ଏକ ସମୟର କଥା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବହୁବାର ଡାକାଯାଇଥିଲା, କାରଣ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଚତୁର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ । ହାତ ନଥିବା ଓ ପାଁ ନଥିବା ବିପକ୍ଷୀ ବୃତ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେ ନଶ୍ୱ କରିଦେଇଥିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନି ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା—ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କର, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧମ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପଠାଇଦିଅ । ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ପଶୁ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୂର ଥିବା ଓ ପାରାପାର ଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱ କରିଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଉଠେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଚଢ଼ାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଛିଁଟିଦେଇଥିଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ, ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲୁ—ତୁମର ସାହାଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ଆସୁ, ଯେପରି ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । ଅଗ୍ନି, ଆମ ନମସ୍କାର ଓ ହୃଦୟର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର। ଅଗ୍ନି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ, ସେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି । ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆମକୁ ଅପମାନ ଓ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ତାଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ ଆମ ଅଭିଲାଷିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବୀରତା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ । ପ୍ରତିଦିନ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ହୃଦୟର ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉପାସନା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ନିବେଦନ କରିଥାଉ । ଏହି ବଳିଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ବୃହସ୍ପତି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କ୍ଷେମ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଉ । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅତି କନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମର ଗୀତ ଶୁଣ, ଆମ ସନ୍ତାନ ଓ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହିପରି, ଏକ ମଧୁର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୋମକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଅମୃତ ଓ ମଧୁରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହି ସୋମ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁ, ସରସ୍ୱତୀକୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରନ୍ଧିଥାଏ । ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର ଭାବରେ ସୋମ ଚାରିପଟି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଏବଂ ପାଷାଣରେ ଚାପି ତାହା ତିଆରି କରାଯାଏ । ବାୟୁଙ୍କ ଛାଣିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସୋମ ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବହିଥାଏ, ଏବଂ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ । ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ନିରନ୍ତର ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ସୋମକୁ ଶୁଧ କରନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ; ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଭରିଥିବା ସୋମ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଆହାର ଦେଇଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ବାର୍ଲି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଯେଉଁମାନେ କୁଶ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ଏହି ସୋମ ଅଶ୍ୱିନୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ; ଏହି ଉତ୍ସ ଉଜ୍ୱଳତା, ବୀରତା ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ । ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳତା, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବୀରତା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଭୂତ ହୁଏ—ଏହା ଆନନ୍ଦ, ମୋଦ ଓ ବଡ଼ପଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସ । ତୁମେ ଉଜ୍ୱଳତା, ମୋରେ ଉଜ୍ୱଳତା ଦିଅ; ତୁମେ ବୀରତା, ମୋରେ ବୀରତା ଦିଅ; ତୁମେ ଶକ୍ତି, ମୋରେ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ତୁମେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ମୋରେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦିଅ; ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ, ମୋରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଅ; ତୁମେ ପ୍ରଭାବ, ମୋରେ ପ୍ରଭାବ ଦିଅ । ଯିଏ ବାଘ, ନର, ଗୃଧ୍ର, ଗୃଧ୍ରପରି ଉଲ୍ଲୁକ, ଶିଂହକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ଆମକୁ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ପ୍ରସନ୍ନ ପୁଅ ଯେପରି ମାଆକୁ ପୋଷଣ କରେ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କୁ କୃତ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି; ମୋ ସହ ଏକତ୍ୱ ହେଅ, ମୋତେ ଶୁଭତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର, ଅଶୁଭକୁ ଦୂରେ ରଖ । ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଅଶ୍ୱିନୀ ଚିକିତ୍ସକ, ସରସ୍ୱତୀ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି । ଦୀକ୍ଷାର ରୂପ କୁଶ ଅଟେ; ଯାତ୍ରାର ଚିହ୍ନ ନବ ପ୍ରସୂତି; କ୍ରୟର ରୂପ ସୋମ, ତାହାର ଦାଣ୍ଡ ମଧୁ । ଆତିଥ୍ୟର ରୂପ ମାସିକ ବଳି, ନଗ୍ନତା ମହାବୀରର ଚିହ୍ନ, ଉପସଦ ତିନି ରାତି ଦେବସନ୍ତାନର ରୂପ । କ୍ରୟ କୃତ ସୋମ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଔଷଧି ଦୋହାଯାଏ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ । ବିଶ୍ରାମ ଆସନ ରାଜସିଂହାସନ ପାଇଁ, ବେଦି ହୁଏ ନିବେଦନ ପାତ୍ର, ଉପର ଓ ତଳ ବେଦି ଚିକିତ୍ସକ ରୂପ ଅଟେ । ବେଦି ବେଦି ସହିତ ଯୁକ୍ତ, କୁଶ କୁଶ ସହିତ, ଯୂପ ଯୂପ ସହିତ, ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନି ସହିତ ଯୁକ୍ତ । ଏହିପରି ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା । ତୁମେ ରାଜ୍ୟର ମୂଳ, ରାଜ୍ୟର ନାଭି; ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିନାହିଁ, ତୁମେ ମୋତେ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ବରୁଣ ଘୃତ ନିୟମ ଅନୁସରି ଗୃହରେ ବସିଛନ୍ତି, ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ; ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବିନାଶରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଦିବ୍ୟ ସବିତାର ପ୍ରେରଣା, ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ହସ୍ତ, ପୁଷଣଙ୍କ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସିଞ୍ଚିଲି । ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଔଷଧିରେ ଉଜ୍ୱଳତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଭାରେ; ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଔଷଧିରେ ବୀରତା ଓ ପୋଷଣ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି । ତୁମେ କିଏ? କ’ଣ ତୁମ ଚିହ୍ନ? କାହା ପାଇଁ, କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ? ଶୁଭ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ନ୍ୟାୟପାଳକ, ସତ୍ୟ ରାଜା । ମୋର ମୁଣ୍ଡ ଗୌରବ, ମୁଁହ କୀର୍ତ୍ତି, କେଶ ଓ ଦାଢ଼ି ଉଜ୍ୱଳତା; ସ୍ୱାସ ରାଜା, ଅମୃତତ୍ୱ; ଚକ୍ଷୁ ଅଧିପତି, କାନ ଉଜ୍ୱଳତା । ଜିହ୍ୱା ମଙ୍ଗଳ, ଭାଷା ମହାନ, ମନ ଏକଛତ୍ର ରାଜ୍ୟ, କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ପ୍ରଭା ଉଜ୍ୱଳ; ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋଦ ମୋତେ ମିଳୁ, ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଂଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ମିତ୍ର ମୋ ସହିତ ରହୁ, ଶକ୍ତି ମୋତେ ମିଳୁ । ମୋର ବାହୁ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ହସ୍ତ କ୍ଷମତା ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଯୋଗ୍ୟ; ଆତ୍ମା ଉଚ୍ଚ ବଂଶୀୟତାରେ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଦୃଢ଼ତାରେ । ପିଠ ରାଜ୍ୟ, ଉଦର ଆଧାର, କନ୍ଧ ଓ ଗଳା ଦୃଢ଼; କଟି ଦୃଢ଼ତାରେ; ଜଂଘା, ଘୁଁଡ଼ି, ପିଣ୍ଡଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସର୍ବଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁ ।