ଏଉଁ ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମନ, ହୃଦୟ, ଚିନ୍ତା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯାହା କିଛି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି, ସେସବୁ ଛାଡ଼ି ଜଣେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଏହି ଲୋକରୁ ଚଳିଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀନ ପୂର୍ବଜ ଋଷିମାନେ ଯାଇଥିଲେ । ଏଠି, ଜନ୍ମ ଜଣା ଜଣେ ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆସନ ରଖିଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଅନୁସରଣ କରିବେ । ସେଉଁଠି, ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପରିଚୟ କରିବେ, ତାଙ୍କର ଆସନ ଓ ରୂପକୁ ଚିହ୍ନିବେ । ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁପଥରେ ଆସନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥିତ ଓ ସିଦ୍ଧିକୁ ପୂରଣ କରିବେ । ଏହି ସମୟରେ, ଅଗ୍ନିଦେବ, ତୁମେ ଉଠ, ଜଗ୍ରତ ହେଉ, ପ୍ରାର୍ଥିତ ଓ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କର, ଏହି ଆସନରେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଯଜମାନମାନେ ବସନ୍ତୁ । ଯେଉଁ ଜଣେ ତୁମକୁ ହଜାର ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ଜଣେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି, ଆମର ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବଲୋକକୁ ନେଇଯାଅ । ଯେଉଁ କିଛି ଦିଆଯାଇଛି, ଫେରାଯାଇଛି, ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଉପହାର ଦିଆଯାଇଛି—ଏହା ସବୁ ଅଗ୍ନି, ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଅ । ଯେଉଁଠି ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଧାରା ଅବିରତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମକୁ ସେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଅ । ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାତା; ଘୃତ ମୋର ଦୃଷ୍ଟି, ଅମୃତ ମୋର ଆହାର; ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତିନି ଆଧାର, ବାୟୁର ଯାନ; ଅଶେଷ ତାପ ମୁଁ, ମୁଁ ଅହୁତି, ଏହି ମୋର ନାମ । ମୋତେ ଋଚ୍ଛନ୍ଦ କୁହାଯାଏ, ମୋତେ ଯଜୁସ୍, ସାମନ୍ କୁହାଯାଏ; ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନି ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ—ଆମକୁ ଶୁଭ ଜୀବନ ଦିଅ । ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମକୁ ଆମେ ଉଦ୍ୟମୀ କରିଲୁ । ବହୁବାର ପୂଜିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼, ହସ୍ତ ନଥିବାକୁ ହତ କରିଥିଲା, ଚତୁର ଶତ୍ରୁକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲା; ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଦୁଷ୍ଟ ବୃତ୍ରକୁ ହତ କରିଥିଲା । ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ତଳ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପଠାଇଦିଅ । ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପଶୁ ପରି ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଭଳି, ଦୂର ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ତୁମେ ଧ୍ୱଂସ କରିଛ; ତୁମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ତାଣି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ କର, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚିଁଦିଦିଅ । ବୈଶ୍ୱାନର ଭଳି, ତୁମର ସାହାଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ଆସୁ; ଅଗ୍ନି, ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର । ଦେବଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଅଗ୍ନି ବିସ୍ତୃତ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ବଳିୟା ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ଦିନ ଓ ରାତି ଆମକୁ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରୁ । ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ ଆମର ଅଭିଲାଷା ପୁରଣ କରିବାକୁ ଚାହାଁ; ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି, ଓ ଶୂରତ୍ୱ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହାଁ; ପୁନିପୁନି ପୁରସ୍କାର ଓ ଅଖଣ୍ଡ ମହିମା ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହାଁ । ଆଜି ଉଠା ହାତରେ, ଆମେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛୁ; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଅର୍ପଣ କର, ଅଗ୍ନି, ଅଚଳ ଚିନ୍ତାରେ, ପ୍ରେରିତ ହୋଇ । ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ବୃହସ୍ପତି, ସମସ୍ତ ସଚେତନ ଦେବତାମାନେ ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଅତି କନିଷ୍ଠ, ଆମ ପୂଜକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମର ଗୀତ ଶୁଣ; ଆମର ସନ୍ତାନ ଓ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର । ଏଉଁଠି ମଧୁରତାରେ ମଧୁର, ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅମୃତତ୍ୱରେ ଅମୃତ, ସୋମ ସହିତ ମଧୁମୟ ତୁମକୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି; ତୁମେ ସୋମ, ଏହା ଅଶ୍ୱିନୀକୁ, ସରସ୍ବତୀକୁ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପାକ କର । ଚାପା ହୋଇଥିବା ସୋମ ଚାରିପାଖରେ ପୋରିଦିଅ, ଯେଉଁଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅର୍ପଣ ହୁଏ; ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଏହି ମହାନ୍ୟାୟ ସୋମକୁ ପିଷି ତିଆରି କରାଯାଇଛି । ବାୟୁଙ୍କ ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସୋମ ପଶ୍ଚିମକୁ ଓ ପୂର୍ବକୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ । ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ଅବିରତ ଧାରାରେ ସୋମକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେ । ବ୍ରହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧିତ; ସୋମ ଚାପା ଓ ତିଆରି, ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର, ଯଜମାନ ପାଇଁ ଆହାର ଦିଅ । ଯେଉଁମାନେ ବାର୍ଲି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବାର୍ଲି ମଧ୍ୟ ବିନ୍ୟାସିତ ହୁଏ; ଏଠି, ଯେଉଁମାନେ ଦର୍ଭାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ଅଶ୍ୱିନୀ, ସରସ୍ବତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉପହାର; ଏହି ତୁମ ମୂଳ—ତେଜ, ପୌରୁଷ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ । ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ତେଜ, ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ପୌରୁଷ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ; ଏହି ତୁମ ମୂଳ—ଆନନ୍ଦ, ଆମୋଦ, ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ । ତୁମେ ତେଜ, ମୋତେ ତେଜ ଦିଅ; ତୁମେ ପୌରୁଷ, ମୋତେ ପୌରୁଷ ଦିଅ; ତୁମେ ଶକ୍ତି, ମୋତେ ଶକ୍ତି ଦିଅ; ତୁମେ ଓଜ, ମୋତେ ଓଜ ଦିଅ; ତୁମେ ଧୃତି, ମୋତେ ଧୃତି ଦିଅ; ତୁମେ ବଳ, ମୋତେ ବଳ ଦିଅ । ଯିଏ ବାଘ, ନରସିଂହ, ଗୃଧ୍ର, ଶ୍ୟେନ, ସିଂହ ଆଦିକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ଆମକୁ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଯେପରି ଖୁସି ପୁଅ ମାଆକୁ ପୋଷଣ କରେ, ଏପରି ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ପିତାମାତାଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ; ସହଯୋଗ କର, ମୋତେ ଶୁଭତାରେ ପୂରଣ କର; ଅଲଗା କର, ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କର । ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଅଶ୍ୱିନୀ ଚିକିତ୍ସକ, ସରସ୍ବତୀ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି । ଦୀକ୍ଷାର ରୂପ ହେଉଛି କୁଶ; ଯାତ୍ରାର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ନବପଲ୍ଲବ; କ୍ରୟର ରୂପ ହେଉଛି ସୋମ; ସୋମର ଦାନା ମଧୁ । ଅତିଥିସତ୍କାରର ରୂପ ମାସିକ ଅର୍ପଣ; ନଗ୍ନ ରୂପ ମହାବୀର; ଏହି ଉପସଦ୍ ବିଧିର ରୂପ—ତିନି ରାତି, ଦେବସନ୍ତାନ । କ୍ରୟୀତ ସୋମର ରୂପ ହେଉଛି ପ୍ରବାହିତ ସୋମ; ଔଷଧ ଦୁହାଯାଏ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସରସ୍ବତୀ ପାଇଁ । ଆସନର ରୂପ ରାଜାସନ; ବେଦୀ ହେଉଛି ଅଘ୍ରାୟଣ ପାତ୍ର; ଉପରି ବେଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଚିକିତ୍ସକର ରୂପ । ବେଦୀ ବେଦୀ ସହିତ ଯୋଗ; କୁଶ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଯୋଗ; ଯୂପ ଯୂପ ସହିତ ଯୋଗ; ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନି ସହିତ ନେତୃତ୍ୱ କରେ ।