ଏକ ପବିତ୍ର ବେଦିକ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଲେ— "ହେ ଶତାକ୍ଷ, ଏହି ଦୁଇ ଚରଣ ଥିବା ପଶୁଟିକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବଢ଼ୁଛି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ପଶୁକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ଏହି ପଶୁ ସହିତ ଦେହରେ ବିରାଜ କର। ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଦ୍ୱେଷ କରୁଛୁ, ସେମାନେ ତୁମ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ।" ପୁନି ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଏକ ଏକ ଜନ୍ତୁକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଉଛି—ଏକ ଏକ ଚରଣ ଥିବା ଅଶ୍ୱ, ଜଙ୍ଗଲ ମହିଷ, ଶତଧାରା ତରଳ ଅଦିତି, ଭେଡ଼ାର ଚର୍ମ, ଅଗ୍ନିର ତାପରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଛାଗ, ସବୁକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଉଛି, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱେଷ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି—"ଏ ଅଗ୍ନି, ଉପାସକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣ, ସନ୍ତତି ଓ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର।" ପରେ ଋତ୍ବିଜମାନେ ଜଳର ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରୟ, ଆଲୋକ, ଗତି, ଶରୀର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିରାଜିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଛନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗର ଦେବତା ଓ ଋଷିଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ—ପୂର୍ବ ଦିଗ ସୃଷ୍ଟି, ଦକ୍ଷିଣ ସମସ୍ତକାରକ, ପଶ୍ଚିମ ବ୍ୟାପକ, ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ, ଉପର ଚିନ୍ତା ଓ ମାତୃରୂପୀ ଭାଷା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗର ଋତୁ, ଛନ୍ଦ, ମନ୍ତ୍ର, ଓ ଋଷି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରାଯାଉଛି, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଆଯାଉଛି—ସନ୍ତତି ପାଇଁ ଶ୍ୱାସ, ମନ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରବଣ ଓ ଭାଷା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଦୃଢ଼ କରାଯାଉଛି—"ତୁମେ ଦୃଢ଼ ପୃଥିବୀ, ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭ, ଦୟାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସ। ଯୋଜିତ ଧ୍ୱଜ ଗ୍ରହଣ କର। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ପ୍ରଯୋଜକ ପୁରୋହିତ, ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବସାନ୍ତୁ।" ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଘୃତମୟ ଓ ଶୁଭ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି, ରୁଦ୍ର, ବସୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ହେଉ। ଏଠି ଅନେକ ଋତୁ, ଦେବତା, ଛନ୍ଦ, ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ଶକ୍ତି, ଶ୍ୱାସ, ଜଳ, ଉଦ୍ଭିଦ, ଚରାଚର, ଓ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହାନ୍ତି। ଅନେକ ଛନ୍ଦ, ମାପ, ଦେବତା ଓ ଦିଗ ଉପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବିରାଜିତ କରାଯାଉଛି। ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି—ଏକ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଜା, ତିନି ମନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ପାଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରାଣୀ, ସାତ ମନ୍ତ୍ରରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶ, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ଅନ୍ତରେ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଉଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ପ୍ରକୃତି, ଶ୍ୱାସ, ଧନ, ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଓ ଆଲୋକ ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହାଯାଉଛି। ଏହିପରି ଦେବମୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି ପୂଜାର ମହାତ୍ମ୍ୟ।