ଏକ ଶାନ୍ତିମୟ ଓ ପବିତ୍ର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବିଭୁତି ଓ ମହାତ୍ମା ଉପରେ ଅନେକ ଉପାସନାର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଦାତା, ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତା, ସୋମର ରକ୍ଷକ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଓ ଜଳର ରାଜା। ପ୍ରଭାତ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଆଗରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଲୋକର ଦୀପ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅଙ୍କୁର। ଜନ୍ମ ନେଇ ତିନି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଦୃଢ଼ କିଲାକୁ ଭଙ୍ଗି ଅଗ୍ନି ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଉପାସନାରେ ଉପାସିତ ହେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ, ଚମକୁଥିବା, ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ଅଗ୍ନି ଅମର ହୋଇ ମରଣଧରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି; ଲାଲ ଧୂଆଁ ର ପ୍ରବାହ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଚମକ ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଶୋଭା ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ର ତେଜ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୌରବମୟ। ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇ ଏକ ଯୁବକ ଭାବେ ଅମର ହୋଇ ଉଦୟ ହେଲେ। ଏହି ଦିନେ ଯେ କୌଣସି ଶୁଭ ଆହୁତି ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଅଗ୍ନି ତାହାକୁ ଧନ, କୃପା ଓ ଦେବୀ ଦୟାକୁ ନେଇ ଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ତାହାକୁ ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ସହ ଅଂଶୀଦାର କରନ୍ତି, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା। ଉପାସକମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିନ ଦିନ ଧନ ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛନ୍ତି; ଧନ ଆଶା କରି, ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଗ୍ନି ସହ ଯାଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୟାଳୁ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ସହ ସୋମର ରକ୍ଷକ ଋଷିମାନେ ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସନ୍ତୁ; ଆମେ ନିର୍ବିରୋଧ ଭାବେ ଦିବା ଓ ନିଶାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦେବମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଓ ବୀର୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ ଆଦର କର; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିକୁ ଜାଗ୍ରତ କର; ଆହୁତିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦିଅ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କରନ୍ତୁ; ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକ ଓ ଶୁଭ ଜ୍ୱାଳା ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼; ବଡ଼ ରଶ୍ମି ଓ ତେଜ ସହ ଆମ ପରିବାର ଓ ଦେହକୁ କ୍ଷତି କରିବେ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି ଆକାଶ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଉଦ୍ଭିଦ୍ ଶୋଭା ପାଇଲେ; ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ ଅଗ୍ନି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ତେଜ ଦେଇ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନିର ଯଶ ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଇ ଚମକୁନାହିଁ; ଯିଏ ପୂରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟ ଅତିଥି ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଜଳମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଭସ୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏହାକୁ ମୃଦୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କରନ୍ତୁ; ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଗୋତ୍ରମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତୁ; ସେ ଭଲ ଜନନୀ ଦେଉନ୍ତୁ; ମା ଯେପରି ନିଜ ପୁଅକୁ ଉଠାଇ ନେଇଥାଏ, ସେପରି ଜଳ ମାନେ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ୍ ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଉଦ୍ଭିଦ୍, ଗଛ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ଜଳର ଅଙ୍କୁର ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ଭସ୍ମ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ସହ ଯୋଗ ହୋଇ ଆପଣ ମାନଙ୍କ ସହ ଆଉଥରେ ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ତୁମର ଆସନ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି, ମାର ଉତ୍ତାନ ଭାବେ ଶୁଭ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ପୁନଃ ପୋଷଣ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ସହ ଫେର; ଆମକୁ ପୁନଃ ରକ୍ଷା କର। ଧନ ସହ ଫେର, ଅଗ୍ନି; ପୋଷଣ ଓ ଉତ୍ତାନ ଭାବେ ବଢ଼; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ମୋର ଉପାସନା ଶୁଣ; ଉପାସକ ତୁମେ ପରେ ପିଉନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ତୁମର ରୂପକୁ ଆଦର କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀ, ଧନର ଦାତା, ଦୟାଳୁ, ଆମ ଘୃଣାକୁ ଦୂର କର; ସମସ୍ତ ଏକାଧିକ ତାତ୍ତ୍ୱିକରେ ନମନ। ଆଦିତ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ଵସୁ ଅଗ୍ନିକୁ ପୁନଃ ଜ୍ୱଳନ କରନ୍ତୁ; ଉପାଧ୍ୟାୟମାନେ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଆଣନ୍ତୁ; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଆକୃତି ବଢ଼; ଅଗ୍ନିକୁ ଉପାସକର ପ୍ରକୃତ ଆଶା ପୂରଣ ହେଉ। ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଓ ନୂତନ ଅଗ୍ନି ଦୂରେ ଯାଉ, ଅଲିନ୍; ଯମ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇଛନ୍ତି; ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଚେତନା; ଅଭିଲାଷ ର ଧାରକ; ମୋର ଅଭିଲାଷ ତୁମ ପାଇଁ ଅବିରତ ରହୁ। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, ଅଗ୍ନିର ପୁରୀଷ। ଶ୍ମଶାନରେ ବିଛାଯାଇଥିବା, ଭଲ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିବା—ଶରଣ ନିଅ। ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯାହାର ଗର୍ଭରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମକୁ ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଉଦର ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ିଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜାତବେଦସ୍, ହଜାର ଉପହାର ଭଳି ପ୍ରଶଂସିତ, ରଥରେ ଜୋଡାଯାଇଥିବା ଦ୍ରୁତ ଘୋଡା ଭଳି, ଶକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଆକାଶର ତେଜ, ପୃଥିବୀରେ, ଉଦ୍ଭିଦ୍ ଓ ଜଳରେ ଯେଉଁ ରହିଛି—ଏହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛ; ଏହି ତେଜ, ଏହି ଚମକ, ଏହି ସାଗର, ଏହି ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଝରଣାକୁ ପହଁଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ଦେବମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରୁଛ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚମକୁଥିବା ଜଳ ଓ ତଳର ଜଳ ତୁମେ ସହ ରହୁଛନ୍ତି। ପୁରୀଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ଉପାସକ ସହ ଏକତାରେ, ଅସତ୍ୟ ଓ ରୋଗ ରହିତ, ଆହୁତି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଓ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଚିର ଆଶା, ବହୁ ଓ ନିରନ୍ତର ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଉପାସକ ପାଇଁ। ଆମ ପୁଅ ବିଜୟୀ ହେଉ, ଅଗ୍ନି; ତୁମର କୃପା ଆମେ ପାଉ। ଏହି ତୁମର ଯଜ୍ଞାସନ, ଯାଁଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଚମକିଥିଲ; ଏହା ଜାଣି, ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଉପରେ ଉଠିବା ଓ ଧନ ବଢ଼ାଇବା। ତୁମେ ଦିବ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ; ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ। ଦିବ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଭଳି ଉପସ୍ଥିତ; ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ। ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରସାରିତ କର, ଖୋଲା ସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କର; ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବୃହସ୍ପତି ତୁମକୁ ଏହି ଗର୍ଭରେ ବସାଇଛନ୍ତି।