ ନଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ, ପାପରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ସେ ଦୃଷ୍ଟା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ସ୍ୱୟଂଜାତ, ସତ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 9।କାଣ୍ଵ12} ଅନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ର ଵିଶନ୍ତି ଯେ ଽସଂଭୂତିମ୍ ଉପାସତେ । ତତୋ ଭୂଯ ଽ ଇଵ ତେ ତମୋ ଯ ଽ ଉ ସଂଭୂତ୍ଯାꣳ ରତାଃ
ଯେମାନେ ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ବ୍ୟକ୍ତରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 10।କାଣ୍ଵ13} ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାହୁଃ ସଂଭଵାଦ୍ ଅନ୍ଯଦ୍ ଆହୁର୍ ଅସଂଭଵାତ୍ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ଧୀରାଣାଂ ଯେ ନସ୍ ତଦ୍ ଵିଚଚକ୍ଷିରେ
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏକ ଜିନିଷ ହୁଏ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହୁଏ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହିପରି ଆମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ବୁଝାଇଥିଲେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 11।କାଣ୍ଵ14} ସଂଭୂତିଂ ଚ ଵିନାଶଂ ଚ ଯସ୍ ତଦ୍ ଵେଦୋଭଯꣳ ସହ । ଵିନାଶେନ ମୃତ୍ଯୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ସଂଭୂତ୍ଯାମୃତମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବିନାଶ, ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ଜାଣେ, ସେ ବିନାଶ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 12।କାଣ୍ଵ9} ଅନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ର ଵିଶନ୍ତି ଯେ ଽଵିଦ୍ଯାମ୍ ଉପାସତେ । ତତୋ ଭୂଯ ଽ ଇଵ ତେ ତମୋ ଯ ଽ ଉ ଵିଦ୍ଯାଯାꣳ ରତାଃ
ଯେମାନେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 13।କାଣ୍ଵ10} ଅନ୍ଯଦ୍ ଏଵାହୁର୍ ଵିଦ୍ଯାଯା ଽ ଅନ୍ଯଦ୍ ଆହୁର୍ ଅଵିଦ୍ଯାଯାଃ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ଧୀରାଣାଂ ଯେ ନସ୍ ତଦ୍ ଵିଚଚକ୍ଷିରେ
ଜ୍ଞାନରୁ ଏକ ଜିନିଷ ହୁଏ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ହୁଏ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହିପରି ଆମେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ବୁଝାଇଥିଲେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 14।କାଣ୍ଵ11} ଵିଦ୍ଯାଂ ଚାଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଯସ୍ ତଦ୍ ଵେଦୋଭଯꣳ ସହ । ଅଵିଦ୍ଯଯା ମୃତ୍ଯୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯଯାମୃତମ୍ ଅଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଦୁଇଟିକୁ ଏକାସାଥି ଜାଣେ, ସେ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 15} ଵାଯୁର୍ ଅନିଲମ୍ ଅମୃତମ୍ ଅଥେଦଂ ଭସ୍ମାନ୍ତꣳ ଶରୀରମ୍ । ଓ3ମ୍ କ୍ରତୋ ସ୍ମର କ୍ଲିବେ ସ୍ମର କୃତꣳ ସ୍ମର
ବାୟୁ ଅମର, ଏହି ଶରୀର ଅବଶେଷରେ ଭସ୍ମ ହେବ। ହେ ମନ, ସ୍ମରଣ କର! ହେ କର୍ତ୍ତା, ସ୍ମରଣ କର! ଯାହା କରିଛୁ, ତାହା ସ୍ମରଣ କର!
{ଈଶାଵା.ଉପ. 16।କାଣ୍ଵ18} ଅଗ୍ନେ ନଯ ସୁପଥା ରାଯେ ଽ ଅସ୍ମାନ୍ ଵିଶ୍ଵାନି ଦେଵ ଵଯୁନାନି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଯୁଯୋଧ୍ଯ୍ ଅସ୍ମଜ୍ ଜୁହୁରାଣମ୍ ଏନୋ ଭୂଯିଷ୍ଠାଂ ତେ ନମ ଽ ଉକ୍ତିଂ ଵିଧେମ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଭଲ ପଥରେ ନେଇଯାଅ, ଆମ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଦେବତା। ଆମ ପାପକୁ ଦୂର କର। ତୁମକୁ ଆମେ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
{ଈଶାଵା.ଉପ. 17।କାଣ୍ଵ15} ହିରଣ୍ମଯେନ ପାତ୍ରେଣ ସତ୍ଯସ୍ଯାପିହିତଂ ମୁଖମ୍ । ଯୋ ଽସାଵ୍ ଆଦିତ୍ଯେ ପୁରୁଷଃ ସୋ ଽସାଵ୍ ଅହମ୍ । ଓ୩ମ୍ ଖଂ ବ୍ରହ୍ମ
ସତ୍ୟର ମୁହଁଟି ଏକ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ପୁରୁଷ ମୁଁ ହେଉଛି। ଓଁ, ଆକାଶ, ବ୍ରହ୍ମ।