ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନିଷ୍ଠରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ନିରୃତି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମନ କରି କହିଲେ, “ଯିଏ ସୋମ ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ଚୋରି କରେ, ଯିଏ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ—ତାଙ୍କୁ ଖୋଜ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଦୟାକରି ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଅ।” ଏହିପରି କଥା ନିରୃତି ଦେବୀ ନିଜେ କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇଲେ। ପୁଣି ନିରୃତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରାଯାଇଲା। ଲୋହା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ବନ୍ଧନ ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ କାଟି ଦିଆଯାଇଲା। ଏହି କ୍ରିୟା ଯମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହ ଏକତାରେ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଅତିଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖର ବନ୍ଧନ ଯାହାଙ୍କୁ ନିରୃତି ଦେବୀ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ବନ୍ଧନ ଦାନ କରାଯାଇଲା। ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଭୂମି ବୋଲି ଭ୍ରମରେ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ବନ୍ଧନ ଯାହା ଗଳାରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ତାହାକୁ ଖୋଲି ଦିଆଯାଇଲା, ଏବଂ ଜୀବନର ମଧ୍ୟରୁ ଦୂର କରାଯାଇଲା। ଏଠାରେ ନବଜନ୍ମ ମିଳିଲା, ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଭୂତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଜଗତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ନିବାସ, ସମ୍ମିଳନ ସ୍ଥଳ। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସବିତା ଦେବତାଙ୍କ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ ନାହିଁ। ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ହଳ ଚଲାନ୍ତି, ଜୋଆ ଲଗାନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ହଳକୁ ଯୋଡ଼ନ୍ତି, ଜୋଆ ଟାଣନ୍ତି, ମାଟିକୁ ଚାଷ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସୂତିକା ଭୂମିରେ ବୀଜ ପୋତନ୍ତି। ସବୁ କାମ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ଫସଲ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ। ସୁନ୍ଦର ହଳ ଭଲ ଭାବରେ ମାଟିକୁ ଚାଷ କରୁ, ଚାଷୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଆସୁ, ଏବଂ ମାଟିର ଦାନା ଓ ମିଷ୍ଟି ଫଳ ଆମକୁ ପ୍ରଚୁରତା ଦେଉ। ଶୀତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଉ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଦୁଧ ଓ ପୋଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶୀତା ଆମ ପାଇଁ ଦୁଧରେ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ। ସୁନ୍ଦର ହଳ ଦ୍ୱାରା ଗାଏ, ଛାଗ, ଚର୍ବି, ଓ ପ୍ରଚୁର ଧନ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ଯେପରି ରଥ ଯାତ୍ରୀକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ମାଟି ଇଚ୍ଛାକୁ ପୂରଣ କରି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ପୁଷଣ, ଲୋକ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦିଅ। ଚାଷ ଶେଷ, ଦେବତାଙ୍କ ଦିଗରେ ଯିବା ହଳ ଓ ଜୋଆ ଖୋଲାଯାଉ, ଅନ୍ଧକାର ଚାରିଦିଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଆଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ। ବର୍ଷ, ଋତୁ, ଉଷା, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କ ରଥୀ, ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର, ଇଡା, ଘୃତ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ତିନି ଯୁଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଶତ ଓ ସପ୍ତ ନିବାସକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ମାଆ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ, ତୁମର ଶତ ନିବାସ, ହଜାର ଶାଖା; ଶତକର୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଏହି ଔଷଧକୁ ମୋ ପାଇଁ ଔଷଧ କର। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ, ଫୁଲିଥିବା, ଫଳ ଦେଉଥିବା, ତୁମେ ଖୁସି ହୁଅ, ତୁମେ ଦୃତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଆମକୁ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ପାର କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ମାଆ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରେ, ଦେବୀମାନେ, ମୋତେ ଘୋଡ଼ା, ଗାଏ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛରେ, ତୁମର ନିବାସ ପତ୍ରରେ; ଗାଏ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୋଷିତ, ଯେବେ ତୁମେ ପୁନଃ ମଣିଷକୁ ନବଜୀବନ ଦିଅ। ଯେଉଁଠାରେ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ସଭାରେ ଯେପରି, ସେଉଁଠି ଦୈତ୍ୟ ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରିଥିବା ଅନୁଭବୀ ଚିକିତ୍ସକ କୁହାଯାନ୍ତି। ଘୋଡ଼ା, ସୋମ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଆମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ। ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଗାଏ ଗୋଥରୁ ବାହାରିଯିବା ପରି ଦୂରେ ଯାଏ; ହେ ପୁରୁଷ, ଧନ ଆଣିଥିବା ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ସମସ୍ତ ସୀମା ଚାରିଯାନ୍ତି, ଚୋର ପରି ଗୋଠକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଦେହ ଭିତର ଯେଉଁ ଅଶୁଦ୍ଧି ଥିଲା, ତାହା ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ଶକ୍ତି ଆଶା କରି ଏହି ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ହାତରେ ନେଲି; ରୋଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା, ମୃତ୍ୟୁର ଗ୍ରାସ ପରି। ଯେଉଁଠି ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଦେହର ଅଂଗ ଅଂଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ସେଉଁଠି ରୋଗ ଦୂର କର, ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା ପରି। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ରୋଗ, ଚାଷା ପକ୍ଷୀ, କିକିଦୀବା ସହିତ ତଳିଯାଉ, ପବନ ସହିତ ହରାଯାଉ, କୁହୁଡ଼ି ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଉ। ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ଅନ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷା କର, ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କର; ସମସ୍ତ ଏକତାରେ ମୋତେ ଏହି ଉପକାର ଦିଅ। ଫଳଦାୟି, ଅଫଳଦ, ଅପୁଷ୍ପ, ପୁଷ୍ପବତୀ, ବୃହସ୍ପତିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦମାନେ, ଆମକୁ ଅପମାଦରୁ ମୁକ୍ତ କର। ଶାପ, ବରୁଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ, ଯମଙ୍କ ବନ୍ଧନ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଆକାଶରୁ କଥା କହନ୍ତି; ଏହି ଜୀବନ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନଶ୍ୱର ହୁଏ ନାହିଁ। ତୁମେ ଅନେକ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତଚକ୍ଷୁ, ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ। ତୁମେ ସୋମ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଭିଦ, ବୃହସ୍ପତିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ; ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ନିକଟରେ ଥିବା, ଦୂରକୁ ଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଏହି ନାରୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ। ଯିଏ ତୁମକୁ ଖୋଦେ, ଯାହାପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି, ସେମାନେ ଅପମାଦରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅ, ଆମର ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଅ। ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ସୋମ ରାଜା ସହ କହିଲେ: “ଯିଏ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ରାଜା, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ।” ତୁମେ ସ୍ଫୋଟ ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ଅର୍ଶ ହରାଇବାରୀ, ଶତ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା କରିବାରୀ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ତୁମକୁ ଖୋଦିଥିଲେ; ସୋମ ରାଜା ତୁମକୁ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ଶତ୍ରୁତା, ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପମାଦ ସହିବାକୁ ସକ୍ଷମ।