ଏହି ଜଗତର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଅନେକ ଅଧିକ ରୂପରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଥିବା ରୁଦ୍ରମାନେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂରେ ରଖାଯାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷମା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଆଶା କରିଥାଉ। ଦିଗ୍ଗଜ ରୂପେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ, ଶତଶଃ ରୁଦ୍ରମାନେ ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା ହେବା ସହିତ। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର ଓ ଉପର—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦଶ ଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମନ। ଆମକୁ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦୟା କରୁନ୍ତୁ। ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜବଡ଼ରେ ଆମେ ସେଠି ଦେଉଛୁ। ଏହିଭଳି ଆକାଶରେ ବି ରୁଦ୍ରମାନେ ବିସ୍ତାରିତ, ସେମାନଙ୍କର ବାଣ ବାୟୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦଶ ଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦୟା କରୁନ୍ତୁ। ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜବଡ଼ରେ ପଡ଼ୁନ୍। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବାଣ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଦଶ ଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଦୟା କରୁନ୍ତୁ। ଆମ ଘୃଣିତ ଏବଂ ଆମକୁ ଘୃଣା କରୁଥିବାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜବଡ଼ରେ ପଡ଼ୁନ୍। ପାହାଡ଼, ପାଥର, ଜଳ, ଗଛ ଓ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଆସେ, ସେହି ପୋଷଣ ଏବଂ ଶକ୍ତି ମାରୁତମାନେ ଆମକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ପାଥର ହେଉଛି ତୁମ ଭୋକ, ଏହି ଶକ୍ତି ମୋରେ ଥାଉ। ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ତାଙ୍କୁ ତୁମର ବଜ୍ର ପହଞ୍ଚୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଯେଉଁ ଇଟଗୁଡ଼ିକି ଆମର ଅଛି, ହେ ଅଗ୍ନି, ସେମାନେ ଗାଈ ହେଉନ୍ତୁ—ଏକ, ଦଶ, ଦଶ ଶତ, ଦଶ ହଜାର, ଦଶ ଦଶ ହଜାର, ଦଶ ଲକ୍ଷ, ଦଶ କୋଟି, ଦଶ ଶତ କୋଟି, ଦଶ ଅରବ, ଦଶ ଶତ ଅରବ, ଦଶ ଖରବ, ଦଶ ସମୁଦ୍ର, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ, ଉଚ୍ଚତମ। ଏହି ଇଟଗୁଡ଼ିକି ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଗାଈ ହେଉନ୍ତୁ। ତୁମେ ଋତୁମୟ, ଋତୁ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଋତୁରେ ଦଢ଼ିଆ, ଘୃତ ଓ ମধୁରେ ବହୁଛ, ଉଜ୍ୱଳ ନାମ, କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଅକ୍ଷୟ। ସମୁଦ୍ରର ଫେନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ବେଢ଼ିଛୁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁଷାରର ପତଳ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ତୁମକୁ ବେଢ଼ିଛୁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେଉ। ନିକଟକୁ ଆସ, କଣ୍ତା ଦଣ୍ଡ ଭଳି, ନଦୀ ଭଳି ପାର ହୋଇ ଆସ। ଅଗ୍ନି, ଜଳମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପିତ୍ତ। ବେଙ୍ଗ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଆସ; ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ କର। ଏହି ହେଉଛି ଜଳର ଅବତରଣ, ସମୁଦ୍ରର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ। ତୁମର ଶିଖା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଦହୁନ୍, ଆମ ଉପରେ ନୁହେଁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଆଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦିଅ। ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଆଣ। ଆମ ଯଜ୍ଞ ଓ ଆହୁତି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କର। ଏହି ପବିତ୍ର, ବିବେକଶୀଳ, ଦୟାମୟ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ଉଷା ତାଙ୍କର କିରଣ ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ; ତାଙ୍କର ଗତି ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ା, ବାୟୁର ଗତି, ପ୍ରଶଂସାର ତୃଷ୍ଣାରେ ଅଜର। ତୁମର ଶିଖାକୁ ନମସ୍କାର, ତୁମର ଦହନକୁ ନମସ୍କାର, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମର ଶିଖା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଦହୁନ୍, ଆମ ଉପରେ ନୁହେଁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ଘାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ଆଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ, ବର୍ଷର ଅଂଶ ନିକଟେ ବସନ୍ତି—ସେମାନେ ଆମ ଯଜ୍ଞରେ ନିଜେ ଅମୃତ ଓ ଘୃତ ପିଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପୁରୋହିତ—ସେମାନେ ଛାଡ଼ି କିଛି ପବିତ୍ର ହୁଏନି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ନୁହେଁ, ପୃଥିବୀରେ ନୁହେଁ, ଜଳରେ ନୁହେଁ। ଶ୍ୱାସ, ପ୍ରଶ୍ୱାସ, ସଞ୍ଚାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଆକାଶ ଦାତାମାନେ। ତୁମର ଶିଖା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଦହୁନ୍, ଆମ ଉପରେ ନୁହେଁ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଖା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦହିଦିଅ। ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଋଷି, ପୁରୋହିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଉପହାର ଦେଲେ, ସେ ଆମର ପିତା ଭାବେ ବସିଲେ; ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ଧନ ଆଶା କରି, ପ୍ରଥମେ ତଳ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। କ’ଣ ଥିଲା ମୂଳ, କ’ଣ ଆରମ୍ଭ, କ’ଣ ଏହି କଥା? କେଉଁଠାରୁ ଦୃଷ୍ଟିମାନ୍ ଏବଂ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୃଥିବୀ ତିଆରି କଲେ ଓ ଆକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ? ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାହୁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପାଦ ଥିବା, ବାହୁ ଓ ପକ୍ଷ ବିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା, ଏକ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ତିଆରି କଲେ। କ’ଣ ଥିଲା ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ, କ’ଣ ଥିଲା ସେଇ ଗଛ, ଯାହାରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ତିଆରି ହେଲା? ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମନରେ ଏହା ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି—କ’ଣ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରି ରଖିଛି? ତୁମର ସେଇ ଉଚ୍ଚତମ ଆସନ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଏଠାରେ ଥିବା ଆସନ, ହେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ତୁମ ସହଚରମାନେ ଜାଣିପାରିବା ପାଇଁ ଏହା ଶିଖାଅ; ନିଜକୁ ଆହୁତି ଦେଉ, ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି କର। ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଆହୁତିରେ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ନିଜକୁ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅର୍ପଣ କର; ଅନ୍ୟ ସ୍ପର୍ଧୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ରହନ୍ତୁ; ଏଠି, ମଘବାନ ଆମର ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉପକାରକ ହେଉ। ଆଜି ଆମେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଶବ୍ଦର ନାଥ, ଦ୍ରୁତ ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ପାଇଁ; ସେ ଆମ ସମସ୍ତ ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନ୍ତୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାରୀ, ମଙ୍ଗଳକାରୀ, ଆମ ସହଯୋଗୀ ହେଉନ୍ତୁ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଆହୁତିର ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଜୟ ରକ୍ଷକ କଲେ; ସମସ୍ତ ଜନ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଏହି ମହାନ୍ତକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି—ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉ। ଦୃଷ୍ଟିଶୀଳ ପିତା, ମନରେ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଘୃତ ତିଆରି କଲେ; ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସୀମା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା।