ଏକ ଦିନ, ଭକ୍ତମାନେ ଭାବଗଭୀର ହୃଦୟରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ଓ ବରୁଣ, ଆମ ଉପରୁ ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାଶକୁ ଉଠାଇ ଦିଅ, ମଧ୍ୟମ ପାଶ ଢିଲା କର, ଏବଂ ନିମ୍ନତମ ପାଶକୁ ଅପସାରଣ କର। ଏପରି ହେଲେ, ହେ ଆଦିତ୍ୟ, ଆମେ ପାପହୀନ ହୋଇ, ତୁମ ରିତ୍ତର ଶାସନ ଓ ଆଦିତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେବାକୁ ପାରିବା।” ପ୍ରଭାତର ଆରମ୍ଭରେ, ଅନେକ ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଆଲୋକ ନେଇ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ ସହିତ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୃହକୁ ପୂରଣ କଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜ କରେ—ହଂସ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ବସିଛି, ଧନଦାୟକ ମଧ୍ୟଲୋକରେ, ପୁରୋହିତ ବେଦିରେ, ଅତିଥି ଘରେ। ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସତ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଜଳ, ଗାଈ, ସତ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—ଏହି ସତ୍ୟ ମହାନ। ଏହି ମାତୃଭୂମିର କୋଳରେ ବସ, ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପଥ ଜାଣ, ତୁମ ତାପ ଓ ଶିଖା ସହିତ ଏହାକୁ ଦହିବା ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଲୋକ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ। ଘରର ନିଜ ଆସନରେ ଅଗ୍ନି ତୁମ ଦୀପ୍ତି ସହିତ ବସ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଶୁଭ ହୋ। ଏପରି ଶୁଭ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶୁଭ କର, ଏଠି ନିଜ ମୂଳରେ ବସ। ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମେ ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେଠାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପୁନଃ ଜାତବେଦା ହେଲେ, ତୃତୀୟ ଥର ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଳରେ ସଦା ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ—ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଅମେ ତୁମର ତିନିଟି ରୂପ ଜାଣୁଛୁ, ଓ ଅଗ୍ନି; ତୁମର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଜାଣୁଛୁ; ତୁମର ଗୁପ୍ତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାମ ଓ ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣୁଛୁ। ସମୁଦ୍ରରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ଜଳରେ, ଆକାଶର ଉତ୍ସରୁ ତୁମେ ଉତ୍ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳିତ; ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ଦଢ଼ିଆ ହେଉଛ; ଜଳର କୋଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ତୁମକୁ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜନ କଲେ—ଆକାଶର ମେଘ ଭଳି। ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଆପଣାକୁ ଶୋଭାୟମାନ କଲେ। ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ସେ ଧନର ଦାତା, ଧନର ଆଧାର, ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ସୋମର ରକ୍ଷକ। ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଜଳରେ ରାଜା, ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଏକ ପ୍ରଦୀପ, ଏହି ଜଗତର ଗର୍ଭ। ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ ଦିବା-ନିଶି ଭରି ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିଲ୍ଲାକୁ ଭାଙ୍ଗି ସେ ଏଗିଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ଲୋକେ ପଞ୍ଚ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜିଥିଲେ। ଶୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି, ମରଣଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ, ସ୍ଥିର ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଲାଲ ଧୂଆଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଖାରେ ଆକାଶକୁ ଛୁଅନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରେ ସେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଶୋଭାୟମାନ କଲେ, ଅପରାଜେୟ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ; ଅମୃତ ଅଗ୍ନି ଯୁବକ ହେଲେ ଯେତେବେଳେ ଶୁକ୍ରବାନ୍ ଦ୍ୟୌଃ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଯେଉଁ କୃତ୍ୟକୁ ଶୁଭ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଓ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତାହାକୁ ଧନ, କୃପା ଓ ଦେବ ଅନୁଗ୍ରହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧା ନେଇଯିଅ। ଏହି ପୂଜିତ ଷ୍ଟୁତି ସହିତ ଯିଏ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି, ଅଗ୍ନି, ସେଠି ସେଠି ତାଙ୍କ ସହ ଏହି ଧନ ବଣ୍ଟନ କର। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଇ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ, ଜନ୍ମରେ ବିଶ୍ୱ ବିଭେଦନ କରିଥାଏ। ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଧନ ତୁମକୁ ଅର୍ପିଛନ୍ତି; ଧନ ଆଶା କରି, ସେମାନେ ତୁମ ସହିତ ଗୋମୟ ପ୍ରାଚୀରରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଇଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୟାଳୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହିତକାମୀ, ସୋମ ରକ୍ଷକ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଦୃଢ଼ ହେଉ। ଆମେ ଦ୍ୟାଉଃ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରି ଅନ୍ୟଦ୍ୱେଷ ବିନା ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ଧନ ଓ ଶୂରତା ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପଲେପନ କରି ସମ୍ମାନିତ କର; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିକୁ ଜାଗ୍ରତ କର; ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତୁ; ଶୁଭ ରୂପୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି, ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବାହାରିଯାଅ, ଶୁଭ ଶିଖା ସହିତ; ମହା ରଶ୍ମି ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇ, ଆମ ସନ୍ତାନ କିମ୍ବା ଦେହକୁ କ୍ଷତି ଦିଅନି। ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜନ କଲେ, ଆକାଶର ମେଘ ଭଳି; ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଉଦ୍ଭିଦ ଶୋଭାୟିତ ହେଲେ; ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଅଗ୍ନି, ଭାରତଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଶୁଣାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ମହା ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ନୁହେଁ। ସେ ପୂରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ଦେବତା ଅତିଥି ଭାବରେ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଲେ। ଦେବୀ ଜଳମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଭସ୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏହାକୁ ଏହି ଜଗତରେ ମୃଦୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ କରନ୍ତୁ; କୁଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତୁ, ସେ ଭଲ ଜନ୍ମ ଦେଉନ୍ତୁ; ମାଆ ଯେପରି ଝିଅକୁ ଉଠାଏ, ସେପରି ଏହି ପାପକୁ ଜଳରେ ନେଇଯିଅ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛ; ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛ। ତୁମେ ଉଦ୍ଭିଦ, ଗଛ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଜଳର ଗର୍ଭ, ଓ ଅଗ୍ନି। ଭସ୍ମ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ସହିତ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ତୁମ ମାଆଙ୍କ ସହିତ ପୁନଃ ବସିଛ। ପୁନଃ ତୁମ ଆସନ, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି, ମାଆଙ୍କ କୋଳରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ବସ। ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ ଓ ଅଗ୍ନି, ଆହାର ଓ ପ୍ରାଣ ସହିତ ଫେର; ଆମକୁ ଅପାୟରୁ ରକ୍ଷା କର। ଧନ ସହିତ ଫେର, ଅଗ୍ନି; ପୋଷଣରେ ବଢ଼; ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ। ମୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣ, ଓ ଅଗ୍ନି, ସବୁଠାରୁ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତୁମ ପରେ ପାନ କର, ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କର, ଯଜ୍ଞକାରୀ ତୁମ ରୂପକୁ ସମ୍ମାନ କର। ଜାଗ୍ରତ ହେଉ, ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଧନର ଦାତା, ଧନର କ୍ଷେମକାମୀ; ଆମ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କର; ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।